Cuối năm 2017, con trai chị Bảo Yến sốt cao và co giật. Lúc đó, người mẹ là nhân viên kế toán, đang bận quyết toán sổ sách, còn chồng đi công tác xa. Trong tình huống khẩn cấp, mẹ chồng chị cầm lái xe máy, mẹ đẻ bế cháu đưa thẳng vào bệnh viện. Trở về nhà, nhìn hai người mẹ phờ phạc, chị nhận ra mình đang để họ bước vào hành trình “nuôi con mọn” lần nữa. Ý định sinh thêm con khép lại.
Chị Yến kết hôn năm 2013 và sinh con đầu lòng một năm sau. Khi bé ba tháng tuổi, chị quay lại công việc. Dù hai bên nội ngoại sống cùng chung cư ở phường An Lạc, việc chăm con không dễ san sẻ. Bé ốm đau liên tục, bên nội phải lo cho hai cháu nhỏ khác, mẹ đẻ không thể gánh vác hết. Chị trở nên ít nói, dễ kích động, cảm giác tách khỏi mọi người. Ban ngày làm việc trong trạng thái kiệt sức, về nhà lại căng thẳng, nhiều lần không kiểm soát được cảm xúc với chồng con.
Khi con vào lớp 1, tình trạng dần cải thiện. Vợ chồng chị nghĩ đến việc sinh thêm nhưng e ngại bài toán kinh tế. Hiện chi phí nuôi con khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng, chiếm 35% thu nhập gia đình, gồm học bán trú, các lớp năng khiếu và các khoản phát sinh. Nếu có con thứ hai, chi phí sẽ tăng lên 70% thu nhập của vợ chồng. “Thà một con nhưng đảm bảo chất lượng sống, vì người lớn có thể nhịn chứ trẻ nhỏ không thể thiếu thốn”, chị Yến nói.
Chị từng chứng kiến những gia đình “rơi từ tầng lớp trung lưu xuống nhóm khó khăn” do sinh con thứ hai. Một người bạn của chị từng vay mượn để xoay xở khi sinh bé thứ hai ngoài kế hoạch. Một người khác ở Phan Rí Cửa (Bình Thuận), từng là kỹ sư IT, nghỉ việc 10 năm chăm hai con và không thể quay lại thị trường lao động. “Tôi chọn không đi vào con đường đó”, Yến nói.
Tại TP HCM, số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh sản là 1,51, tăng nhẹ so với mức 1,43 của năm trước nhưng vẫn ở mức thấp kéo dài. Theo Chi cục Dân số TP HCM, mức sinh này dưới xa ngưỡng thay thế 2,1 con, gây áp lực lớn lên hệ thống an sinh tương lai.
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, nhận định xu hướng phụ nữ đô thị 25-40 tuổi chọn sinh một con đang gia tăng. Quyết định này là kết quả từ những thay đổi cấu trúc xã hội, trong đó áp lực kinh tế là rào cản lớn nhất, chi phí nuôi dạy trẻ ngày càng đắt đỏ.
Theo tính toán của Đại biểu Quốc hội, GS TS Nguyễn Thiện Nhân, để nuôi một người con đến năm 18 tuổi, gia đình cần chi ít nhất 900 triệu đồng. Tại các đô thị lớn như TP HCM, giáo dục và y tế là hai khoản ngốn nhiều tiền nhất, có thể đến hàng chục triệu đồng mỗi tháng.
Trên bình diện quốc tế, gánh nặng này cũng đang là “nút thắt” đánh gục mức sinh của nhiều nền kinh tế. Báo cáo của Viện Nghiên cứu Dân số YuWa chỉ ra Hàn Quốc là quốc gia tốn kém nhất thế giới để nuôi một đứa trẻ, với chi phí cao gấp 7,79 lần GDP bình quân đầu người. Tại Mỹ, viện Brookings ước tính chi phí này đã vượt 300.000 USD cho một trẻ dưới 17 tuổi do lạm phát.
Theo bà Thúy, nhiều phụ nữ không dám sinh thêm bởi thị trường lao động chưa tạo cơ hội cho phụ nữ vừa sinh con vừa phát triển sự nghiệp. Với nhóm người có học vấn cao, việc có thêm con thường đồng nghĩa với lộ trình thăng tiến bị bỏ dở. Nhiều bà mẹ hiện đại còn lo ngại về chất lượng dịch vụ xã hội. Các nhu cầu về trường lớp, an toàn thực phẩm và y tế hiện chưa đáp ứng được kỳ vọng.
Việc chuyển sang mô hình gia đình hạt nhân khiến các cặp vợ chồng mất đi mạng lưới hỗ trợ từ ông bà. Khi sự giúp đỡ từ người thân trở thành điều xa xỉ, mọi áp lực chăm sóc dồn hết lên vai người mẹ. “Lựa chọn sinh một con trở thành giải pháp an toàn để họ bảo toàn chất lượng sống”, bà Thúy nói.
Đó cũng là lý do Minh Hạnh, 29 tuổi, quê Bình Dương, thường cười khi bạn bè khuyên sinh thêm để nhận hỗ trợ từ thành phố. “Không ai sinh con chỉ để nhận 5 triệu đồng”, chị nói.
Vợ chồng chị đón con đầu lòng năm 2022. Chồng làm thiết kế đồ họa, chị từng làm marketing nhưng chấp nhận ở nhà làm hậu phương. Nội ngoại ở cách 40 km nên vợ chồng tự xoay xở. Chị thường thức trắng đêm khi con ốm, đến việc mua cháo cũng phải nhờ người trông con giúp. Trở ngại lớn nhất của Hạnh là sự tự ti về công việc sau 5 năm nghỉ chăm con và dịch bệnh, kỹ năng dần tụt hậu giữa thị trường cạnh tranh khắc nghiệt.
Chuyên gia Phạm Thị Thúy cho rằng mức sinh dưới ngưỡng thay thế kéo dài đang để lại nhiều hệ quả. Đầu tiên là già hóa dân số, lực lượng lao động thu hẹp, tạo gánh nặng cho thế hệ trẻ. Những gia đình một con dễ khiến người cao tuổi sống một mình khi con cái đi làm xa, gia tăng nguy cơ cô đơn. Trẻ em thiếu tương tác với anh chị em dễ chịu kỳ vọng lớn, tạo thêm căng thẳng cho cả phụ huynh và trẻ.
Về chính sách, chuyên gia đánh giá các quy định hiện nay chưa đủ. Cần cải cách chế độ thai sản cho nam giới, tăng cường các lớp kỹ năng tiền hôn nhân và cải thiện chất lượng dịch vụ công thay vì chỉ dừng ở việc miễn phí y tế, giáo dục.
Cuối năm ngoái, chị Yến mở một sổ tiết kiệm cho tuổi già của mình. Là con một trong gia đình có cha mẹ ly hôn, chị hiểu cảm giác một mình gánh vác trách nhiệm. “Khoản tiết kiệm là cách tôi tự lo cho bản thân, không tạo gánh nặng cho con sau này”, chị nói.
Tiến sĩ Anjali Rajpal, nhà sáng lập Beverly Hills Dental Arts (Mỹ), cho biết đánh răng buổi sáng không chỉ giúp hơi thở thơm mát mà còn là bước quan trọng bảo vệ sức khỏe răng miệng cũng như sức khỏe toàn thân.
Theo Tiến sĩ Steven J. Katz, chủ tịch hiệp hội Nha khoa nội nha Mỹ, duy trì thói quen đánh răng, dùng chỉ nha khoa và khám răng định kỳ là nền tảng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Vì sao nên đánh răng trước khi ăn sáng?
Trong lúc ngủ, lượng nước bọt tiết ra giảm đáng kể. Đây là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn sinh sôi và mảng bám tích tụ trên bề mặt răng. Nếu ăn sáng ngay, vi khuẩn sẽ kết hợp với đường và tinh bột trong thực phẩm để tạo axit, làm tăng nguy cơ sâu răng.
Đánh răng ngay sau khi thức dậy giúp loại bỏ phần lớn vi khuẩn và mảng bám hình thành suốt đêm, đồng thời giảm hôi miệng buổi sáng.
Tiến sĩ Katz cho biết điều này đặc biệt quan trọng với những người có thói quen thở bằng miệng khi ngủ. Việc thở bằng miệng khiến khoang miệng khô hơn, lượng nước bọt giảm, từ đó tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
Một lợi ích khác của việc đánh răng trước bữa sáng là kem đánh răng sẽ để lại trên bề mặt răng một lớp fluoride hoặc các khoáng chất như hydroxyapatite, canxi phosphate. Lớp bảo vệ này giúp men răng chống chịu tốt hơn trước axit từ thực phẩm và đồ uống, nhất là khi bữa sáng có cà phê, nước cam hoặc các món nhiều đường.
Có cần đánh răng thêm sau bữa sáng?
Nếu muốn đánh răng lần nữa sau khi ăn, nên chờ ít nhất 30 phút. Nguyên nhân là thực phẩm và đồ uống có tính axit sẽ làm men răng mềm đi trong thời gian ngắn. Đánh răng ngay lúc này có thể vô tình làm mòn lớp men bảo vệ.
Tiến sĩ Rajpal cũng lưu ý những người bị lộ chân răng, men răng mỏng hoặc răng nhạy cảm không nên đánh răng quá nhiều lần trong ngày vì có thể khiến tình trạng ê buốt nghiêm trọng hơn.
Ngoài thời điểm đánh răng, kỹ thuật cũng đóng vai trò quan trọng. Chải quá mạnh không giúp răng sạch hơn mà còn làm tụt nướu, mòn men răng và tăng nguy cơ ê buốt.
Các nha sĩ khuyến nghị sử dụng bàn chải lông mềm, thao tác nhẹ nhàng và hạn chế lạm dụng các loại kem đánh răng có tính mài mòn cao như một số sản phẩm chứa than hoạt tính, baking soda hoặc chất làm trắng.
Nếu đã đánh răng trước bữa sáng nhưng vẫn muốn làm sạch khoang miệng sau khi ăn hoặc uống cà phê, các chuyên gia khuyên nên súc miệng bằng nước hoặc nước súc miệng không chứa cồn thay vì đánh răng ngay.
Khi nào nên đánh răng sau bữa trưa?
Đối với phần lớn người trưởng thành, đánh răng hai lần mỗi ngày, vào buổi sáng và trước khi đi ngủ, đã đủ duy trì sức khỏe răng miệng.
Tuy nhiên, đánh răng sau bữa trưa có thể mang lại lợi ích nếu bạn thuộc một trong các nhóm sau: có nguy cơ sâu răng hoặc viêm nướu cao; vừa ăn thực phẩm nhiều đường, dính hoặc có tính axit; đang niềng răng hoặc sử dụng các khí cụ chỉnh nha dễ mắc kẹt thức ăn; hoặc phải làm việc, di chuyển nhiều giờ và không thể đánh răng lại đến cuối ngày.
Trong những trường hợp này, cũng nên chờ khoảng 30 phút sau bữa ăn trước khi đánh răng để hạn chế nguy cơ làm mòn men răng.
Sáu thói quen giúp đánh răng hiệu quả hơn
Ngoài việc lựa chọn đúng thời điểm, các nha sĩ khuyến nghị duy trì một số thói quen đơn giản để nâng cao hiệu quả chăm sóc răng miệng.
- Dùng chỉ nha khoa trước khi đánh răng. Một số nghiên cứu cho thấy cách này giúp loại bỏ mảng bám ở kẽ răng tốt hơn và tăng lượng fluoride lưu lại trên bề mặt răng.
- Duy trì ít nhất hai phút để làm sạch toàn bộ các mặt răng.
- Khi chải, hãy đặt bàn chải nghiêng khoảng 45 độ về phía viền nướu. Đây là vị trí mảng bám dễ hình thành nhất. Đồng thời, làm sạch lưỡi để giảm vi khuẩn gây hôi miệng.
- Bàn chải điện không phải lựa chọn bắt buộc. Theo Tiến sĩ Rajpal, một chiếc bàn chải thông thường vẫn có thể làm sạch hiệu quả nếu sử dụng đúng kỹ thuật. Tuy nhiên, bàn chải điện có ưu điểm là tích hợp bộ hẹn giờ và cảm biến lực, giúp hạn chế việc chải quá mạnh.
- Sau khi đánh răng, chỉ nên nhổ bọt kem đánh răng thay vì súc miệng ngay bằng nước. Việc này giúp fluoride lưu lại trên bề mặt răng lâu hơn, hỗ trợ tái khoáng hóa và tăng cường men răng.
- Thay bàn chải hoặc đầu bàn chải điện khoảng ba tháng một lần, hoặc sớm hơn nếu lông bàn chải đã xòe. Bàn chải nên được dựng thẳng và bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng khí để hạn chế vi khuẩn phát triển.
NDTV đưa tin, một thiếu niên 19 tuổi đến từ Texas (Mỹ) đã sống sót sau một vụ sét đánh kinh hoàng khi đang câu cá với bạn bè.
Theo một báo cáo của tạp chí People, Hunter Wyche đang câu cá dọc theo sông Angelina ở hạt Jasper, Đông Texas, khi một cơn giông bất ngờ ập đến khu vực này. Wyche đang dựa vào một cây thông gần bờ sông thì bị sét đánh trúng.
Cú đánh mạnh đã truyền dòng điện qua cơ thể Wyche và hất văng cậu đi vài mét. Theo báo cáo, cái cây đã phát nổ khi va chạm, khiến nạn nhân bị bao phủ bởi các mảnh vụn. Mặc dù gặp sự cố đáng sợ, Wyche vẫn sống sót và tỉnh táo sau cú đánh.
Tạp chí People đưa tin rằng các đội cứu hộ khẩn cấp đã nhanh chóng có mặt tại hiện trường sau khi nhận được cuộc gọi cầu cứu.
Wyche được đưa đến bệnh viện với các vết bỏng, vết cắt và thương tích do các mảnh gỗ văng ra. Các bác sĩ sau đó xác nhận rằng tình trạng của cậu đã ổn định.
Sau vụ việc, Wyche tự mô tả mình là "người đàn ông may mắn nhưng lại không may mắn nhất trên đời". Cậu nói rằng mình rất biết ơn vì đã sống sót, bởi vì vết thương có thể còn nghiêm trọng hơn nhiều. Wyche cũng tiết lộ rằng mình tạm thời mất cảm giác ở một số bộ phận chân sau cú đánh.
Mẹ của cậu thiếu niên cho biết gia đình coi việc con trai mình sống sót là một phép màu. Bà giải thích rằng bà vô cùng xúc động khi thấy con trai mình an toàn và đang hồi phục tại nhà.
Bất ngờ là Wyche đã quay lại địa điểm câu cá đó ngay ngày hôm sau. Vụ việc đã thu hút sự chú ý rộng rãi trên mạng vì cả câu chuyện sinh tồn đầy kịch tính và quyết định quay lại câu cá nhanh chóng của chàng thiếu niên.
Qua sự việc này, các quan chức cứu hỏa địa phương muốn nhắc nhở người dân về việc bảo đảm an toàn khi có sấm sét trong các cơn bão. Chính quyền cảnh báo người dân không nên đứng dưới cây hoặc ở gần mặt nước (hồ, biển, sông...) trong thời tiết xấu vì sét có thể đánh bất ngờ và truyền qua các vật thể gần đó.
Sét đánh là hiện tượng hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm. Nhiều người sống sót có thể bị bỏng, tổn thương thần kinh và các vấn đề sức khỏe lâu dài ngay cả khi họ sống sót. Việc Wyche sống sót được nhiều người mô tả là vô cùng may mắn.
Khoảng một năm trước khi nhập viện, ông Eat Syden bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu chóng mặt, đi lại không vững. Ban đầu, gia đình chỉ nghĩ đây là biểu hiện mệt mỏi thông thường nên không quá lo lắng.
Tuy nhiên, tình trạng của ông không những không cải thiện mà còn âm thầm diễn tiến nặng hơn như thị lực suy giảm dần, khó kiểm soát cử động khi ăn uống, mất khả năng phân biệt phải - trái và không thể viết như trước. Cuộc sống hằng ngày của ông bị xáo trộn nghiêm trọng, khiến gia đình ngày càng lo lắng.
Đỉnh điểm vào tháng 3/2026, ông bất ngờ lên cơn co giật và té ngã, gây chấn thương đầu gối. Đây cũng là thời điểm gia đình quyết định đưa ông đi chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não tại bệnh viện ở Campuchia.
Kết quả khiến cả gia đình bàng hoàng khi phát hiện khối u kích thước lên đến 7-8cm đang chèn ép nhiều vùng chức năng quan trọng của não, đe dọa trực tiếp đến khả năng vận động, nhận thức và cả tính mạng nếu người bệnh không được điều trị kịp thời.
Với mong muốn tìm đến một địa chỉ y tế uy tín, có chuyên môn sâu về phẫu thuật thần kinh, gia đình quyết định đưa ông sang Việt Nam, lựa chọn Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park để gửi gắm hy vọng giành lại cuộc sống bình thường cho người bệnh.
Bài toán kép của ca phẫu thuật não
Tiếp nhận ca bệnh với khối u kích thước lớn, nằm sát các vùng não liên quan đến thị giác, vận động và nhận thức, ThS.BS Trương Văn Trí, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park cùng ê-kíp đã lên kế hoạch phẫu thuật bóc khối u, đồng thời chuẩn bị kế hoạch phối hợp các chuyên khoa khác nhằm hướng đến khả năng hồi phục tốt nhất cho người bệnh.
Theo các bác sĩ, thách thức lớn nhất của ca mổ không chỉ là loại bỏ khối u, mà còn là làm sao bảo tồn tối đa chức năng thần kinh, tránh để lại di chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt lâu dài của bệnh nhân, đặc biệt khi khối u đã chèn ép sát nhiều vùng não quan trọng.
Ê-kíp đã thực hiện ca mổ dưới kính vi phẫu với độ phóng đại cao, giúp quan sát rõ ranh giới giữa mô u và các cấu trúc thần kinh xung quanh.
Nhờ đó, từng bước bóc tách được thực hiện với độ chính xác cao, vừa lấy tối đa khối u, vừa hạn chế thấp nhất tổn thương đến mô não lành.
Song song với phẫu thuật, người bệnh được áp dụng mô hình phục hồi sớm sau mổ (ERAS) - chiến lược gây mê hồi sức và kiểm soát đau hiện đại, được triển khai đồng bộ tại Vinmec nhằm rút ngắn thời gian hồi phục và giảm thiểu biến chứng sau can thiệp.
Trong đó, kỹ thuật phong bế thần kinh giúp kiểm soát đau hiệu quả mà không cần phụ thuộc nhiều vào thuốc giảm đau toàn thân, tạo điều kiện để bệnh nhân sớm vận động trở lại sau mổ.
Để mô hình ERAS phát huy hiệu quả tối đa, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa: từ ê-kíp phẫu thuật thần kinh, gây mê hồi sức đến điều dưỡng chăm sóc hậu phẫu, cùng đồng hành xuyên suốt quá trình điều trị của người bệnh.
Nhờ sự phối hợp đa chuyên khoa đồng bộ này, dù trải qua ca mổ kéo dài với khối u kích thước lớn, người bệnh vẫn hồi phục đáng kinh ngạc. Chỉ từ ngày thứ hai sau phẫu thuật, ông đã có thể tự đi lại và sinh hoạt gần như bình thường. Thị lực cải thiện rõ rệt, khả năng phối hợp vận động phục hồi tốt và đặc biệt đã có thể viết trở lại.
Gia đình bệnh nhân chia sẻ, ở thời điểm mới phát hiện bệnh, gia đình đã rất hoang mang, không biết nên lựa chọn điều trị ở đâu và lo lắng liệu người bệnh có thể quay lại cuộc sống như trước. Tuy nhiên, khi được các bác sĩ tại Vinmec giải thích kỹ lưỡng, đồng hành xuyên suốt trong từng giai đoạn điều trị, gia đình đã dần vững tâm và đặt trọn niềm tin vào ê-kíp.
