Cáo trạng nộp lên tòa án liên bang ở Iowa được công bố tuần qua đã cho thấy nỗ lực kéo dài nhiều năm của một nhóm công ty lớn nhằm thao túng quy trình ít ai biết tới nhưng lại mang tính quyết định đối với giá trứng tại Mỹ.
Cục Chống Độc quyền thuộc Bộ Tư pháp Mỹ cho biết từ năm 2022 đến 2025, ban lãnh đạo của 3 công ty sản xuất, kinh doanh trứng là Cal-Maine Foods, Hickman’s và Versova đã liên tục gọi điện và nhắn tin với nhau để phối hợp đặt thầu cũng như giao dịch.
Hoạt động bắt tay làm giá này diễn ra đúng vào thời điểm nguồn cung trứng khan hiếm, khiến người tiêu dùng phải mua trứng với mức giá đắt đỏ chưa từng thấy. Vấn đề thậm chí đã được Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa vào các cuộc vận động tranh cử. Trong khi đó, các nhà sản xuất trứng lại đổ lỗi cho đợt dịch cúm gia cầm lịch sử đã xóa sổ phần lớn đàn gà.
Thao túng giá
Bộ Tư pháp Mỹ cho biết chỉ vài ngày trước Giáng sinh năm 2022, giám đốc điều hành (CEO) của công ty Hickman’s Egg Ranch tại bang Arizona đã nảy ra ý tưởng đẩy chỉ số giá trứng chuẩn của ngành lên mức cao hơn.
Ngày 19/12/2022, ban lãnh đạo của ba nhà sản xuất trứng đã tham gia một cuộc gọi với nội dung thảo luận về cách đẩy giá trứng lên cao.
Ý tưởng là nếu Hickman’s và các công ty trứng lớn khác cùng nhau đặt giá thầu quyết liệt trên sàn giao dịch bán buôn, họ có thể đẩy chỉ số định giá then chốt lên cao, từ đó tác động đến mức giá mà người tiêu dùng phải trả tại các cửa hàng.
Cáo trạng cho biết một thành viên trong liên minh đã đề nghị cả nhóm phải đặt thầu “như cách người ta đi bầu ở Chicago, cứ sớm và thật nhiều lần”.
Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc ngay sau cuộc thảo luận, ba công ty Cal-Maine, Versova và Hickman’s đã ồ ạt đưa ra hàng chục lệnh đặt thầu trên sàn giao dịch trứng Egg Clearinghouse. Trong nhiều ngày tiếp theo, các bên liên tục nhắn tin qua lại và đẩy thêm nhiều lệnh thầu mới. Hệ quả là đơn vị thiết lập giá chuẩn Urner Barry đã tăng mức giá báo đối với mặt hàng “trứng vỏ trắng, cỡ lớn” trên tất cả các vùng.
Theo cáo trạng, vào ngày 22/12/2022, CEO Hickman’s đã gửi cho các lãnh đạo khác một báo cáo của Urner Barry cho thấy giá trứng đang chạm mốc kỷ lục kèm lời nhắn: “Hôm nay khu vực tây bắc làm tốt lắm!”.
Glenn Hickman, người giữ chức CEO của Hickman’s Egg Ranch cho đến thời điểm bán lại công ty vào cuối năm ngoái, từ chối bình luận.
Đối với người tiêu dùng, giá trứng vào thời điểm đó vốn đã tăng rất cao. Một đợt bùng phát dịch cúm gia cầm làm chết hàng chục triệu con gà, khiến giá bán buôn trứng cỡ lớn tại vùng Trung Tây chạm mốc 5,36 USD một tá (12 quả) vào cuối năm 2022. Giá trứng tiếp tục leo thang trong năm 2024 và 2025 do dịch bệnh dai dẳng, dẫn đến tình trạng người dân đổ xô đi gom hàng, các siêu thị phải giới hạn số lượng mua và các nhà hàng phải thu thêm phụ phí trứng.
Có trụ sở tại bang Mississippi, Cal-Maine là công ty trứng lớn nhất Mỹ với sản lượng cung ứng hơn 15 tỷ quả mỗi năm. Versova thường xuyên lọt vào top 5, trong khi Hickman’s có quy mô nhỏ hơn nhiều. Tuy nhiên, các cơ quan quản lý chống độc quyền nhận định việc 3 công ty này bắt tay nhau là quá đủ để thao túng thị trường trứng bán buôn ở Mỹ.
Cuộc điều tra đã phơi bày góc khuất của ngành kinh doanh trứng mà rất ít người tiêu dùng biết tới, một hệ thống giao dịch phức tạp xoay quanh một sàn thương mại trực tuyến, nơi các cơ quan quản lý chống độc quyền cho rằng có thể dễ dàng bị thao túng bởi những tay buôn lão luyện.
Thay vì tự sản xuất toàn bộ lượng trứng bán ra, các công ty thường mua lại từ các nhà cung cấp khác trên sàn Egg Clearinghouse, nơi được mệnh danh là “Phố Wall của ngành trứng”. Dữ liệu về giá cả và giao dịch từ sàn này được Urner Barry, hiện có tên là Expana, sử dụng để thiết lập mức giá chuẩn cho toàn ngành.
Hợp đồng giữa các nhà cung cấp trứng và cửa hàng thường dựa trên mức giá do Urner Barry đưa ra. Số liệu của Urner Barry tác động đến mức giá mà các cửa hàng phải trả để mua trứng và có thể ảnh hưởng đến mức giá niêm yết dành cho người tiêu dùng.
Cáo trạng của Bộ Tư pháp Mỹ cho rằng lãnh đạo 3 công ty đã sử dụng các chiêu trò tương tự thao túng giá, một chiến thuật tung hỏa mù mà trong đó bên giao dịch đưa ra các lệnh mua hoặc bán nhằm thổi giá, rồi hủy lệnh trước khi chúng được khớp.
Theo cáo trạng, trong sự việc diễn ra vào tháng 12/2022, một lãnh đạo của Versova đã đưa ra các mức giá thầu mua trứng ở khu vực Tây Bắc cao hơn vài xu so với mức giá chuẩn từ Urner Barry. Ngay khi các công ty khác bắt đầu chào bán trứng cho Versova theo mức giá thầu cao hơn này, một lãnh đạo khác của Versova đã khuyên nên xóa những lệnh thầu đó đi.
Tháng 12/2024, khi giá trứng bắt đầu rục rịch tăng sau một đợt bùng phát dịch cúm gia cầm mới, CEO của Hickman’s đã nhận được tin nhắn từ cựu CEO Cal-Maine với nội dung: “Tiến hành luôn đi”. Sau đó, các công ty này bắt đầu đưa thêm nhiều lệnh thầu với mức giá cao hơn lên sàn Egg Clearinghouse, nhưng đều không được khớp.
Bộ Tư pháp Mỹ cho biết lãnh đạo các công ty này sau đó đã tìm cách tác động đến Urner Barry trong suốt mùa lễ hội năm 2024. Họ yêu cầu công ty liên tục đẩy giá báo danh nghĩa lên cao hơn, đồng thời phớt lờ lệnh thầu của các công ty khác.
Thỏa thuận dàn xếp
Sau khi Bộ Tư pháp Mỹ mở cuộc điều tra liên bang vào tháng 3, mức giá trứng niêm yết đã giảm mạnh so với đỉnh điểm vào đầu năm 2025. Đà giảm giá này cũng diễn ra sau khi dịch cúm gia cầm được kiểm soát, giúp các công ty có thêm thời gian để tái đàn, trong bối cảnh nhu cầu của người tiêu dùng hạ nhiệt.
Theo hồ sơ tòa án, Cal-Maine, Hickman’s và Versova đã đồng ý dàn xếp các khiếu nại dân sự bằng cách cùng nhau quyên góp hơn 50 triệu quả trứng cho các ngân hàng thực phẩm và nộp 3,3 triệu USD cho New York cùng các bang khác tham gia điều tra hành vi sai trái bị cáo buộc. Thỏa thuận này vẫn cần được tòa án phê duyệt.
Cal-Maine phủ nhận mọi hành vi sai trái. Công ty tuyên bố các nội dung liên lạc được trích dẫn trong cáo trạng mà Bộ Tư pháp Mỹ công bố không gây ảnh hưởng đến giá trứng, đồng thời khẳng định hoạt động của công ty là hoàn toàn hợp pháp và giúp hỗ trợ thị trường.
Versova cũng phủ nhận làm sai và cho biết việc dàn xếp các cáo buộc giúp công ty tập trung vào hoạt động kinh doanh. Trong khi đó, Hickman’s, hiện thuộc sở hữu của gã khổng lồ chế biến thịt JBS và nhà cung cấp trứng Brazil Mantiqueira, cho biết hành vi bị cáo buộc diễn ra trước thời điểm họ mua lại công ty vào cuối năm 2025, nhưng thỏa thuận dàn xếp sẽ giải quyết dứt điểm mọi vấn đề.
Ông Schröder không phù hợp để đại diện cho châu Âu trong bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào nhằm chấm dứt chiến sự Nga - Ukraine, đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas cho biết hôm 11/5.
Tổng thống Nga Vladimir Putin cuối tuần qua đã đề xuất rằng ông Schröder, người giữ chức Thủ tướng Đức từ năm 1998 đến 2005, có thể đại diện cho các nước châu Âu trong các cuộc đàm phán hòa bình. Trước đây, ông Schröder từng nắm vai trò trong một số công ty năng lượng quốc doanh của Nga.
“Thứ nhất, nếu chúng ta trao cho Nga quyền chỉ định một nhà đàm phán thay mặt chúng ta thì điều đó sẽ không khôn ngoan chút nào”, bà Kallas phát biểu khi tới dự cuộc họp các ngoại trưởng tại Brussels.
Ngoài ra, bà cho rằng ông Schröder từng là một nhà vận động hành lang cấp cao cho các công ty quốc doanh của Nga và đó là lý do ông Putin muốn ông ấy là trung gian đàm phán.
Cho đến nay, Mỹ đóng vai trò trung gian chính trong các cuộc đàm phán Nga - Ukraine, trong khi châu Âu phần lớn đứng ngoài cuộc, dù một số lãnh đạo đã kêu gọi châu Âu đóng vai trò tích cực hơn.
Cuối tuần qua, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cho biết châu Âu nên tham gia đàm phán, với đại diện là các quan chức từ nhóm cường quốc E3 gồm Đức, Pháp và Anh.
Khi được hỏi trong điều kiện nào EU có thể chấp nhận tham gia đàm phán trực tiếp với ông Putin, bà Kallas nói rằng Moscow cần phải có các động thái nhượng bộ.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đã tới Kiev hôm 11/5 để thảo luận về việc sản xuất vũ khí chung và mở rộng hợp tác quốc phòng. Các cuộc thảo luận dự kiến tập trung vào các dự án UAV mới, các liên doanh quốc phòng Đức - Ukraine và hỗ trợ cho lĩnh vực công nghệ quân sự của Ukraine thông qua nền tảng Brave One.
Theo bà Kallas, các ngoại trưởng EU dự kiến sẽ tiếp tục thảo luận vấn đề trên tại cuộc họp vào cuối tháng 5 khi khối này xây dựng cách tiếp cận trước bất kỳ cuộc đàm phán tiềm năng nào với Moscow.
Trước đó, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cho biết EU nhìn thấy “tiềm năng” cho các cuộc đàm phán trong tương lai với ông Putin. Ông nói thêm rằng khối này đang chuẩn bị cho khả năng đàm phán và nhận được sự ủng hộ của Tổng thống Volodymyr Zelensky.
Ngày 9/5, ông Costa nói EU sẽ chỉ trao đổi với ông Putin vào “thời điểm thích hợp”.
“Sẽ có lúc EU cần nói chuyện với Nga vì đây là vấn đề mang tính sống còn đối với châu Âu. Nhưng hiện tại chưa phải lúc", ông giải thích.
Trong khi đó, ngày 11/5, Tổng thống Zelensky cho biết ông Putin “đã tuyên bố sẵn sàng cho các cuộc đàm phán thực sự”.
“Giờ đây chính ông Putin nói rằng cuối cùng ông ấy đã sẵn sàng cho các cuộc gặp thực sự. Chúng tôi đã thúc đẩy ông ấy một chút, và chúng tôi đã chuẩn bị cho các cuộc gặp từ lâu, vì vậy chúng tôi cần tìm ra một hình thức phù hợp. Chúng tôi cần chấm dứt cuộc chiến này và bảo đảm an ninh một cách đáng tin cậy”, ông Zelensky nói.
CNN ngày 8.7 dẫn thông báo từ văn phòng công tố Argentina cho hay thi thể của huấn luyện viên bay Leandro Andres Bertazzo (42 tuổi) đã được tìm thấy sau vụ việc xảy ra tại thị trấn Toledo, miền trung Argentina vào ngày 4.7.
Ông Bertazzo đang hướng dẫn nữ học viên 22 tuổi tên Rosario trên máy bay hạng nhẹ Cessna 150. Chị Rosario kể lại trước khi có hành động gây bàng hoàng trên, ông Bertazzo chỉ nói ngắn gọn: "Em biết mình phải làm gì rồi đấy, tiếp tục bay đi". Ngay sau đó, người thầy tháo tai nghe, cởi dây an toàn, mở bung cánh cửa và nhảy khỏi máy bay.
Ông Eduardo Alvarez, Giám đốc trường dạy bay Flying Parrot Córdoba - nơi ông Bertazzo làm việc - nói rằng không hề có bất kỳ dấu hiệu cho thấy ông Bertazzo có ý định tự sát. Trước đó cùng ngày xảy ra vụ việc, ông Bertazzo vẫn bay cùng một học viên khác.
"Cậu ấy đã đưa ra quyết định bi thảm này khi đang ở trên không cùng một người khác bên cạnh. Thật không thể giải thích hay thấu hiểu nổi, tâm lý con người quá đỗi phức tạp", ông Alvarez nói.
Ông Alvarez giải thích thêm rằng việc mở cánh cửa của một chiếc máy bay giữa không trung rất khó khăn do chênh lệch áp suất và lực cản của gió.
Dù phải chứng kiến cảnh tượng kinh hoàng và rơi vào trạng thái "sốc tột độ", nữ học viên Rosario vẫn cố gắng giữ bình tĩnh, áp dụng những kiến thức đã học để tự mình hạ cánh chiếc máy bay an toàn xuống mặt đất. Ông Alvarez xác nhận chiếc Cessna 150 hoàn toàn không bị hư hại sau cú hạ cánh khẩn cấp.
Hiện các công tố viên đang tiến hành điều tra chi tiết nhằm làm rõ nguyên nhân sâu xa dẫn đến quyết định của nam phi công.
Thủ tướng Lê Minh Hưng chiều nay tiếp Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Jennifer Wicks nhân dịp bà bắt đầu nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam. Thủ tướng tin tưởng với kinh nghiệm nhiều năm công tác trong chính quyền Mỹ và hiểu biết về khu vực, Đại sứ sẽ có nhiệm kỳ thành công, đóng góp quan trọng thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Mỹ phát triển ổn định, thực chất, hiệu quả, theo Bộ Ngoại giao.
Thủ tướng khẳng định Việt Nam nhất quán coi Mỹ là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu; ủng hộ Mỹ đóng vai trò tích cực cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng tại khu vực và trên thế giới; mong muốn cùng Mỹ đưa quan hệ hai nước lên tầm cao mới.
Thủ tướng đề nghị bà Wicks và đại sứ quán phát huy vai trò cầu nối, thúc đẩy hoạt động trao đổi đoàn cấp cao, phối hợp với bộ, ngành, địa phương Việt Nam cụ thể hóa các lĩnh vực hợp tác thực chất; trao đổi thẳng thắn về những vấn đề còn khác biệt trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau, không để vướng mắc ảnh hưởng đến đà phát triển chung của quan hệ.
Hai bên cần thúc đẩy hợp tác kinh tế - thương mại theo hướng hài hòa, bền vững, cùng có lợi; khẩn trương tháo gỡ các vướng mắc và sớm hoàn tất đàm phán, ký kết Hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng, tạo khuôn khổ ổn định để doanh nghiệp hai nước mở rộng đầu tư, sản xuất, kinh doanh.
Việt Nam cũng đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng minh bạch, hiện đại, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp Mỹ, sẵn sàng lắng nghe và xử lý các quan tâm chính đáng của doanh nghiệp, Thủ tướng cho biết.
Về quốc phòng - an ninh, Thủ tướng đề nghị hai bên thúc đẩy hợp tác về thực thi pháp luật, cứu trợ nhân đạo, an ninh mạng và phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.
Thủ tướng cảm ơn sự hỗ trợ của Mỹ trong khắc phục hậu quả chiến tranh, đề nghị Mỹ tiếp tục hỗ trợ xử lý ô nhiễm dioxin, rà phá bom mìn, hỗ trợ người khuyết tật, chia sẻ hồ sơ, tư liệu và công nghệ giám định ADN phục vụ tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, khẳng định cam kết của Việt Nam trong tìm kiếm quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh.
Người đứng đầu chính phủ cũng đề nghị mở rộng hợp tác khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực, chuyển đổi số, giáo dục - đào tạo và giao lưu nhân dân giữa hai nước.
Đại sứ Wicks cho biết các ưu tiên hiện tại trong nhiệm kỳ của bà sẽ bám sát với các ưu tiên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng thời phản ánh lợi ích chung của hai nước.
Đại sứ Mỹ nhấn mạnh hợp tác kinh tế - thương mại tiếp tục là ưu tiên hàng đầu trong nhiệm kỳ. Về quốc phòng - an ninh, bà cho rằng hai bên còn nhiều dư địa hợp tác về an ninh hàng hải và thực thi pháp luật, xử lý các thách thức an ninh xuyên quốc gia.
Bà cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của thúc đẩy giao lưu nhân dân, mong muốn mở rộng hợp tác giáo dục, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, hỗ trợ các mục tiêu phát triển của Việt Nam theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, tăng cường kết nối giữa các trường đại học Mỹ và Việt Nam, đồng hành với Việt Nam trong nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Anh.
Đại sứ cam kết sẽ là đối tác tích cực trong suốt nhiệm kỳ, góp phần đưa quan hệ Việt Nam - Mỹ phát triển hơn nữa trong thời gian tới. Đại sứ đồng thời cam kết thúc đẩy hợp tác song phương trong các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm; đánh giá cao vai trò của Việt Nam và mong muốn hai bên phối hợp chặt chẽ trong khuôn khổ Hội đồng Hòa bình về Gaza.
Bà Jennifer Wicks và gia đình đến Hà Nội vào ngày 1/7. Bà sau đó trình quốc thư lên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hôm 6/7, bắt đầu nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam.
