Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, thông báo lực lượng nước này đêm 12/7 (rạng sáng nay giờ Hà Nội) bắt đầu tiến hành các cuộc tập kích mới nhằm vào Iran để tiếp tục làm suy yếu năng lực đối phương, ngăn nước này “tấn công thủy thủ dân sự và tàu hàng di chuyển tự do qua eo biển Hormuz”.
“Tổng tư lệnh đã chỉ đạo tiến hành những cuộc tấn công này nhằm buộc lực lượng Iran phải chịu trách nhiệm”, CENTCOM cho hay, đề cập Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên CENTCOM, cho biết Iran đã khai hỏa nhằm vào tàu hàng ở eo biển Hormuz trong vòng một giờ trước đó. Theo ông, máy bay Mỹ tới nay đã bắn hạ một tên lửa hành trình và một máy bay không người lái (UAV) tự sát do Iran triển khai.
Truyền thông Iran cho biết nhiều vụ nổ đã xảy ra đêm 12/7 ở một số địa điểm tại miền nam nước này, gồm Jask, Qeshm, Bandar Abbas và Sirik. Giới chức Iran cho biết không ghi nhận thương vong dân thường hay thiệt hại về cơ sở hạ tầng.
Theo đài truyền hình nhà nước Iran IRIB, một tháp viễn thông tại Sirik đã bị nhắm mục tiêu, địa điểm này cũng bị đánh trúng trong cuộc tập kích trước đó.
Bộ Ngoại giao Iran lên án các cuộc tập kích của quân đội Mỹ trong vòng 24 giờ qua, cáo buộc Washington vi phạm luật pháp quốc tế.
Cơ quan này cho rằng quân đội Mỹ đã sử dụng lãnh thổ và cơ sở hạ tầng các nước dọc bờ biển phía nam vịnh Ba Tư để tiến hành tập kích Iran, cảnh báo những điểm xuất phát của các cuộc tấn công này đều bị coi là mục tiêu hợp pháp cho “đòn tập kích mang mục đích phòng vệ” của Tehran.
Bộ Ngoại giao Iran kêu gọi Liên Hợp Quốc và Hội đồng Bảo an buộc “các bên gây hấn” và những nước hỗ trợ chịu trách nhiệm. Tuyên bố được đưa ra trước khi CENTCOM thông báo bắt đầu đợt tấn công mới nhằm vào Iran.
Tình hình khu vực yên ắng trong khoảng ba tuần sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ hồi giữa tháng 6. Tuy nhiên, căng thẳng gia tăng khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thiết lập lộ trình mới ở phía nam eo biển Hormuz, nằm hoàn toàn trong lãnh hải Oman, khuyến khích tàu thương mại chọn phương án này thay vì sử dụng tuyến phía bắc đi qua lãnh hải Iran.
IRGC cáo buộc Mỹ “áp đặt ý chí” lên chính phủ Oman khi tìm cách đưa nhiều tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz theo “tuyến hàng hải trái phép” ở phía nam khu vực. Các tàu hàng đi qua eo biển này đã bị tấn công, kéo theo những đòn tập kích ăn miếng trả miếng giữa Iran và Mỹ.
“Eo biển phải được mở. Khu vực này sẽ được mở lại bằng cách này hay cách khác, vì vậy nó cần phải được mở”, Ngoại trưởng Rubio nói với các phóng viên hôm 25/5 tại thành phố Jaipur của Ấn Độ, nơi ông đang có chuyến thăm chính thức.
“Những gì đang xảy ra ở đó là bất hợp pháp, trái pháp luật, không bền vững đối với thế giới, không thể chấp nhận được”, ông Rubio cảnh báo.
Ngoại trưởng Rubio cho biết một thỏa thuận với Iran vẫn có thể đạt được, bất chấp các cuộc tấn công mới của Mỹ làm dấy lên nghi ngờ về thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa hai bên.
“Hôm nay đã có một số cuộc đàm phán diễn ra ở Qatar, vì vậy chúng ta sẽ xem liệu có thể đạt được tiến triển nào không. Tôi nghĩ rằng đang có rất nhiều cuộc thảo luận qua lại về nội dung cụ thể trong văn bản ban đầu, vì vậy sẽ mất vài ngày”, ông Rubio nói thêm.
“Tổng thống đã bày tỏ mong muốn đạt được thỏa thuận (với Iran). Tổng thống cho biết, hoặc sẽ đạt được một thỏa thuận tốt, hoặc không đạt được thỏa thuận nào cả”, Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh.
Tuyên bố của Ngoại trưởng Rubio được đưa ra sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận, quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc "tấn công tự vệ" nhắm vào các trận địa phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran xung quanh khu vực eo biển Hormuz.
Hãng tin Fox News dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết, hôm 25/5, lực lượng Mỹ phát hiện 2 tàu của Iran đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Lực lượng Mỹ cũng đã đáp trả sau khi một trận địa tên lửa của Iran nhắm mục tiêu vào các chiến đấu cơ của Mỹ trong khu vực.
Kết quả là, quân đội Mỹ đã phá hủy cả 2 tàu cao tốc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đồng thời tấn công một trận địa tên lửa đất đối không tại thành phố cảng Bandar Abbas.
“Đây là những đòn tấn công mang tính phòng vệ”, vị quan chức này khẳng định. Hai nguồn tin khác cũng nhấn mạnh các cuộc không kích này không đồng nghĩa với việc lệnh ngừng bắn với Iran đã chấm dứt.
Báo Nikkei (Nhật Bản) ngày 25/5 dẫn nguồn tin ngoại giao Trung Đông tiết lộ, Mỹ và Iran đang thảo luận về kế hoạch mở cửa eo biển Hormuz khoảng 30 ngày sau khi hai nước đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Theo Nikkei, Iran sẽ tiến hành rà phá thủy lôi khỏi eo biển Hormuz trong vòng 30 ngày sau khi đạt được thỏa thuận, sau đó tàu thuyền từ tất cả các quốc gia sẽ có thể di chuyển tự do và an toàn, và Iran sẽ ngừng thu phí đi qua eo biển.
Thỏa thuận ngừng bắn đạt được vào đầu tháng 4 sẽ được gia hạn thêm 60 ngày. Nguồn tin cho biết các bên có kế hoạch tổ chức các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran trong thời gian ngừng bắn.
Iran trên thực tế đã đóng cửa eo biển chiến lược Hormuz kể từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích Iran hồi cuối tháng 2. Trong khi đó, Mỹ cũng áp lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran.
Sau cuộc tấn công mới nhất, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ tuyên bố tiếp tục bảo vệ các lực lượng Mỹ trong khi vẫn "duy trì sự kiềm chế trong thời gian lệnh ngừng bắn đang diễn ra".
"Oanh tạc cơ chiến lược B-52 chở theo 8 người để thực hiện nhiệm vụ thử nghiệm thường kỳ bị rơi sau khi cất cánh lúc 11h20 ngày 15/6 (1h20 hôm nay giờ Hà Nội). Dấu hiệu sơ bộ cho thấy không ai có thể sống sót. Lực lượng khẩn cấp đã có mặt tại hiện trường, chúng tôi đang nỗ lực tìm kiếm và kiểm đếm nhân sự", Không đoàn Thử nghiệm số 412 thuộc không quân Mỹ cho biết.
Video do Fox News ghi lại cho thấy vệt cháy đen khổng lồ trên mặt đất ở hiện trường. Không có mảnh vỡ nào đủ lớn để nhận diện, cho thấy máy bay đã bị phá hủy hoàn toàn.
Đại tá James Hayes, phó chỉ huy Không đoàn 412, cho biết chiếc B-52H gặp nạn khi phục vụ dự án hiện đại hóa radar. Ông nói rằng không quân Mỹ chưa xác định được nguyên nhân tai nạn, có thể mất tới 6 tháng cùng nhiều cuộc điều tra để tìm ra câu trả lời.
"Tổ bay gồm quân nhân, nhân viên chính phủ và nhà thầu đang hỗ trợ cuộc thử nghiệm. Sau khi xem xét hình ảnh, chúng tôi kết luận phi công không thể cứu được máy bay và không ai có thể sống sót. Giới chức đang thông báo cho gia đình nạn nhân", ông nói.
Tài khoản Air Force Amn/Nco/Snco chuyên đăng tư liệu về không quân Mỹ trước đó công bố hình ảnh dường như được chụp tại hiện trường, cho thấy đám cháy lớn và cột khói khổng lồ bốc lên tại căn cứ.
"Oanh tạc cơ B-52 có thể chở tối đa 8 người, gồm 6 thành viên tổ lái và hai người ngồi ghế phụ. Đây có thể là thương vong nặng nề nhất tại căn cứ Edwards kể từ vụ rơi oanh tạc cơ B-50D khiến 8 người chết hồi năm 1951", Tyler Rogoway, biên tập viên chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, cho hay.
Mỗi chiếc B-52H được trang bị 6 ghế thoát hiểm, gồm 4 ghế hướng lên trên và hai ghế phóng xuống dưới, đòi hỏi độ cao tối thiểu khoảng 120 m so với mặt đất để kích hoạt an toàn. Hai ghế phụ không có tính năng phóng ra khỏi máy bay gặp sự cố.
Căn cứ Edwards là nơi đặt Trung tâm Thử nghiệm Không quân, Trường Phi công Thử nghiệm Không quân và Trung tâm Nghiên cứu Bay Armstrong của NASA. Đây là trung tâm phụ trách tiến hành và hỗ trợ nghiên cứu, phát triển hoạt động bay của không quân Mỹ, cũng như thử nghiệm, đánh giá các hệ thống hàng không vũ trụ từ giai đoạn xây dựng ý tưởng đến đưa vào vận hành.
Ngoài nhiệm vụ chiến đấu, oanh tạc cơ B-52H cũng được sử dụng trong nhiều dự án phát triển vũ khí của không quân Mỹ, trong đó có dự án phát triển tên lửa siêu vượt âm AGM-183A.
Oanh tạc cơ B-52 được Mỹ phát triển từ những năm 1940, cất cánh lần đầu tháng 4/1952 và được không quân Mỹ vận hành từ tháng 2/1955. Tổng cộng có 744 chiếc B-52 đã được xuất xưởng. Không quân Mỹ hiện nay duy trì phi đội 72-76 chiếc B-52H trong biên chế.
Nhà sản xuất Boeing cũng đang phát triển phiên bản nâng cấp B-52J, là những chiếc B-52H được trang bị động cơ Rolls-Royce F130, radar mảng pha quét điện tử chủ động AN/APQ-188, các hệ thống định vị và thông tin liên lạc mới. Dự án nhằm bảo đảm khả năng vận hành của phi đội B-52 thêm nhiều năm, với mục tiêu đưa các phi cơ đầu tiên vào vận hành trước năm 2030.
"Đề xuất này do chính tôi đưa ra. Tôi rất trân trọng sự đồng thuận từ Tổng thống Vladimir Putin và Tổng thống Volodymyr Zelensky", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trong bài đăng trên Truth Social ngày 8/5, khi thông báo lệnh ngừng bắn có hiệu lực ngày 9-11/5 giữa Nga và Ukraine.
Tổng thống Trump cho biết Moskva và Kiev cũng nhất trí trao đổi 1.000 tù binh. "Hy vọng đây là khởi đầu cho hồi kết của cuộc chiến tranh kéo dài, đẫm máu và khốc liệt", ông viết.
Tổng thống Zelensky sau đó cho biết lệnh ngừng bắn "phải được thiết lập", đồng thời ra lệnh cho quân đội Ukraine không nhắm mục tiêu vào Quảng trường Đỏ ở Moskva vào ngày 9/5.
Điện Kremlin cũng hoan nghênh đề xuất của ông Trump, nói rằng đây là điều quan trọng vì trùng với "ngày lễ thiêng liêng" của Nga nhằm kỷ niệm chiến thắng trước phát xít Đức trong Thế chiến II.
Một nguồn tin cấp cao tại Phủ Tổng thống Ukraine nói với AFP rằng nước này đã dùng điều kiện "không phóng máy bay không người lái đến Moskva vào ngày 9/5 để đổi lấy 1.000 tù binh". Nguồn tin này thêm rằng Ukraine sẽ hành động tương xứng với Nga trong suốt thời gian ngừng bắn.
Trước khi ông Trump công bố lệnh ngừng bắn, Nga và Ukraine đã có các đợt tấn công trả đũa lẫn nhau. Không quân Ukraine cho hay đối phương đã phóng 67 UAV trong đêm, trong khi đó Nga thông báo đã bắn hạ hơn 400 UAV trên vùng trời nước này.
Bộ Giao thông vận tải Nga cho biết khoảng 13 sân bay ở miền nam đất nước đã phải đóng cửa hôm 8/5 sau khi một UAV Ukraine đánh trúng trung tâm điều hành bay ở thành phố Rostov-on-Don. Cơ quan này sau đó thông báo các chuyến bay đã được khôi phục một phần.
Ông Putin đã triệu tập cuộc họp hội đồng an ninh về vụ tấn công, gọi đây là "hành động có tính chất khủng bố" có thể gây nguy hiểm cho hàng không dân dụng.
