Chuối hay bơ: Loại trái nào tốt hơn cho huyết áp?

Ngày 2/7, Bệnh viện Việt Đức thông tin, các bác sĩ Trung tâm Phẫu thuật Tiêu hóa và Bệnh lý sàn chậu vừa cấp cứu một ca dị vật tiêu hóa đặc biệt.

BSCKII Lê Nhật Huy, Phó Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Tiêu hoá và Bệnh lý sàn chậu cho biết, nam bệnh nhân mắc chứng tự kỷ từ nhỏ, nhập viện trong tình trạng đau bụng âm ỉ.

Người thân cho biết, trước đó bệnh nhân đã nuốt một chiếc bàn chải. Ngay lập tức, bác sĩ chỉ định chụp X-quang. Hình ảnh X-quang khiến cả ê-kíp ngỡ ngàng khi thấy không chỉ có 1 chiếc bàn chải mà có nhiều dị vật khác trong dạ dày, trong đó có một vật chuôi nhọn.

Theo BS Huy, với kích thước lớn và số lượng dị vật nhiều trong dạ dày người bệnh, hơn nữa bệnh nhân cũng không nhớ rõ đã nuốt những vật gì nên việc nội soi lấy dị vật sẽ rất nguy hiểm, có thể gây rách thực quản.

Các bác sĩ buộc phải phẫu thuật mở dạ dày để lấy dị vật. Khi mở dạ dày, bác sĩ lấy ra không chỉ một chiếc bàn chải mà bệnh nhân mới nuốt, mà còn có một chiếc bàn chải cũ, dài, chuôi nhọn và một chiếc thìa inox.

Theo BS Huy, nhiều người đặt câu hỏi, vì sao một người có thể nuốt những vật dụng to, dài như vậy. Chuyên gia đánh giá, người bệnh mắc hội chứng Pica - một rối loạn ăn uống khiến người bệnh thèm ăn những thứ không phải là thực phẩm.

Bệnh được nhắc tới từ thế kỷ 14, đến thế kỷ 18 được mô tả đầy đủ hơn và được đặt tên chính thức: hội chứng Pica.

Ở người tự kỷ (ASD), Pica không phải là sự nghịch ngợm. Nó xuất phát từ những nguyên nhân sâu xa hơn:

- Rối loạn xử lý cảm giác: Nhiều người tự kỷ tìm kiếm sự kích thích mãnh liệt ở vùng miệng. Cảm giác cứng của inox hay độ nhám của bàn chải mang lại cho họ sự "thỏa mãn" về cảm giác mà thực phẩm thông thường không có.

- Sự thiếu hụt vi chất: Cơ thể thiếu sắt hoặc kẽm đôi khi kích thích não bộ tạo ra những cơn thèm ăn vật lạ (như đất, đá, kim loại).

- Cơ chế tự xoa dịu: Khi gặp căng thẳng hoặc thay đổi môi trường, hành vi nhai nuốt dị vật giúp họ giảm bớt lo âu.

Chuyên gia cảnh báo, mọi vật dụng trong nhà đều có thể trở thành mối nguy với người tự kỷ mắc hội chứng Pica.

Trong đó, mối nguy lớn nhất là người tự kỷ thường có ngưỡng chịu đau rất cao hoặc khó khăn trong việc diễn đạt. Vì thế, họ có thể đã nuốt dị vật từ nhiều ngày trước mà không hề kêu đau, cho đến khi xuất hiện biến chứng.

Khi nuốt các dị vật sắc nhọn, bệnh nhân có nguy cơ bị thủng tạng, tắc ruột; nguy cơ ngộ độc nếu nuốt pin điện tử hoặc đồ chơi có chứa chì.

Vì thế, để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân tự kỷ, gia đình cần rà soát môi trường sống an toàn, cất kỹ các vật nhỏ như pin, đồng xu, kim khâu trong tủ có khóa; sử dụng bàn chải đánh răng loại silicon mềm hoặc loại có tay cầm to, ngắn, khó nuốt.

Trong bữa ăn, ưu tiên dùng thìa nhựa dẻo loại tốt (khó bẻ gãy), thu dọn ngay sau khi sử dụng.

Nếu người bệnh có nhu cầu nhai, hãy trang bị các loại "đồ chơi nhai" (chewelry) bằng silicon y tế chuyên dụng. Đây là cách an toàn để họ thỏa mãn cảm giác mà không gây hại.

Ngoài ra, bệnh nhân tự kỷ nên được kiểm tra sức khỏe định kỳ, kịp thời bổ sung nếu bệnh nhân thiếu sắt hoặc kẽm.

"Nếu thấy người bệnh bỗng dưng bỏ ăn, nôn, bụng chướng hoặc có hành vi kích động bất thường, hãy đưa người bệnh khám để được chẩn đoán. Gia đình cũng cần lưu ý, phẫu thuật lấy dị vật chỉ giải quyết được phần ngọn, quan trọng nhất là sự giám sát kiên trì của người thân", BS Huy cho biết.

Tin Gốc: Dân Trí

Cứ chạm đến một ý tưởng khó, tay cô lại vô thức với lấy điện thoại. Một video 15 giây cuốn sang video tiếp theo, rồi tiếp theo nữa. Khi ngẩng lên, nửa tiếng đã trôi qua mà cô không nhớ mình vừa xem gì.

"Mỗi lần bí ý, não tôi như tự động phát tín hiệu đòi lướt. Nó giống một phản xạ, tôi không kịp ngăn lại", Minh Anh, 24 tuổi, nhân viên sáng tạo nội dung ở Hà Nội, kể.

Đặc thù nghề nghiệp buộc cô phải liên tục cập nhật xu hướng trên các nền tảng số. Ban đầu, cô gái tự nhủ đây là "nghiên cứu thị trường", nhưng ranh giới giữa làm việc và giải trí nhanh chóng biến mất. Minh Anh rơi vào trạng thái mà giới trẻ gọi là "sương mù não" khi vừa mở một tab mới đã quên mất mình định tìm gì, đầu óc mệt nhoài dù chưa hoàn thành bất cứ mục tiêu nào trong ngày.

Sự thiếu kiên nhẫn không chỉ tấn công công việc mà còn xâm lấn cả đời sống cá nhân của Hoàng Long, 28 tuổi, một kỹ sư phần mềm tại TP HCM. Vốn là người có tư duy logic tốt, nhưng vài năm gần đây, thói quen xem các clip "review phim 3 phút" đã thay đổi cách anh tiếp nhận cuộc sống.

Khi ngồi trước màn hình lớn xem một bộ phim điện ảnh bom tấn, Long liên tục nhấn nút tua nhanh vì mất kiên nhẫn ở các phân cảnh tâm lý chậm. Ngay cả khi trò chuyện trực tiếp với bạn bè, nếu đối phương diễn đạt hơi dài dòng, anh sẽ cảm thấy bồn chồn, ngắt lời hoặc vô thức rút điện thoại ra lướt.

"Tôi không còn đủ kiên trì để đọc hết một chương sách chuyên môn nhằm nâng cao tay nghề - điều mà trước đây tôi làm rất dễ dàng", Long thừa nhận. Khả năng "chú ý bền vững" của anh gần như biến mất. Mọi kết nối ngoài đời thực bỗng trở nên tẻ nhạt, thiếu kích thích so với thế giới cuộn màn hình đầy màu sắc.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng thời gian chú ý trung bình (Attention Span) của con người hiện đại đã giảm xuống chỉ còn khoảng 8 giây - ngắn hơn cả một con cá vàng.

Dưới góc độ tâm lý học hành vi, Thạc sĩ tâm lý lâm sàng Vương Nguyễn Toàn Thiện, Giám đốc chuyên môn Trung tâm Tham vấn và Trị liệu Tâm lý Lumos, lý giải hiện tượng này không có nghĩa là não bộ kém thông minh đi, mà là biểu hiện của "tính mềm dẻo của não bộ" (neuroplasticity) khi phải thích nghi với môi trường quá tải kích thích.

"Khi liên tục tiếp xúc với các nội dung ngắn, thay đổi nhanh, não sẽ ưu tiên quét thông tin và tìm kiếm cái mới thay vì duy trì sự tập trung dài hạn", Thạc sĩ Thiện phân tích.

Cơ chế tạo phần thưởng nhanh của video ngắn chỉ sau vài giây đã mang lại một hình ảnh hoặc cảm xúc mới đã huấn luyện não bộ luôn kỳ vọng phải có kích thích liên tục. Hệ quả là khi quay lại với một cuốn sách, bài nghiên cứu hay bộ phim mạch chậm, não sẽ phản ứng bằng sự bồn chồn, chán nản.

Theo chuyên gia, đây không đơn thuần là sự lười biếng mà phản ánh sự suy giảm khả năng dung nạp cảm giác nhàm chán, một năng lực tâm lý rất quan trọng. Do thói quen khỏa lấp mọi khoảng thời gian trống bằng điện thoại, "cơ bắp" chịu đựng sự nhàm chán không được rèn luyện sẽ yếu đi, khiến người trẻ mất dần kiên nhẫn để tiếp nhận những giá trị đòi hỏi sự sâu sắc.

Trong nền kinh tế tri thức, sự suy giảm này ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực tư duy sâu (Deep Work) - yếu tố cốt lõi để giải quyết các vấn đề phức tạp và duy trì sức cạnh tranh trước trí tuệ nhân tạo (AI). Ở công sở, hệ lụy biểu hiện rõ qua việc nhân sự trẻ luôn bận rộn nhưng hiệu quả không cao, liên tục mất tập trung và nhanh mệt mỏi khi xử lý công việc dài hơi.

Đáng chú ý, nhiều người tìm đến video ngắn để giải tỏa áp lực nhưng lại rơi vào vòng lặp tâm lý độc hại là căng thẳng - lướt video giải trí nhanh - trì hoãn công việc - tội lỗi, lo âu - lại tiếp tục lướt để né tránh, ông Thiện phân tích.

"Hội chứng não cá vàng" thời số còn âm thầm rạn nứt các mối quan hệ. Thói quen chuyển chủ đề liên tục và phản hồi ngay lập tức trên không gian mạng đã bẻ vụn khả năng lắng nghe trọn vẹn. Nhiều người mang tâm lý vội vã này vào đời thực, dẫn đến việc thiếu kiên nhẫn khi nghe người khác nói, dễ ngắt lời hoặc vừa trò chuyện vừa nhìn điện thoại.

Bên cạnh đó, việc vừa làm việc vừa lướt clip thực chất là một "ảo tưởng đa nhiệm". Não bộ không xử lý cùng lúc mà liên tục chuyển đổi chú ý, tiêu tốn một "chi phí nhận thức" rất lớn, khiến hiệu suất giảm, tỷ lệ sai sót tăng và khả năng ghi nhớ kém đi.

Trước lập luận cho rằng video ngắn giúp tiếp cận lượng kiến thức khổng lồ nhanh chóng qua các clip tóm tắt, thạc sĩ Toàn Thiện nhận định không nên phủ nhận giá trị khơi gợi tò mò của công cụ này. Tuy nhiên, nhiều người đang nhầm lẫn giữa việc "đã xem" và "đã hiểu".

"Video ngắn chỉ nên là món khai vị, bởi tri thức thực sự chỉ hình thành khi chúng ta dành thời gian đọc sâu, suy ngẫm và đối chiếu nhiều nguồn - điều mà một video vài phút không thể thay thế", ông Thiện nhấn mạnh.

Dù vậy, nhờ tính mềm dẻo của não bộ, quá trình tổn hại này hoàn toàn có thể đảo ngược nếu người dùng chủ động thay đổi thói quen sử dụng công nghệ. Chuyên gia khuyến nghị cần "tập gym" lại cho não bằng những bước nhỏ như dành 10-15 phút mỗi ngày để đọc sách, đi bộ hoặc ăn uống mà không cầm điện thoại, tăng dần khả năng chịu đựng sự nhàm chán.

Đồng thời, mỗi người nên áp dụng chế độ "ăn kiêng thông tin" (Information Diet), chủ động kiểm soát chất lượng thông tin dung nạp, giới hạn thời gian xem video ngắn và ưu tiên các nội dung chuyên sâu như sách, podcast hay các cuộc trò chuyện trực tiếp ngoài đời thực để lấy lại quyền chủ động trước các thuật toán.

Với Minh Anh, hành trình giành lại sự tập trung bắt đầu từ một quy tắc đơn giản là úp màn hình điện thoại xuống bàn mỗi khi ngồi viết.

"Mười phút đầu rất khó chịu, tay cứ ngứa ngáy muốn với điện thoại. Nhưng qua được ngưỡng đó, tôi mới nhận ra đã lâu rồi mình chưa thật sự tập trung vào một việc gì trọn vẹn", cô nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết khi khoai tây tiếp xúc với ánh sáng (đặc biệt là ánh sáng mặt trời hoặc đèn huỳnh quang cường độ cao) sẽ tự động kích hoạt quá trình quang hợp, sản sinh ra chất diệp lục khiến vỏ chuyển sang màu xanh.

"Điều đáng lo ngại, quá trình quang hợp tạo ra diệp lục cũng đồng thời là tín hiệu kích hoạt củ khoai tây tăng cường tổng hợp Glycoalkaloid, mà chủ yếu là solanine và chaconine. Đây là cơ chế phòng vệ tự nhiên của thực vật để chống lại côn trùng và động vật ăn cỏ. Solanine có tính chất ăn mòn dạ dày và ức chế enzyme cholinesterase - một chất dẫn truyền thần kinh quan trọng", bác sĩ Châu Thị Anh phân tích.

Khi ăn phải, ngộ độc nhẹ có thể gây đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, nóng rát cổ họng. Ngộ độc nặng có thể gây chóng mặt, ảo giác, rối loạn nhịp tim, tê liệt thần kinh trung ương, suy hô hấp và thậm chí có thể dẫn đến tử vong.

Không ít người cho rằng khoai tây mọc mầm độc hơn khoai tây có vỏ xanh. Tuy nhiên, để đánh giá đúng mức độ nguy hiểm cần phân biệt giữa nồng độ độc tố và tổng lượng độc tố có trong cả củ khoai.

Ở khoai tây mọc mầm, solanine tập trung nhiều nhất tại phần mầm và các "mắt" của củ. Nếu khoai chỉ mới nhú một vài mầm nhỏ, phần thịt còn lại vẫn cứng, không đổi màu thì lượng độc tố chủ yếu nằm ở khu vực này. Trong trường hợp đó, việc khoét bỏ thật sâu toàn bộ phần mầm và chân mầm có thể loại bỏ phần lớn độc tố, dù cách an toàn nhất vẫn là không sử dụng.

Ngược lại, với khoai tây chuyển xanh, solanine không chỉ tập trung ở lớp vỏ mà còn lan xuống phần thịt ngay dưới vỏ. Mặc dù nồng độ solanine tại từng điểm trên vỏ xanh có thể thấp hơn ở chóp mầm, nhưng vùng bị ảnh hưởng thường trải rộng trên diện tích lớn. Vì vậy, một củ khoai chuyển xanh gần như toàn bộ bề mặt có thể tích lũy tổng lượng solanine cao hơn nhiều so với một củ khoai chỉ mới mọc vài mầm nhỏ. Điều này làm tăng nguy cơ người ăn hấp thu lượng độc tố vượt ngưỡng an toàn, nhất là khi chỉ gọt vỏ sơ sài trước khi chế biến.

Khoai tây nên được bảo quản ở nơi tối, khô ráo và mát mẻ như trong túi giấy tối màu hoặc ngăn tủ kín, tránh ánh nắng trực tiếp hay khu vực luôn sáng đèn. Đồng thời, không nên để khoai chung với hành tây vì khí ethylene do hành tây giải phóng có thể thúc đẩy khoai nảy mầm nhanh hơn.

Tin Gốc: Thanh Niên