Tổng thống Trump chỉ đạo chấm dứt quan hệ thương mại với Tây Ban Nha

Thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz đã làm dấy lên hy vọng rằng “dầu sẽ chảy qua cả hai đầu”, như Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói hồi tuần trước, nhanh chóng xoa dịu cuộc khủng hoảng năng lượng sắp xảy ra.

Nhưng mọi chuyện có thể không đơn giản như vậy.

Để khôi phục giao thông đường thủy trong eo biển chiến lược này, một trong những câu hỏi quan trọng nhất là liệu Iran có từng thả thủy lôi hay không, và nếu có, chúng có thể được tìm thấy và vô hiệu hóa nhanh như thế nào.

Thậm chí còn chưa rõ liệu Iran có thả bất kỳ quả thủy lôi nào hay không, dù thực tế cho thấy hàng chục tàu đã đi qua eo biển này trong suốt cuộc chiến mà không vướng phải thủy lôi nào.

Vào tháng 3, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTOM) cho biết đã tấn công 16 tàu thả thủy lôi của Iran gần eo biển Hormuz, nhưng hiệu quả của những nỗ lực đó vẫn chưa chắc chắn. Hôm 15/6, ông Trump nói rằng eo biển “đã được mở một phần” và “họ đang tìm kiếm một vài quả thủy lôi”.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng dự kiến ​​sẽ yêu cầu các nhà lãnh đạo châu Âu hỗ trợ rà phá thủy lôi, nói rằng sẽ không hại gì nếu có “một hoặc hai tàu từ một vài quốc gia đến đây”.

Tháng trước, Anh tuyên bố có thể triển khai máy bay không người lái rà phá thủy lôi như một phần của sứ mệnh đa quốc gia nhằm bảo đảm an ninh eo biển Hormuz. Hôm 15/6, Tổng thống Emmanuel Macron cho biết Pháp sẵn sàng điều động các tàu rà phá thủy lôi trong vòng vài ngày sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình.

Trước khi chiến sự bùng nổ, các cơ quan tình báo Mỹ ước tính Iran có 5.000 quả thủy lôi các loại, từ những loại tương đối thô sơ nổi ngay dưới mặt nước đến những vũ khí tiên tiến hơn nằm dưới đáy biển và sử dụng kết hợp các cảm biến để tìm mục tiêu.

Để tìm kiếm bất kỳ quả thủy lôi nào có thể ẩn náu trong eo biển Hormuz, Hải quân Mỹ sẽ rà phá từ trên không và quét khắp nơi, từ mặt nước và sâu dưới nước.

Mặc dù thủy lôi đã cho thấy hiệu quả tàn phá trong hàng trăm năm qua, nhưng máy bay không người lái sẽ được kỳ vọng là một biện pháp đối phó mới hiệu quả.

Hải quân Mỹ đã và đang loại biên hầu hết các tàu rà phá thủy lôi lớp Avenger, được chế tạo bằng thân tàu bằng gỗ và sợi thủy tinh cho phép chúng đi qua thủy lôi mà không gây nổ. Những tàu đó đã được thay thế bằng các tàu chiến ven biển vỏ thép, tránh xa các khu vực rải thủy lôi và thay vào đó sử dụng trực thăng và máy bay không người lái để tìm kiếm.

“Tàu chiến ven biển có một vấn đề then chốt”, Scott Savitz, kỹ sư cao cấp và giáo sư tại tập đoàn RAND, người từng làm việc cho đơn vị chỉ huy tác chiến thủy lôi của Hải quân, cho biết. “Nó không thể đi vào bãi thủy lôi”, giáo sư này nói thêm.

Ngoài ra, thủy lôi hải quân hiện đại đã phát triển thành những vũ khí công nghệ cao, khó tìm và khó gỡ bỏ hơn nhiều so với những loại thô sơ trước đây, ông Savitz cho hay.

Một số có thể phát hiện âm thanh của thiết bị rà phá thủy lôi xung quanh, trượt sâu hơn dưới nước để tránh bị cắt dây xích neo. Những loại khác có “bộ đếm tàu” có thể được cài đặt để phát nổ sau khi một số lượng tàu nhất định đi qua gần đó, điều này có thể gây thiệt hại nặng nề cho các đoàn tàu vận tải.

Hải quân Mỹ đã áp dụng nhiều loại phương tiện không người lái trong những năm gần đây, chẳng hạn như tàu không người lái đã cứu hai thành viên phi hành đoàn từ một máy bay trực thăng tấn công Apache của Mỹ bị rơi gần eo biển Hormuz tuần trước.

Một số phương tiện có thể đóng vai trò chủ chốt trong chiến tranh thủy lôi, trong đó có phương tiện bề mặt không người lái thông thường (USV) có khả năng quét tìm thủy lôi và tàu ngầm Knifefish, được thiết kế để lặn xuống quan sát kỹ hơn bằng sóng siêu âm.

Nhưng chính điều đó cũng gặp phải nhiều khó khăn.

Hải quân Mỹ cũng sử dụng máy bay không người lái dưới nước sử dụng bộ phát sóng siêu âm quét ngang để lập bản đồ đáy biển.

Thông thường, các thợ lặn sẽ lập trình tọa độ của lưới tìm kiếm vào các thiết bị tự hành giống như ngư lôi gọi là phương tiện dưới nước tự hành (AUV), sau đó vận chuyển chúng bằng thuyền nhỏ để thả xuống nước. Từ đó, các phương tiện này tự điều khiển, duy trì khoảng cách ổn định phía trên đáy biển và phát ra sóng siêu âm để xác định vị trí của bất kỳ quả thủy lôi nào.

Sau khi phương tiện được kéo lên tàu hoặc tàu mẹ, dữ liệu tìm kiếm sẽ được đưa vào máy tính để ghép nối tất cả thành một hình ảnh duy nhất, có thể được quét nhanh chóng để xác định bất kỳ vật thể nào trông giống như mìn.

Nếu phát hiện bất kỳ vật thể khả nghi nào, thợ lặn có thể sẽ quay lại hiện trường và điều tra thêm bằng phương tiện điều khiển từ xa (ROV), vốn có thể điều khiển trực tiếp đến vật thể bằng camera video. Nhiều ROV này có cánh tay hiện đại, có thể đặt chất nổ lên bất kỳ vật thể nào được phát hiện là mìn.

Nếu không, mọi việc có thể sẽ khó khăn hơn nữa. Các kỹ thuật viên xử lý vật liệu nổ của Hải quân Mỹ sử dụng thiết bị đặc biệt để giảm tiếng ồn, bọt khí và thậm chí cả dấu hiệu từ tính, lặn xuống vị trí nghi ngờ có mìn. Trong làn nước đục, thiết bị sonar cầm tay giúp họ định vị mục tiêu, vốn có thể vô hiệu hóa và đưa trở lại mặt nước - để khai thác bất kỳ giá trị tình báo nào - hoặc đặt chất nổ để phá hủy mìn sau khi chúng rời khỏi mặt nước.

Việc lặn xuống tìm các loại thủy lôi được gọi là "tác động cảm ứng", sử dụng sự kết hợp của các cảm biến từ trường, địa chấn, áp suất và âm thanh, nằm dưới đáy biển chờ tàu thuyền đi qua, là nguy hiểm nhất.

Đây là kịch bản duy nhất mà các thợ lặn quân sự của Mỹ được huấn luyện lặn một mình mà không cần bất kỳ dây hoặc phao nào buộc vào người, với suy nghĩ rằng thà mất một người còn hơn mất hai người nếu thủy lôi phát nổ.

Trong các chiến dịch rà phá thủy lôi sau chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, các kỹ thuật viên xử lý vật liệu nổ đã lặn xuống tìm các loại thủy lôi dưới đáy biển được kích hoạt bằng tác động cảm ứng, đã được trao Huân chương vì lòng dũng cảm, ghi nhận những mối nguy hiểm cực độ mà họ phải đối mặt.

Lầu Năm Góc và các quan chức khác của Mỹ hôm 15/6 cho biết còn quá sớm để nói điều gì sẽ xảy ra sau lễ ký kết thỏa thuận hòa bình dự kiến tại Thụy Sĩ ​​vào ngày 19/6 (nhưng hiện đã bị hoãn).

Với hơn 50.000 binh sĩ Mỹ được giao nhiệm vụ tại Iran, họ đang đóng quân rải rác khắp Trung Đông, châu Âu và Mỹ. Hầu hết các lực lượng đó, cũng như 2 tàu sân bay và hàng chục máy bay chiến đấu ở Trung Đông, dự kiến ​​sẽ sẵn sàng trong ít nhất vài ngày nữa trong khi các quan chức chính quyền ông Trump đánh giá xem thỏa thuận ban đầu về việc mở lại eo biển có được duy trì hay không.

Nếu được duy trì, Lầu Năm Góc có thể sẽ bắt đầu lặng lẽ tái triển khai hàng nghìn binh sĩ, bao gồm cả binh lính thuộc Sư đoàn Dù 82 của Lục quân, biệt kích đặc nhiệm và một số tàu chiến của Hải quân. Nhưng nếu giao tranh tiếp diễn hoặc thỏa thuận có vẻ không chắc chắn, lực lượng Mỹ có thể sẽ ở lại lâu hơn.

“Chúng tôi sẽ đảm bảo phương án quân sự luôn sẵn sàng”, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói trên chương trình “Face the Nation” của CBS News hôm 14/6. “Sức mạnh quân sự đó sẽ được duy trì chừng nào còn cần thiết", ông nhấn mạnh.

Tin Gốc: Dân Trí

Khi Iran khai hỏa loạt tên lửa, drone nhắm vào các tàu chiến Mỹ và tàu thương mại gần eo biển Hormuz, cũng như cơ sở dầu mỏ chiến lược của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất hôm 4/5 để đáp trả chiến dịch hộ tống "Dự án Tự do" của hải quân Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã tìm cách giảm nhẹ mức độ của sự việc.

Ông Trump cho rằng đây chỉ là cuộc "đụng độ nhỏ" không khiến lệnh ngừng bắn từ ngày 8/4 bị phá vỡ và không ra lệnh cho quân đội Mỹ tiến hành các đòn đáp trả quyết liệt hơn. Một ngày sau, trang Axios dẫn nguồn tin quan chức Mỹ cho biết "Nhà Trắng tin rằng họ đang tiến gần tới việc đạt được đồng thuận với Iran" về Bản ghi nhớ 14 điểm, do đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff và con rể của ông Trump, Jared Kushner, soạn thảo.

Thông tin về Bản ghi nhớ này, cùng tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio rằng chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh hoàng" nhằm vào Iran đã chấm dứt đã thắp kỳ vọng về việc Washington - Tehran sắp đi đến một thỏa thuận hòa bình lâu dài. Niềm tin đó càng được củng cố khi ông Trump thông báo dừng chiến dịch "Dự án Tự do" để tạo điều kiện cho đàm phán với Iran.

"Nếu Iran đồng ý thực hiện những gì đã được thỏa thuận, chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng sẽ chấm dứt và eo biển Hormuz sẽ được mở cửa cho tất cả, gồm cả Iran", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 6/5.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ cũng không quên vung lên "cây gậy", khi đe dọa rằng "chiến dịch ném bom sẽ bắt đầu và thật đáng buồn, nó sẽ ở mức độ và cường độ lớn hơn nhiều so với trước đây" nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận.

Đến tối 7/5, eo biển Hormuz lại một lần nữa dậy sóng, khi hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khai hỏa loạt tên lửa chống hạm và drone tự sát nhắm vào ba tàu khu trục của Mỹ đang tìm cách tiến vào eo biển Hormuz. IRGC cáo buộc những tàu này đã tấn công tàu dầu Iran, điều họ cho là "vi phạm lệnh ngừng bắn".

Quân đội Mỹ đã đánh chặn các tên lửa, drone tấn công, đồng thời đáp trả bằng cách nhắm vào các cơ sở quân sự Iran đứng sau vụ tấn công. Hình ảnh trên mạng xã hội cho thấy các đám cháy bùng lên ở thành phố cảng Bandar Abbas ven bờ Hormuz của Iran.

CBS News dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết các xuồng tấn công nhanh Iran đã áp sát đến mức các chiến hạm Mỹ buộc phải khai hỏa pháo hạm, hệ thống phòng thủ tầm cực gần (CIWS) để ngăn chặn.

Đây được coi là cuộc đấu hỏa lực dữ dội nhất giữa lực lượng hai bên trong một tháng qua. Dù vậy, Tổng thống Trump một lần nữa tuyên bố đây chỉ là "cuộc chạm trán nhẹ" và lệnh ngừng bắn vẫn có hiệu lực. Ông cũng tiếp tục cảnh báo lực lượng Mỹ sẽ tiến hành thêm đòn không kích nếu Iran không nhanh chóng ký thỏa thuận.

Steven Erlanger, nhà phân tích chuyên về Iran của NY Times, nhận định các diễn biến trên cho thấy ông Trump dường như vẫn đang cố gắng tìm kiếm một công thức hiệu quả để có thể mang lại một kết thúc nhanh chóng cho bài toán Iran, bằng cách kết hợp giữa áp lực chính trị với những đòn gây sức ép bằng quân sự.

Khi tuyên bố áp lệnh phong tỏa cảng biển Iran từ giữa tháng 4, ông Trump dường như tin rằng áp lực kinh tế và chính trị trong nước sẽ khiến Tehran phải khuất phục và mở cửa eo biển Hormuz. Khi tình hình không cải thiện, ông tìm đến giải pháp quân sự, phát động chiến dịch "Dự án Tự do" để hộ tống tàu thuyền đi qua eo biển, sẵn sàng "tiêu diệt" những mối đe dọa nhắm vào các phương tiện này.

Nhưng khi Iran đáp trả dữ dội và các nước vùng Vịnh phản đối quyết liệt, ông Trump đã thay đổi sách lược, thông báo dừng chiến dịch hộ tống sau một ngày triển khai.

"Cứ mỗi khi áp lực không mang lại kết quả như ý, ông ấy lại tìm kiếm một công cụ gây sức ép mới mà ông tin rằng sẽ mang lại chiến thắng. Ông ấy luôn tin rằng mình chỉ cần siết chặt thêm chút nữa", Ali Vaez, giám đốc chương trình Iran của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), nói.

Theo Vaez, ông Trump đã phạm sai lầm khi tin rằng các chiến thuật cứng rắn sẽ khiến Iran đầu hàng, bởi điều đó chưa đánh giá được hết khả năng thích ứng của Tehran.

Tổng thống Trump "không hiểu rằng dù gây áp lực lớn đến đâu, nếu không cho đối phương lối thoát danh dự và một thỏa thuận đôi bên cùng có lợi, mà chỉ muốn buộc họ phải đầu hàng", Mỹ sẽ không bao giờ đạt được thỏa thuận, Vaez nói.

Các chuyên gia không cho rằng thời gian sẽ đứng về phía ông Trump. "Mỹ chắc chắn có thể gây tổn hại thêm cho kinh tế Iran, nhưng Tehran cho thấy họ đã chống chọi được nhiều áp lực hơn bất kỳ nền kinh tế nào khác trong lịch sử", Suzanne Maloney, chuyên gia về Iran tại Viện Brookings, nói.

Bà cho rằng bên trong giới lãnh đạo Iran dường như không tồn tại các động lực chính trị để thúc đẩy thỏa hiệp. Nếu có gì thay đổi, đó là lập trường của Iran ngày càng cứng rắn hơn, trong khi các chiến thuật của ông Trump vẫn chưa thể mang lại kết quả như kỳ vọng.

Chính phủ Iran luôn tin họ đang nắm thế thượng phong và có thể chịu đựng áp lực kinh tế lâu hơn mức ông Trump có thể kiên nhẫn trước tình trạng giá năng lượng leo thang ở trong nước.

Nhưng ở Mỹ, ông Trump cũng chưa mặn mà với việc nhượng bộ, bất chấp những tổn hại kinh tế do giá năng lượng cao gây ra.

"Tôi không cho rằng lệnh phong tỏa sẽ thành công trong thời gian đủ tốt cho nền kinh tế toàn cầu và cho triển vọng của phe Cộng hòa trong cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11", bà nói.

Phát biểu với báo giới tại Washington tuần này, ông Trump khẳng định lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ đang diễn ra "tuyệt vời" và "không ai dám thách thức" nó. Ông cũng nhắc lại tuyên bố rằng "Iran muốn đạt được thỏa thuận" nhưng cáo buộc các nhà lãnh đạo nước này đang "chơi trò mèo vờn chuột" khi vừa đàm phán với ông, vừa phủ nhận điều đó trên truyền hình.

Cuộc xung đột hiện tại là màn đấu trí cân não giữa Iran và Mỹ. Theo Sanam Vakil, chuyên gia của tổ chức nghiên cứu Chatham House ở Anh, hai bên đang có hiểu biết rất hạn chế về nhau và có cách tiếp cận khác nhau trong khi đàm phán, dẫn tới không thấu hiểu ý nhau.

"Tôi nghĩ Tổng thống Trump không thực sự hiểu động lực của người Iran. Họ không đưa ra quyết định dựa trên GDP vì nếu vậy, họ đã ký thỏa thuận từ nhiều năm trước rồi", bà nói.

Dù cái giá kinh tế mà Iran phải đối mặt là rất lớn, ông Trump dường như đã tính toán sai mức độ nghiêm trọng của nó. Ông cho rằng Iran sắp hết khả năng dự trữ dầu thô vì lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ, buộc Tehran phải đưa ra những nhượng bộ lớn.

"Nếu dầu của họ không được xuất khẩu, toàn bộ hạ tầng dầu khí sẽ sụp đổ", ông Trump nói cuối tháng trước, thêm rằng Iran chỉ còn ba ngày trước khi "thảm họa xảy ra".

Đó rõ ràng là lời nói quá, theo nhà phân tích Erlanger. Các chuyên gia dầu khí tin rằng Iran còn ít nhất vài tuần dự trữ trước khi phải ngừng bơm dầu. Iran, quốc gia từng xuất khẩu khoảng 1,81 triệu thùng dầu mỗi ngày vào tháng 4, có thể cắt giảm sản lượng trong khi tiếp tục tích trữ dầu trên các tàu chở dầu cũ hoặc kho chứa còn trống, đồng thời vận chuyển một phần qua đường bộ và đường sắt tới Pakistan hay Trung Quốc.

Trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, Iran từng giảm sản lượng xuống còn khoảng 200.000 thùng mỗi ngày mà không gây tổn hại đáng kể đến hạ tầng dầu khí.

"Iran thậm chí còn chưa tiến sát ngưỡng phải đóng cửa các giếng dầu", Brett Erickson, chuyên gia của công ty tư vấn Obsidian Risk Advisors ở Australia, nhận định.

Erickson thêm rằng các lệnh trừng phạt và phong tỏa có thể tạo ra tác động, nhưng "không có kịch bản khả thi nào cho thấy chúng sẽ mang lại kết quả trong khung thời gian mà ông Trump mong đợi".

Trong quá khứ, các lệnh trừng phạt mạnh tay của Mỹ và quốc tế đối với nền kinh tế và ngành dầu mỏ Iran cuối cùng đã buộc nước này ngồi vào bàn đàm phán. Nhiều năm thảo luận đã dẫn tới thỏa thuận hạt nhân JCPOA năm 2015, nơi Iran đồng ý hạn chế chương trình làm giàu hạt nhân để đổi lấy việc dỡ bỏ phần lớn các lệnh trừng phạt.

Iran đã tuân thủ JCPOA, nhưng trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận năm 2018 và tái áp đặt các lệnh trừng phạt, nhằm buộc Iran đàm phán một thỏa thuận mà ông cho là "tốt hơn". Bất chấp những khó khăn kinh tế nghiêm trọng và việc phải cắt giảm mạnh sản lượng dầu, Iran khi đó không đồng ý với thỏa thuận hạt nhân mới nào như kỳ vọng của ông Trump, theo Erlanger.

Iran từ năm 2019 bắt đầu làm giàu uranium vượt ngưỡng quy định trong JCPOA. Kể từ đó, Iran đã sản xuất đủ uranium làm giàu ở mức 60%, gần chạm ngưỡng để có thể chế tạo vũ khí hạt nhân. Kho dự trữ khoảng 440 kg uranium làm giàu cao này được cho là vẫn còn nguyên vẹn, và Iran hiện tuyên bố sẽ không đàm phán thêm về chương trình hạt nhân cho đến khi các hành động thù địch hiện tại chấm dứt và có đảm bảo rằng chúng sẽ không tái diễn.

Chuyên gia Vaez cho rằng Iran muốn thỏa thuận, nhưng các lãnh đạo nước này tin việc đầu hàng trước áp lực sẽ chỉ khiến họ phải gánh chịu thêm sức ép trong tương lai. Do đó, họ muốn kiểm soát eo biển Hormuz và thu phí qua lại để chi trả cho việc tái thiết đất nước.

"Họ không muốn sống sót sau một cuộc chiến đẫm máu để rồi bị mắc kẹt trong nền hòa bình lạnh lẽo", ông nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Văn phòng của Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake cho hay các sĩ quan lục quân, hải quân và không quân sẽ tham gia một đơn vị đặc biệt để xác định và tiêu diệt các ổ sinh sản của muỗi lây truyền bệnh sốt xuất huyết.

"Luật pháp cũng sẽ được thực thi nghiêm ngặt đối với những người cho phép muỗi sinh sản trong khuôn viên của họ, ngoài việc thành lập đơn vị quân đội đặc biệt", chính phủ Sri Lanka nhấn mạnh.

Ngoài ra, một chiến dịch toàn quốc nhằm dọn dẹp các địa điểm sinh sản của muỗi sẽ được phát động vào ngày 24.6.

Chính phủ Sri Lanka có động thái như trên trong bối cảnh gần 50.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết đã được báo cáo từ đầu năm đến nay, trong đó có 29 trường hợp tử vong, dù con số này vẫn thấp hơn nhiều so với đỉnh điểm năm 2017, khi có 186.000 bệnh nhân và 440 trường hợp tử vong được báo cáo.

Sri Lanka đã chứng kiến số trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết gia tăng kể từ đầu tháng này, với hơn 1.000 trường hợp được báo cáo trong một ngày của tuần này, theo dữ liệu chính thức.

Đơn vị phòng chống sốt xuất huyết của chính phủ Sri Lanka cho hay họ lo ngại các bệnh viện có thể không đủ khả năng đáp ứng nếu số ca bệnh tiếp tục tăng. "Các bệnh viện đã chịu áp lực rồi. Chúng tôi không muốn rơi vào tình huống như năm 2017", người đứng đầu đơn vị chống sốt xuất huyết là ông Kapila Kannangara nói với các phóng viên ở thủ đô Colombo.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã cảnh báo rằng bệnh sốt xuất huyết và các loại virus khác do muỗi truyền đang lây lan nhanh hơn và rộng hơn do biến đổi khí hậu.

Mưa gió mùa, nước đọng từ những trận lũ lụt gần đây và rác thải bị đổ bừa bãi đã tạo điều kiện lý tưởng cho sự lây lan nhanh chóng của muỗi. Muỗi Aedes truyền bệnh sốt xuất huyết, có chân sọc đen trắng, sinh sản trong các vũng nước tù đọng.

Sốt xuất huyết gây ra sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn mửa, đau cơ, và trong trường hợp nghiêm trọng nhất, xuất huyết có thể dẫn đến tử vong.

Tin Gốc: Thanh Niên