Lực lượng đặc nhiệm Alpha là đơn vị chống khủng bố tinh nhuệ nhất Nga, được thành lập ngày 28/7/1974 bởi Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia Liên Xô (KGB) Yuri Andropov, sau vụ thảm sát Munich 1972.
Ban đầu thuộc KGB, sau năm 1991, nhóm Alpha chuyển sang Cục An ninh Liên bang Nga (FSB) với khoảng 500-700 thành viên chia thành các đội nhỏ tại Moscow và các chi nhánh ở Khabarovsk, Krasnodar, Yekaterinburg.
Nhóm Alpha chuyên thực hiện các nhiệm vụ đặc biệt theo mệnh lệnh trực tiếp từ những cấp lãnh đạo cao nhất của Nga, bao gồm chống khủng bố, giải cứu con tin, hoạt động bí mật trong và ngoài nước, bảo vệ cơ sở hạt nhân và mục tiêu chiến lược.
Đơn vị này thường được so sánh với đặc nhiệm Delta Force của Mỹ. Nhóm Alpha nổi tiếng với khả năng hoạt động độc lập, sử dụng công nghệ cao và kinh nghiệm thực chiến dày dặn.
Khắt khe về thể lực, tâm lý và “độ tin cậy”
Do đặc thù là đơn vị đặc nhiệm cấp chiến lược, các thông tin về công tác tuyển chọn ứng viên của đặc nhiệm Alpha rất hạn chế. Theo Tạp chí Global Security và các cựu binh đặc nhiệm Nga, tiêu chuẩn tuyển chọn ứng viên cho Nhóm Alpha cực kỳ nghiêm ngặt, nhằm đảm bảo chỉ những cá nhân xuất sắc nhất được tham gia.
Ứng viên phải là sĩ quan FSB hoặc quân đội Nga, độ tuổi từ 22-27, có bằng đại học, sức khỏe hoàn hảo (thể chất và tinh thần), lý lịch trong sạch và ưu tiên có kinh nghiệm từ lực lượng đổ bộ đường không hoặc đặc nhiệm quân đội.
Theo hãng thông tấn TASS, Alpha là một trong số ít lực lượng đặc nhiệm trên thế giới yêu cầu ứng viên phải có bằng đại học như điều kiện tiên quyết. Lý do là các thành viên Alpha thường phải hoạt động độc lập trong môi trường phức tạp. Họ cần khả năng phân tích tình huống, ra quyết định nhanh, cũng như khả năng đối mặt với nhiều nhiệm vụ đòi hỏi kiến thức về luật pháp, ngoại giao và kỹ thuật.
Quy trình tuyển chọn ứng viên bắt đầu bằng kiểm tra hồ sơ, sau đó là phỏng vấn, kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối và đánh giá tâm lý để loại bỏ những người không ổn định.
Ứng viên cần vượt qua các bài kiểm tra thể lực khắc nghiệt, bao gồm yêu cầu chạy 3km dưới 10 phút 30 giây, hít đất 90 lần, kéo xà 25 lần, chống đẩy 90 lần và các bài kiểm tra sức bền như hành quân mang tải trọng nặng.
Ứng viên phải chứng minh tinh thần đạo đức cao, khả năng làm việc nhóm và thích ứng với áp lực. Theo ước tính của hãng tin Interfax, tỷ lệ ứng viên vượt qua toàn bộ quy trình chỉ khoảng 3-5%.
Tạp chí Jane’s Special Forces và các nguồn tin quân sự Nga đánh giá chương trình huấn luyện của nhóm Alpha kéo dài khoảng 5 năm để các ứng viên đạt tới trình độ tác chiến đầy đủ. Giai đoạn đầu kéo dài 3 năm, được coi là một trong những chương trình khắc nghiệt nhất thế giới. Huấn luyện bao gồm đào tạo chiến đấu bộ binh cơ bản, nhảy dù, lặn chiến đấu, bắn tỉa, cận chiến và các yêu cầu chiến đấu đặc thù khác.
Ứng viên học cách sử dụng mọi loại vũ khí, phương tiện di chuyển và công nghệ tình báo. Huấn luyện nhấn mạnh sức bền tinh thần (sống sót, trốn tránh, kháng cự, thoát hiểm), chống tra tấn và mô phỏng tình huống thực tế như đột kích tòa nhà, máy bay, tàu hỏa.
Sau đó, mỗi ứng viên sẽ theo học chuyên sâu một lĩnh vực cụ thể như bắn tỉa, lặn, tâm lý học, đàm phán con tin, nhưng vẫn phải đảm bảo sự đa năng. Đơn vị thường huấn luyện chung với Vympel và các lực lượng đồng minh, sử dụng UAV và công nghệ hiện đại để nâng cao hiệu quả.
Cấu hình vũ khí đa hệ, ưu tiên cận chiến và tác chiến bí mật
Về trang bị, Nhóm Alpha sử dụng các vũ khí và thiết bị hiện đại nhất của Nga, được tối ưu hóa cho chống khủng bố và hoạt động bí mật. Họ sử dụng đồng phục MultiCam cho tác chiến và mũ nồi đen biểu tượng.
Các thành viên nhóm Alpha sử dụng súng trường AK-12/AK-15 (cỡ đạn 5,45/7,62mm) với ống giảm thanh, súng ngắn Glock 17/19 hoặc MP-443 Grach, súng tiểu liên PP-2000 hoặc SR-2 Veresk (9mm), súng bắn tỉa SV-98 hoặc ORSIS T-5000 và vũ khí chống tăng như RPG-7 hoặc GM-94.
Mỗi chiến đấu viên được trang bị áo giáp nhẹ 6B43, kính nhìn đêm PNV-10T, thiết bị liên lạc mã hóa, UAV trinh sát, camera ngụy trang, công cụ phá cửa và bom mìn. Phương tiện di chuyển bao gồm xe bọc thép GAZ Tigr-M, trực thăng Mi-8/17 và tàu cao tốc. Trang bị được cập nhật liên tục với ngân sách cao để duy trì lợi thế công nghệ.
Vì sao nhóm Alpha xếp thứ 3 trong Top 10 đặc nhiệm?
Nhóm Alpha đã tham gia nhiều hoạt động tác chiến quan trọng, chứng minh khả năng chống khủng bố hàng đầu.
Năm 1979, trong chiến dịch Operation Storm-333, các đơn vị Alpha đã tham chiến ở Afghanistan, mở đầu cuộc chiến của Liên Xô tại quốc gia Nam Á này.
Năm 2002, Alpha phối hợp cùng các đơn vị đặc nhiệm quân đội tham gia giải cứu con tin ở nhà hát Moscow (Dubrovka). Tiếp đó là nhiệm vụ giải cứu con tin tại trường học số 1 ở Beslan năm 2004. Dù con số thương vong vẫn là chủ đề tranh luận, nhưng họ về cơ bản đều hoàn thành các mục tiêu chiến thuật là tiêu diệt khủng bố và giải cứu phần lớn con tin.
Ngoài ra, Nhóm Alpha còn tham gia các chiến dịch khác: Chống phiến quân tại Chechnya (1994-2009), xung đột tại Gruzia (2008), sự kiện Crimea (2014) và các hoạt động tại Ukraine, Syria. Nhóm Alpha thường phối hợp với Vympel, chứng minh hiệu quả trong tác chiến đặc nhiệm.
Theo hãng thông tấn RIA Novosti, nhóm Alpha đang hoạt động tích cực trong các nhiệm vụ chống khủng bố tại Bắc Kavkaz, bắt giữ các phần tử cực đoan và bảo vệ yếu nhân.
Sau hơn nửa thế kỷ hoạt động, Alpha vẫn là lực lượng chống khủng bố nòng cốt của Liên bang Nga. Từ khi thành lập và tác chiến trong hàng ngũ KGB đến vị thế hiện tại thuộc FSB, Nhóm Alpha đã tham gia vào những sự kiện quan trọng và là một trong những nhóm đặc nhiệm có bề dày lịch sử và kinh nghiệm chiến đấu phong phú hàng đầu. Đây cũng là lý do giúp nhóm đặc nhiệm Nga xếp vị trí thứ 3 trong nhóm 10 lực lượng đặc nhiệm hàng đầu thế giới.
Trong bối cảnh an ninh toàn cầu ngày càng bất ổn, Alpha vẫn là công cụ không thể thiếu của Điện Kremlin, sẵn sàng cho những nhiệm vụ tưởng như bất khả thi.
Hãng tin Reuters ngày 24.4 dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên tiết lộ rằng Lầu Năm Góc đã nêu ra phương án đình chỉ trong một email về các cách thức trừng phạt những đồng minh NATO không tham gia vào cuộc chiến Mỹ - Israel chống lại Iran.
Không có điều khoản nào trong hiệp ước NATO cho phép đình chỉ hoặc trục xuất một thành viên của liên minh quân sự hùng mạnh nhất thế giới này, theo AFP.
Trả lời câu hỏi về thông tin từ Reuters, Thư ký báo chí Lầu Năm Góc Kingsley Wilson nói rằng Bộ Chiến tranh Mỹ "sẽ đảm bảo tổng thống có những lựa chọn khả thi để đảm bảo rằng các đồng minh của chúng tôi không còn là hổ giấy nữa mà thay vào đó sẽ làm tròn bổn phận của mình". Bà Wilson không cung cấp thêm chi tiết.
Trong khi đó, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez nhấn mạnh rằng Tây Ban Nha "là một thành viên đáng tin cậy trong NATO" và đang thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình, theo AFP.
"Do đó, tôi hoàn toàn không lo lắng", ông Sanchez nói với các phóng viên trong chuyến thăm Síp để dự hội nghị thượng đỉnh EU. Ông nói thêm: "Chúng tôi không làm việc dựa trên email, chúng tôi làm việc dựa trên các tài liệu chính thức và lập trường mà chính phủ Mỹ đã đưa ra trong trường hợp này".
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần chỉ trích các đồng minh NATO vì từ chối tham gia chiến dịch của Mỹ và Israel chống Iran, nói rằng ông coi đó là sự phản bội.
Một số nước thành viên của NATO như Pháp, Tây Ban Nha và Ý đã không cho phép máy bay quân sự của Mỹ tham gia chiến dịch chống Iran bay qua lãnh thổ hoặc sử dụng các căn cứ của họ.
Việc Washington kỳ vọng các cơ sở và lãnh thổ của các thành viên NATO phải được cung cấp cho Mỹ mà không cần thắc mắc đã làm gia tăng căng thẳng trong liên minh quân sự này.
Thủ tướng Ý Giorgia Meloni nói với các phóng viên ở Síp rằng "NATO phải duy trì sự đoàn kết. Tôi tin rằng đó là một nguồn sức mạnh".
NATO sẽ tổ chức hội nghị thượng đỉnh tiếp theo tại Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 7-8.7.
Không đoàn 57 Mỹ đóng tại căn cứ không quân Nellis hôm 31/3 thông báo một tiêm kích F-35 thuộc biên chế của họ rơi cùng ngày ở Khu thử nghiệm và huấn luyện Nevada, phía bắc Las Vegas.
Lực lượng ứng phó khẩn cấp đã có mặt tại hiện trường để hỗ trợ phi công, người bị thương nhẹ sau khi phóng dù thoát hiểm. Không đoàn 57 cho biết sự việc không gây ảnh hưởng đến các khu dân cư bên dưới, nhưng không nêu nguyên nhân khiến tiêm kích F-35 rơi.
Đài KSNV News 3 tại Las Vegas dẫn nguồn tin cho hay phi công phải phóng ghế thoát hiểm sau khi tiêm kích F-35 gặp trục trặc trong quá trình bay huấn luyện vào trưa 31/3.
Máy bay F-35 là lực lượng chủ lực tại căn cứ Nellis ở bang Nevada, chuyên phục vụ cho nhiệm vụ thử nghiệm vũ khí, phát triển chiến thuật và đóng giả phi cơ địch. Tiêm kích F-35 từ những nơi khác cũng thường xuyên đến căn cứ này để tham gia diễn tập và huấn luyện.
F-35 là một trong những mẫu chiến đấu cơ hiện đại nhất thế giới hiện nay, đồng thời là vũ khí nòng cốt của quân đội Mỹ. Tập đoàn Lockheed Martin hồi tháng 1 cho biết 12 quốc gia đang vận hành tiêm kích F-35 với tổng cộng gần 1.300 chiếc trong biên chế.
Dù vậy, dòng phi cơ này đã gặp nhiều vấn đề về bảo trì và năng lực sẵn sàng chiến đấu trong những năm gần đây.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), đơn vị đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, ngày 19/3 thông báo một tiêm kích F-35A phải hạ cánh khẩn xuống căn cứ ở khu vực sau khi làm nhiệm vụ chiến đấu trên bầu trời Iran.
CENTCOM cho biết máy bay tiếp đất an toàn và phi công "trong tình trạng ổn định", dường như ám chỉ người này đã bị thương.
CNN dẫn lời hai nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết chiếc F-35A "trúng hỏa lực nghi của Iran". Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng công bố video tên lửa bắn trúng chiến đấu cơ có hình dáng giống F-35.
Tháng 7/2025, một tiêm kích F-35C bốc cháy dữ dội khi rơi gần căn cứ ở bang California, phi công phóng ghế thoát hiểm an toàn.
Theo Hãng tin AP ngày 1-4, ít nhất 18 người đã thiệt mạng khi một chiếc thuyền cao su chở người di cư bị lật và chìm trên biển Aegean ngoài khơi tỉnh Mugla, miền tây Thổ Nhĩ Kỳ.
Sự cố xảy ra khi con thuyền này cố gắng chạy quá tốc độ và phớt lờ cảnh báo dừng lại từ lực lượng tuần duyên.
Giới chức Thổ Nhĩ Kỳ cho biết ít nhất 21 người đã được cứu sống, trong khi công tác tìm kiếm các nạn nhân khác vẫn đang được tiếp tục.
Theo Bộ Tư lệnh Tuần duyên Thổ Nhĩ Kỳ, chiếc thuyền gắn động cơ ngoài được phát hiện vào khoảng 3h sáng (giờ địa phương) ngày 1-4 ngoài khơi khu vực Bodrum - một điểm du lịch nổi tiếng.
Mặc dù nhận được cảnh báo dừng lại, con thuyền vẫn cố gắng bỏ chạy với tốc độ cao, dẫn đến cuộc truy đuổi trên biển.
Trong điều kiện thời tiết xấu và sóng lớn, thuyền bắt đầu bị nước tràn vào, mất ổn định và cuối cùng bị lật rồi chìm. Lực lượng chức năng đã điều động một trực thăng cùng ba tàu cứu hộ từ khu vực lân cận, bao gồm cả thành phố Izmir, để triển khai chiến dịch tìm kiếm cứu nạn.
Các đội cứu hộ đã đưa được 21 người sống sót lên bờ và vớt được 18 thi thể. Tuy nhiên giới chức chưa xác định được tổng số người có mặt trên thuyền vào thời điểm xảy ra tai nạn, cũng như quốc tịch của các nạn nhân.
Công tác tìm kiếm vẫn đang được duy trì nhằm phát hiện thêm những người có thể còn mất tích.
Vụ việc xảy ra tại vùng biển gần đảo Kos của Hy Lạp, chỉ cách bờ biển Bodrum khoảng 20km, cùng với các đảo lân cận như Kalymnos, Leros và Symi - những điểm đến quen thuộc trong hành trình vượt biển của người di cư.
Hy Lạp là một trong những cửa ngõ chính vào Liên minh châu Âu đối với người di cư chạy trốn xung đột và đói nghèo từ Trung Đông, châu Phi và châu Á, với biển Aegean là tuyến đường vượt biển phổ biến, đặc biệt từ Thổ Nhĩ Kỳ - nơi đang tiếp nhận hàng triệu người tị nạn từ Syria, Iraq và Afghanistan.
Nhiều người đã mạo hiểm di chuyển bằng những chiếc thuyền nhỏ, vốn không đủ an toàn hoặc xuất phát trong điều kiện thời tiết xấu, khiến các vụ tai nạn chết người như trên thường xuyên xảy ra.
