Ngày 10-7, Bộ Y tế phối hợp cùng các đơn vị tổ chức lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Dân số thế giới (11-7) tại tỉnh Hưng Yên với chủ đề “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”.
Tại sự kiện, Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) công bố kết quả khảo sát tương lai nhân khẩu học với sự tham gia của 108.926 người trẻ từ 18-39 tuổi, vừa được thực hiện tại 73 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam.
Ông Matt Jackson, Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam, khẳng định kết quả khảo sát cho thấy người trẻ không quay lưng với hôn nhân hay việc sinh con, nhưng họ cần những điều kiện đủ để biến mong muốn đó thành hiện thực.
Theo đó, khảo sát cho thấy gần 90% người trẻ xem an toàn kinh tế, sức khỏe và thể chất là những yếu tố quan trọng nhất trong cuộc sống. Khoảng 2/3 người tham gia vẫn nhìn nhận tương lai với tâm thế tích cực và lạc quan.
Hơn 2/3 người trẻ vẫn mong muốn kết hôn trong tương lai, dù là kết hôn ngay hay sau một thời gian chung sống. Điều này cho thấy những nhận định cho rằng thế hệ trẻ ngày càng thờ ơ với hôn nhân chưa phản ánh đầy đủ thực tế.
“Dù vậy, 40% người được khảo sát hiện vẫn độc thân và không hẹn hò – đây là tình trạng phổ biến nhất ở hầu hết các quốc gia. Đặc biệt, gần 1/4 những người từ 25-39 tuổi cho biết họ mong muốn có bạn đời nhưng vẫn đang độc thân và không hẹn hò.
Điều này không có nghĩa người trẻ không còn coi trọng các mối quan hệ. Ngược lại, khoảng cách giữa mong muốn và thực tế chủ yếu xuất phát từ các rào cản kinh tế.
Khảo sát cho thấy có tới 81% cho rằng an toàn tài chính là yếu tố quan trọng nhất khi cân nhắc xây dựng mối quan hệ lâu dài, trong khi 57% xem khó khăn về kinh tế và nhà ở là trở ngại lớn nhất”, ông Matt Jackson chia sẻ.
Đại diện UNFPA cho hay khảo sát cũng bác bỏ quan điểm cho rằng người trẻ không còn muốn sinh con. Quy mô gia đình được mong muốn phổ biến nhất vẫn là hai con.
Theo khảo sát ngay cả trong nhóm từ 35-39 tuổi chưa có con, 79% nam giới và 72% phụ nữ vẫn cho biết họ mong muốn có con trong tương lai. Tuy nhiên quyết định trở thành cha mẹ phụ thuộc rất lớn vào các điều kiện sống.
Có tới 88% người trẻ cho rằng họ cần sự an toàn về tài chính trước khi sinh con, 87% cần một công việc ổn định và 85% muốn bản thân thực sự sẵn sàng về mặt cảm xúc. Niềm vui và hạnh phúc mà con cái mang lại mới là động lực lớn nhất để người trẻ sinh con.
Ông Matt Jackson nhấn mạnh rào cản lớn nhất khiến người trẻ trì hoãn việc lập gia đình và sinh con không nằm ở việc họ thiếu mong muốn, mà đến từ những điều kiện sống chưa bảo đảm.
Có tới 72% người tham gia khảo sát cho rằng khó khăn về kinh tế và nhà ở là trở ngại lớn nhất đối với quyết định sinh con. Với việc xây dựng mối quan hệ lâu dài, 57% cũng đưa ra câu trả lời tương tự.
Bên cạnh đó, việc chưa tìm được người đồng hành phù hợp, những lo ngại về sức khỏe và sức khỏe sinh sản cũng là những yếu tố ảnh hưởng đáng kể.
Theo ông Matt Jackson, thông điệp quan trọng đối với Việt Nam là không nên chỉ nhìn vào mức sinh, mà cần tập trung xây dựng những điều kiện giúp người trẻ tự tin thực hiện các kế hoạch về tương lai, các mối quan hệ và gia đình theo đúng mong muốn của họ.
Chính sách dân số ngoài khuyến khích sinh con cần đi kèm những giải pháp thiết thực như phát triển nhà ở phù hợp, mở rộng dịch vụ chăm sóc trẻ em, hoàn thiện chế độ nghỉ thai sản cho cả cha và mẹ, thúc đẩy mô hình làm việc linh hoạt, bảo đảm sức khỏe sinh sản và tăng cường bình đẳng giới.
“Mục tiêu không phải là gây áp lực để người trẻ kết hôn hay sinh con, mà là tạo thêm lựa chọn, sự tự tin và những hỗ trợ cần thiết để họ có thể đưa ra các quyết định phù hợp với cuộc sống của mình”, ông nhấn mạnh.
Thông điệp của Ngày Dân số thế giới 2026 cũng khẳng định đầu tư cho người trẻ, cho quyền và sự lựa chọn của họ chính là đầu tư cho tương lai chung của Việt Nam.
Họ mang theo không chỉ quà, những bộ đèn, bữa ăn cho trẻ mà còn mang theo cả một mùa hè của sự sẻ chia.
Ngày miền Trung đứng gió, con dốc dẫn vào thôn Sông Y (xã Trà Tân, thành phố Đà Nẵng) như dài thêm dưới cái nắng gắt đầu hè. Những chiếc ba lô, thùng đồ, cuộn dây… được chuyền tay nhau, có đoạn phải "cõng" qua con dốc dựng đứng.
Trước đây khi trời vừa sụp tối, đám trẻ thường dọn sách sớm vì không đủ ánh sáng. Một người mẹ Ca Dong ở Sông Y kể có lần kéo điện tua bin, chị nhường cho nhà ở nóc sâu hơn.
Hôm đoàn đến, nhà của chị mới được lắp một bộ đèn năng lượng mặt trời. Công tắc bật lên, ánh sáng lan ra. "Giờ tụi nhỏ có thể ngồi học lâu hơn", chị nói trong niềm vui sướng.
Hàng chục sinh viên của nhóm Hand In Hand, Trường đại học Công nghệ thông tin và truyền thông Việt Hàn (Đại học Đà Nẵng), có mặt ở đây trong những ngày nắng gắt nhất. Có bạn loay hoay trên mái nhà để lắp tấm pin.
Có bạn cúi gập lưng giữa sân cắt tóc cho đám trẻ. Có người phụ bếp, nấu từng suất ăn nóng. Đám trẻ thì tụ lại quanh góc lớp, hí hoáy tô tượng, cắt dán, vẽ những bức tranh nhiều màu hơn ngày thường.
Nhiều người lớn tuổi dẫn theo cháu đến sớm rồi xem cháu mình vui. Những chiếc cặp mới, bút chì, sáp màu… được trao tay.
Chuyến đi này có những con số đáng nhớ, 30 bộ đèn năng lượng mặt trời, hàng trăm phần quà nhu yếu phẩm và quà cho trẻ em, hàng trăm suất ăn, những bức tường được sơn lại, một góc sân bóng mới, tủ sách, tủ thuốc đặt vào lớp học.
Nhưng Sông Y không nhớ bằng con số. Người ta nhớ một buổi tối có nhạc vang lên giữa núi. Nhớ ánh đèn mới bật, sáng hơn thường ngày.
Ông Phạm Xuân Bình, Trưởng thôn Sông Y, kể cả thôn có 176 hộ dân, chủ yếu là người đồng bào Ca Dong. Còn khoảng 70 hộ chưa có điện. Lần này nhóm lắp được 30 bộ đèn năng lượng mặt trời cho các hộ khó khăn vì kinh phí có hạn, vẫn còn khoảng 40 hộ tiếp tục sống trong cảnh thiếu ánh sáng.
"Ở đây còn thiếu nhiều thứ. Đường sá, sóng điện thoại… cái gì cũng khó. Nhóm lên, bà con mừng lắm. Không chỉ vì quà, mà vì có người sẻ chia với mình", ông Bình chia sẻ.
Lê Thiên Ái, phó nhóm Hand In Hand, nói: "Chuyến đi mang theo nhiều phần việc, cả nhóm ai cũng làm suốt ngày đến tối, người mệt nhưng tinh thần không mệt. Nhìn bà con vui, chúng tôi quên hết.
Đến lúc về thấy bà con đứng tiễn, tụi nhỏ cười rất tươi và có phần nuối tiếc. Tôi nghĩ đó là món quà rất lớn mà chúng tôi nhận được".
Giữa tháng 4, khoảng 20 người trẻ ngồi trong phòng họp ở Thượng Hải để tham gia tọa đàm về các ý tưởng khởi nghiệp. Sự kiện do Karen Dai, người sáng lập nền tảng hỗ trợ khởi nghiệp SoloNest, tổ chức.
Mô hình khởi nghiệp "công ty một người" từng thịnh hành ở Thung lũng Silicon, nay lan rộng tại Trung Quốc. Làn sóng này được thúc đẩy khi chính quyền các thành phố cam kết tài trợ hàng triệu USD để tự chủ công nghệ. "Công ty một người là sản phẩm của kỷ nguyên AI", Dai nói.
Theo bà, việc tự điều hành doanh nghiệp trước đây rất khó khăn, nhưng khả năng hỗ trợ của AI hiện nay đã hạ thấp rào cản.
Nhiều năm qua, mạng xã hội Trung Quốc liên tục tranh luận về "lời nguyền tuổi 35", thuật ngữ ám chỉ việc nhân viên của các công ty công nghệ bị đào thải khi bước vào độ tuổi này. "Ở tuổi 35, dường như có một ranh giới vô hình. Công ty sẽ đánh giá lại xem ai phù hợp hơn để ở lại", Dai cho biết.
Để tránh rủi ro, nhiều người chọn cách làm chủ. Wang Tianyi, 26 tuổi, cựu quản lý sản phẩm của một công ty Internet, hiện kiếm 5.800 USD mỗi tháng nhờ làm video quảng cáo bằng AI. "Nhờ công nghệ, các công ty một người có lợi thế lớn về hiệu suất", Wang nói.
Wei Xin, 34 tuổi, ở Thượng Hải sớm nhận ra công việc đánh giá tài liệu tại một công ty tư vấn nước ngoài sẽ bị AI thay thế. Cô học cách dùng Google Gemini, tự tạo phiên bản kỹ thuật số và chuyển sang làm sáng tạo nội dung. "Nếu không tiếp cận và sử dụng AI, tôi sẽ sớm bị đào thải", Wei, người từng du học tại Mỹ cho biết.
Chính quyền các địa phương tại Trung Quốc đang hỗ trợ mô hình kinh doanh này, thường gọi là OPC (One-person company).
Tháng 11/2025, thành phố Tô Châu cam kết đào tạo hơn 10.000 nhân tài OPC vào năm 2028 và rót khoảng 100 triệu USD vào các lĩnh vực robot, chăm sóc sức khỏe. Tháng trước, thành phố Thành Đô cũng thông báo trợ cấp khoảng 2.800 USD cho sinh viên tốt nghiệp thành lập công ty một người sử dụng AI.
Ông Kyle Chan, nghiên cứu viên Viện Brookings, đánh giá các biện pháp này là chất xúc tác giúp doanh nghiệp nhỏ cất cánh. Theo ông, tài trợ cho OPC là giải pháp chi phí thấp nhằm giải quyết tình trạng thất nghiệp, khi 1/6 lao động trẻ Trung Quốc (16 đến 24 tuổi) đang thất nghiệp.
Chủ tịch Alibaba.com Kuo Zhang cho biết khoảng 30-40% khách hàng của nền tảng thương mại điện tử này hiện là "doanh nhân độc lập". Hãng vừa ra mắt Accio Work, một trợ lý AI thiết kế riêng cho các doanh nghiệp nhỏ. Công cụ có 10 triệu người dùng hàng tháng này giúp quản lý dịch vụ khách hàng, tuân thủ thuế, tiếp thị và hậu cần.
Tuy nhiên, bài toán khó nhất của các doanh nghiệp mới vẫn là làm thế nào để bán được sản phẩm và tạo lợi nhuận. Dai nhận định giới trẻ đang đầu tư vào các kế hoạch dự phòng. Họ tự hỏi liệu có thể dùng AI để làm chủ cuộc sống và theo đuổi đam mê thay vì chật vật xin việc tại các tập đoàn.
Thêm vào đó, bức tranh khởi nghiệp không phải lúc nào cũng mang màu hồng. Theo dữ liệu từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), khoảng 70% các nhà sáng lập độc lập thất bại trong hai năm đầu tiên, cao gần gấp đôi so với các dự án có nhóm đồng sáng lập (40%). Sự kiệt quệ tâm lý khi phải tự đưa ra mọi quyết định, cùng với việc khó gọi vốn từ các quỹ đầu tư là những rào cản lớn nhất khiến nhiều 'công ty một người' sớm sụp đổ.
Theo dữ liệu mới nhất cập nhật năm 2026 từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) và LendingTree, trung bình có khoảng 20% - 22% doanh nghiệp nhỏ và công ty siêu nhỏ thất bại ngay trong năm đầu tiên. Tỷ lệ này tăng lên xấp xỉ 50% sau 5 năm và 65,3% sau 10 năm. Riêng với mô hình startup công nghệ nói chung, tỷ lệ thất bại thực tế luôn neo ở mức 90%.
Ngày 9-5, chương trình "Sống sau lũ" mùa thứ 3 đã tổ chức trao bò giống, gà, vịt cho người dân các địa phương bị ảnh hưởng nặng bởi mưa lũ tháng 11-2025 tại phía đông tỉnh Đắk Lắk (trước là Phú Yên).
Đây là chương trình được Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam giao Ban Thanh niên Quân đội phối hợp với Cục Chính trị Quân khu 5, Cục Chính trị Quân khu 7, Đoàn Thanh niên Đài Truyền hình Việt Nam và Câu lạc bộ Thiện nguyện An Phúc triển khai.
Tại phía đông tỉnh Đắk Lắk, chương trình trao tặng con giống cho nhiều xã bị thiệt hại trong đợt mưa bão cuối năm 2025.
Cụ thể, tại phường Đông Hòa, 535 hộ dân được hỗ trợ 10 con bò và 10.500 con vịt; xã Hòa Xuân có 510 hộ dân được hỗ trợ 10 con bò và 10.500 con vịt; xã Hòa Thịnh có 320 hộ dân được hỗ trợ 10 con bò và 6.200 con vịt; xã Sơn Thành có 525 hộ dân được hỗ trợ 10 con bò và 10.300 con gà.
Ngoài ra, chương trình còn trao quà và đồ dùng học tập cho học sinh Trường tiểu học và THCS xã Sơn Thành.
