Túi nicotine là những túi nhỏ được đặt giữa môi và lợi khi sử dụng. Sản phẩm không chứa lá thuốc lá nhưng chứa nicotine – chất gây nghiện chính. Nicotine có thể được chiết xuất từ thuốc lá hoặc được tổng hợp nhân tạo. Chính đặc điểm “không chứa lá thuốc lá” khiến sản phẩm này thường được quảng bá như một lựa chọn hiện đại, sạch hơn hoặc khác biệt với các sản phẩm truyền thống.
Ngày 8/7, TS Hoàng Thị Mỹ Hạnh, Viện Chiến lược và Chính sách y tế (Bộ Y tế), cho biết mối nguy hại lớn nhất của mặt hàng này nằm ở hàm lượng nicotine vượt xa ngưỡng an toàn. Trong khi các liệu pháp cai thuốc y tế chỉ cho phép dưới 4 mg, mỗi túi ngậm thường chứa từ 9 đến 12 mg, thậm chí có loại lên tới 150 mg.
Khi đặt giữa môi và lợi, lượng nicotine này thẩm thấu trực tiếp vào máu, gây tổn thương niêm mạc miệng, làm tăng nhịp tim cấp tính và ảnh hưởng bất lợi đến hệ tim mạch. Đối với người trẻ, việc tiếp xúc sớm còn làm suy giảm sự phát triển của não bộ và đẩy nhanh nguy cơ lệ thuộc lâu dài.
Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là cách sản phẩm này che giấu độc tính dưới lớp vỏ “hiện đại”. Bà Hạnh phân tích túi nicotine không chứa lá thuốc lá nên các hãng thường tiếp thị như một lựa chọn “sạch” hơn, không gây mùi hôi hay ố răng.
Tương tự, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo những thuật ngữ như “tobacco-free” hay “không thuốc lá” đã tạo ra cảm nhận sai lệch về mức độ an toàn, trong khi bản chất nicotine vẫn là chất gây nghiện cực mạnh.
Nguy hiểm hơn, một số phụ gia như acid hữu cơ hoặc chất làm mát còn làm tăng khả năng hấp thu nicotine, đẩy nhanh nguy cơ nghiện ở người trẻ chưa từng dùng thuốc lá. Tình trạng sử dụng lén lút tại văn phòng hay trường học càng khiến nồng độ nicotine trong máu duy trì ở mức cao liên tục, làm trầm trọng thêm mức độ phụ thuộc.
Theo tổ chức STOP, khoảng 34 tỷ túi nicotine được tiêu thụ toàn cầu năm 2025, tăng 253% so với năm 2019. Riêng tại Mỹ, doanh số tăng hơn 1.300% chỉ trong vài năm, đưa mặt hàng này trở thành sản phẩm nicotine phổ biến thứ hai trong học sinh năm 2024.
Dù Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cho phép tiếp thị một số sản phẩm hồi tháng 1/2025, bà Hạnh lưu ý quyết định này “thường bị hiểu nhầm, bởi FDA không xác nhận sản phẩm an toàn, không tuyên bố vô hại và cũng không công nhận đây là công cụ hỗ trợ cai nghiện”.
Tiến sĩ Etienne Krug, Giám đốc Bộ phận Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe, Nâng cao sức khỏe và Phòng bệnh của WHO, cảnh báo các chính phủ đang chứng kiến những sản phẩm này lan rộng nhanh chóng, đặc biệt là trong giới trẻ, những người đang bị nhắm trúng một cách quyết liệt bởi các chiến thuật lừa dối.
“Các sản phẩm được thiết kế có chủ đích để gây nghiện và chúng ta cần phải bảo vệ thế hệ trẻ khỏi sự thao túng của ngành công nghiệp thuốc lá”, tiến sĩ Krug nói.
Trước những tổn hại tiềm tàng đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là nhóm Gen Z đang bị nhắm tới bằng bao bì bắt mắt và hương vị hấp dẫn, Bộ Y tế đề xuất đưa túi ngậm nicotine vào nhóm “thuốc lá mới khác” và cấm toàn diện việc sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, quảng cáo lẫn sử dụng.
Bà Hạnh nhấn mạnh việc xây dựng khung pháp lý bao quát cho mọi sản phẩm chứa nicotine mới là giải pháp căn cơ nhằm bảo vệ sức khỏe người dân và ngăn chặn sớm xu hướng gia tăng sử dụng trong giới trẻ.
WHO cũng khuyến nghị các quốc gia áp dụng chế tài nghiêm khắc bao gồm cấm hoặc hạn chế triệt để các hương vị ngọt, trái cây và bạc hà; cấm tuyệt đối mọi hoạt động quảng cáo và tiếp thị trên mạng xã hội; kiểm soát chặt chẽ độ tuổi tại các điểm bán lẻ; quy định bao bì đơn giản có cảnh báo rõ ràng; tăng thuế và áp trần hàm lượng nicotine tối đa…
Ngày 31/5, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết mọi công dân Việt Nam đang sinh sống thực tế trên địa bàn thành phố, gồm cả người thường trú và tạm trú, đều được hưởng chính sách khám sức khỏe định kỳ miễn phí.
Điều này đồng nghĩa hàng triệu lao động nhập cư, người thuê trọ, sinh sống dài hạn tại TP HCM nhưng chưa có hộ khẩu thường trú vẫn có thể tham gia chương trình nếu thông tin cư trú được xác thực qua cơ sở dữ liệu quốc gia và ứng dụng VNeID.
"Mỗi người dân đều được hưởng quyền lợi khám sức khỏe định kỳ miễn phí", ông Thượng nói, thêm rằng thành phố sẽ bố trí nguồn kinh phí phù hợp cho từng nhóm đối tượng theo quy định.
Người dân không thể đến bất kỳ bệnh viện nào để khám miễn phí mà phải thực hiện tại các cơ sở đủ điều kiện do Sở Y tế công bố. Hiện thành phố có 65 bệnh viện, trung tâm y tế và phòng khám đa khoa tham gia chương trình. Ngoài việc được địa phương thông báo hoặc mời đến các điểm khám lưu động tại phường, xã, người dân có thể chủ động đến các cơ sở trong danh sách để khám sức khỏe định kỳ.
Khi đi khám, người dân cần mang theo điện thoại đã đăng nhập ứng dụng VNeID hoặc căn cước công dân gắn chip để nhân viên y tế xác thực thông tin, hoàn thiện hồ sơ và cập nhật dữ liệu sức khỏe điện tử.
Sau khám, kết quả sẽ được cập nhật lên nền tảng quản lý sức khỏe cộng đồng và đồng bộ về ứng dụng Công dân số TP HCM để người dân tiện tra cứu. Trường hợp phát hiện bất thường, cơ sở y tế sẽ chủ động gọi điện hoặc nhắn tin hướng dẫn khám, điều trị tiếp theo. Kết quả dự kiến được trả trong vòng 24-48 giờ.
Theo Sở Y tế, học sinh, sinh viên, người lao động hay các nhóm đặc thù sẽ được tổ chức khám theo hình thức riêng thông qua trường học, doanh nghiệp hoặc hệ thống y tế ngành. Với người lao động tự do, nội trợ, người không thuộc các nhóm trên, ngân sách thành phố sẽ chi trả kinh phí khám sức khỏe.
TP HCM đặt kế hoạch trong năm 2026 khám, tầm soát bệnh ít nhất một lần cho 100% cư dân. Chiến dịch này sẽ kéo dài và tiến hành thành nhiều đợt đến hết năm. Từ đầu năm đến nay thành phố đã triển khai khám sức khỏe miễn phí toàn dân tại các trạm y tế phườngcho người từ 18 tuổi trở lên.
Hôm 5/4, hơn 14.000 người dân khám miễn phí trong Ngày Sức khỏe cộng đồng, phát hiện hơn 63% mắc bệnh cần theo dõi và điều trị chuyên sâu. Từ ngày 22/5 đến hết tháng 6/2026, toàn bộ người dân tại 9 xã, đặc khu ở TP HCM được bác sĩ 15 bệnh viện khám miễn phí, trước khi mở rộng toàn thành phố.
Bên cạnh việc dùng thuốc, một số thói quen sinh hoạt cũng có thể giúp kiểm soát huyết áp cao dễ dàng hơn.
Bác sĩ Gagandeep Singh, người sáng lập Phòng khám Redial (Ấn Độ), đã chia sẻ "công thức 3 - 3 - 3" giúp bạn kiểm soát huyết áp dễ dàng hơn, theo tờ Hindustan Times.
Theo bác sĩ Gagandeep Singh, tăng huyết áp không chỉ liên quan đến việc ăn nhiều muối mà còn có thể bắt nguồn từ tình trạng kháng insulin và rối loạn chuyển hóa. Khi tế bào phản ứng kém với insulin, cơ thể dễ giữ natri và nước, thành mạch trở nên kém đàn hồi, trong khi hệ thần kinh giao cảm vẫn hoạt động quá mức. Vì vậy, chỉ giảm muối thôi có thể chưa đủ nếu các rối loạn chuyển hóa nền chưa được kiểm soát.
Bác sĩ đã chia sẻ hướng dẫn ngắn gọn bao gồm:
Chế độ ăn uống: 3 thói quen ăn uống
Giảm lượng carbohydrate: Bánh mì trắng, bánh quy, đồ ăn vặt mặn, đồ ngọt, đồ uống có đường, ngũ cốc đóng gói làm tăng đột biến insulin - vốn là một trong những nguyên nhân chính gây tăng huyết áp. Thay đổi này giúp cải thiện huyết áp hiệu quả hơn bất kỳ thói quen lối sống nào khác.
Ăn protein trong mỗi bữa ăn: Bổ sung từ 25 - 30 gram đạm từ trứng, phô mai, thịt gà hoặc cá để giảm cảm giác thèm ăn tinh bột tinh chế và hỗ trợ khối lượng cơ bắp, giúp tăng độ nhạy insulin.
Đừng sợ chất béo lành mạnh: Quả bơ, dầu ô liu không làm tăng huyết áp. Vấn đề chuyển hóa là do tinh bột tinh chế gây ra, chứ không phải do chất béo lành mạnh.
Thói quen: 3 thói quen hằng ngày
Đi bộ kết hợp tập luyện sức mạnh khoảng 3 buổi mỗi tuần, mỗi buổi kéo dài 30 - 40 phút, mang lại lợi ích cho mạch máu tốt hơn so với chỉ đi bộ đơn thuần. Các bài tập sức mạnh giúp cơ bắp sử dụng đường trong máu hiệu quả hơn, từ đó cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Giảm thời gian ngồi: Hãy đứng lên và vận động trong 2 - 3 phút mỗi giờ vì tập thể dục không đủ để bù đắp tác hại của việc ngồi liên tục 8 tiếng.
Tập thở chậm, 5 - 10 phút mỗi ngày: Hít thở chậm, với tốc độ khoảng 10 giây một hơi, hít vào bằng mũi, thở ra chậm giúp hạ huyết áp tâm thu.
Kiểm tra hàng tuần: 3 điều cần kiểm tra
Đo huyết áp tại nhà, ít nhất 2 lần 1 tuần: Cùng một cánh tay, cùng một thời điểm, sau khi ngồi yên lặng trong 5 phút.
Đo vòng eo: Giữ vòng eo ít hơn một nửa chiều cao vì tỷ lệ vòng eo trên chiều cao là yếu tố tốt nhất để dự báo nguy cơ mắc bệnh.
Theo dõi giấc ngủ: Tối thiểu 7 tiếng vì thiếu ngủ làm tăng mức hoóc môn căng thẳng cortisol, gây kháng insulin và đẩy huyết áp lên cao.
Bác sĩ Gagandeep Singh lưu ý: Tuy công thức 3 - 3 - 3 không thể thay thế hoàn toàn thuốc đối với những bệnh nhân cần dùng thuốc, nhưng là cách rõ ràng, dễ thực hiện để kiểm soát huyết áp, theo Hindustan Times.
Đại diện Sở Y tế TP HCM cho biết hiện 102 ca theo dõi ngoại trú và 46 ca điều trị tại các cơ sở y tế. Bệnh viện Nhân dân Gia Định tiếp nhận nhiều nhất với 48 ca, trong đó 13 em đã xuất viện, 35 em còn điều trị. Các em đến viện với các triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm như sốt, đau bụng, nôn ói, tiêu chảy.
Bệnh viện Nhi Đồng 2 tiếp nhận 15 ca, trong đó 9 ca điều trị nội trú, 6 ca theo dõi tại nhà. Bệnh viện Đa khoa Bình Thạnh ghi nhận 72 ca, chủ yếu tình trạng ổn định và điều trị ngoại trú, 2 trường hợp đang theo dõi tại viện. Trạm Y tế phường Bình Quới tiếp nhận 13 ca nhẹ nên cấp thuốc và cho về theo dõi tại nhà.
Sở Y tế TP HCM chỉ đạo các bệnh viện theo dõi sát, điều trị theo hướng dẫn và lấy mẫu xét nghiệm xác định tác nhân. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM phối hợp Sở An toàn thực phẩm và Trường Tiểu học Bình Quới Tây tiếp tục điều tra dịch tễ, xét nghiệm độc chất để làm rõ nguyên nhân vụ việc.
Hiện chưa rõ các cháu xuất hiện triệu chứng bất thường do ăn món gì và ăn ở đâu. Các xét nghiệm mẫu bệnh phẩm cũng chưa có kết quả.
Trước đó, lãnh đạo nhà trường cho hay ngay đầu giờ sáng 8/4 nhiều học sinh khối 1-3 đã có biểu hiện mệt, sốt. Trường đã dừng tổ chức ăn bán trú, mẫu thức ăn ngày 7-8/4 được gửi xét nghiệm, dự kiến có kết quả ngày 14/4.
