Theo Bộ Y tế, sau hơn 15 năm thực hiện, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác quản lý. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của sản xuất, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng khiến nhiều quy định không còn theo kịp thực tiễn. Vì vậy, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được xây dựng theo hướng chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý dựa trên đánh giá nguy cơ, kiểm soát theo chuỗi cung ứng và ứng dụng công nghệ số.
Bộ Y tế cho biết mục tiêu của lần sửa đổi là phòng ngừa nguy cơ từ gốc, giảm gánh nặng cho hệ thống y tế, bảo vệ sức khỏe người dân và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn. Quan điểm này cũng phù hợp với chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm rằng “nếu không bảo đảm an toàn thực phẩm thì xây thêm bệnh viện hay đào tạo thêm bác sĩ cũng không thể giải quyết tận gốc các vấn đề về sức khỏe cộng đồng”.
Thực tiễn thi hành luật hiện nay còn nhiều bất cập như quy định công bố hợp quy đối với mọi thực phẩm bao gói sẵn không còn phù hợp; nhiều sản phẩm nguy cơ cao chưa bắt buộc áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế. Việc quản lý thực phẩm giả, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan còn thiếu đồng bộ. Để khắc phục những hạn chế này, dự thảo Luật đề xuất bốn nhóm chính sách trọng tâm nhằm đổi mới toàn diện công tác quản lý an toàn thực phẩm.
Quản lý an toàn thực phẩm theo toàn bộ chuỗi cung ứng
Đây là thay đổi mang tính nền tảng của dự thảo luật. Thay vì kiểm soát từng khâu riêng lẻ, dự thảo đề xuất quản lý xuyên suốt từ sản xuất ban đầu, thu hoạch, giết mổ, chế biến, vận chuyển, lưu thông đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Đối với sản xuất ban đầu, thực phẩm phải đáp ứng giới hạn về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y và các chất gây ô nhiễm theo tiêu chuẩn quốc tế.
Ở khâu sản xuất, nhiều nhóm cơ sở sẽ phải áp dụng các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến như HACCP, ISO 22000, FSSC 22000 hoặc các tiêu chuẩn tương đương. Riêng cơ sở sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe tiếp tục bắt buộc đáp ứng tiêu chuẩn GMP.
Một điểm đáng chú ý là những cơ sở đã áp dụng đầy đủ hệ thống quản lý quốc tế sẽ được xem xét miễn giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, qua đó giảm thủ tục hành chính nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát chất lượng.
Trong quá trình lưu thông, cơ quan quản lý sẽ tăng cường lấy mẫu kiểm nghiệm chủ động, phân tích nguy cơ và truy xuất nguồn gốc thay vì chủ yếu xử lý khi xảy ra vi phạm.
Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên đánh giá nguy cơ
Dự thảo thay đổi cách quản lý sản phẩm theo toàn bộ vòng đời. Theo đó, không phải mọi thực phẩm đều phải hoàn thành thủ tục công bố trước khi bán ra thị trường. Các nhóm có nguy cơ cao như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học hay sản phẩm dành cho trẻ nhỏ vẫn phải đăng ký bản công bố trước khi lưu hành.
Trong khi đó, nhiều nhóm thực phẩm chế biến, phụ gia, vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm sẽ thực hiện công bố tiêu chuẩn áp dụng. Một số nhóm như thực phẩm tươi sống, thực phẩm phục vụ nghiên cứu, hàng xuất khẩu hoặc phục vụ tình huống khẩn cấp sẽ được miễn thủ tục công bố và chuyển sang kiểm soát bằng hậu kiểm.
Đối với thực phẩm nhập khẩu, dự thảo vẫn duy trì ba phương thức kiểm tra gồm kiểm tra chặt, kiểm tra thông thường và kiểm tra giảm theo mức độ rủi ro. Các cơ sở đạt chuẩn quốc tế sẽ được áp dụng cơ chế kiểm tra thuận lợi hơn. Bộ Y tế cho rằng cách tiếp cận này giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm mọi sản phẩm đều được giám sát trong quá trình lưu thông trên thị trường.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung trách nhiệm đối với các sàn thương mại điện tử. Các nền tảng sẽ phải kiểm soát hồ sơ pháp lý của sản phẩm thực phẩm trước khi cho phép kinh doanh và có thể chịu trách nhiệm liên đới nếu buông lỏng quản lý dẫn đến thiệt hại cho người tiêu dùng.
Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm
Lần đầu tiên, Bộ Y tế đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm thống nhất trên phạm vi cả nước. Hệ thống này sẽ lưu trữ thông tin về doanh nghiệp, toàn bộ vòng đời của từng sản phẩm, kết quả kiểm nghiệm, lịch sử thanh tra, cảnh báo và các sự cố an toàn thực phẩm.
Dự thảo cũng định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, mã QR, mã vạch và nhãn điện tử để truy xuất nguồn gốc và cảnh báo sớm rủi ro. Hệ thống sẽ được kết nối với cơ sở dữ liệu của các bộ, ngành liên quan như đăng ký doanh nghiệp, xuất nhập khẩu, tiêu chuẩn chất lượng và dữ liệu sản xuất nông nghiệp nhằm hình thành mạng lưới quản lý thống nhất từ trung ương đến địa phương.
Theo Bộ Y tế, đây sẽ là nền tảng để rút ngắn thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả hậu kiểm và xử lý nhanh các sự cố an toàn thực phẩm.
Siết quản lý thức ăn đường phố và suất ăn tập thể
Đây là nhóm chính sách hướng tới giảm các vụ ngộ độc thực phẩm vốn thường xảy ra tại bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố. Ngoài các quy định hiện hành, dự thảo yêu cầu cơ sở kinh doanh phải lưu giữ hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu; thực hiện lưu mẫu thực phẩm; cập nhật kiến thức chuyên môn; xây dựng phương án xử lý sự cố và thực hiện cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm với chính quyền địa phương.
UBND cấp xã cũng được giao thêm nhiều nhiệm vụ như lập danh sách cơ sở kinh doanh, thanh tra, kiểm tra, tiếp nhận phản ánh của người dân, xử lý ngộ độc và cập nhật dữ liệu vi phạm lên hệ thống thông tin quốc gia. Theo Bộ Y tế, việc đưa chính quyền cơ sở tham gia sâu hơn sẽ giúp phát hiện sớm nguy cơ và xử lý nhanh các vụ việc ngay từ địa bàn.
Dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi dự kiến được trình Quốc hội xem xét vào cuối năm nay.
Nhiều loại sữa chua chứa prebiotics, những sinh vật sống mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe khi được tiêu thụ với hàm lượng phù hợp. Probiotic (men vi sinh) trong sữa chua hỗ trợ tiêu hóa và giúp hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh hơn. Hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh giúp tăng cường sức khỏe miễn dịch, tăng cường giao tiếp giữa não và ruột.
Để tăng cường lợi khuẩn, nên lựa chọn các loại sữa chua có nhãn “vi khuẩn sống và hoạt tính”, chứng nhận các sản phẩm chứa lượng lớn lợi khuẩn (probiotics) sống sót sau chế biến. Các vi khuẩn có lợi gồm Lactobacillus và Bifidobacterium.
Dưa cải bắp
Dưa cải bắp muối chua truyền thống chứa nhiều loại vi khuẩn axit lactic phát triển trong quá trình lên men tự nhiên. Chúng có thể hỗ trợ sức khỏe đường ruột bằng cách tăng cường sự phát triển của các vi khuẩn có lợi. Chúng cũng tạo ra các hợp chất axit béo chuỗi ngắn, có thể giúp giảm viêm và tăng cường sức khỏe của hàng rào ruột.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải tất cả các thực phẩm lên men đều chứa probiotic. Để một loại thực phẩm được coi là probiotic, cần phải có nghiên cứu chứng minh rằng chủng vi khuẩn cụ thể của nó có lợi cho sức khỏe.
Vì dưa cải bắp truyền thống không được tiêu chuẩn hóa hoặc kiểm tra các loại vi khuẩn cụ thể, nên về mặt kỹ thuật, nó không đáp ứng định nghĩa đó. Nhiều loại dưa cải bắp được tiệt trùng, nghĩa là chúng không chứa vi khuẩn sống.
Chuối là một nguồn tinh bột kháng tốt. Chất xơ này hoạt động như một probiotic, giúp nuôi dưỡng các vi khuẩn có lợi trong đường ruột và hỗ trợ sản xuất các axit béo chuỗi ngắn, giúp tăng cường sức khỏe đường ruột và sức khỏe tổng thể.
Chuối cũng có thể kích thích cơ thể sản sinh nhiều chất nhầy hơn trong dạ dày, tạo ra một lớp chắn tốt hơn giữa axit dạ dày và các tác nhân gây ra các vấn đề như ợ hơi hoặc đau dạ dày.
Măng tây chứa inulin, một loại chất xơ prebiotic giúp nuôi dưỡng vi khuẩn có lợi trong đường ruột. Chất xơ prebiotic hỗ trợ sự phát triển và hoạt động của vi khuẩn có lợi cho đường ruột, từ đó giúp cải thiện sức khỏe tiêu hóa.
Loại rau này cũng là nguồn cung cấp vitamin K dồi dào. Bốn ngọn măng tây nấu chín chứa 30mcg vitamin K, tương đương 25% giá trị hằng ngày. Vitamin K có thể giúp cải thiện hệ vi sinh vật đường ruột và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tổng thể.
Các loại quả mọng
Các loại quả mọng như việt quất, dâu tây, mâm xôi giàu hợp chất thực vật polyphenol và chất xơ, cả 2 chất này giúp mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe đường ruột. Chất xơ trong quả mọng giúp thúc đẩy quá trình tiêu hóa khỏe mạnh hơn, trong khi polyphenol có thể đóng vai trò trong hỗ trợ hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh hơn và giúp giảm cholesterol xấu LDL.
Nước hầm xương
Được làm bằng cách ninh xương động vật trong nước trong thời gian dài, nước hầm xương chứa một lượng đáng kể collagen, khoáng chất và axit amin, các khối xây dựng protein.
Các axit amin và khoáng chất trong nước hầm xương có thể mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe đường ruột, bao gồm giảm viêm và cải thiện hàng rào ruột.
Chiều 29/5, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) thông tin, Việt Nam hiện chưa ghi nhận ca bệnh Ebola và nguy cơ bệnh xâm nhập vào nước ta ở mức thấp. Tuy nhiên, không loại trừ khả năng ghi nhận ca bệnh xâm nhập, nhất là trong bối cảnh giao lưu đi lại quốc tế tiếp tục gia tăng.
Tuy nhiên, hiện dịch đang diễn biến phức tạp tại Congo và Uganda. Vì thế, để chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh Ebola, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đề nghị người dân:
- Không hoang mang, chủ động cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống. Khi có biểu hiện nghi ngờ sau khi đi về từ khu vực đang có dịch hoặc có tiếp xúc với trường hợp nghi ngờ, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn, khám và xử trí kịp thời.
- Hạn chế các chuyến đi không cần thiết đến những khu vực bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh.
- Đối với những công dân buộc phải đến các khu vực này, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa như tránh tiếp xúc với người bị bệnh hoặc có triệu chứng như sốt, nôn ói hoặc tiêu chảy.
Theo thông tin cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khu vực châu Phi, bệnh Ebola do chủng Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đang tiếp tục diễn biến phức tạp, số ca mắc gia tăng, có sự mở rộng về địa bàn và ghi nhận nguy cơ lây truyền qua biên giới.
Tính đến ngày 27/5, Congo ghi nhận 1077 ca nghi ngờ, trong đó có 238 ca tử vong nghi ngờ; trong số 121 ca xác định có 17 ca tử vong. Uganda ghi nhận 7 ca xác định, trong đó có 1 trường hợp tử vong.
Như vậy, tổng cộng hai quốc gia ghi nhận 128 ca xác định, trong đó có 18 ca tử vong. Các số liệu về ca mắc và ca tử vong có thể tiếp tục được cập nhật và điều chỉnh do quá trình điều tra dịch tễ và xét nghiệm vẫn đang được triển khai.
Tại Congo, dịch đã ghi nhận tại 14 khu vực y tế thuộc 3 tỉnh, tập trung chủ yếu tại tỉnh Ituri. Một số khu vực có số ca xác định cao gồm Rwampara, Bunia, Mongbwalu và Nyankunde. Công tác truy vết người tiếp xúc còn gặp nhiều khó khăn do tình hình an ninh phức tạp, di biến động dân cư cao, đặc biệt tại các khu vực khai khoáng và khu vực giáp biên.
Tại Uganda, các ca xác định được ghi nhận là ca xâm nhập, di chuyển từ Congo đến Kampala của Uganda. Trong đó có một số trường hợp liên quan đến đi lại, tiếp xúc gần thông qua vận chuyển và chăm sóc y tế.
WHO đánh giá nguy cơ dịch tại Congo ở mức rất cao. Nguy cơ ở cấp khu vực (bao gồm Uganda) ở mức cao do còn có lây truyền trong cộng đồng, nguy cơ tồn tại các chuỗi lây truyền chưa được phát hiện, gia tăng số ca liên quan đến di chuyển qua biên giới và mạng lưới người tiếp xúc mở rộng. Và nguy cơ ở cấp toàn cầu hiện ở mức thấp.
Ngày 2/6, TS.BS Trương Quang Khanh, Trưởng khoa Nhịp tim, Bệnh viện Thống Nhất cho biết nơi này vừa thực hiện thành công ba trường hợp điều trị rung nhĩ bằng năng lượng từ xung điện (PFA). Mỗi ca can thiệp diễn ra thuận lợi trong chưa đầy 30 phút, giúp người bệnh phục hồi tốt. Đây là bệnh viện thứ hai tại Việt Nam thực hiện kỹ thuật này, sau vài ngày so với Viện Tim mạch Việt Nam (Bệnh viện Bạch Mai).
Rung nhĩ là dạng rối loạn nhịp tim phổ biến, khiến tim đập hỗn loạn, làm tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim và giảm chất lượng sống. Với nhiều bệnh nhân, đây là bệnh lý kéo dài, phải dùng thuốc chống đông hoặc can thiệp để kiểm soát nhịp tim.
Triệt đốt rung nhĩ hiện nay có ba kỹ thuật, gồm đốt bằng sóng cao tần (RF) kết hợp hệ thống lập bản đồ 3D; đốt bằng bóng áp lạnh; đốt bằng năng lượng từ xung điện (PFA). Trong đó, đốt bằng sóng cao tần có thời gian dài nhất, tốn khoảng 2-3 giờ song chi phí thấp nhất, khoảng hơn 100 triệu đồng, hiện đã được bảo hiểm y tế chi trả. Đốt bằng bóng lạnh có chi phí cao hơn, khoảng 250 triệu đồng, kéo dài khoảng 1h30 phút.
Còn công nghệ PFA sử dụng các xung điện cường độ cao trong thời gian cực ngắn để tác động chọn lọc lên vùng cơ tim gây rối loạn nhịp mà không dùng nhiệt. Nhờ vậy, phương pháp này giúp hạn chế tổn thương ngoài tim và rút ngắn đáng kể thời gian can thiệp, song chi phí còn khá cao với khoảng 350 triệu đồng, chưa được bảo hiểm thanh toán.
PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, cho biết bệnh viện đã cử bốn bác sĩ sang đào tạo chuyên sâu tại Bệnh viện Đại học Juntendo (Nhật Bản) trước khi triển khai kỹ thuật. Các bác sĩ được trực tiếp thực hành trên bệnh nhân và nhận chứng nhận hoàn thành chương trình.
Theo PGS.TS Hayashi Hidemori, Trưởng khoa Sinh học và Y học Tim mạch, Trường Sau Đại học Y khoa, Bệnh viện Juntendo, nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy PFA có tỷ lệ cô lập tĩnh mạch phổi cao, thời gian thủ thuật ngắn hơn và hồ sơ an toàn đầy hứa hẹn so với phương pháp triệt đốt bằng nhiệt truyền thống.
Các chuyên gia kỳ vọng việc triển khai thành công kỹ thuật này sẽ mở thêm cơ hội điều trị hiện đại cho người mắc rung nhĩ tại Việt Nam, đồng thời cho thấy năng lực tiếp cận và làm chủ kỹ thuật chuyên sâu của đội ngũ bác sĩ trong nước.
