Lực lượng hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 12/7 thông báo đóng cửa eo biển Hormuz vì “tình hình bất ổn do hành động của các thế lực bên ngoài”. Diễn biến thổi bùng hơn nữa căng thẳng liên quan eo biển, sau ba tuần bình lặng nhờ bản ghi nhớ chung Mỹ – Iran ký giữa tháng 6.
“Chúng tôi sẽ bảo vệ Hormuz, vì tuyến hàng hải chiến lược này là một trong những trụ cột răn đe của Iran. Eo biển thậm chí còn quan trọng hơn hàng chục quả bom hạt nhân”, Mohsen Rezaee, cố vấn Lãnh tụ Tối cao Iran, tuyên bố.
Phát biểu này cho thấy sự thay đổi quan điểm trong giới lãnh đạo Iran. Trong nhiều năm, chương trình hạt nhân luôn là trọng tâm đối đầu giữa Tehran và phương Tây. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy Hormuz đang nổi lên như quân bài có giá trị chiến lược lớn hơn trong tính toán của Iran, vượt cả số tiền hàng chục tỷ USD có được nếu Mỹ dỡ lệnh trừng phạt.
“Đó là bởi Tehran đang theo đuổi một chiến lược dài hạn. Các quan chức Iran tin rằng nước này cuối cùng đã vươn lên thành thế lực thống trị khu vực, sau khi Mỹ và Israel không đạt được những mục tiêu chính trong cuộc chiến mà họ phát động hồi tháng 2”, Yaroslav Trofimov, nhà bình luận của WSJ, nhận định.
Từ quân bài dự phòng thành ưu tiên chiến lược
Hormuz là eo biển hình chữ V ngược nằm giữa Iran và Oman. Eo biển dài 161 km, điểm hẹp nhất 33 km, luồng hàng hải theo mỗi hướng chỉ rộng khoảng 3 km. Trước xung đột, đây là nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí của thế giới.
Các nước vùng Vịnh, gồm cả đồng minh của Mỹ, phụ thuộc đáng kể vào lộ trình này để xuất khẩu dầu. Trong nhiều năm, Iran nhiều lần cảnh báo có thể đóng Hormuz để đáp trả sức ép từ phương Tây và đã biến lời đe dọa thành hiện thực khi Mỹ và Israel tấn công Iran cuối tháng 2.
Diễn biến khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo, tạo áp lực thúc đẩy các bên ngừng bắn hướng đến thỏa thuận hòa bình. Do đó, với Iran, Hormuz là một công cụ chiến lược, gắn trực tiếp với an ninh quốc gia mà Tehran không được phép để mất, dù trên bàn đàm phán hay trong xung đột.
Reuters dẫn hai nguồn tin cấp cao Iran cho biết Tehran từng coi đóng cửa Hormuz là biện pháp cuối cùng, do lo ngại làm gia tăng cô lập quốc tế, ảnh hưởng quan hệ với các nước láng giềng vùng Vịnh và gây thiệt hại cho chính nền kinh tế Iran. Cách tiếp cận đó dường như cũng đã thay đổi.
Các nguồn tin nói giới lãnh đạo Iran “hoàn toàn không có bất đồng về chính sách với Hormuz”. Quan điểm chung giờ đây là không quốc gia có lý trí nào lại từ bỏ một đòn bẩy chiến lược quan trọng như vậy.
“Eo biển Hormuz, ‘vũ khí vàng’ của Iran, là thứ mà họ đang muốn tước khỏi tay chúng tôi. Điều đó tuyệt đối không thể xảy ra”, nguồn tin nói.
Và Iran giờ đây tin rằng họ cần chính thức hóa năng lực và quyền hạn đó.
“Mỹ và Iran đều chịu sức ép từ những khó khăn kinh tế trước mắt. Nhưng cả hai cũng đều tin rằng mình là bên chiến thắng. Vì vậy, mỗi bên đều cho rằng chỉ cần tiến thêm một bước nữa là có thể đạt được điều họ mong muốn”, Ali Ansari, giáo sư lịch sử hiện đại tại Đại học St. Andrews, Scotland, nhận định.
Mục tiêu lớn hơn một thỏa thuận hạt nhân
Theo Trofimov, giới chức Iran tin nước này đã nổi lên với vị thế mạnh hơn sau cuộc chiến và muốn biến lợi thế đó thành một trật tự khu vực mới, trong đó Iran giữ vai trò trung tâm tại vùng Vịnh. Thông điệp này được các quan chức Iran nhấn mạnh trong những tuyên bố gần đây.
“Hãy công nhận trật tự mới do Iran thiết lập tại eo biển Hormuz. Đó là con đường duy nhất để tiến về phía trước”, Ebrahim Azizi, thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia của quốc hội Iran, nói. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán với Mỹ, cho biết Hormuz chỉ được mở “theo các cơ chế do Iran thiết lập, không phải dưới sức ép hay lời đe dọa từ Mỹ”.
Nếu kịch bản này xảy ra, Iran sẽ không chỉ giành thêm đòn bẩy trong quan hệ với Mỹ mà còn có ảnh hưởng lớn hơn đối với vùng Vịnh, vốn phụ thuộc đáng kể vào Hormuz. Việc Mỹ không ngăn được các đòn tấn công đáp trả từ Iran nhằm vào các nước Arab trong xung đột càng khiến nước này tin rằng cán cân quyền lực đang nghiêng về phía Tehran.
Một số dấu hiệu điều chỉnh trong quan hệ giữa Iran và các nước vùng Vịnh cũng bắt đầu xuất hiện. Arab Saudi, Qatar và Oman đều cử đại diện tham dự lễ tang lãnh tụ tối cao Ali Khamenei tại Tehran, trong khi Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vẫn duy trì các kênh tiếp xúc trực tiếp với Iran.
“Họ đi đến kết luận rằng họ phải đối mặt với sự chi phối của địa lý. Iran vẫn ở đó, còn ông Trump sẽ không làm tổng thống Mỹ mãi mãi. Họ phải sống cạnh Iran và đối diện với thực tế đó”, Raz Zimmt, giám đốc Chương trình Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, nói.
Thực tế này khiến Tehran tin rằng việc thiết lập vai trò lâu dài tại Hormuz sẽ mang lại giá trị chiến lược lớn hơn bất kỳ thỏa thuận hạt nhân nào, bởi nó có thể định hình lại quan hệ giữa Iran với Mỹ cũng như với toàn bộ khu vực Vùng Vịnh trong nhiều năm tới.
“Và chừng nào Tehran còn củng cố được vị thế mới đó bằng cách thiết lập các cơ chế kiểm soát lâu dài đối với tuyến đường thủy chiến lược này, đồng thời mở rộng ảnh hưởng lên các nền kinh tế ven vịnh Ba Tư, thì những mục tiêu còn lại, bao gồm cả việc được Mỹ nới lỏng các lệnh trừng phạt, theo họ, sớm hay muộn cũng sẽ đạt được”, theo nhà bình luận Trofimov.
Tuy nhiên, cách tiếp cận mới của Iran cũng nguy cơ dẫn tới một giai đoạn bất ổn kéo dài ở Trung Đông. Các đợt xung đột có thể tái diễn liên tục, thị trường năng lượng toàn cầu đối mặt với nhiều biến động và các nước vùng Vịnh thường xuyên phải tính đến nguy cơ bị tấn công.
Karim Sadjadpour, chuyên gia về Iran tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định cuộc chiến vừa qua có thể khiến Tehran tin rằng sức ép quân sự là một công cụ hiệu quả để đạt được nhượng bộ.
“Iran có thể sẽ tiếp tục dựa nhiều hơn vào lá bài quân sự. Bài học họ rút ra từ cuộc chiến là có thể giành được nhượng bộ bằng cách tấn công các nước láng giềng, đe dọa eo biển Hormuz và đẩy giá dầu lên cao”, theo ông Sadjadpour.
Tuy nhiên, Marc Polymeropoulos, cựu quan chức Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ, cảnh báo Iran có thể tính toán sai lầm. Iran có thể cho rằng Tổng thống Trump không muốn quay lại một cuộc chiến toàn diện nên sẽ tiếp tục gia tăng sức ép. Nhưng câu chuyện sẽ khác nếu xảy ra một vụ biến cố khiến nhiều binh sĩ Mỹ thiệt mạng.
“Nhiều điều có thể diễn biến theo hướng xấu. Nếu một quả tên lửa phóng ra ở vùng Vịnh gây thương vong lớn cho lính Mỹ đồn trú tại đó, ông Trump sẽ phản ứng rất quyết liệt. Vì vậy, đây không phải là chiến lược không có rủi ro”, ông Polymeropoulos nói.
Theo Hãng tin AFP, Thủ tướng Đức Friedrich Merz hôm 3-5 cho biết ông sẽ không từ bỏ mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương và hợp tác với Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong bối cảnh hai nhà lãnh đạo căng thẳng vì xung đột Mỹ - Iran.
Trong cuộc phỏng vấn sắp phát sóng với đài ARD, ông Merz dường như hạ nhiệt căng thẳng với ông Trump, cho rằng việc Mỹ bất ngờ công bố kế hoạch rút 5.000 binh sĩ khỏi các căn cứ tại Đức không phải là điều bất thường và không nên bị coi là hành động trả đũa.
"Có thể vấn đề đang bị thổi phồng một chút, nhưng đây không phải điều gì mới", ông Merz nói và khẳng định quyết định rút quân của Mỹ không liên quan đến những bất đồng gần đây giữa hai người.
Căng thẳng đã nổ ra khi ông Trump chỉ trích vì ông Merz cho rằng Iran đang làm Mỹ bẽ mặt trên bàn đàm phán.
Tổng thống Mỹ sau đó thông báo rút 5.000 binh sĩ nước này khỏi các căn cứ ở Đức, song thực tế ông đã kêu gọi giảm sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Đức ngay từ nhiệm kỳ đầu và thúc giục các nước châu Âu phải tự chịu trách nhiệm nhiều hơn về an ninh của mình.
Theo TTXVN, Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodríguez Parrilla đã tái khẳng định không đưa vấn đề cải cách chính trị lên bàn đàm phán với Mỹ.
Trong cuộc gặp với hơn 700 đại biểu quốc tế, gồm thành viên công đoàn, các chính trị gia cánh tả và các nhà hoạt động tại La Habana nhân Ngày Quốc tế Lao động (1-5), ông nhấn mạnh rằng Cuba sẽ không bao giờ thảo luận với Mỹ những vấn đề liên quan đến chủ quyền, độc lập và quyền tự quyết của người dân Cuba.
Ngoại trưởng Bruno Rodríguez Parrilla cũng cảnh báo về mối đe dọa quân sự mới, rõ ràng và trực tiếp do Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra, sau khi tăng cường mạnh mẽ lệnh cấm vận kinh tế đối với Cuba.
Theo Hãng tin Reuters, Bộ Tư lệnh châu Phi của quân đội Mỹ và và Lực lượng vũ trang Hoàng gia Morocco xác nhận hai binh sĩ Mỹ đã mất tích khi tham gia tập trận chung thường niên African Lion gần thành phố Tan Tan ở miền nam Morocco.
Các hoạt động tìm kiếm cứu nạn đã được triển khai trên bộ, trên không và trên biển.
Quân đội Morocco cho biết các binh sĩ mất tích gần một vách đá. Trong khi đó một quan chức quốc phòng Mỹ cho biết một số báo cáo ban đầu cho thấy hai binh sĩ có thể đã rơi xuống biển. Vị này xác nhận sự việc "không liên quan đến khủng bố".
Theo Hãng tin AP, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ngày 3-5 cho biết một ổ dịch nghi là virus Hanta bùng phát trên tàu du lịch ở Đại Tây Dương đã khiến 3 người thiệt mạng và 3 người khác mắc bệnh.
WHO cho biết đang tiến hành điều tra và đã xác nhận ít nhất một ca nhiễm virus Hanta. Một bệnh nhân đang được điều trị tích cực tại một bệnh viện ở Nam Phi. WHO cũng đang phối hợp với các nhà chức trách để sơ tán hai hành khách khác có triệu chứng khỏi con tàu.
WHO không nêu tên con tàu hay đơn vị vận hành, tuy nhiên một nguồn tin am hiểu tình hình cho biết đó là tàu MV Hondius, đang di chuyển từ Argentina đến Cape Verde.
Truyền thông Nam Phi dẫn lời người phát ngôn Bộ Y tế nước này cho biết nạn nhân đầu tiên là một người đàn ông cao tuổi đã tử vong ngay trên tàu, còn vợ ông sau đó qua đời tại một bệnh viện ở Nam Phi.
Theo Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC), virus Hanta là một họ virus có thể gây bệnh nghiêm trọng và dẫn đến tử vong.
WHO cho biết các ca nhiễm virus Hanta thường liên quan đến việc tiếp xúc với phân hoặc nước tiểu của loài gặm nhấm nhiễm bệnh. Dù hiếm gặp, virus này cũng có thể lây từ người sang người và có thể gây ra bệnh hô hấp nghiêm trọng.
Hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu hay vắc xin, nhưng việc được chăm sóc y tế sớm có thể giúp tăng cơ hội sống sót.
Theo Hãng tin Anodolu, ngày 3-5, máy bay Airbus A310 chở Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez đã phải hạ cánh khẩn cấp tại thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ do sự cố kỹ thuật nhỏ.
Máy bay này đang đưa ông Sanchez từ Madrid tới Yerevan (Armenia) để tham dự cuộc họp của Cộng đồng Chính trị châu Âu nhưng đã buộc phải chuyển hướng.
Sự cố được mô tả là không nghiêm trọng, song các quy trình an toàn vẫn được thực hiện đầy đủ. Thủ tướng Sanchez dự kiến sẽ nghỉ lại Ankara qua đêm và tiếp tục hành trình tới Yerevan vào sáng sớm 4-5.
Nam sinh viên đại học 23 tuổi ở thành phố Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam, miền trung Trung Quốc, phải nhập viện sau một ngày tập chân cường độ cao trong phòng thể hình hôm 3/6.
Bệnh nhân cho biết bản thân thường xuyên tập gym, nhưng ngày hôm trước đã luyện bài tập chân nặng hơn so với thông thường. Khi buổi tập kết thúc, hai chân đau nhức nhưng anh nghĩ rằng đây là phản ứng bình thường sau vận động. Tuy nhiên, đến ngày hôm sau, cơn đau ở chân không thuyên giảm mà còn dữ dội hơn, khiến anh không thể đi lại bình thường. Nước tiểu cũng chuyển sang màu nâu sẫm như nước chè đặc.
Liu Haofei, bác sĩ khoa Thận tại Bệnh viện Thống nhất Đầu tiên thuộc Đại học Y học Cổ truyền Trung Quốc tỉnh Hà Nam cho biết nam sinh viên bị tiêu cơ vân do luyện tập quá mức.
Chỉ số đánh giá tình trạng tổn thương cơ creatine kinase (CK) của bệnh nhân đã vượt quá 20.000 đơn vị/lít, cao hơn gấp 100 lần so với mức bình thường. Bệnh nhân buộc phải chạy thận khẩn cấp.
Theo y bác sĩ tại Bệnh viện Nhân dân Trịnh Châu, tiêu cơ vân nghĩa là tình trạng "tế bào cơ bị vỡ". Khi cơ bắp bị tổn thương nghiêm trọng do vận động quá sức hoặc các nguyên nhân khác, các chất bên trong tế bào như myoglobin và creatine kinase sẽ giải phóng một lượng lớn vào máu. Trong số các chất này, myoglobin có thể làm tắc nghẽn các ống thận, trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến suy thận cấp, đe dọa tính mạng.
Đây không phải lần đầu tiên có người bị tiêu cơ vân do vận động quá mức. Hồi đầu năm, Bệnh viện Nhi tỉnh Hồ Nam tiếp nhận một nam sinh trung học 16 tuổi. Sau khi liên tục squat trong thời gian dài, bệnh nhân bị đau nhức dữ dội ở chi dưới, đi lại khó khăn, lượng nước tiểu giảm dần và có màu như nước chè đặc.
Khi nhập viện cấp cứu, chỉ số creatine kinase của bệnh nhân lên tới 124.850 đơn vị/lít, vượt xa mức bình thường. Cậu được chẩn đoán mắc hội chứng tiêu cơ vân do vận động đi kèm tổn thương thận cấp tính và phải trải qua 7 lần lọc máu tại phòng hồi sức tích cực (ICU) mới qua cơn nguy kịch.
Hồi tháng 3, một người làm nghề livestream 23 tuổi ở Vũ Hán squat liên tục 300 cái trong chưa tới 30 phút theo yêu cầu của khán giả. Ngày hôm sau, hai chân anh đau nhức kịch liệt, không thể đi lại và đến ngày thứ ba thì nước tiểu có màu như xì dầu.
Khi đến bệnh viện kiểm tra, chỉ số creatine kinase của anh lên tới 82.555,5 đơn vị/lít, gấp hơn 400 lần so với giới hạn bình thường. Bệnh nhân cũng được chẩn đoán mắc hội chứng tiêu cơ vân.
Bác sĩ Liu khuyên nên tăng dần cường độ tập luyện từng bước, đặc biệt là khi mới bắt đầu, và nên uống nhiều nước hơn trong lúc tập, khoảng 200 đến 300 ml sau mỗi nửa tiếng. Tránh tập luyện trong thời tiết nắng nóng và ẩm ướt, phải ngừng tập ngay lập tức nếu cảm thấy đau cơ.
"Tập thể dục là phải có kiểm soát, nếu không thì đó là tàn phá sức khỏe chứ chẳng phải là nâng cao sức khỏe nữa", một người dùng mạng bình luận.
"Đây là lý do tại sao tôi chọn các phương pháp tập luyện truyền thống nhẹ nhàng hơn của Trung Quốc, chẳng hạn Thái Cực Quyền", một người khác chia sẻ.
Các thành phố Hoàng Thạch, Hoàng Cương, Ngạc Châu và Hàm Ninh của tỉnh Hồ Bắc tối 6/7 hứng chịu giông mạnh với sức gió cấp 8-13. Hình ảnh được truyền thông Trung Quốc công bố cho thấy một số khu vực ghi nhận hiện tượng vòi rồng siêu lớn quét qua khu vực đô thị.
Video do người dân đăng tải trên mạng xã hội cho thấy một vòi rồng hình nêm hình thành tại thành phố Ngạc Châu, vượt qua sông Dương Tử rồi quét qua khu vực công viên đất ngập nước và Đại học Sư phạm Hoàng Cương. Sức gió của vòi rồng khiến nhiều cửa kính bị vỡ, mái nhà hư hỏng, nội thất các tòa nhà bị tàn phá.
Một số hình ảnh cho thấy xe cộ bị gió mạnh cuốn đi một đoạn trên đường. Các tuyến phố nơi vòi rồng quét qua biến thành đống đổ nát với biển hiệu, bàn ghế, xe cộ ngổn ngang.
Một sinh viên tại Đại học Sư phạm Hoàng Cương kể lại ban đầu cô tưởng thành phố xảy ra động đất vì cảm thấy rung lắc rất mạnh. "Tôi nhìn ra cửa sổ thì thấy các mảng tường bên ngoài rơi xuống, cây cối ven đường đổ gãy. Sau đó tôi nghe mọi người la hét ngoài hành lang", nữ sinh viên kể.
Một cư dân sống gần trường đại học cho biết toàn bộ cửa kính ban công căn hộ tầng 10 bị thổi vỡ, khung cửa sập xuống, tủ lạnh bị gió hất trượt từ trong bếp ra sát cửa chính, nhiều đồ đạc hư hỏng nặng.
Giới chức Hồ Bắc sáng nay cho biết thời tiết cực đoan đã ảnh hưởng tới khoảng 14.600 người, khiến 11 người chết, một người mất tích và 331 người bị thương. Ít nhất 22 công trình bị sập và gần 4.900 công trình bị hư hại. Khoảng 246 người đã được sơ tán đến nơi an toàn.
Theo cơ quan khí tượng Hồ Bắc, vòi rồng là hiện tượng rất hiếm khi xảy ra tại tỉnh này. Lần gần nhất địa phương ghi nhận vòi rồng là vào tháng 5/2021 tại thành phố Vũ Hán.
Chuyên gia khí tượng Vương Hiểu Linh cho biết vòi rồng và giông lốc lần này hình thành do sự tương tác giữa hoàn lưu còn lại của bão Maysak với dải mưa theo mùa tại Hồ Bắc, kết hợp khối không khí lạnh từ đông bắc tràn xuống. Va chạm giữa không khí nóng ẩm và lạnh cùng hiện tượng đứt gió mạnh theo phương thẳng đứng đã tạo nên vòi rồng.
Vòi rồng ở Hồ Bắc tạo ra sức gió tới cấp 13, tương đương khoảng 40 m/giây. Áp suất cực thấp ở tâm vòi rồng tạo lực hút đủ mạnh để lật cả phương tiện nặng hàng tấn, trong khi cành cây, ngói lợp và các mảnh kim loại bị cuốn lên không trung trở thành những vật thể bay nguy hiểm.
Cơ quan Khí tượng Quốc gia Trung Quốc cũng cảnh báo tỉnh Quảng Tây, Giang Tô và Sơn Đông có thể hứng lượng mưa lên tới 260 mm trong 24 giờ tới, làm gia tăng nguy cơ lũ quét và sạt lở đất. Một số khu vực ở đông bắc và miền nam nước này cũng được cảnh báo có khả năng xuất hiện vòi rồng.
