Lực lượng đặc nhiệm Alpha là đơn vị chống khủng bố tinh nhuệ nhất Nga, được thành lập ngày 28/7/1974 bởi Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia Liên Xô (KGB) Yuri Andropov, sau vụ thảm sát Munich 1972.
Ban đầu thuộc KGB, sau năm 1991, nhóm Alpha chuyển sang Cục An ninh Liên bang Nga (FSB) với khoảng 500-700 thành viên chia thành các đội nhỏ tại Moscow và các chi nhánh ở Khabarovsk, Krasnodar, Yekaterinburg.
Nhóm Alpha chuyên thực hiện các nhiệm vụ đặc biệt theo mệnh lệnh trực tiếp từ những cấp lãnh đạo cao nhất của Nga, bao gồm chống khủng bố, giải cứu con tin, hoạt động bí mật trong và ngoài nước, bảo vệ cơ sở hạt nhân và mục tiêu chiến lược.
Đơn vị này thường được so sánh với đặc nhiệm Delta Force của Mỹ. Nhóm Alpha nổi tiếng với khả năng hoạt động độc lập, sử dụng công nghệ cao và kinh nghiệm thực chiến dày dặn.
Khắt khe về thể lực, tâm lý và “độ tin cậy”
Do đặc thù là đơn vị đặc nhiệm cấp chiến lược, các thông tin về công tác tuyển chọn ứng viên của đặc nhiệm Alpha rất hạn chế. Theo Tạp chí Global Security và các cựu binh đặc nhiệm Nga, tiêu chuẩn tuyển chọn ứng viên cho Nhóm Alpha cực kỳ nghiêm ngặt, nhằm đảm bảo chỉ những cá nhân xuất sắc nhất được tham gia.
Ứng viên phải là sĩ quan FSB hoặc quân đội Nga, độ tuổi từ 22-27, có bằng đại học, sức khỏe hoàn hảo (thể chất và tinh thần), lý lịch trong sạch và ưu tiên có kinh nghiệm từ lực lượng đổ bộ đường không hoặc đặc nhiệm quân đội.
Theo hãng thông tấn TASS, Alpha là một trong số ít lực lượng đặc nhiệm trên thế giới yêu cầu ứng viên phải có bằng đại học như điều kiện tiên quyết. Lý do là các thành viên Alpha thường phải hoạt động độc lập trong môi trường phức tạp. Họ cần khả năng phân tích tình huống, ra quyết định nhanh, cũng như khả năng đối mặt với nhiều nhiệm vụ đòi hỏi kiến thức về luật pháp, ngoại giao và kỹ thuật.
Quy trình tuyển chọn ứng viên bắt đầu bằng kiểm tra hồ sơ, sau đó là phỏng vấn, kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối và đánh giá tâm lý để loại bỏ những người không ổn định.
Ứng viên cần vượt qua các bài kiểm tra thể lực khắc nghiệt, bao gồm yêu cầu chạy 3km dưới 10 phút 30 giây, hít đất 90 lần, kéo xà 25 lần, chống đẩy 90 lần và các bài kiểm tra sức bền như hành quân mang tải trọng nặng.
Ứng viên phải chứng minh tinh thần đạo đức cao, khả năng làm việc nhóm và thích ứng với áp lực. Theo ước tính của hãng tin Interfax, tỷ lệ ứng viên vượt qua toàn bộ quy trình chỉ khoảng 3-5%.
Tạp chí Jane’s Special Forces và các nguồn tin quân sự Nga đánh giá chương trình huấn luyện của nhóm Alpha kéo dài khoảng 5 năm để các ứng viên đạt tới trình độ tác chiến đầy đủ. Giai đoạn đầu kéo dài 3 năm, được coi là một trong những chương trình khắc nghiệt nhất thế giới. Huấn luyện bao gồm đào tạo chiến đấu bộ binh cơ bản, nhảy dù, lặn chiến đấu, bắn tỉa, cận chiến và các yêu cầu chiến đấu đặc thù khác.
Ứng viên học cách sử dụng mọi loại vũ khí, phương tiện di chuyển và công nghệ tình báo. Huấn luyện nhấn mạnh sức bền tinh thần (sống sót, trốn tránh, kháng cự, thoát hiểm), chống tra tấn và mô phỏng tình huống thực tế như đột kích tòa nhà, máy bay, tàu hỏa.
Sau đó, mỗi ứng viên sẽ theo học chuyên sâu một lĩnh vực cụ thể như bắn tỉa, lặn, tâm lý học, đàm phán con tin, nhưng vẫn phải đảm bảo sự đa năng. Đơn vị thường huấn luyện chung với Vympel và các lực lượng đồng minh, sử dụng UAV và công nghệ hiện đại để nâng cao hiệu quả.
Cấu hình vũ khí đa hệ, ưu tiên cận chiến và tác chiến bí mật
Về trang bị, Nhóm Alpha sử dụng các vũ khí và thiết bị hiện đại nhất của Nga, được tối ưu hóa cho chống khủng bố và hoạt động bí mật. Họ sử dụng đồng phục MultiCam cho tác chiến và mũ nồi đen biểu tượng.
Các thành viên nhóm Alpha sử dụng súng trường AK-12/AK-15 (cỡ đạn 5,45/7,62mm) với ống giảm thanh, súng ngắn Glock 17/19 hoặc MP-443 Grach, súng tiểu liên PP-2000 hoặc SR-2 Veresk (9mm), súng bắn tỉa SV-98 hoặc ORSIS T-5000 và vũ khí chống tăng như RPG-7 hoặc GM-94.
Mỗi chiến đấu viên được trang bị áo giáp nhẹ 6B43, kính nhìn đêm PNV-10T, thiết bị liên lạc mã hóa, UAV trinh sát, camera ngụy trang, công cụ phá cửa và bom mìn. Phương tiện di chuyển bao gồm xe bọc thép GAZ Tigr-M, trực thăng Mi-8/17 và tàu cao tốc. Trang bị được cập nhật liên tục với ngân sách cao để duy trì lợi thế công nghệ.
Vì sao nhóm Alpha xếp thứ 3 trong Top 10 đặc nhiệm?
Nhóm Alpha đã tham gia nhiều hoạt động tác chiến quan trọng, chứng minh khả năng chống khủng bố hàng đầu.
Năm 1979, trong chiến dịch Operation Storm-333, các đơn vị Alpha đã tham chiến ở Afghanistan, mở đầu cuộc chiến của Liên Xô tại quốc gia Nam Á này.
Năm 2002, Alpha phối hợp cùng các đơn vị đặc nhiệm quân đội tham gia giải cứu con tin ở nhà hát Moscow (Dubrovka). Tiếp đó là nhiệm vụ giải cứu con tin tại trường học số 1 ở Beslan năm 2004. Dù con số thương vong vẫn là chủ đề tranh luận, nhưng họ về cơ bản đều hoàn thành các mục tiêu chiến thuật là tiêu diệt khủng bố và giải cứu phần lớn con tin.
Ngoài ra, Nhóm Alpha còn tham gia các chiến dịch khác: Chống phiến quân tại Chechnya (1994-2009), xung đột tại Gruzia (2008), sự kiện Crimea (2014) và các hoạt động tại Ukraine, Syria. Nhóm Alpha thường phối hợp với Vympel, chứng minh hiệu quả trong tác chiến đặc nhiệm.
Theo hãng thông tấn RIA Novosti, nhóm Alpha đang hoạt động tích cực trong các nhiệm vụ chống khủng bố tại Bắc Kavkaz, bắt giữ các phần tử cực đoan và bảo vệ yếu nhân.
Sau hơn nửa thế kỷ hoạt động, Alpha vẫn là lực lượng chống khủng bố nòng cốt của Liên bang Nga. Từ khi thành lập và tác chiến trong hàng ngũ KGB đến vị thế hiện tại thuộc FSB, Nhóm Alpha đã tham gia vào những sự kiện quan trọng và là một trong những nhóm đặc nhiệm có bề dày lịch sử và kinh nghiệm chiến đấu phong phú hàng đầu. Đây cũng là lý do giúp nhóm đặc nhiệm Nga xếp vị trí thứ 3 trong nhóm 10 lực lượng đặc nhiệm hàng đầu thế giới.
Trong bối cảnh an ninh toàn cầu ngày càng bất ổn, Alpha vẫn là công cụ không thể thiếu của Điện Kremlin, sẵn sàng cho những nhiệm vụ tưởng như bất khả thi.
Sáng 15/5, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gặp nhau tại khu phức hợp Trung Nam Hải ở Bắc Kinh.
Hai nhà lãnh đạo đã dạo bước qua những khu vườn hoang sơ tại đây, trò chuyện cùng nhau trước khi họ tiến hành hội đàm bên tiệc trà và bữa trưa.
Ông Tập cho biết, ông chọn nơi đây cho cuộc gặp như một lời cảm ơn vì ông Trump đã tiếp đón ông tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Florida vào năm 2017. Cuộc gặp đó là lần đầu tiên 2 người gặp nhau, chỉ vài tháng sau khi ông Trump nhậm chức trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình.
Tại Trung Nam Hải, sau cuộc thảo luận riêng kéo dài khoảng 10 phút và không có sự hiện diện của báo giới, ông Trump và ông Tập đã cùng dạo bước qua các khu vườn của Trung Nam Hải. Những cây hoa hồng ở đây đã gây ấn tượng với Tổng thống Trump.
Ông Trump cho biết: “Tôi đã hỏi liệu Chủ tịch Tập rằng liệu ông ấy có thể tặng tôi một ít về trồng ở Vườn Hồng (trong Nhà Trắng) không, và ông ấy đã đồng ý. Tôi chưa bao giờ thấy những bông hoa hồng nào to đến thế”. Ông Tập sau đó nói rằng ông sẽ gửi tặng hạt giống hoa hồng cho ông Trump.
Hai nhà lãnh đạo đã có một số đoạn trò chuyện vui vẻ khi ông Tập giới thiệu với người đồng cấp Mỹ về những cây cổ thụ, một số cây đã vài trăm năm tuổi, trong khu phức hợp Trung Nam Hải.
“Chúng sống lâu đến vậy sao?” ông Trump hỏi, trong khi ông Tập mỉm cười và chỉ ra có một số cây trong khu phức hợp đã hơn một nghìn năm tuổi.
Hai nhà lãnh đạo cùng đi qua một lối đi có mái che với những cột xanh và các vòm cửa được trang trí hình chim muông cùng phong cảnh núi non truyền thống của Trung Quốc hướng về một quảng trường nhỏ, nơi họ cùng nhau chụp ảnh lưu niệm.
Sau đó, ông Trump và ông Tập ngồi trong một gian lầu trang trọng, nơi ông Tập nói về lịch sử của Trung Nam Hải thông qua một thông dịch viên. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng có mặt tại đó.
“Đây là nơi làm việc và sinh sống của các nhà lãnh đạo Đảng và chính quyền trung ương Trung Quốc, bao gồm cả bản thân tôi”, ông Tập nói.
Ông cho biết sau khi thành lập nước vào năm 1949, ban lãnh đạo của Trung Quốc đã chuyển đến đây, bao gồm cả các nhà lãnh đạo: Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân và Hồ Cẩm Đào.
Trung Nam Hải là khu phức hợp lãnh đạo của đảng Cộng sản Trung Quốc, thường được coi là tương đương với Nhà Trắng của Trung Quốc. Khu vực này rộng khoảng hơn 600 hecta, có hồ nước cùng với các gian lầu, vườn tược và văn phòng làm việc.
Được bao quanh bởi một bức tường màu đỏ thổ hoàng có tuổi đời hàng thế kỷ, đây là một trong những nơi bí mật nhất Trung Quốc, với nhiều camera giám sát nhô cao phía trên và được tuần tra nghiêm ngặt bởi các lực lượng an ninh cả mặc thường phục lẫn sắc phục.
Những khu vườn có tường bao quanh Trung Nam Hải khá gọn gàng, với các bức tường thấp, mái nhà truyền thống trang trí cầu kỳ, những con đường uốn lượn, hoa hồng đủ màu hồng, vàng, đỏ, những bãi cỏ được cắt tỉa và những hàng cây được chăm sóc cẩn thận.
Nơi đây yên tĩnh đến mức người ta có thể nghe thấy tiếng chim hót, trái ngược hoàn toàn với phần lớn sự ồn ào của Bắc Kinh.
Giới chức Ukraine cho biết khoảng 675 UAV và 56 tên lửa đã được sử dụng trong giai đoạn tấn công ban đêm, sau một đợt tập kích UAV quy mô lớn vào ban ngày hôm 13/5.
Các chuyên gia nói với The Telegraph rằng loạt cuộc tấn công này là dấu hiệu đặc trưng cho chiến thuật “bắn bồi liên hoàn” mới của Nga, tức kết hợp một trận tập kích ban đêm với một cuộc tấn công ban ngày có cường độ tương đương.
“Những gì chúng ta đang chứng kiến trong các cuộc tấn công của Nga vào Ukraine hiện nay giống như một mô hình tấn công liên tục, gần như không có khoảng nghỉ thực sự nào”, ông Keir Giles, chuyên gia thuộc tổ chức Chatham House, nhận định.
“Nga đã tìm cách bào mòn Ukraine bằng cách oanh kích các mục tiêu của họ đêm này qua đêm khác, nhưng mô hình mới, hiện gần như kéo dài suốt 24 giờ, phản ánh quy mô nỗ lực và nguồn lực mà Moscow đã đầu tư vào việc mở rộng năng lực sản xuất UAV và tên lửa", ông nhấn mạnh.
Cho tới gần đây, Nga chủ yếu tiến hành các đợt tập kích UAV và tên lửa quy mô lớn vào ban đêm, nhưng chiến thuật này đã thay đổi từ tháng 3, khi Moscow chuyển sang chiến lược tập kích vào ban ngày.
Quy mô của cuộc tập kích hôm 13/5 cho thấy rõ cách tiếp cận mới này. Hơn 750 UAV kiểu Shahed và UAV mồi nhử đã được phóng từ 8 giờ sáng đến đầu giờ tối, nhắm vào gần như mọi khu vực trên cả nước. Sau đó là một đợt oanh kích riêng biệt qua đêm nhằm vào Kiev, khiến Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cảnh báo rằng Moscow đang cố tình “làm quá tải” hệ thống phòng không Ukraine.
Ukraine tuyên bố, hệ thống phòng không nhiều tầng của Kiev đã bắn hạ số lượng UAV kỷ lục trong các đợt oanh kích gần đây, nhưng họ vẫn ghi nhận thiệt hại tại hàng loạt địa điểm trên khắp nơi do trúng đạn trực tiếp hoặc do mảnh vỡ từ các vụ đánh chặn.
Theo Telegraph, chiến thuật của Nga bao gồm một làn sóng tấn công ban ngày nhằm làm cạn kiệt tên lửa đánh chặn của Ukraine và làm lộ vị trí các hệ thống phòng không mạnh nhất của nước này. Sau đó, tên lửa phóng vào ban đêm sẽ đánh vào những khoảng trống còn lại.
Các chuyên gia cho biết để chống chọi được kiểu tấn công này, Ukraine đã buộc phải phát triển những năng lực mà không quốc gia châu Âu nào khác sở hữu.
“Ukraine đã bị buộc phải phát triển chuyên môn, năng lực, chiến thuật và phương thức cần thiết để đối phó với các gói tấn công hỗn hợp, bao gồm tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV với nhiều tổ hợp khác nhau”, ông Giles giải thích.
Giới chức Ukraine cho rằng động thái này nằm trong chiến dịch không kích mùa xuân quy mô lớn hơn của Nga, vốn ngày càng dựa nhiều vào các bầy đàn UAV kiểu Shahed kết hợp với tên lửa nhằm áp đảo hệ thống phòng không Ukraine.
UAV Shahed đủ rẻ để có thể phóng hàng trăm chiếc cùng lúc và hiệu quả cả với vai trò vũ khí lẫn mồi nhử.
Khi được phóng theo bầy đàn lớn, chúng buộc Ukraine phải sử dụng các tên lửa đánh chặn đắt tiền để đối phó với những mục tiêu giá trị thấp, làm cạn kho dự trữ và khiến các hệ thống phòng không phải lộ vị trí. Từ đó, Nga tiếp tục "bắn bồi" vào mục tiêu để làm suy giảm năng lực phòng thủ của đối phương, gia tăng áp lực lên Ukraine.
