“Hai siêu tàu chở dầu thô (VLCC) là Mombasa B và Al Bahiyah trúng tên lửa hành trình của Iran khi đang di chuyển trên tuyến hàng hải phía nam eo biển Hormuz, trong lãnh hải của Oman”, Bộ Quốc phòng Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết hôm nay.
VLCC là những siêu tàu chở dầu thô có khả năng trọng tải toàn phần 150.000-320.000 tấn, tương đương khoảng 2 triệu thùng dầu. Chúng là huyết mạch vận tải năng lượng toàn cầu, thường vận chuyển dầu thô từ Trung Đông đến các thị trường tiêu thụ lớn trên thế giới.
Vụ tấn công làm một thành viên thủy thủ đoàn, là công dân Ấn Độ, thiệt mạng. 8 người cũng bị thương, trong đó có 4 người bị thương nặng. Đám cháy đã bùng phát trên cả hai tàu và gây thiệt hại, nhưng ngọn lửa đã được khống chế.
“Chúng tôi lên án vụ tấn công này, coi đó là hành động vi phạm nghiêm trọng và phá vỡ luật pháp quốc tế, đe dọa an ninh cũng như ổn định khu vực”, Bộ Quốc phòng UAE nói.
Iran chưa phản hồi cáo buộc của UAE. Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 13/7 tuyên bố đã bắn cảnh cáo hai tàu “đang tìm cách vượt eo biển Hormuz trái phép”.
Eo biển Hormuz, nơi 20% lượng dầu mỏ của thế giới đi qua trước khi nổ ra xung đột Trung Đông, đang là tâm điểm mâu thuẫn giữa Mỹ và Iran. Căng thẳng tại khu vực leo thang trở lại từ ngày 25/6, khi tàu hàng Ever Lovely bị tấn công trong lúc di chuyển gần Oman.
Washington cáo buộc Tehran đứng sau sự việc và không kích nhiều mục tiêu ven biển Iran để trả đũa. Iran đáp trả bằng cách tập kích các căn cứ đồn trú của Mỹ trong khu vực. Vòng lặp ăn miếng trả miếng diễn ra nhiều lần trong những ngày qua, khiến thỏa thuận ngừng bắn hai bên gần như bị vô hiệu hóa.
Tổng thống Donald Trump ngày 13/7 tuyên bố tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với cảng biển Iran và sẽ thu “phí bảo vệ” tương đương 20% giá trị hàng hóa của các tàu đi qua eo biển Hormuz. Ông giải thích đây là chi phí cần thiết để Mỹ thực hiện nhiệm vụ đảm bảo an ninh và an toàn qua tuyến đường thủy quan trọng này.
Bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran ký hồi giữa tháng 6 gồm 14 điểm, trong đó điều 5 nêu rằng Iran cam kết tạo điều kiện để các tàu thương mại đi lại an toàn và miễn phí qua tuyến vịnh Ba Tư – biển Oman trong vòng 60 ngày. Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển Iran và miễn trừ trừng phạt với dầu xuất khẩu của nước này.
Iran sẽ phối hợp với Oman và các quốc gia ven vịnh Ba Tư để xây dựng cơ chế quản lý và cung cấp dịch vụ hàng hải tại eo biển Hormuz trong tương lai, trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Tuy nhiên, văn bản không nêu cụ thể về phương thức triển khai, nên các bên liên quan có cách diễn giải riêng của mình về từng điều khoản. Iran cho rằng nước này giữ vai trò chủ đạo trong điều phối hoạt động của tàu bè qua Hormuz. Trong khi đó, Mỹ coi điều 5 là chìa khóa để khôi phục tự do đi lại ở eo biển.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cuối ngày 12/6 cho biết: "Iran đã phóng nhiều UAV nhằm cố gắng tấn công các tàu thương mại đang đi qua eo biển Hormuz. Lực lượng Mỹ đã bắn hạ tất cả chúng trong những giờ qua khi dòng chảy giao thông qua eo biển vẫn tiếp tục mà không bị cản trở. Hành lang thương mại quốc tế vẫn tiếp tục mở cửa cho hoạt động quá cảnh".
Sự việc diễn ra trong bối cảnh giới chức Mỹ và Iran đều xác nhận sắp đạt được một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột, trong đó có điều khoản liên quan đến eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải chiến lược đối với năng lượng toàn cầu.
Iran gần như phong tỏa eo biển này kể từ khi xung đột nổ ra hồi cuối tháng 2. Mới đây, sau các cuộc không kích của Mỹ, Iran tuyên bố đóng hoàn toàn Hormuz đối với mọi tàu thuyền thương mại, kể cả những tàu đã được cấp phép trước đó.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết, sau khi thiết lập một chế độ pháp lý mới cho eo biển Hormuz, Iran sẽ sử dụng các khí tài quân sự để kiểm soát eo biển này nếu cần thiết.
"Chúng tôi không thể kiểm soát eo biển Hormuz bằng quân sự mãi mãi, nhưng nếu cần thiết, quân đội sẽ can thiệp. Thanh gươm sẽ luôn được giương cao trên eo biển Hormuz”, ông phát biểu trên đài truyền hình quốc gia.
Ông cho biết Iran đang tiến hành các cuộc tham vấn với Oman liên quan đến việc thiết lập một chế độ quản lý mới cho eo biển Hormuz, đồng thời cũng đã bắt đầu tham vấn với các quốc gia khác mà eo biển Hormuz có vai trò quan trọng đối với họ.
Ông nêu rõ, theo thỏa thuận, tuyến đường thủy này sẽ không quay trở lại phương thức hoạt động như trước xung đột. Iran sẽ không thu phí quá cảnh Hormuz mà sẽ thu "phí dịch vụ" đối với hoạt động quá cảnh qua eo biển này.
Ông Abbas Araghchi cho biết có những bên phản đối thỏa thuận của Tehran với Washington, trước hết là Israel.
Ngoại trưởng Iran cũng cho biết, Iran và Mỹ có thể ký thỏa thuận chấm dứt xung đột trong vòng vài ngày tới.
Ông tiết lộ, các tài sản bị đóng băng của Iran sẽ được giải phóng sau khi hai bên ký kết một bản ghi nhớ.
"Các tài sản bị đóng băng của Iran sẽ được giải phóng theo bản ghi nhớ sắp được ký kết. Liên quan đến vấn đề bồi thường, thỏa thuận này cung cấp một kế hoạch kinh tế cho Iran", ông Araghchi chia sẻ. Ông nói thêm, kế hoạch này sẽ khai thông các nguồn lực tài chính đáng kể cho đất nước.
Hãng Reuters ngày 6.4 đưa tin cơ quan tình báo Hàn Quốc giờ đây tin rằng con gái của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã được xác định là người kế nhiệm ông trong tương lai, với hình ảnh gần đây về việc cô lái xe tăng dường như nhằm bác bỏ mọi nghi ngờ.
Cơ quan Tình báo quốc gia Hàn Quốc (NIS) báo cáo với các nghị sĩ nước này rằng đánh giá của họ không phải dựa trên suy luận gián tiếp mà là căn cứ vào "tình báo đáng tin cậy" do cơ quan này thu thập.
NIS cho rằng việc Triều Tiên tung hình ảnh con gái ông Kim lái xe tăng nhằm làm nổi bật năng khiếu quân sự của cô và xua tan nghi ngờ về người thừa kế là nữ, các nhà lập pháp Hàn Quốc cho biết.
Tháng trước, Hãng thông tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA) đăng những hình ảnh ông Kim cùng cô con gái lái xe tăng mới, sau những hình ảnh cô bắn súng trường tại một trường bắn và sử dụng súng ngắn.
Những cảnh quay như vậy nhằm gây chú ý, tương tự những lần xuất hiện trước công chúng với tư cách quân nhân của ông Kim Jong-un vào đầu thập niên 2010, khi ông đang được chuẩn bị để kế vị cha mình, nghị sĩ đảng Dân chủ cầm quyền tại Hàn Quốc Park Sun-won cho biết.
Đánh giá mới nhất về con gái của ông Kim Jong-un, được cho là khoảng 13 tuổi và tên là Ju-ae, là một bước tiến so với phân tích trước đó của cơ quan tình báo cho rằng cô bé có khả năng đang được đào tạo để kế vị cha mình.
Tuy nhiên, một số chuyên gia về Triều Tiên kêu gọi thận trọng trong việc diễn giải những hình ảnh này như những tín hiệu kế vị rõ ràng.
Nhà phân tích Hong Min tại Viện Thống nhất quốc gia Hàn Quốc, cho biết chỉ riêng việc cô Ju-ae xuất hiện trên xe tăng là không đủ để kết luận rằng cô đã được xác nhận là người kế vị. Theo chuyên gia này, cô bé xuất hiện cùng cha chứ không phải độc lập, không giống như những lần xuất hiện một mình của ông Kim trong giai đoạn chuẩn bị cho nhiệm kỳ của ông.
Phía Triều Tiên chưa bình luận gì về các đánh giá trên.
Trong một diễn biến khác, các nghị sĩ Hàn Quốc cho rằng Triều Tiên thử nghiệm động cơ tên lửa nhiên liệu rắn hồi tháng 3 là nhằm chế tạo tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) bằng sợi carbon nhằm tăng phạm vi và cho phép mang theo nhiều đầu đạn với trọng lượng nặng hơn.
Họ cho biết động cơ mới có khả năng tạo ra lực đẩy lớn hơn so với mẫu trước đó được thử nghiệm vào năm 2024, vốn đã được đánh giá là có khả năng tấn công bất cứ nơi nào trên lục địa Mỹ.
Ông Kim đã có mặt tại cuộc thử nghiệm ngày 28.3 và cho biết đây là một bước nâng cấp đáng kể cho lực lượng chiến lược của nước này.
