Ông Trump: ‘Lệnh ngừng bắn với Iran đã hết’

Từ các công ty công nghệ, nhà máy dệt may đến lĩnh vực công nghiệp nặng, làn sóng sa thải đang lan rộng trên khắp Iran.

Các chuyên gia cảnh báo những khó khăn hiện nay có thể kéo theo bất ổn xã hội nghiêm trọng tại Iran - nơi người dân vốn đã phải vật lộn với lạm phát, đồng nội tệ mất giá và tỉ lệ thất nghiệp cao trong nhiều năm qua.

Giữa tháng 3, Babak (49 tuổi), một nhà thiết kế sản phẩm tại công ty công nghệ ở Tehran, được gọi vào văn phòng và nhận thông báo mất việc.

"Trong suốt sự nghiệp, tôi luôn cố gắng học hỏi và phát triển. Nhưng giờ đây tôi lại rơi vào tình trạng đầy bất định và mơ hồ", Babak chia sẻ với tờ New York Times.

Những câu chuyện như Babak dần trở nên phổ biến tại Iran khi nhiều doanh nghiệp liên tục cắt giảm nhân sự trong những tuần gần đây. Theo các báo cáo truyền thông Iran, tình trạng sa thải xuất hiện ở cả lĩnh vực công nghệ lẫn sản xuất công nghiệp.

Đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump, khó khăn kinh tế của Iran là một phần trong chiến lược gây áp lực buộc Tehran phải nhượng bộ. "Tôi hy vọng nền kinh tế đó sụp đổ. Vì tôi muốn chiến thắng", ông Trump nói với các phóng viên vào đầu tháng 5 vừa qua.

Trong khi đó, Iran khẳng định sẽ không đầu hàng trước áp lực kinh tế và quân sự từ Washington.

Ông Gholamhossein Mohammadi, quan chức Chính phủ Iran, ước tính cuộc chiến đã khiến khoảng 1 triệu người mất việc và gây ra 2 triệu trường hợp thất nghiệp trực tiếp và gián tiếp tại nước này.

Trong khi đó, một nền tảng tìm việc của Tehran ghi nhận tới 318.000 hồ sơ xin việc chỉ trong một ngày cuối tháng 4, tăng 50% so với mức kỷ lục trước đó.

Ngay cả trước chiến sự, kinh tế Iran đã lao đao vì nhiều năm chịu trừng phạt quốc tế, tham nhũng và quản lý yếu kém. Đồng rial mất giá mạnh khiến sức mua của người dân suy giảm nghiêm trọng.

"Một vòng xoáy khủng hoảng kinh tế đang ngày càng phức tạp hơn", nhà kinh tế Amir Hossein Khaleghi tại Isfahan nhận định, cho rằng Iran vốn đã ở trong "tình trạng kinh tế rất tồi tệ" trước khi chiến sự nổ ra.

Trong lĩnh vực công nghệ, hậu quả đặc biệt nghiêm trọng do lệnh cắt Internet kéo dài. Người đứng đầu một nhóm vận động hành lang của ngành công nghệ Iran cho biết việc Internet bị cắt đã khiến nước này thiệt hại tới 80 triệu USD mỗi ngày.

Digikala - nền tảng thương mại điện tử lớn nhất Iran, thường được ví như "Amazon của Iran" - đã cắt giảm khoảng 200 nhân viên, tương đương 3% lực lượng lao động. Tháng 4 vừa qua, nhà sáng lập công ty thương mại điện tử Kamva thậm chí tuyên bố đóng cửa doanh nghiệp hoàn toàn.

Không chỉ lĩnh vực công nghệ, ngành sản xuất Iran cũng rơi vào tình trạng đình trệ nghiêm trọng do thiếu nguyên liệu thô.

Nhiều nhà máy hóa dầu và thép lớn bị nhắm mục tiêu trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel, khiến nguồn cung cho nhiều ngành công nghiệp bị gián đoạn. Ngoài ra, lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ cũng khiến hoạt động nhập khẩu nguyên liệu nước này gặp nhiều khó khăn.

Theo Hãng tin Lao động Iran (ILNA), một nhà máy dệt ở miền tây nước này đã sa thải 700 trong tổng số 800 công nhân, trong khi một nhà máy khác ở miền bắc Iran cắt giảm 500 lao động.

Nhiều nhà máy chưa tuyên bố sa thải chính thức nhưng thực tế chỉ còn hoạt động cầm chừng. "Một số đơn vị gần như không còn sản xuất thực sự mà chỉ duy trì hoạt động bán phần để tồn tại", ông Bahram Zonoubi Tabar, lãnh đạo một hội đồng lao động tại tỉnh Fars, cho biết.

Ông Mehdi Bostanchi, lãnh đạo Hội đồng Điều phối Công nghiệp Iran, cảnh báo quá trình thu hẹp sản xuất hiện nay có thể ảnh hưởng tới 3,5 triệu lao động.

Theo ông, tình trạng thất nghiệp thực tế có thể còn nghiêm trọng hơn số liệu chính thức do nhiều doanh nghiệp lựa chọn không gia hạn hợp đồng, cắt giờ làm hoặc cho công nhân nghỉ phép bắt buộc thay vì tuyên bố sa thải.

Trong nỗ lực đối phó lạm phát, Chính phủ Iran hồi tháng 3 đã tăng 60% lương tối thiểu. Tuy nhiên, theo giới doanh nghiệp, động thái này vô tình tạo thêm áp lực tài chính và khiến làn sóng cắt giảm nhân sự diễn ra mạnh hơn.

Đối với nhiều gia đình Iran, khủng hoảng hiện nay đã tác động trực tiếp đến cuộc sống thường ngày. Babak cho biết ông đã bị sa thải hai lần chỉ trong vòng một năm. Sau khi mất việc gần đây, ông và vợ buộc phải bán xe và nữ trang để trang trải chi phí sinh hoạt.

"Điều khiến tôi đau lòng nhất là thấy tinh thần của vợ mình bị ảnh hưởng", ông nói. "Có những lúc cả hai chúng tôi đều suy sụp, nhưng vẫn cố gắng giữ hy vọng".

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo Hãng tin AFP ngày 1-5, truyền thông nhà nước Myanmar cho biết bà Aung San Suu Kyi đã được chuyển sang hình thức quản thúc tại gia.

Đài truyền hình nhà nước MRTV thông báo phần án còn lại của bà Suu Kyi đã được "giảm nhẹ và thi hành tại nơi cư trú được chỉ định".

Hiện chưa có thông tin chính thức về địa điểm cụ thể, song một nguồn tin cho rằng nhiều khả năng bà sẽ bị quản thúc tại một nơi ở thủ đô Naypyidaw.

Một nguồn tin cảnh sát tại Naypyidaw cũng tiết lộ lực lượng an ninh đã được lệnh "tăng cường kiểm soát" tại một số khu vực của thủ đô ngay trong tối 30-4.

Theo nguồn tin này, nơi cư trú được chỉ định vẫn sẽ nằm dưới sự giám sát chặt chẽ của chính quyền.

Trước đó ngày 17-4, Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing đã quyết định ân xá cho cựu Tổng thống Win Myint, đồng thời giảm 1/6 bản án đối với bà Aung San Suu Kyi.

Người phát ngôn Liên hợp quốc Stephane Dujarric nhận định đây là "một bước đi có ý nghĩa" nhằm tạo điều kiện cho tiến trình chính trị đáng tin cậy.

Các luật sư của bà Suu Kyi cũng hoan nghênh quyết định này, tuy nhiên khẳng định chưa nhận được bất kỳ thông báo trực tiếp nào mà chỉ nắm thông tin qua báo chí.

Trong khi đó, con trai bà Aung San Suu Kyi, ông Kim Aris cho rằng thông báo trên vẫn chưa giúp xoa dịu lo lắng về tình trạng sức khỏe của mẹ ông, thậm chí chưa thể xác nhận bà còn sống.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo The Guardian ngày 17.7, khói từ các đám cháy rừng ở miền nam Canada và một số khu vực tại bang Minnesota (Mỹ) đã lan rộng khắp Mỹ, khiến hơn 20 bang Mỹ ban hành cảnh báo chất lượng không khí. Hàng triệu người được dự báo phải đối mặt với điều kiện không khí không lành mạnh trong tuần này.

Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết gió đã đưa khói từ Ontario (Canada) theo hướng đông nam, ảnh hưởng vùng trung tây và đông bắc Mỹ. Khói khiến bầu trời ở nhiều khu vực chuyển màu xám, vàng, trong khi mặt trời có màu cam.

Tính đến ngày 16.7, cảnh báo chất lượng không khí được ban hành tại nhiều bang của Mỹ, trong đó có Minnesota, New York, Massachusetts, New Jersey, Pennsylvania, Illinois, Ohio, Michigan, Wisconsin, Virginia, Maryland và thủ đô Washington D.C. Một số khu vực ghi nhận chất lượng không khí ở mức "rất không lành mạnh" hoặc "nguy hiểm", buộc giới chức khuyến cáo người dân ở trong nhà.

Tại thành phố New York, bầu trời chuyển màu cam và không khí có mùi khét, theo ABC News. Chính quyền địa phương đã kêu gọi người dân hạn chế ra ngoài, đặc biệt là người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh tim, phổi.

Thị trưởng New York Zohran Mamdani cảnh báo chất lượng không khí ở mức "không lành mạnh" có thể ảnh hưởng đến tất cả mọi người, không chỉ các nhóm dễ tổn thương. "Mỗi người dân New York nên thực hiện các biện pháp phòng ngừa", ông cho hay.

Trong một diễn biến khác, Reuters ngày 17.7 đưa tin bang Texas tiếp tục hứng mưa lớn và lũ lụt nghiêm trọng. Thống đốc Texas Greg Abbott cho biết ít nhất 2 người thiệt mạng sau khi bị nước lũ lớn cuốn trôi cùng phương tiện. Lực lượng chức năng đã thực hiện khoảng 230 vụ cứu hộ.

Chính quyền Texas đã triển khai 2.350 nhân viên ứng phó khẩn cấp cùng 1.400 thiết bị, bao gồm trực thăng Black Hawk và thuyền cứu hộ nước xiết. "Chúng ta đang đối mặt với lượng mưa kỷ lục dẫn đến lũ lụt rất nguy hiểm. Chúng tôi muốn làm mọi thứ có thể để bảo vệ tính mạng người dân", ông Abbott nhấn mạnh. Ông Abbott kêu gọi người dân tránh ra đường cho đến khi thời tiết ổn định.

Các chuyên gia gọi tình trạng nhiều thiên tai xảy ra cùng lúc hoặc nối tiếp nhau là "sự kiện phức hợp". Họ cảnh báo biến đổi khí hậu đang làm gia tăng nguy cơ xảy ra các thảm họa kiểu này, trong khi việc cắt giảm ngân sách ứng phó thiên tai khiến công tác chuẩn bị thêm khó khăn.

Theo South China Morning Post dẫn lời các chuyên gia, những thảm họa chồng chéo có thể khiến nguồn lực ứng phó chính quyền địa phương quá tải.

Ông Jeffrey Schlegelmilch, Giám đốc Trung tâm chuẩn bị ứng phó thảm họa quốc gia thuộc Đại học Columbia (Mỹ), cho hay hệ thống ứng phó thảm họa của Mỹ vốn đã chịu áp lực trước số lượng khủng hoảng ngày càng tăng. Ông cho rằng việc cắt giảm nguồn lực của Cơ quan Quản lý khẩn cấp liên bang Mỹ (FEMA) hiện nay đã khiến tình hình thêm đáng lo.

Ông John Abatzoglou, nhà khí hậu học tại Đại học California ở Merced (Mỹ), dự đoán các thảm họa kép sẽ gia tăng khi các vụ cháy rừng bùng phát thường xuyên hơn trong các đợt nắng nóng. Hiện tượng El Nino siêu mạnh do biến đổi khí hậu có thể mang đến những trận mưa cực đoan, lũ lụt và sạt lở đất trên diện rộng ở nhiều tiểu bang của Mỹ. Theo ông, điều này tạo ra các tác động cộng hưởng, khiến thiệt hại nặng nề và việc ứng phó phức tạp hơn.

Tin Gốc: Thanh Niên