Túi nicotine là những túi nhỏ được đặt giữa môi và lợi khi sử dụng. Sản phẩm không chứa lá thuốc lá nhưng chứa nicotine – chất gây nghiện chính. Nicotine có thể được chiết xuất từ thuốc lá hoặc được tổng hợp nhân tạo. Chính đặc điểm “không chứa lá thuốc lá” khiến sản phẩm này thường được quảng bá như một lựa chọn hiện đại, sạch hơn hoặc khác biệt với các sản phẩm truyền thống.
Ngày 8/7, TS Hoàng Thị Mỹ Hạnh, Viện Chiến lược và Chính sách y tế (Bộ Y tế), cho biết mối nguy hại lớn nhất của mặt hàng này nằm ở hàm lượng nicotine vượt xa ngưỡng an toàn. Trong khi các liệu pháp cai thuốc y tế chỉ cho phép dưới 4 mg, mỗi túi ngậm thường chứa từ 9 đến 12 mg, thậm chí có loại lên tới 150 mg.
Khi đặt giữa môi và lợi, lượng nicotine này thẩm thấu trực tiếp vào máu, gây tổn thương niêm mạc miệng, làm tăng nhịp tim cấp tính và ảnh hưởng bất lợi đến hệ tim mạch. Đối với người trẻ, việc tiếp xúc sớm còn làm suy giảm sự phát triển của não bộ và đẩy nhanh nguy cơ lệ thuộc lâu dài.
Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là cách sản phẩm này che giấu độc tính dưới lớp vỏ “hiện đại”. Bà Hạnh phân tích túi nicotine không chứa lá thuốc lá nên các hãng thường tiếp thị như một lựa chọn “sạch” hơn, không gây mùi hôi hay ố răng.
Tương tự, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo những thuật ngữ như “tobacco-free” hay “không thuốc lá” đã tạo ra cảm nhận sai lệch về mức độ an toàn, trong khi bản chất nicotine vẫn là chất gây nghiện cực mạnh.
Nguy hiểm hơn, một số phụ gia như acid hữu cơ hoặc chất làm mát còn làm tăng khả năng hấp thu nicotine, đẩy nhanh nguy cơ nghiện ở người trẻ chưa từng dùng thuốc lá. Tình trạng sử dụng lén lút tại văn phòng hay trường học càng khiến nồng độ nicotine trong máu duy trì ở mức cao liên tục, làm trầm trọng thêm mức độ phụ thuộc.
Theo tổ chức STOP, khoảng 34 tỷ túi nicotine được tiêu thụ toàn cầu năm 2025, tăng 253% so với năm 2019. Riêng tại Mỹ, doanh số tăng hơn 1.300% chỉ trong vài năm, đưa mặt hàng này trở thành sản phẩm nicotine phổ biến thứ hai trong học sinh năm 2024.
Dù Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cho phép tiếp thị một số sản phẩm hồi tháng 1/2025, bà Hạnh lưu ý quyết định này “thường bị hiểu nhầm, bởi FDA không xác nhận sản phẩm an toàn, không tuyên bố vô hại và cũng không công nhận đây là công cụ hỗ trợ cai nghiện”.
Tiến sĩ Etienne Krug, Giám đốc Bộ phận Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe, Nâng cao sức khỏe và Phòng bệnh của WHO, cảnh báo các chính phủ đang chứng kiến những sản phẩm này lan rộng nhanh chóng, đặc biệt là trong giới trẻ, những người đang bị nhắm trúng một cách quyết liệt bởi các chiến thuật lừa dối.
“Các sản phẩm được thiết kế có chủ đích để gây nghiện và chúng ta cần phải bảo vệ thế hệ trẻ khỏi sự thao túng của ngành công nghiệp thuốc lá”, tiến sĩ Krug nói.
Trước những tổn hại tiềm tàng đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là nhóm Gen Z đang bị nhắm tới bằng bao bì bắt mắt và hương vị hấp dẫn, Bộ Y tế đề xuất đưa túi ngậm nicotine vào nhóm “thuốc lá mới khác” và cấm toàn diện việc sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, quảng cáo lẫn sử dụng.
Bà Hạnh nhấn mạnh việc xây dựng khung pháp lý bao quát cho mọi sản phẩm chứa nicotine mới là giải pháp căn cơ nhằm bảo vệ sức khỏe người dân và ngăn chặn sớm xu hướng gia tăng sử dụng trong giới trẻ.
WHO cũng khuyến nghị các quốc gia áp dụng chế tài nghiêm khắc bao gồm cấm hoặc hạn chế triệt để các hương vị ngọt, trái cây và bạc hà; cấm tuyệt đối mọi hoạt động quảng cáo và tiếp thị trên mạng xã hội; kiểm soát chặt chẽ độ tuổi tại các điểm bán lẻ; quy định bao bì đơn giản có cảnh báo rõ ràng; tăng thuế và áp trần hàm lượng nicotine tối đa…
Vì vậy, bên cạnh việc ăn uống hợp lý, những việc làm ngay sau bữa ăn cũng rất quan trọng trong việc kiểm soát đường huyết, theo trang NDTV (Ấn Độ).
Trong 15 phút đầu sau khi ăn, đường huyết bắt đầu tăng, hệ tiêu hóa hoạt động mạnh và các hormone chuyển hóa được kích hoạt.
Ông Abhay Inderjit Ahluwalia, Giám đốc Khoa Nội tiết, Bệnh viện Fortis Memorial Research Institute (Ấn Độ), cho biết duy trì những thói quen đơn giản sau khi ăn giúp cơ thể sử dụng đường hiệu quả hơn và hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa về lâu dài.
Sau khi ăn, cơ thể không chỉ chịu tác động từ thực phẩm mà còn phụ thuộc vào mức độ vận động và tư thế.
Những thói quen tốt trong 15 phút đầu giúp quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi và hạn chế đường huyết tăng quá cao.
Bạn nên đi bộ từ 10 đến 15 phút với tốc độ thoải mái, giữ tư thế ngồi hoặc đứng thay vì nằm ngay sau bữa ăn.
Cơ thể cũng cần được bổ sung nước với lượng vừa phải theo nhu cầu. Đồng thời, nên tránh tập thể dục cường độ cao và dành vài phút thư giãn trước khi quay lại công việc.
Đi bộ sau bữa ăn là thói quen đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt. Khi cơ bắp vận động nhẹ, chúng sẽ sử dụng glucose trong máu tốt hơn. Nhờ đó, đường huyết sau ăn không tăng quá nhanh.
Lợi ích này đặc biệt rõ ở người mắc tiểu đường, tiền tiểu đường, kháng insulin, béo phì hoặc hội chứng chuyển hóa. Người khỏe mạnh cũng có thể duy trì thói quen này để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Điều quan trọng là chỉ nên vận động nhẹ. Tập luyện quá sức ngay sau khi ăn có thể làm giảm lượng máu đến hệ tiêu hóa, gây đầy bụng, đau bụng hoặc buồn nôn.
Giữ tư thế ngồi hoặc đứng sau khi ăn giúp thức ăn di chuyển thuận lợi hơn trong đường tiêu hóa.
Thói quen này cũng làm giảm nguy cơ trào ngược dạ dày và cảm giác ợ nóng, nhất là ở người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản.
Uống đủ nước sau bữa ăn cũng giúp cơ thể duy trì quá trình tiêu hóa bình thường. Tuy nhiên, không cần uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn.
Bên cạnh đó, cơ thể cũng cần vài phút nghỉ ngơi trước khi quay lại công việc căng thẳng. Áp lực tinh thần ngay sau bữa ăn có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa đường huyết ở những người nhạy cảm.
Thói quen này đặc biệt có ý nghĩa với người mắc tiểu đường loại 2, tiền tiểu đường, béo phì và hội chứng buồng trứng đa nang.
Đường huyết tăng cao sau bữa ăn trong nhiều năm có thể làm tổn thương mạch máu, tim, thận, mắt và thần kinh.
Chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng những thói quen sau bữa ăn không thể thay thế chế độ ăn cân đối, ngủ đủ giấc, duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục thường xuyên. Tuy nhiên, chỉ với vài phút sau mỗi bữa sáng, bữa trưa và bữa tối, bạn có thể hình thành một thói quen đơn giản để hỗ trợ kiểm soát đường huyết, giúp tiêu hóa tốt hơn và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Tiến sĩ - bác sĩ - chuyên khoa 2 Trà Anh Duy trả lời: Câu hỏi nghe hơi sốc, nhưng phía sau là một chuyện gia đình rất thật: Người lớn tuổi vẫn có ham muốn, người bạn đời thì không còn sẵn sàng, còn con cái thì lúng túng không biết xử lý sao.
Bác sĩ Trà Anh Duy cho biết, nhiều người nghĩ già rồi thì tự nhiên hết ham muốn. Thật ra không phải vậy. Ham muốn tình dục ở người lớn tuổi có thể giảm, thay đổi, ít bộc lộ hơn, nhưng không biến mất hoàn toàn ở tất cả mọi người. Theo nghiên cứu của bác sĩ Stacy Tessler Lindau, giáo sư tại Đại học Chicago (Mỹ) và cộng sự công bố trên The New England Journal of Medicine, ở nhóm người 65-74 tuổi, vẫn có 53% còn hoạt động tình dục; ở nhóm 75-85 tuổi, con số này là 26%.
Nói vui một chút: tuổi già có thể làm tóc bạc, mắt mờ, đầu gối kêu răng rắc, nhưng không có nghĩa cảm xúc thân mật tự động "nghỉ hưu".
Bố còn ham muốn là một chuyện. Mẹ không còn muốn hoặc không còn quan hệ được cũng là điều phải được tôn trọng. Trong quan hệ vợ chồng, kể cả đã sống với nhau mấy chục năm, sự đồng thuận vẫn là nguyên tắc rất quan trọng.
Nếu mẹ không còn ham muốn hoặc không còn khả năng quan hệ, thì không ai được ép mẹ phải đáp ứng. Nhu cầu của một người không thể trở thành nghĩa vụ của người còn lại.
Nhiều người hay dùng chữ "triệt dục", nhưng cần hiểu rõ triệt sản nam chỉ là thắt ống dẫn tinh để tránh có con, chứ không làm mất ham muốn, không làm hết nhu cầu và không làm người đàn ông "bớt đòi hỏi".
Còn các thuốc hay can thiệp làm giảm ham muốn là vấn đề y khoa nghiêm túc, chỉ dùng khi có chỉ định rõ ràng, sau khi bác sĩ đánh giá đầy đủ.
Trong tình huống này, điều nên làm không phải là trách bố "già rồi còn vậy", cũng không ép mẹ phải chịu đựng. Gia đình nên khéo léo đưa bố đi khám nam khoa hoặc tâm lý nếu hành vi thay đổi bất thường, đòi hỏi quá mức, dễ kích động, mất kiểm soát hoặc làm mẹ sợ.
Mẹ cũng nên được thăm khám nếu không quan hệ được vì bệnh phụ khoa, bệnh mạn tính hoặc tâm lý sợ hãi. Có khi mẹ không phải "khó chịu với chồng", mà là cơ thể thật sự không còn phù hợp cho chuyện đó.
Về mặt y học và đạo đức, không nên đặt vấn đề triệt dục người bố chỉ vì ông còn nhu cầu tình dục. Nhu cầu ở tuổi ngoài 70 có thể vẫn bình thường, nhưng phải nằm trong giới hạn của sự đồng thuận, tôn trọng và an toàn cho người vợ.
Điều quan trọng là thăm khám, tư vấn và đối thoại cởi mở, đồng thời tôn trọng ranh giới của mỗi người. Tuổi già không làm tình cảm phai nhạt, nhưng sự gần gũi ở giai đoạn này đòi hỏi nhiều lắng nghe, thấu hiểu hơn là áp đặt.
Tại hội thảo, bà Đào Thúy Hà, Tổng giám đốc Công ty CP Traphaco, cho rằng phát triển dược liệu trước hết là xây dựng chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị, với mô hình "4 nhà": nhà nước tạo hành lang chính sách và quy hoạch; doanh nghiệp là hạt nhân điều phối; nhà khoa học chuyển giao giống, quy trình, tiêu chuẩn; nông dân là chủ thể sản xuất được tổ chức, đào tạo và bảo đảm đầu ra về nguyên liệu tuân thủ quy trình chuẩn, từ đó phát triển dược liệu thành sản phẩm công nghiệp có hàm lượng khoa học cao. Đồng thời, cần tổ chức hệ sinh thái sản phẩm dựa trên cùng một nguồn dược liệu để mở rộng thị trường, tăng giá trị sử dụng, tăng tần suất tiếp cận người tiêu dùng, tạo đầu ra ổn định hơn cho vùng trồng, phát triển kinh tế dược liệu, thay vì dược liệu chỉ là nguyên liệu thô, giá trị mang lại thấp.
Lãnh đạo Bộ Y tế cho biết đang hoàn thiện chính sách về dược liệu theo hướng đồng bộ, thống nhất, trọng tâm là luật Y dược cổ truyền; tăng cường đầu tư cho điều tra, bảo tồn tài nguyên dược liệu, xây dựng vùng trồng đạt chuẩn GACP-WHO; nâng cao năng lực hệ thống kiểm nghiệm, kiểm soát chặt chẽ chất lượng dược liệu; đồng thời đẩy mạnh thu hút doanh nghiệp đầu tư, hỗ trợ người dân về kỹ thuật, giống và xây dựng đầu ra ổn định, từng bước hình thành các vùng dược liệu hàng hóa quy mô lớn, gắn với xây dựng chương trình phát triển sản phẩm quốc gia về dược liệu.
Bộ Y tế đang triển khai hỗ trợ phát triển vùng trồng dược liệu quý với 23 dược liệu, thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2035.
