Thủ tướng Moldova Alexandru Munteanu (62 tuổi) ngày 3.7 tuyên bố từ chức, một thông báo bất ngờ dẫn đến việc nội các cũng phải từ chức.
Ông Munteanu, người giữ chức thủ tướng từ tháng 11.2025, chưa đưa ra lời giải thích đầy đủ về quyết định của mình, theo Reuters.
“Hôm nay, nhiệm kỳ thủ tướng của tôi kết thúc. Khoảnh khắc tôi nhận ra rằng mình không còn có thể thực hiện nhiệm vụ theo đúng nguyên tắc và niềm tin của mình, tôi đã chọn từ chức”, ông viết trên mạng xã hội X.
Động thái này là một thách thức đối với Tổng thống Maia Sandu và đảng Hành động và Đoàn kết (PAS) cầm quyền. Đảng thân châu Âu này hiện đang ở nhiệm kỳ cầm quyền thứ hai liên tiếp.
Theo quy trình nghị viện của Moldova, bà Sandu sẽ tham vấn với các nhóm nghị sĩ và sau đó đề cử một ứng cử viên cho chức thủ tướng. Ông Sandu cho biết ông Munteanu sẽ tiếp tục giữ vai trò thủ tướng cho đến khi bổ nhiệm người thay thế.
Bà Sandu nói với các phóng viên rằng thủ tướng mới có thể được bổ nhiệm “nhanh chóng”, và bà sẽ tham vấn với các đảng phái trong quốc hội vào tuần tới trước khi bổ nhiệm một ứng viên.
Ông Munteanu được bổ nhiệm sau cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 9.2025, trong đó đảng PAS đã đánh bại đối thủ thân Nga một cách vang dội và giành được nhiệm kỳ mới để theo đuổi tham vọng gia nhập Liên minh châu Âu (EU) của Moldova.
Trước đó, ông đã làm việc bên ngoài Moldova khoảng 20 năm, trong đó có thời gian làm việc cho Ngân hàng Thế giới (World Bank). “Tôi sẽ tiếp tục phục vụ đất nước mình dù ở bất kỳ vị trí nào”, ông nói.
Moldova, nằm giữa Ukraine và Romania (quốc gia thành viên EU), là ứng viên gia nhập EU. Nước này có đa số người nói tiếng Romania và một thiểu số đáng kể nói tiếng Nga. Quyền lực chính trị đã dao động trong nhiều thập niên giữa các đảng ủng hộ quan hệ gần gũi hơn với châu Âu và các đảng tìm kiếm quan hệ tốt hơn với Moscow.
Theo Hãng tin Reuters ngày 18-4, phát biểu trên chuyên cơ Air Force One, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói "mọi thứ có vẻ đang diễn ra rất tốt với Iran", nhưng từ chối tiết lộ chi tiết về thông tin tích cực mà ông vừa nhận được.
"Chúng tôi có một số tin khá tốt cách đây 20 phút, và có vẻ mọi thứ đang diễn ra rất tốt ở Trung Đông với Iran. Bạn sẽ sớm nghe thôi. Tôi nghĩ đó là điều nên xảy ra. Đó là điều hoàn toàn hợp lý. Và tôi nghĩ nó sẽ xảy ra. Chúng ta sẽ xem điều gì xảy ra, nhưng tôi tin là sẽ như vậy", ông nói khi được hỏi về khả năng đạt thỏa thuận.
Tuy nhiên nhà lãnh đạo Mỹ cũng để ngỏ kịch bản cứng rắn hơn. Ông cho biết có thể sẽ không gia hạn lệnh ngừng bắn tạm thời giữa Washington và Tehran nếu hai bên không đạt được thỏa thuận trước hạn chót dự kiến vào 22-4.
"Có thể tôi sẽ không gia hạn… và đáng tiếc là chúng tôi sẽ phải bắt đầu ném bom trở lại", ông nói, đồng thời khẳng định lệnh phong tỏa các cảng Iran sẽ vẫn được duy trì.
Các phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh các phái đoàn Mỹ và Iran dự kiến sẽ tới Pakistan vào cuối tuần và có thể tiến hành đàm phán vào ngày 20-4 (giờ Việt Nam). Hiện phía Mỹ chưa xác nhận lịch trình này.
Trước đó các cuộc thương lượng giữa hai bên vẫn còn nhiều khác biệt lớn và chưa đạt được đồng thuận.
Trong khi đó Iran tuyên bố đã "mở lại hoàn toàn" eo biển Hormuz sau thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon, nhưng cảnh báo có thể đóng lại tuyến hàng hải quan trọng này nếu Mỹ tiếp tục phong tỏa. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng công bố các điều kiện về việc lưu thông qua eo biển Hormuz.
Liên quan các điều khoản tiềm năng của thỏa thuận, ông Trump khẳng định Mỹ và Iran có thể cùng chuyển lượng uranium làm giàu của Tehran sang Mỹ như một phần của giải pháp chấm dứt xung đột. Tuy nhiên Bộ Ngoại giao Iran đã bác bỏ khả năng này, tuyên bố kho dự trữ uranium sẽ không được chuyển đi "bất cứ đâu".
Trong một diễn biến liên quan, ông Trump cho biết Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình "rất vui" về việc eo biển Hormuz được mở lại, đồng thời tiết lộ cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo tại Bắc Kinh vào tháng 5 "có thể mang tính lịch sử".
Reuters ngày 1.6 đưa tin giá phân urê tăng gần 30% kể từ khi chiến sự bùng phát cuối tháng 2. Hệ lụy là nông dân buộc phải cắt giảm lượng phân bón ngay trong vụ gieo trồng quan trọng hiện tại, đe dọa làm sụt giảm năng suất thu hoạch và gây ra tình trạng thiếu hụt lương thực trầm trọng vào cuối năm nay.
Thách thức còn trở nên trầm trọng do tính chất tập trung cục bộ của hệ thống sản xuất, vận chuyển lương thực. Ông Clement Metivier - đại diện mạng lưới nhà đầu tư FAIRR, đơn vị chuyên đánh giá rủi ro về hệ thống lương thực toàn cầu có trụ sở tại Anh - cho biết khoảng 30% lượng phân bón giao dịch trên thế giới phải đi qua eo biển Hormuz, theo Reuters. Ngoài ra, báo cáo của tổ chức nghiên cứu Economist Impact (Anh) cho hay chỉ 15 quốc gia đã chiếm tới gần 70% sản lượng lương thực của cả thế giới, trong đó nhiều nước nắm giữ thị phần lớn trong xuất khẩu nông sản. Khi một mắt xích quan trọng bị đứt gãy, toàn bộ dây chuyền cung ứng sẽ bị gián đoạn mà không có nhiều phương án thay thế.
Trước thực tế hiện nay, nền nông nghiệp thế giới buộc phải tìm cách thích nghi. Trong đó, giải pháp "nông nghiệp tái sinh" đang được nghiên cứu và triển khai tại nhiều nơi. Giải pháp này hướng đến giảm phụ thuộc vào hóa chất, thông qua việc hạn chế cày xới, luân canh cây trồng và dùng phân tự nhiên từ chăn nuôi. Một số nông hộ nhỏ áp dụng nông nghiệp tái sinh cho biết đã giảm đáng kể chi phí đất đai.
Phân tích của Liên Hiệp Quốc ước tính năng suất cây trồng tại châu Phi có thể tăng thêm 13% vào năm 2040 nếu áp dụng nông nghiệp tái sinh. Mỹ được cho là có thị trường nông nghiệp tái sinh lớn nhất, trong khi khu vực châu Á ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh nhất ở mảng này.
Dù vậy, quá trình chuyển đổi để thích nghi vẫn vấp phải rào cản lớn về tài chính. Công nghệ canh tác đắt đỏ khiến nhiều nông dân dần cạn vốn đầu tư. Để gỡ khó, các chuyên gia nhấn mạnh những tập đoàn thu mua nông sản cần chủ động chia sẻ rủi ro tài chính, thay vì đẩy hết gánh nặng sang người trồng. Ngoài ra, chính phủ và ngân hàng cũng cần triển khai các chính sách hỗ trợ để chuyển đổi công nghệ canh tác.
“Tôi muốn có một bối cảnh chính thức trước khi chúng tôi làm điều đó (công bố thỏa thuận). Đó là một tài liệu tuyệt vời”, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong cuộc gặp với nhà lãnh đạo Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất Mohamed bin Zayed Al Nahyan, bên lề hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp ngày 16/6.
“Tôi có thể sẽ tổ chức một cuộc họp báo và đọc nó cho các bạn nghe từng từ một, để báo chí đưa tin chính xác, bởi vì đó là một tài liệu rất quan trọng. Tôi sẽ xem qua tài liệu này cùng với giới truyền thông trong một vài ngày tới”, ông nói.
Ông nhấn mạnh thêm: “Đây là những gì tài liệu viết: Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân”.
Giới chức Mỹ cho biết, Tổng thống Trump đã ký điện tử vào thỏa thuận hôm 14/6, nhưng toàn văn thỏa thuận này vẫn chưa được tiết lộ công khai. Cả các thành viên quốc hội lẫn các nhà lãnh đạo thế giới đồng cấp với ông Trump đều chưa được đọc bản đầy đủ.
Khi được hỏi liệu ông có cởi mở với việc gửi thỏa thuận với Iran tới quốc hội để xem xét hay không, ông Trump cho biết ông chưa có ý tưởng đó, nhưng ông sẵn sàng.
“Tôi thậm chí còn chưa bao giờ nghĩ về điều đó, nhưng tôi sẽ làm, tôi sẽ gửi nó tới quốc hội. Ý tôi là ai lại không chấp thuận nó chứ. Tôi thích ý tưởng này. Làm ơn hãy gửi nó tới quốc hội”, ông Trump nói.
Cuối tuần trước, ông Trump tuyên bố Mỹ và Iran đã hoàn tất thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột. Theo các nguồn tin khác nhau từ cả phía Washington và Tehran, thỏa thuận sẽ chấm dứt ngay lập tức giao tranh trên tất cả mặt trận, bao gồm Li Băng, chấm dứt lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với Iran.
Hai bên sẽ ký kết chính thức vào ngày 19/6 tới tại Geneva. Sau đó, Iran sẽ mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Thỏa thuận sẽ mở đường cho giai đoạn tiếp theo của tiến trình hòa bình, bao gồm các cuộc đàm phán về những vấn đề còn tồn đọng như chương trình hạt nhân của Iran.
Ông Trump tin rằng giai đoạn đàm phán tiếp theo với Iran sẽ “dễ dàng hơn” so với vòng đàm phán ban đầu vốn dẫn đến Bản ghi nhớ Hiểu biết được công bố gần đây.
“Nó sẽ bước sang giai đoạn thứ hai, mà tôi nghĩ trên thực tế sẽ dễ dàng hơn”, ông Trump phát biểu.
Các quan chức cho biết giai đoạn tiếp theo sẽ bao gồm các cuộc thảo luận kỹ thuật về chương trình hạt nhân của Iran, cũng như việc cứu trợ tài chính cho Tehran và các chi tiết về việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz.
Ông Trump cũng khẳng định Mỹ sẽ không “đầu tư bất kỳ khoản tiền nào vào Iran”, nhằm xoa dịu nỗi lo ngại của một số đồng minh rằng Tehran sẽ nhận được các nguồn quỹ từ Mỹ. Thay vào đó, các quan chức cho biết một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD sẽ do các quốc gia Vùng Vịnh tài trợ.
