Đội tuyển Anh và Argentina sẽ chạm trán vào 15h ngày 15/7 (2h ngày 16/7 giờ Hà Nội) trên sân vận động Atlanta, bang Georgia, Mỹ để tranh suất vào trận chung kết World Cup 2026. Đây là một trong những màn so tài được chờ đợi nhất giải, bởi hai đội có nhiều duyên nợ trong quá khứ.
Anh và Argentina đã có 5 lần đối đầu tại World Cup các năm 1962, 1966, 1986, 1998 và 2002. Trong số này, cuộc chạm trán tại tứ kết năm 1966 trên sân Wembley, Anh là khởi đầu mối “thâm thù” hàng chục năm giữa hai nền bóng đá, với cả những tranh cãi trên sân lẫn bên lề.
Ở trung tâm của những tranh cãi ấy là quần đảo Falkland, vùng lãnh thổ nhỏ ở Nam Đại Tây Dương. Falkland thuộc quyền quản lý của Anh nhưng Argentina cũng tuyên bố chủ quyền và gọi là Malvinas.
Falkland cách bờ biển Argentina khoảng 500 km và cách Anh hơn 13.000 km. Quần đảo gồm hai đảo chính là Đông Falkland và Tây Falkland, cùng 778 đảo nhỏ, dân số khoảng 3.600 người, phần lớn có nguồn gốc Anh. Kinh tế hòn đảo chủ yếu dựa vào nguồn thu từ cấp phép đánh bắt cá, chăn nuôi và du lịch.
Falkland được cho là sở hữu tiềm năng dầu khí ngoài khơi và giữ vị trí chiến lược trên các tuyến hàng hải hướng về Nam Đại Tây Dương và Nam Cực. Chính những yếu tố này khiến quần đảo trở thành một trong những điểm tranh chấp chủ quyền dai dẳng nhất thế giới.
Lần đầu tiên con người được ghi nhận đặt chân lên Falkland là năm 1690, khi thuyền trưởng hải quân Anh John Strong cập bến quần đảo. Anh chính thức tuyên bố chủ quyền đối với đảo Tây Falkland năm 1765. Pháp và Tây Ban Nha cũng từng thiết lập các khu định cư trên quần đảo trong những giai đoạn khác nhau.
Năm 1833, Anh tái khẳng định quyền kiểm soát và duy trì việc quản lý quần đảo cho đến nay. Trong khi đó, Argentina cho rằng sau khi giành độc lập từ Tây Ban Nha năm 1816, nước này kế thừa quyền quản lý quần đảo và cáo buộc London giành quyền kiểm soát quần đảo bằng hành động thực dân phi pháp.
Mâu thuẫn giữa hai bên về chủ quyền quần đảo Falkland âm ỉ suốt gần 150 năm trước khi bùng nổ thành chiến tranh vào tháng 4/1982. Khi đó, chính quyền quân sự Argentina dưới sự lãnh đạo của tướng Leopoldo Galtieri quyết định đưa quân đổ bộ lên Falkland với kỳ vọng Anh sẽ không phát động một chiến dịch quân sự quy mô lớn để giành lại quần đảo.
Lực lượng Anh đồn trú tại Falkland nhanh chóng đầu hàng do bị áp đảo về số lượng, nhưng thủ tướng Anh khi đó là Margaret Thatcher đã phản ứng quyết liệt, điều lực lượng đặc nhiệm hải quân tới Nam Đại Tây Dương để tái chiếm quần đảo. Hải quân hai bên đã có những trận đánh quyết liệt trên biển, trong đó có chiến dịch tàu ngầm Anh săn đuổi tàu sân bay Argentina.
Gần hai tháng sau, Anh đổ quân lên Falkland với mũi tiên phong gồm Lữ đoàn biệt kích số 40, 42 và 45 tinh nhuệ có quân số tương đương ba tiểu đoàn bộ binh thông thường, cùng với các đơn vị lính dù, công binh và pháo binh yểm trợ. Ngoài ra, Trung đoàn Đặc nhiệm Không quân (SAS) số 22, cùng học viên của Trung tâm đào tạo tác chiến sơn cước và địa cực cũng được tung vào trận chiến.
Trong khi đó, quân đội Argentina chỉ có trong tay Đại đội biệt kích số 601 và 602 để đối đầu với lực lượng đặc nhiệm hùng hậu của Anh nên nhanh chóng thất thế trong các cuộc đụng độ trên địa hình đồi núi của quần đảo.
Sau 74 ngày giao tranh, quân đội Anh tái kiểm soát Falkland và Argentina tuyên bố đầu hàng vào tháng 6/1982.
Cuộc chiến khiến 649 binh sĩ Argentina, 255 quân nhân Anh và ba cư dân Falkland thiệt mạng. Đối với Anh, chiến thắng trở thành bước ngoặt chính trị quan trọng, giúp củng cố vị thế của thủ tướng Thatcher và khôi phục niềm tin vào năng lực quân sự của nước này sau nhiều năm suy giảm ảnh hưởng toàn cầu.
Ngược lại, thất bại làm lung lay chính quyền quân sự của tướng Galtieri, góp phần thúc đẩy sự sụp đổ của chế độ cầm quyền và mở đường cho quá trình chuyển đổi Argentina sang nền dân chủ.
Dù chiến sự đã kết thúc hơn bốn thập kỷ, tranh chấp chủ quyền với quần đảo Falkland vẫn chưa được giải quyết. Anh tiếp tục duy trì quyền quản lý quần đảo và hiện diện quân sự bằng căn cứ không quân Mount Pleasant. Argentina vẫn coi Falkland là một phần lãnh thổ không thể tách rời và theo đuổi yêu sách thông qua các biện pháp ngoại giao cũng như các diễn đàn quốc tế.
Hai nước đã khôi phục quan hệ ngoại giao sau chiến tranh nhưng các cuộc đàm phán về chủ quyền hầu như không đạt tiến triển.
Năm 2013, chính quyền Falkland tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về quy chế của quần đảo. Kết quả cho thấy 99,8% cử tri ủng hộ tiếp tục là lãnh thổ hải ngoại của Anh, tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu khoảng 92%. London coi đây là minh chứng rõ ràng cho quyền tự quyết của người dân trên đảo và khẳng định sẽ không thảo luận về chủ quyền nếu không có sự đồng ý của cư dân.
Trong khi đó, Buenos Aires bác bỏ kết quả, cho rằng phần lớn dân cư hiện nay là hậu duệ của những người được đưa đến sau khi London giành quyền kiểm soát năm 1833 nên cuộc trưng cầu không thể được xem là cơ sở pháp lý để xác định chủ quyền.
Liên Hợp Quốc hiện xếp Falkland vào danh sách các vùng lãnh thổ chưa tự quản và nhiều lần kêu gọi Anh và Argentina nối lại đàm phán nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình. Tuy nhiên, tổ chức này không đưa ra phán quyết về chủ quyền đối với quần đảo.
Trung Quốc nhiều lần bày tỏ ủng hộ lập trường của Argentina và kêu gọi hai bên thương lượng. Mỹ từ sau cuộc chiến năm 1982 nhìn chung tránh đứng hẳn về bên nào trong vấn đề chủ quyền, dù thừa nhận Anh là bên đang quản lý thực tế quần đảo.
Tại World Cup năm nay, Falkland tiếp tục trở thành vấn đề thổi bùng căng thẳng Anh – Argentina. Sau chiến thắng 3-2 trước Ai Cập ở vòng 1/8, các cầu thủ Argentina đã hát bài Muchachos trong phòng thay đồ. Ca khúc này có nhiều đoạn nhắc đến “Malvinas” và tri ân những người đã tham gia cuộc chiến năm 1982.
Động thái trên nhanh chóng gây tranh cãi bởi trước giải đấu, FIFA đã yêu cầu các đội tuyển và cổ động viên tránh đưa thông điệp mang tính chính trị, phân biệt đối xử hoặc xúc phạm vào sân vận động. Ban tổ chức thậm chí đã tịch thu một số lá cờ của cổ động viên Anh vì có hình bóng người lính hoặc tàu ngầm, cho rằng những hình ảnh này có thể bị xem là liên quan đến cuộc chiến Falkland.
Tuy nhiên, theo truyền thông Anh, FIFA quyết định không kỷ luật đối với đội tuyển Argentina, làm dấy lên sự phản đối tại Anh rằng cơ quan quản lý bóng đá thế giới đã hành xử không công bằng.
Tranh cãi càng thu hút sự chú ý khi cuộc tái đấu Anh – Argentina diễn ra đúng 40 năm sau trận tứ kết năm 1986, nơi Diego Maradona ghi hai bàn thắng đi vào lịch sử, gồm pha lập công bằng tay nổi tiếng được gọi là “Bàn tay của Chúa”, ấn định chiến thắng cho Buenos Aires. Trận đấu năm đó diễn ra chỉ 4 năm sau cuộc chiến Falkland, khiến ý nghĩa của màn so tài vượt ra ngoài khuôn khổ thể thao.
Ngay sau khi Argentina đánh bại Thụy Sĩ ngày 11/7, huấn luyện viên Argentina Lionel Scaloni đã tìm cách hạ nhiệt những yếu tố chính trị bao quanh cuộc đối đầu với Anh.
“Thông điệp của tôi là đây chỉ là một trận bóng đá. Đó là tất cả những gì tôi muốn nói”, ông Scaloni phát biểu. “Chúng tôi sẽ đối đầu một đối thủ rất mạnh. Họ có một huấn luyện viên xuất sắc. Chỉ đơn giản là một trận bóng đá, không hơn”.
Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm nay đến Bắc Kinh, bắt đầu chuyến thăm hai ngày tới Trung Quốc. Ông Putin sẽ hội đàm riêng với Chủ tịch Tập Cận Bình để thảo luận về "các vấn đề quan trọng và nhạy cảm nhất" trong quan hệ song phương, đồng thời trao đổi "những vấn đề toàn cầu cấp bách nhất" khi dự tiệc trà.
Chuyến công du diễn ra chỉ vài ngày sau chuyến thăm Bắc Kinh của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã được ông Tập tiếp đón một cách nồng hậu với những nghi thức trang trọng nhất, trong đó cuộc gặp trong Trung Nam Hải, "trái tim quyền lực" của Trung Quốc.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết ông Putin đã theo dõi chặt chẽ chuyến thăm của Tổng thống Mỹ. "Chuyến đi này sẽ là cơ hội tốt để Nga trao đổi ý kiến về các cuộc tiếp xúc giữa Trung Quốc và Mỹ", Peskov nói.
Hai chuyến thăm liên tiếp của Tổng thống Mỹ và Tổng thống Nga đánh dấu lần đầu tiên Trung Quốc đón tiếp các lãnh đạo cao nhất của hai cường quốc trong cùng một tháng.
Bình luận viên Xin Lin của DW, Đức, nhận định việc Tổng thống Putin thực hiện chuyến thăm ngay sau khi Tổng thống Trump rời Bắc Kinh thực sự gây chú ý bởi nó làm bật lên tầm ảnh hưởng của Trung Quốc giữa một bối cảnh địa chính trị ngày càng chia rẽ và hằn sâu bởi những cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc.
Vai trò trung tâm
Cố vấn chính phủ Trung Quốc Trịnh Vĩnh Niên, Hiệu trưởng trường Chính sách Công thuộc Đại học Trung văn Hương Cảng cơ sở ở Thâm Quyến, đánh giá thái độ kiềm chế, tôn trọng mà Tổng thống Trump thể hiện trong suốt chuyến thăm Bắc Kinh vừa qua là bằng chứng về việc ông giờ đây "hiểu rõ ràng hơn rằng Mỹ không thể đánh bại Trung Quốc" mà thay vào đó bắt buộc phải tìm kiếm hợp tác.
Theo ông, việc hai lãnh đạo Mỹ - Nga lần lượt tới Trung Quốc trong thời gian ngắn còn cho thấy rằng Bắc Kinh hiện chiếm vị thế trung tâm trong mối quan hệ "tam giác chiến lược" với Washington và Moskva.
"Trung Quốc sẽ không chấm dứt mối quan hệ với Nga chỉ vì Mỹ muốn chúng tôi làm điều đó và chúng tôi cũng không đơn giản là nghiêng về một bên chỉ vì có mối quan hệ qua lại gần gũi với Nga", ông Trịnh nói. "Trong mối quan hệ giữa ba nước, Trung Quốc ngày nay đang đóng vai trò then chốt".
Quan hệ giữa Trung Quốc và Nga đã trở nên khăng khít hơn những năm gần đây. Trong khi đó, quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ ngày càng chuyển sang thế cạnh tranh gay gắt kể từ nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông Trump và căng thẳng này vẫn tiếp diễn dưới thời tổng thống Joe Biden.
Tuy nhiên, phát biểu tại Bắc Kinh hồi tuần trước, Tổng thống Trump cho biết ông và Chủ tịch Tập có sự gắn kết "tuyệt vời", đồng thời tuyên bố đây là mối quan hệ "lâu dài nhất" giữa lãnh đạo hai nước.
Theo ông Trịnh, Tổng thống Trump đã cho thấy một "xu hướng thực tế mới" trong nhiệm kỳ thứ hai của mình. "Ông Trump có lẽ đã hiểu rằng Trung Quốc đã vươn lên mạnh mẽ và Mỹ không thể mãi giữ lập trường đối đầu", ông nói.
Những bước xoay chuyển
Trung Quốc suốt một thập kỷ qua đã huy động các nguồn lực để đạt khả năng tự chủ về công nghệ cao, dịch chuyển lên nấc thang cao hơn trong chuỗi công nghiệp và chuyển sang mô hình tăng trưởng xanh, lấy đổi mới sáng tạo làm động lực nhằm tăng cường khả năng chống chịu trước những thách thức từ bên ngoài.
Ông Trịnh nhận định chính điều này đã tạo ra những thay đổi trong tư duy đối đầu của Mỹ.
"Trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, nhiều người Mỹ tin chắc rằng phải đánh bại Trung Quốc và Mỹ có đủ khả năng làm điều đó", ông nói. "Nhưng tình hình giờ đây hoàn toàn khác. Sau nhiều năm phát triển liên tục, Trung Quốc đã bước vào một giai đoạn mới".
Theo thông cáo từ phía Trung Quốc, trong hội nghị thượng đỉnh với ông Trump tại Bắc Kinh hôm 14/5, ông Tập cho biết hai lãnh đạo đã "đồng thuận về một tầm nhìn mới nhằm xây dựng mối quan hệ Mỹ - Trung ổn định chiến lược mang tính xây dựng".
Ông Trịnh cho rằng chìa khóa để hướng tới "một tương lai tốt đẹp hơn" trong quan hệ Mỹ - Trung sẽ nằm ở việc liệu hai cường quốc có thể xây dựng được một cơ chế ổn định dựa trên thực tế, giữ cạnh tranh trong tầm kiểm soát và đóng góp nhiều hơn cho lợi ích chung trước các vấn đề quốc tế lớn hay không.
Claus Soong, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc Mercator (MERICS) tại Đức nhận định cục diện địa chính trị hiện tại đang đặt Bắc Kinh vào vị thế có lợi, khi cả Washington và Moskva đều cần đến họ. Trong khi đó, Trung Quốc lại không cần phải nghiêng về bất kỳ bên nào để đối trọng với Mỹ, cũng không cần phải né tránh những căng thẳng giữa Nga và phương Tây.
Tổng thống Trump đã được Chủ tịch Tập đón tiếp nhiệt tình và rời Bắc Kinh trong bầu không khí lạc quan. Chuyến thăm của Tổng thống Putin có thể nhằm tìm kiếm một đảm bảo rằng bất kỳ tiến triển nào trong quan hệ Mỹ - Trung cũng không làm tổn hại đến Nga.
Đối với ông Putin lúc này, ưu tiên hàng đầu là tái khẳng định mối quan hệ chặt chẽ với ông Tập và tìm hiểu chính sách hiện tại của Bắc Kinh, Soong nhận định.
Kể từ khi Nga phát động chiến dịch tại Ukraine hồi tháng 2/2022, Tổng thống Putin đã thường xuyên gặp gỡ Chủ tịch Tập. Đối với Bắc Kinh, mối quan hệ này vẫn là một ưu tiên, tuy nhiên, Nga đang ngày càng dựa nhiều hơn vào sự hỗ trợ của Trung Quốc.
Nga đã tìm cách thúc đẩy Trung Quốc tăng nhập khẩu dầu khí của mình. Hai nước hồi tháng 9/2025 ký bản ghi nhớ mang tính ràng buộc pháp lý trong việc thúc đẩy xây dựng siêu dự án khí đốt Power of Siberia 2, có khả năng vận chuyển thêm 50 tỷ m3 khí đốt mỗi năm từ các mỏ khí Yamal ở vùng cực của Nga, đi qua lãnh thổ Mông Cổ rồi đến Trung Quốc.
Ông Putin lần đầu đề xuất dự án vào năm 2022, ngay sau khi phương Tây áp đặt lệnh trừng phạt Nga vì chiến sự Ukraine và buộc Moskva xoay trục thị trường sang châu Á. Tuy nhiên, sau nhiều năm đàm phán, Trung Quốc chưa tỏ ra quá mặn mà với dự án này. Thời điểm khởi công hay hoàn thành dự án Power of Siberia 2 cũng chưa được Bắc Kinh công bố.
Liệu Trung Quốc có điều chỉnh mức độ hỗ trợ của mình cho Nga hay không hiện vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, Trung Quốc sẽ không muốn chứng kiến kinh tế Nga suy yếu, bởi Moskva vẫn là một đối tác chiến lược quan trọng của Bắc Kinh trên nhiều lĩnh vực, chuyên gia Soong đánh giá.
Theo Soong, Nga - Trung có lợi ích song hành, nhưng không hoàn toàn trùng khớp. Mục tiêu then chốt của Trung Quốc là đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định và bền vững hơn, nhưng không để bị phụ thuộc quá mức vào dầu khí của Nga, điều có thể tạo lợi thế đòn bẩy cho Moskva.
Dù chương trình nghị sự của cuộc hội đàm sắp tới giữa ông Putin và ông Tập vẫn chưa rõ ràng, Soong dự đoán hai bên sẽ ký kết một số thỏa thuận, nhưng ông lưu ý rằng đây chỉ là bước khởi đầu chứ chưa phải kết thúc của cả quá trình.
Trong khi đó, Andrei Kortunov, chuyên gia Nga về các vấn đề quốc tế thuộc Câu lạc bộ Thảo luận Valdai có liên kết với Điện Kremlin, cho rằng các cuộc hội đàm giữa Tổng thống Putin và Chủ tịch Tập "có thể không phải lúc nào cũng dễ dàng trên mọi phương diện", nhưng "tình hình hiện tại cũng tạo ra những cơ hội mới cho Nga".
Trong một bài bình luận gần đây trên CGTN, ông Kortunov nhấn mạnh niềm tin là thứ quyết định những gì có thể đạt được trong quan hệ giữa các cường quốc. "Trong trường hợp quan hệ Trung - Nga, mối quan hệ cá nhân bền chặt giữa hai lãnh đạo sẽ giúp mối quan hệ song phương trở nên ổn định và dễ dự đoán hơn", Kortunov cho hay.
Trận động đất mạnh 7,8 độ Richter ở đảo Mindanao phía nam Philippines hôm 8.6 cũng khiến ít nhất 40 người mất tích, theo AFP dẫn số liệu cập nhật từ cơ quan quản lý thảm họa nước này.
Người dân địa phương lần đầu tiên báo cáo về hiện tượng địa chất được gọi là "nâng bờ biển" 2 ngày sau trận động đất, khiến đường bờ biển mở rộng lên tới 200 m ở một số nơi, theo Bộ Môi trường Philippines.
Viện Núi lửa và Địa chấn Philippines giải thích rằng sự dịch chuyển của rãnh Cotabato đã "đẩy một phần đường bờ biển của các tỉnh Sarangani và Davao Occidental lên trên... làm lộ ra đáy biển vốn trước đây bị ngập nước", cho hay "mức nâng lên được ghi nhận ước tính khoảng 2 m".
Rãnh Cotabato, nằm cách bờ biển phía nam Mindanao khoảng 50 km, là nơi thường xuyên xảy ra hoạt động địa chấn, trong đó có hàng ngàn trận động đất nhỏ được ghi nhận vào tháng 1.
Theo Bộ Môi trường Philippines, một nhóm được cử đến khu vực này đã phát hiện rạn san hô và thảm cỏ biển đã bị lộ ra", Bộ Môi trường cho biết.
Một quan chức nói với AFP rằng họ chưa thể xác định chính xác khu vực bị ảnh hưởng rộng đến mức nào do diện tích khu vực cần khảo sát còn lớn.
Những hình ảnh do văn phòng khu vực của Bộ Môi trường Philippines công bố cho thấy một vùng rạn san hô rộng lớn bị lộ ra, với xác cá và các sinh vật thủy sinh khác nằm la liệt trên đó.
Lúc đầu, người dân đã báo cáo về những thay đổi ở đáy biển vì lo ngại họ có thể bị nhiễm độc khí thoát ra từ xác sinh vật biển đang phân hủy, theo AFP.
Đài NHK ngày 28-4 đưa tin tổ chức Nihon Hidankyo (Nhật Bản) đã khai mạc triển lãm tại trụ sở Liên hợp quốc tại thành phố New York (Mỹ) nhằm truyền tải những kinh hoàng của vũ khí hạt nhân. Cuộc triển lãm diễn ra bên lề hội nghị rà soát Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí hạt nhân (NPT).
Xuất hiện mỗi 5 năm 1 lần tại các hội nghị rà soát NPT, đây là lần thứ 5 triển lãm nói trên được tổ chức.
Tổ chức Nihon Hidankyo, hay Liên đoàn các Tổ chức Nạn nhân Bom nguyên tử và Bom hydro Nhật Bản, đã đoạt giải Nobel Hòa bình năm 2024.
Ông Hamasumi Jiro, tổng thư ký của tổ chức, chia sẻ rằng họ hy vọng thế giới sẽ không bao giờ phải trải qua những nỗi đau và gian khổ mà họ đã gánh chịu.
Triển lãm trưng bày hơn 50 hiện vật, bao gồm thủy tinh nóng chảy do sức nóng của vụ nổ và nhiều tấm ảnh. Một trong những tấm ảnh cho thấy một cậu bé tại một lò hỏa táng được cho là ở thành phố Nagasaki đang cõng thi thể không còn sự sống của em trai mình trên lưng ngay sau vụ ném bom nguyên tử.
Một sinh viên đại học đến từ Thụy Sĩ xúc động khi chứng kiến sự tàn phá và hậu quả lâu dài của vũ khí hạt nhân. Anh tin điều quan trọng là phải hướng sự chú ý về phía các nạn nhân.
Trong khi đó, một khách tham quan từ Pháp hy vọng hội nghị NPT sẽ tập trung vào việc làm thế nào để chấm dứt sử dụng vũ khí hạt nhân.
Phát biểu tại hội nghị NPT ngày 27-4, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhận định triển lãm là "một hồi chuông cảnh tỉnh nhắc nhở chúng ta về cái giá của chiến tranh hạt nhân". Ông khẳng định thông điệp của Nihon Hidankyo gửi đến thế giới vào lúc này là vô cùng cấp bách và kịp thời.
