Đội tuyển Anh và Argentina sẽ chạm trán vào 15h ngày 15/7 (2h ngày 16/7 giờ Hà Nội) trên sân vận động Atlanta, bang Georgia, Mỹ để tranh suất vào trận chung kết World Cup 2026. Đây là một trong những màn so tài được chờ đợi nhất giải, bởi hai đội có nhiều duyên nợ trong quá khứ.
Anh và Argentina đã có 5 lần đối đầu tại World Cup các năm 1962, 1966, 1986, 1998 và 2002. Trong số này, cuộc chạm trán tại tứ kết năm 1966 trên sân Wembley, Anh là khởi đầu mối “thâm thù” hàng chục năm giữa hai nền bóng đá, với cả những tranh cãi trên sân lẫn bên lề.
Ở trung tâm của những tranh cãi ấy là quần đảo Falkland, vùng lãnh thổ nhỏ ở Nam Đại Tây Dương. Falkland thuộc quyền quản lý của Anh nhưng Argentina cũng tuyên bố chủ quyền và gọi là Malvinas.
Falkland cách bờ biển Argentina khoảng 500 km và cách Anh hơn 13.000 km. Quần đảo gồm hai đảo chính là Đông Falkland và Tây Falkland, cùng 778 đảo nhỏ, dân số khoảng 3.600 người, phần lớn có nguồn gốc Anh. Kinh tế hòn đảo chủ yếu dựa vào nguồn thu từ cấp phép đánh bắt cá, chăn nuôi và du lịch.
Falkland được cho là sở hữu tiềm năng dầu khí ngoài khơi và giữ vị trí chiến lược trên các tuyến hàng hải hướng về Nam Đại Tây Dương và Nam Cực. Chính những yếu tố này khiến quần đảo trở thành một trong những điểm tranh chấp chủ quyền dai dẳng nhất thế giới.
Lần đầu tiên con người được ghi nhận đặt chân lên Falkland là năm 1690, khi thuyền trưởng hải quân Anh John Strong cập bến quần đảo. Anh chính thức tuyên bố chủ quyền đối với đảo Tây Falkland năm 1765. Pháp và Tây Ban Nha cũng từng thiết lập các khu định cư trên quần đảo trong những giai đoạn khác nhau.
Năm 1833, Anh tái khẳng định quyền kiểm soát và duy trì việc quản lý quần đảo cho đến nay. Trong khi đó, Argentina cho rằng sau khi giành độc lập từ Tây Ban Nha năm 1816, nước này kế thừa quyền quản lý quần đảo và cáo buộc London giành quyền kiểm soát quần đảo bằng hành động thực dân phi pháp.
Mâu thuẫn giữa hai bên về chủ quyền quần đảo Falkland âm ỉ suốt gần 150 năm trước khi bùng nổ thành chiến tranh vào tháng 4/1982. Khi đó, chính quyền quân sự Argentina dưới sự lãnh đạo của tướng Leopoldo Galtieri quyết định đưa quân đổ bộ lên Falkland với kỳ vọng Anh sẽ không phát động một chiến dịch quân sự quy mô lớn để giành lại quần đảo.
Lực lượng Anh đồn trú tại Falkland nhanh chóng đầu hàng do bị áp đảo về số lượng, nhưng thủ tướng Anh khi đó là Margaret Thatcher đã phản ứng quyết liệt, điều lực lượng đặc nhiệm hải quân tới Nam Đại Tây Dương để tái chiếm quần đảo. Hải quân hai bên đã có những trận đánh quyết liệt trên biển, trong đó có chiến dịch tàu ngầm Anh săn đuổi tàu sân bay Argentina.
Gần hai tháng sau, Anh đổ quân lên Falkland với mũi tiên phong gồm Lữ đoàn biệt kích số 40, 42 và 45 tinh nhuệ có quân số tương đương ba tiểu đoàn bộ binh thông thường, cùng với các đơn vị lính dù, công binh và pháo binh yểm trợ. Ngoài ra, Trung đoàn Đặc nhiệm Không quân (SAS) số 22, cùng học viên của Trung tâm đào tạo tác chiến sơn cước và địa cực cũng được tung vào trận chiến.
Trong khi đó, quân đội Argentina chỉ có trong tay Đại đội biệt kích số 601 và 602 để đối đầu với lực lượng đặc nhiệm hùng hậu của Anh nên nhanh chóng thất thế trong các cuộc đụng độ trên địa hình đồi núi của quần đảo.
Sau 74 ngày giao tranh, quân đội Anh tái kiểm soát Falkland và Argentina tuyên bố đầu hàng vào tháng 6/1982.
Cuộc chiến khiến 649 binh sĩ Argentina, 255 quân nhân Anh và ba cư dân Falkland thiệt mạng. Đối với Anh, chiến thắng trở thành bước ngoặt chính trị quan trọng, giúp củng cố vị thế của thủ tướng Thatcher và khôi phục niềm tin vào năng lực quân sự của nước này sau nhiều năm suy giảm ảnh hưởng toàn cầu.
Ngược lại, thất bại làm lung lay chính quyền quân sự của tướng Galtieri, góp phần thúc đẩy sự sụp đổ của chế độ cầm quyền và mở đường cho quá trình chuyển đổi Argentina sang nền dân chủ.
Dù chiến sự đã kết thúc hơn bốn thập kỷ, tranh chấp chủ quyền với quần đảo Falkland vẫn chưa được giải quyết. Anh tiếp tục duy trì quyền quản lý quần đảo và hiện diện quân sự bằng căn cứ không quân Mount Pleasant. Argentina vẫn coi Falkland là một phần lãnh thổ không thể tách rời và theo đuổi yêu sách thông qua các biện pháp ngoại giao cũng như các diễn đàn quốc tế.
Hai nước đã khôi phục quan hệ ngoại giao sau chiến tranh nhưng các cuộc đàm phán về chủ quyền hầu như không đạt tiến triển.
Năm 2013, chính quyền Falkland tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về quy chế của quần đảo. Kết quả cho thấy 99,8% cử tri ủng hộ tiếp tục là lãnh thổ hải ngoại của Anh, tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu khoảng 92%. London coi đây là minh chứng rõ ràng cho quyền tự quyết của người dân trên đảo và khẳng định sẽ không thảo luận về chủ quyền nếu không có sự đồng ý của cư dân.
Trong khi đó, Buenos Aires bác bỏ kết quả, cho rằng phần lớn dân cư hiện nay là hậu duệ của những người được đưa đến sau khi London giành quyền kiểm soát năm 1833 nên cuộc trưng cầu không thể được xem là cơ sở pháp lý để xác định chủ quyền.
Liên Hợp Quốc hiện xếp Falkland vào danh sách các vùng lãnh thổ chưa tự quản và nhiều lần kêu gọi Anh và Argentina nối lại đàm phán nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình. Tuy nhiên, tổ chức này không đưa ra phán quyết về chủ quyền đối với quần đảo.
Trung Quốc nhiều lần bày tỏ ủng hộ lập trường của Argentina và kêu gọi hai bên thương lượng. Mỹ từ sau cuộc chiến năm 1982 nhìn chung tránh đứng hẳn về bên nào trong vấn đề chủ quyền, dù thừa nhận Anh là bên đang quản lý thực tế quần đảo.
Tại World Cup năm nay, Falkland tiếp tục trở thành vấn đề thổi bùng căng thẳng Anh – Argentina. Sau chiến thắng 3-2 trước Ai Cập ở vòng 1/8, các cầu thủ Argentina đã hát bài Muchachos trong phòng thay đồ. Ca khúc này có nhiều đoạn nhắc đến “Malvinas” và tri ân những người đã tham gia cuộc chiến năm 1982.
Động thái trên nhanh chóng gây tranh cãi bởi trước giải đấu, FIFA đã yêu cầu các đội tuyển và cổ động viên tránh đưa thông điệp mang tính chính trị, phân biệt đối xử hoặc xúc phạm vào sân vận động. Ban tổ chức thậm chí đã tịch thu một số lá cờ của cổ động viên Anh vì có hình bóng người lính hoặc tàu ngầm, cho rằng những hình ảnh này có thể bị xem là liên quan đến cuộc chiến Falkland.
Tuy nhiên, theo truyền thông Anh, FIFA quyết định không kỷ luật đối với đội tuyển Argentina, làm dấy lên sự phản đối tại Anh rằng cơ quan quản lý bóng đá thế giới đã hành xử không công bằng.
Tranh cãi càng thu hút sự chú ý khi cuộc tái đấu Anh – Argentina diễn ra đúng 40 năm sau trận tứ kết năm 1986, nơi Diego Maradona ghi hai bàn thắng đi vào lịch sử, gồm pha lập công bằng tay nổi tiếng được gọi là “Bàn tay của Chúa”, ấn định chiến thắng cho Buenos Aires. Trận đấu năm đó diễn ra chỉ 4 năm sau cuộc chiến Falkland, khiến ý nghĩa của màn so tài vượt ra ngoài khuôn khổ thể thao.
Ngay sau khi Argentina đánh bại Thụy Sĩ ngày 11/7, huấn luyện viên Argentina Lionel Scaloni đã tìm cách hạ nhiệt những yếu tố chính trị bao quanh cuộc đối đầu với Anh.
“Thông điệp của tôi là đây chỉ là một trận bóng đá. Đó là tất cả những gì tôi muốn nói”, ông Scaloni phát biểu. “Chúng tôi sẽ đối đầu một đối thủ rất mạnh. Họ có một huấn luyện viên xuất sắc. Chỉ đơn giản là một trận bóng đá, không hơn”.
Lâu nay, các bác sĩ xác định nhóm máu ở người dựa trên các kháng nguyên, thuật ngữ dùng để chỉ những hợp chất gồm đường và protein giúp hệ miễn dịch nhận diện các tác nhân lạ xuất hiện trong cơ thể.
Kỹ thuật trên là nền tảng của hệ nhóm máu ABO do nhà sinh học – bác sĩ người Áo Karl Landsteiner xây dựng từ năm 1901, theo trang Popular Mechanics hôm 27.4.
Kháng nguyên A có thành phần đường chủ yếu là N-acetylgalactosamine, đường của kháng nguyên B chủ yếu là D-galactose, trong khi nhóm máu AB mang cả hai loại kháng nguyên này.
Còn nhóm máu O dương tính sử dụng một loại kháng nguyên khác có tên Rh, và nhóm máu O âm tính không hề có bất kỳ kháng nguyên nào kể trên.
Toàn bộ thông tin về kháng nguyên được mã hóa bởi gen ABO nằm trên nhiễm sắc thể số 9.
Việc phân biệt nhóm máu thông qua kháng nguyên đặc biệt quan trọng khi cần truyền máu. Để việc truyền máu thành công, kháng nguyên của người cho và người nhận phải tương thích. Nếu không, hệ miễn dịch sẽ đào thải máu mới.
Đây là lý do nhóm O âm tính có thể được truyền cho bất kỳ nhóm máu nào vì không chứa kháng nguyên A, B lẫn Rh(D), từ đó gần như xóa sổ nguy cơ bị cơ thể nhận từ chối.
Tuy vậy, trên thế giới vẫn tồn tại những nhóm máu hiếm hơn cả O âm tính. Theo ghi nhận của giới y khoa, đến nay các bác sĩ chỉ phát hiện được khoảng 50 người mang nhóm máu Rh âm tính hoàn toàn, được đặc biệt danh là "máu vàng" vì không chứa bất kỳ kháng nguyên Rh nào.
Trong khi O âm tính chỉ được tìm thấy trong khoảng 7% dân số toàn cầu, các nhà nghiên cứu xét nghiệm máu ở các bệnh nhân và người hiến máu ở một bệnh viện Thái Lan hồi năm ngoái đã tìm ra một nhóm máu mới, hiện chỉ được ghi nhận ở 1 bệnh nhân và 2 người hiến).
Nhóm máu trên được gọi là B(A), chủ yếu mang kháng nguyên B nhưng vẫn có dấu vết của kháng nguyên A.
Giới khoa học cho rằng vẫn có thể còn những nhóm máu chưa được phát hiện, và đang nỗ lực tìm kiếm người thứ tư mang nhóm máu B(A).
Số lượng mèo nuôi ở Đài Loan đã vượt qua chó năm 2025, tăng từ 1,3 triệu con năm 2023 lên 1,7 triệu con năm ngoái, tương đương gần 33%. Tình hình ở Trung Quốc đại lục cũng tương tự.
Xu hướng này xuất hiện đầu tiên ở Nhật Bản từ 10 năm trước. Hello Kitty, chú mèo hoạt hình xuất hiện năm 1974 khởi đầu cho đế chế trị giá 80 tỷ USD, đã thúc đẩy xu hướng nuôi mèo ở Nhật Bản. Nơi đây cũng có vài hòn đảo là nơi sinh sống của quần thể mèo hoang đã trở thành những điểm du lịch nổi tiếng.
Ngay tại những nơi mà chó cưng vốn phổ biến hơn như Hàn Quốc hay Hong Kong, mèo cũng đang dần soán ngôi.
Tất cả những nơi này đều có một số đặc điểm chung là người dân sống trong các căn hộ nhỏ tại những thành phố đông đúc, thường xuyên cảm thấy cô đơn, công việc bận rộn khiến họ còn rất ít thời gian cho một người bạn đồng hành như loài chó.
"Nuôi một con mèo trong thành phố sẽ thuận tiện hơn vì nuôi chó thì phải thường xuyên dắt chúng đi dạo, nhiều người không có thời gian hay có người thì sợ chó", Ellen Chung, cư dân Hong Kong, chia sẻ vào một buổi chiều tháng 4 tại một quán cà phê mèo đầy ắp khách.
"Tôi nghĩ mèo trông cũng đáng yêu hơn", cô nói thêm.
Tại Hàn Quốc, trước đây người ta thường liên tưởng mèo với sự xui xẻo hoặc ma quỷ, khiến chúng ít phổ biến hơn chó khi được chọn làm thú cưng. Tuy nhiên, xu hướng này đang thay đổi. Số lượng mèo nuôi ở Hàn Quốc đã tăng mạnh sau Covid-19, có lẽ do mèo dễ chăm sóc hơn trong thời điểm các hoạt động ngoài trời bị hạn chế vì lệnh phong tỏa, theo báo cáo năm 2025 của Tập đoàn tài chính KB.
Gong Su-hyun, bác sĩ thú y tại trung tâm nhận nuôi mèo Ballyeomaru ở Hwaseong, thành phố ở phía tây bắc Hàn Quốc, cho hay "cảm nhận được sự quan tâm đến loài mèo đang tăng lên" khi nhiều người đến nhận nuôi và làm tình nguyện viên hơn trước.
Paul Wong, phó giáo sư tại Đại học Hong Kong (HKU), cho rằng trong 10 năm qua, tư duy của mọi người đã thay đổi, từ việc coi động vật là công cụ sang bạn đồng hành. Trước đây chó mèo được dùng để trông nhà, bắt chuột thì nay chúng được dùng để giải tỏa sự cô đơn.
Trong khi đó, nhiều nơi trên khắp Đông Á đang trải qua những thay đổi lớn về xu hướng nhân khẩu học và xã hội trong vài chục năm trở lại. Trên khắp Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, thanh niên rời nông thôn lên thành phố lớn tìm việc, đối mặt thị trường làm việc cạnh tranh, thu nhập không tăng trưởng, chi phí sinh hoạt cao và giờ giấc làm việc khắc nghiệt.
Văn hóa làm việc quá sức ở Trung Quốc đã trở thành vấn đề nghiêm trọng đến mức bị tòa án tối cao lên án năm 2021. Chính phủ Nhật Bản cũng siết quy định làm thêm giờ để ngăn chặn các ca tử vong do lao lực.
"Những điều kiện này khiến mèo trở thành lựa chọn thiết thực hơn, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ", Joe Ngai, trợ lý giáo sư tại Khoa Tư vấn và Tâm lý học thuộc Đại học Thụ Nhân Hong Kong, cho biết. "Vì mèo thích nghi tốt với môi trường trong nhà và không yêu cầu đi dạo hàng ngày, chúng mang lại một hình thức đồng hành phù hợp hơn với những hạn chế của cuộc sống đô thị ở Hong Kong".
Áp lực khiến ngày càng nhiều thanh niên châu Á lựa chọn không lập gia đình hoặc không sinh con. Dân số Nhật Bản đã suy giảm 16 năm liên tục, còn Hàn Quốc có tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới.
Khi số lượng hộ gia đình đơn thân tăng lên, sự cô đơn cũng tăng theo. Người ta tìm đến động vật để bầu bạn, khiến nền kinh tế thú cưng tại châu Á bùng nổ.
"Bây giờ nhiều người chọn không sinh con. Vì vậy, việc nuôi thú cưng gần giống như có một đứa con", ông Wong nhận xét. "Thách thức từ cuộc sống đô thị sẽ khiến mọi người muốn nuôi mèo hơn là nuôi chó".
Báo cáo nghiên cứu năm 2024 của ngân hàng đầu tư Goldman Sachs cho thấy thức ăn cho thú cưng là một trong những lĩnh vực tiêu dùng tăng trưởng nhanh nhất ở Trung Quốc, với giá trị ngành dự kiến tăng lên 12 tỷ USD vào năm 2030. Tại Hàn Quốc, lần đầu tiên số lượng xe đẩy thú cưng được bán ra đã nhiều hơn xe đẩy em bé vào năm 2023, theo sàn thương mại điện tử lớn nhất quốc gia này.
Đó có thể không phải là tin vui đối với các chính phủ đang mong muốn có thêm trẻ sơ sinh. Nhưng khi việc nuôi dạy con trở thành gánh nặng, người bạn 4 chân có thể mang lại sự an ủi cần thiết cho thanh niên đang gặp nhiều khó khăn ở châu Á.
"Nếu phúc lợi của người dân được cải thiện thì có lẽ nó vẫn tốt hơn là có một cộng đồng ít ỏi nhưng lại là một cộng đồng buồn bã", ông Wong nói.
"Chúng tôi thông báo eo biển Hormuz sẽ bị đóng cửa đối với các tàu thuyền. Đây là bước đi đầu tiên nhằm đáp trả việc đối phương đã thất hứa", Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, cơ quan chỉ huy tối cao của quân đội Iran, thông báo hôm nay.
Tehran giải thích quyết định này được đưa ra khi Israel tiếp tục tấn công miền nam Lebanon, mô tả đây là hành vi vi phạm thỏa thuận mà Mỹ với Iran ký tuần này.
Cơ quan này cảnh báo "nếu các hành động gây hấn tiếp diễn, những biện pháp tiếp theo sẽ được lên kế hoạch và triển khai để buộc đối phương thực hiện các nghĩa vụ của mình".
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố nếu các bên từ chối thực hiện cam kết của mình, Tehran sẽ đáp trả bằng các biện pháp cần thiết. Cơ quan này khẳng định Tehran không ký những thỏa thuận mà không được thực thi và cách tiếp cận của Iran là "cam kết phải đi đôi với cam kết".
