Tại Hội nghị thượng đỉnh EU ở Cyprus (CH Síp) ngày 23-4, Hungary và Slovakia đã dỡ bỏ quyền phủ quyết đối với khoản vay 90 tỉ euro cho Ukraine giai đoạn 2026 – 2027 sau nhiều tháng trì hoãn chủ yếu do sự phản đối của Thủ tướng Hungary Viktor Orbán.
Cùng ngày, EU phê duyệt gói trừng phạt thứ 20 nhằm vào Nga, siết chặt thêm vòng vây năng lượng chống Matxcơva. Hai quyết định này báo hiệu châu Âu tiếp tục chọn con đường đối đầu, và hòa bình cho Ukraine ngày càng lùi xa.
Theo cổng thông tin Ukraine Strananews, hệ quả trực tiếp của gói viện trợ 90 tỉ euro là Kiev sẽ giảm đáng kể động lực nhượng bộ các yêu cầu từ Mỹ và Nga – bao gồm việc rút quân khỏi Donbass và các biện pháp chấm dứt chiến tranh khác.
Trong bối cảnh đó, các phương tiện truyền thông phương Tây liên tục đưa ra đồn đoán về nguy cơ Nga tấn công châu Âu. Bộ Quốc phòng Nga và Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Dmitry Medvedev đã đe dọa tấn công các cơ sở sản xuất drone cung cấp cho Ukraine tại các nước châu Âu.
Thư ký Hội đồng An ninh Sergei Shoigu cáo buộc các nước Baltic mở không phận cho các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine nhằm vào Nga và tuyên bố “quyền tự vệ của Nga”.
Ngày 24-4, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cảnh báo trên tờ Financial Times rằng “Nga có thể tấn công một trong những thành viên của NATO trong vòng vài tháng tới”, đồng thời chỉ trích một số thành viên “giả vờ như không có chuyện gì xảy ra” khi khoảng 20 drone của Nga vi phạm không phận Ba Lan năm ngoái.
Tuy nhiên, Strananews phân tích rằng kịch bản đó khó xảy ra: Nếu Nga tấn công châu Âu, họ sẽ phải đối mặt với EU và Anh – khối dân số hơn nửa tỉ người, cùng các tên lửa Taurus và nhiều loại vũ khí khác. Nga sẽ không thể duy trì chiến tranh trên hai mặt trận. Điều kiện duy nhất để Nga tấn công châu Âu là sẵn sàng dùng vũ khí hạt nhân – thứ vũ khí duy nhất Nga có ưu thế tuyệt đối.
Song Điện Kremlin nhiều khả năng sẽ không làm vậy, do ô dù hạt nhân của Mỹ với kho vũ khí tương đương. Vấn đề là rạn nứt ngày càng sâu giữa Washington và các đồng minh NATO châu Âu đang dấy lên nghi ngờ liệu Mỹ có thực sự can thiệp nếu xung đột nổ ra? Nếu không, cán cân hạt nhân sẽ không còn nghiêng về phía châu Âu.
Gói trừng phạt thứ 20 tập trung phong tỏa xuất khẩu năng lượng Nga với nhiều biện pháp mạnh: cấm cung cấp dịch vụ hàng hải cho dầu mỏ Nga; cấm hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và môi giới cho tàu phá băng và tàu chở khí hóa lỏng (LNG) từ ngày 25-4-2026, mở rộng sang tàu nước ngoài hoạt động tại Nga từ 1-1-2027; cấm giao dịch với cảng dầu Karimun của Indonesia và hai cảng Nga là Murmansk và Tuapse; bổ sung 46 tàu vào danh sách “hạm đội ngầm”, nâng tổng số lên hơn 600 tàu; đồng thời đóng băng tài sản 120 cá nhân và thực thể liên quan.
Cao ủy viên Ngoại giao EU Kaja Kallas tuyên bố: “Nền kinh tế chiến tranh của Nga đang chịu áp lực ngày càng tăng, trong khi Ukraine nhận được sự hỗ trợ đáng kể. Chúng ta phải duy trì áp lực cho đến khi ông Putin hiểu rằng cuộc chiến này không dẫn đến đâu cả”.
Ủy ban châu Âu dẫn số liệu cho thấy doanh thu xuất khẩu dầu khí của Nga đã giảm 24% trong năm 2025, xuống mức thấp nhất kể từ 2020, trong khi thâm hụt ngân sách tăng, lãi suất giữ ở mức 16% và lạm phát vẫn cao.
Tuy nhiên, các nhà phân tích của Alfa Bank nhận định các biện pháp mới sẽ làm phức tạp hậu cần vận chuyển LNG – đặc biệt với dự án Yamal LNG – nhưng không ngăn được xuất khẩu. Nga sẽ chuyển hướng sang châu Á, chấp nhận chi phí vận chuyển cao hơn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova tuyên bố Brussels đã “tự giáng đòn vào chính mình”.
Thứ trưởng Ngoại giao Nga A. Grushko cũng cho rằng EU đang tự làm trầm trọng thêm khủng hoảng năng lượng của mình, trong khi ngày càng phụ thuộc vào nguồn cung từ Mỹ.
Thực tế đang diễn ra đúng như vậy. Kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu cuộc chiến chống Iran vào ngày 28-2, hóa đơn nhập khẩu nhiên liệu của EU đã tăng thêm 14 tỉ euro, theo Cao ủy viên Năng lượng EU Dan Jørgensen.
Tại Cyprus ngày 23-4, các lãnh đạo EU chỉ có thể đề xuất thắt lưng buộc bụng và hỗ trợ nhóm dễ bị tổn thương – nhưng tất cả đều phải trả từ ngân sách quốc gia vốn gần cạn kiệt. Tờ Politico bình luận chua chát: “Người châu Âu muốn Brussels làm điều gì đó, nhưng Brussels chỉ muốn chuyển gánh nặng lên vai các thủ đô châu Âu”.
Theo sau các cuộc đàm phán bất thành với phía chủ nợ và Nhà Trắng, hãng hàng không giá rẻ Spirit vào rạng sáng 1.5 thông báo "ngừng hoạt động trên phạm vi toàn cầu, có hiệu lực ngay tức khắc". Toàn bộ các chuyến bay đều bị hủy và dịch vụ khách hàng không còn hoạt động. Spirit cũng cam kết hoàn tiền cho phía khách hàng bị ảnh hưởng.
Những hãng hàng không bao gồm American, Delta, United và JetBlue nhanh chóng tiếp nhận khách hàng của Spirit với việc đưa ra các mức giá ưu đãi cho những hành khách bị hủy chuyến. "Trong vòng 12 giờ, United đã giúp các khách hàng Spirit đặt 14.000 vé máy bay để đến nơi họ cần đến", United Airlines thông báo ngày 2.5. Một số hãng cho hay sẽ tăng số chuyến bay hoặc đưa máy bay lớn đến những sân bay mà Spirit có sự hiện diện đáng kể. Những hãng này cũng tìm cách hỗ trợ, tuyển dụng những nhân viên của Spirit.
"Việc giá dầu tăng mạnh vừa qua và những áp lực khác trong hoạt động kinh doanh đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng cho triển vọng tài chính của Spirit", AFP dẫn thông báo của Spirit. Do không còn nguồn vốn bổ sung, Spirit không còn cách nào khác phải ngừng hoạt động.
Tính đến cuối năm ngoái, hãng có gần 7.500 nhân viên. Từ tháng 2.2025 - 1.2026, Spirit đã vận chuyển khoảng 28 triệu lượt khách.
Washington Post hôm 15/4 dẫn lời các quan chức Mỹ am hiểu tình hình cho biết lực lượng tăng viện cho Trung Đông gồm nhóm tác chiến tàu sân bay George H.W. Bush và nhóm tác chiến đổ bộ (ARG) Boxer. Hai nhóm tàu dự kiến hội quân với những chiến hạm đang làm nhiệm vụ gần Iran vào ngày 22/4, khi lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran hết hạn.
Nhóm tác chiến George H.W. Bush gồm tàu sân bay cùng tên và nhiều khu trục hạm hộ tống. ARG Boxer gồm tàu đổ bộ tấn công USS Boxer, một tàu vận tải đổ bộ và một tàu hậu cần, kèm theo Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh (MEU) số 11 với khoảng 800 lính thủy đánh bộ.
Các quan chức Mỹ nói rằng động thái diễn ra giữa lúc Tổng thống Donald Trump đang tìm cách gây sức ép lên Iran để đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột, đồng thời xem xét khả năng phát động những cuộc tập kích mới hoặc chiến dịch trên bộ nếu lệnh ngừng bắn không được duy trì.
Nhà Trắng và Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin.
James Foggo, đô đốc Mỹ về hưu, nhận định loạt chiến hạm đang tới Trung Đông sẽ giúp gia tăng áp lực lên Iran, cũng như cho phép lãnh đạo quân đội Mỹ có thêm lựa chọn nếu đàm phán thất bại.
Tàu sân bay USS George H.W. Bush ngày 14/4 di chuyển gần mũi Hảo Vọng ở phía nam châu Phi, vòng qua khu vực này để đến Trung Đông, thay vì đi qua kênh đào Suez. Hành trình bất thường cho thấy nhóm chiến hạm Mỹ dường như muốn tránh biển Đỏ, nơi có nguy cơ bị lực lượng Houthi tập kích.
Đô đốc về hưu Foggo đánh giá chiến dịch phong tỏa có thể gây tổn thất nghiêm trọng đến nền kinh tế của Iran, do nước này phụ thuộc rất nhiều vào xuất khẩu dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng hoạt động này cũng khiến Mỹ phải chịu nhiều thiệt hại.
"Chúng ta phải thừa nhận rằng giá xăng dầu sẽ tiếp tục tăng, do đó đây là vấn đề đối với các nhà hoạch định chính sách Mỹ, vì người dân không hài lòng với điều đó", ông nêu quan điểm.
Hai quan chức giấu tên nói rằng Lầu Năm Góc vẫn lên kế hoạch cho chiến dịch trên bộ tại Iran, động thái được đánh giá là bước leo thang nghiêm trọng trong xung đột.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 15/4 nói với các phóng viên rằng "phương án tốt nhất với Iran là đáp ứng yêu cầu của Tổng thống Trump", trong đó có chấm dứt chương trình hạt nhân và mở cửa eo biển Hormuz.
Bà cho biết hai bên vẫn tiếp tục đàm phán, có khả năng quan chức Mỹ và Iran sẽ gặp nhau trong những ngày tới. "Chúng tôi cảm thấy lạc quan về triển vọng đạt được một thỏa thuận", bà Leavitt nói.
Mỹ đang triển khai hơn 50.000 binh sĩ tại Trung Đông, nhiều hơn so với thường lệ khoảng 10.000 người, cùng hàng chục tiêm kích và máy bay quân sự. Trong số các chiến hạm Mỹ đang hoạt động tại Trung Đông có nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln, cùng tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli và MEU 31.
Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ (NWS) ngày 30/6 thông báo cho biết chỉ số nhiệt, kết hợp giữa nhiệt độ và độ ẩm, đã vượt 37,8 độ C tại nhiều nơi trong khu vực các bang Trung Tây và Ngũ Đại Hồ, tạo nên "điều kiện nguy hiểm" cho sức khỏe cộng đồng.
NWS cảnh báo nguy cơ sốc nhiệt và các bệnh do nắng nóng, đặc biệt với những gia đình không được trang bị điều hòa nhiệt độ. Cơ quan này khuyến cáo người dân "ở trong không gian có điều hòa càng nhiều càng tốt, kể cả ban đêm" và thường xuyên kiểm tra tình hình sức khỏe của người cao tuổi, người đang có bệnh nền và những nhà không có thiết bị làm mát.
Bản đồ cảnh báo nắng nóng của Mỹ thể hiện khu vực Trung Tây và Ngũ Đại Hồ là "Cực nóng", mức báo động cao nhất trên thang đo ba cấp độ. Cảnh báo này được ban hành khi nắng nóng cực kỳ nguy hiểm đang hoặc sắp xảy ra và người dân cần hạn chế tối đa ra ngoài.
Nhiều khu vực thuộc các bang Michigan, Illinois, Ohio, Indiana, Kentucky và phần lớn bang Iowa đang trong tình trạng báo động này.
Hai mức cảnh báo thấp hơn là "Theo dõi nóng cực đoan", được phát khi đợt nắng nóng cực đoan có khả năng xảy ra nhưng thời điểm và mức độ ảnh hưởng chưa rõ, và mức "Khuyến cáo nóng" được áp dụng khi thời tiết nắng nóng ở mức đáng lo ngại.
Tại thành phố Detroit, bang Michigan, nhiệt độ dao động quanh ngưỡng 35-37 độ C và có thể chạm mốc gần 38 độ C đến hết ngày 2/7. Chính quyền thành phố mở cửa 12 trung tâm giải trí, một số được phép hoạt động đến 23h, để người dân có nơi tránh nóng.
Đợt nắng nóng dự kiến sẽ lan sang vùng Đông Bắc, trong đó có New York và Boston, đúng dịp Quốc khánh Mỹ ngày 4/7. Vùng Norristown, cách Philadelphia khoảng 32 km, đã hủy lễ diễu hành dự kiến vào cuối tuần vì thời tiết được cảnh báo rất khắc nghiệt.
Thành phố Philadelphia ban bố tình trạng khẩn cấp do nắng nóng các ngày 1-4/7, đồng thời mở 50 trung tâm làm mát cho người dân. Thành phố cũng bố trí lều phun sương, điểm tiếp nước và trạm y tế tại khu vực lễ hội dành cho người hâm mộ World Cup ở công viên East Fairmount.
Tại bang Illinois, Bảo tàng Lịch sử Chicago miễn phí vé vào cửa cho cư dân địa phương muốn tìm nơi tránh nóng. Nhiệt độ cao cũng khiến mặt đường tại một số nơi xuất hiện tình trạng phồng và nứt.
Bác sĩ Kisha Davis, quan chức y tế hạt Montgomery, bang Maryland, cảnh báo nhiệt độ ban đêm ở địa phương vẫn duy trì ở mức 21-27 độ C tại nhiều nơi, khiến cơ thể không có đủ thời gian làm mát tự nhiên.
"Áp lực nhiệt sẽ tích lũy qua từng ngày", bà đề cập đến khái niệm cơ thể chịu tải lượng nhiệt quá mức từ môi trường, đồng thời khuyến cáo người dân hạn chế uống rượu và nước ngọt trong dịp nghỉ lễ vì những loại đồ uống này có thể khiến cơ thể mất nước nhanh hơn.
