“Báo thù là nguyện vọng của đất nước chúng ta và nhất định sẽ được thực hiện”, hãng thông tấn Iran Fars hôm nay đăng thông điệp từ Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei. Lời thề báo thù “sẽ sớm được thực hiện trong thời gian tới”.
Tuyên bố được đưa ra sau khi Iran ngày 10/7 an táng cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei tại quê nhà Mashhad, miền đông Iran. Ông Khamenei cùng nhiều quan chức, chỉ huy quân sự của Iran đã thiệt mạng khi Mỹ và Israel cuối tháng 2 phát động không kích nhằm vào quốc gia Hồi giáo.
“Chúng tôi thề sẽ báo thù cho dòng máu thuần khiết của ngài và tất cả những người tử vì đạo trong cuộc chiến”, thông điệp tiếp tục. “Kẻ địch phải hiểu rằng việc báo thù này không phụ thuộc vào sự tồn tại của tôi hay bất kỳ quan chức nào khác”.
Ông Mojtaba bày tỏ cảm kích trước sự tham gia đông đảo của người dân tại tang lễ cố lãnh tụ tối cao. Ông mô tả đây là điều “đáng kinh ngạc, mang tính lịch sử và làm tan vỡ ý chí của kẻ thù”.
Thông điệp công bố hôm 11/7 là một trong số ít tuyên bố được phát đi kể từ khi ông Mojtaba trở thành Lãnh tụ Tối cao Iran. Ông bị thương ngày 28/2, trong đòn không kích mở đầu chiến dịch của Mỹ – Israel. Lãnh tụ Iran chưa xuất hiện trước công chúng từ khi đảm nhận chức vụ ngày 8/3, các tuyên bố văn bản của ông đều được đọc trên kênh truyền hình nhà nước.
Người phát ngôn Bộ Y tế Iran Hossein Kermanpour hồi tháng 5 khẳng định ông Khamenei “chỉ bị những vết thương nhẹ ở mặt, đầu và chân, không dẫn đến tình trạng cụt chi hay vấn đề y tế nghiêm trọng nào” sau cuộc không kích.
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran gần đây leo thang trở lại, sau khi Tổng thống Donald Trump ngày 8/7 tuyên bố lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran đã chấm dứt. Mỹ đã mở các đợt không kích nhằm vào miền nam Iran đáp trả các vụ tấn công tàu thương mại tại eo biển Hormuz mà Washington cáo buộc Tehran là thủ phạm. Iran trả đũa bằng cách tập kích vào mục tiêu Mỹ tại vùng Vịnh.
Tổng thống Trump ngày 10/7 nói ông là mục tiêu ám sát số một của Iran và đã chỉ thị quân đội “ném bom lớn chưa từng thấy” nếu Tehran làm vậy.
“1.000 quả tên lửa đã lên bệ và khóa mục tiêu Iran, hàng nghìn quả khác sẽ lập tức khai hỏa sau đó, nếu Iran thực hiện lời đe dọa của họ nhằm vào tôi”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social. Ông cũng để ngỏ cánh cửa đàm phán, cho biết Mỹ đã đồng ý đề nghị của Iran về việc tiếp tục đối thoại.
Truyền thông Mỹ đưa tin Phó tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio, đặc phái viên về Trung Đông Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể ông Trump, sẽ đàm phán với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trong ngày 11/7. Trong khi đó, Fars dẫn nguồn tin Iran nói sẽ không có cuộc đàm phán nào diễn ra nếu Mỹ không từ bỏ lập trường hiện tại.
AP dẫn thông tin sơ bộ do cảnh sát Chicago cung cấp cho hay có ít nhất 24 vụ nổ súng kể từ 17 giờ ngày 19.6 (giờ Mỹ). Trong số người thiệt mạng có một người 21 tuổi bị bắn vào ngực hôm 21.6, và một người 18 tuổi bị bắn vào nách tối 20.6.
Cảnh sát cho hay ít nhất 12 người trong đám đông trên một con phố ở Chicago đã bị thương do trúng đạn vào tối 19.6 sau khi một chiếc ô tô dừng lại và hai người bên trong xe bắt đầu nổ súng.
"Tôi xin gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đến các nạn nhân và người thân của họ. Bạo lực không có chỗ đứng trong thành phố của chúng ta, và những kẻ chịu trách nhiệm sẽ phải bị trừng phạt", Thị trưởng Chicago Brandon Johnson viết trên mạng xã hội hôm 20.6.
Các vụ xả súng mới ở Chicago đã khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắc lại lời kêu gọi can thiệp quân sự vào thành phố lớn thứ ba của nước này. "Tại sao Thống đốc Pritzker không gọi cho tôi để nhờ hỗ trợ? Tôi có thể biến Chicago thành một thành phố an toàn trong một tháng, một năm, nó sẽ là một trong những thành phố an toàn nhất", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social vào sáng 21.6.
Văn phòng của Thống đốc Illinois JB Pritzker đã không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận về phát ngôn mới của Tổng thống Trump, theo AP. Ông Pritzker từng bác bỏ lời kêu gọi can thiệp quân sự của Tổng thống Trump.
Một số thành phố lớn khác của Mỹ cũng trải qua bạo lực liên quan súng đạn vào cuối tuần qua. Tại Philadelphia, hai người chết và hai người bị thương sau một vụ nổ súng vào sáng sớm 21.6, theo Đài Fox-29.
Còn tại Cincinnati, một vụ nổ súng đã khiến 3 người thiệt mạng vào tối 20.6, theo Đài WLWT đưa tin. Ngoài ra, cảnh sát ở thành phố Kansas City thuộc bang Missouri thông báo họ đang điều tra một vụ nổ súng vào tối 19.6 khiến một người chết và 5 người bị thương.
Thiếu tướng Ali Abdollahi, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung ương Khatam al-Anbiya của Iran, ngày 15.4 tuyên bố nếu lệnh phong tỏa của Mỹ "gây mất an ninh cho tàu buôn và tàu chở dầu của Iran", Tehran sẽ coi đó là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Trong kịch bản đó, lực lượng vũ trang Iran "sẽ không cho phép bất kỳ hoạt động xuất khẩu hay nhập khẩu nào diễn ra tại vịnh Ba Tư, biển Oman hoặc biển Đỏ", theo Hãng tin Tasnim.
Cùng ngày, Iran tiếp tục giữ lập trường cứng rắn về chương trình hạt nhân. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định quyền làm giàu uranium của nước này là "không thể tranh cãi", dù mức độ và hình thức có thể đàm phán. "Quyền sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình không thể bị tước đoạt bằng áp lực hay chiến tranh", ông nói.
Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Iran không tìm kiếm xung đột mà hướng tới đối thoại, song cảnh báo mọi nỗ lực ép buộc Tehran "đầu hàng" sẽ thất bại.
Theo Hãng tin AP, nỗ lực trung gian nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran (dự kiến hết hạn vào ngày 22.4) đã đạt tiến triển nhất định. Các bên được cho là đã đạt "thỏa thuận về nguyên tắc" để kéo dài thêm ít nhất 2 tuần, tạo dư địa cho đàm phán. Ba vấn đề then chốt đang được thương lượng gồm chương trình hạt nhân, an ninh eo biển Hormuz và bồi thường xung đột.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ngày 15.4 cho biết Ankara đang tích cực thúc đẩy gia hạn ngừng bắn và duy trì đối thoại. "Bàn đàm phán chưa đổ vỡ, nhưng đang vấp trở ngại, đặc biệt ở vấn đề hạt nhân", ông nói và nhấn mạnh căng thẳng tại eo biển Hormuz đang có dấu hiệu leo thang trở lại.
Tuy nhiên, một quan chức cấp cao Mỹ ngày 15.4 nói với Reuters rằng Washington chưa chính thức đồng ý gia hạn ngừng bắn, dù các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp diễn.
Trong bối cảnh đó, Mỹ được cho là đang gia tăng sức ép quân sự. Theo tờ The Washington Post, khoảng 6.000 binh sĩ trên tàu sân bay USS George H.W. Bush cùng các tàu chiến hộ tống có thể được điều động tới khu vực, trong khi thêm 4.200 binh sĩ khác dự kiến tham gia vào cuối tháng 4 - trùng thời điểm lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran hiện tại hết hiệu lực.
Các nguồn tin cũng cho biết Lầu Năm Góc đang cân nhắc các phương án quân sự bổ sung, bao gồm không kích, hoạt động trên bộ nhằm thu giữ vật liệu hạt nhân, triển khai lính thủy đánh bộ bảo vệ eo biển Hormuz, hoặc kiểm soát đảo Kharg - đầu mối xuất khẩu dầu quan trọng của Iran. Mỹ chưa bình luận công khai về các thông tin này.
Động thái ngoại giao này gây bất ngờ vì xưa nay, chính phủ Hàn Quốc vẫn phủ nhận mọi cáo buộc của phía Triều Tiên và luôn quả quyết không liên quan vụ việc.
Trên thực tế, ông Lee không thể hành xử khác sau khi kết quả điều tra do chính chính phủ Hàn Quốc được công bố cho thấy có quan chức nước này đứng phía sau vụ việc. Kết quả điều tra như thế buộc ông Lee phải thể hiện thái độ chính thức của chính phủ Hàn Quốc về vụ việc và không thể chối bỏ trách nhiệm.
Tuy không phải là lời xin lỗi chính thức của phía Seoul nhưng thông điệp của ông Lee gửi tới Bình Nhưỡng vẫn là sự xác nhận trách nhiệm liên đới của chính phủ Hàn Quốc trong chừng mực nhất định. Vì thế, việc ông Lee bày tỏ quan điểm lấy làm tiếc về vụ việc là cách thích hợp nhất về ngoại giao và hiệu quả nhất trên thực tế giúp giảm thiểu tối đa tác động tai hại và hệ lụy tiêu cực của vụ việc đối với mối quan hệ giữa hai nước trên bán đảo Triều Tiên.
Nhưng đồng thời, cách xử lý vụ việc như thế còn tạo cơ hội cho ông Lee thể hiện thiện chí hòa giải với Triều Tiên. Giảm căng thẳng và đối đầu trong quan hệ giữa Hàn Quốc với Triều Tiên vốn là định hướng chiến lược trọng tâm trong chính sách đối ngoại của vị tổng thống này. Làm việc buộc phải làm mà đồng thời thực thi được chiến lược ấy thật rất thức thời và đắc dụng.
