"Những mối đe dọa này là nỗ lực nhằm làm suy yếu hỗ trợ dành cho Ukraine và thử thách đoàn kết của chúng tôi. Thông điệp của chúng tôi rất rõ ràng: Không bao giờ khuất phục trước sự đe dọa. Những hành động thách thức cùng mọi hoạt động gián điệp trên lãnh thổ Đức là điều hoàn toàn không thể chấp nhận được", Bộ Ngoại giao Đức cho biết hôm 20/4.
Cơ quan này không nêu "những mối đe dọa trực tiếp" được đề cập là gì, đồng thời từ chối cung cấp thêm thông tin khi được liên hệ.
Đại sứ quán Nga cũng không đưa ra bình luận.
Bộ Quốc phòng Nga tuần trước công bố danh sách 21 doanh nghiệp mà Moskva cáo buộc là công ty con của các tập đoàn quốc phòng Ukraine hoặc nhà cung cấp linh kiện thiết yếu cho Kiev. Ít nhất 3 công ty Đức nằm trong danh sách đơn vị cung cấp máy bay không người lái (UAV) cho Ukraine.
"Người dân châu Âu không chỉ cần hiểu rõ căn nguyên sâu xa của những mối đe dọa đối với an toàn của họ, mà còn phải biết địa chỉ cũng như vị trí các công ty 'Ukraine' và 'liên doanh' đang sản xuất UAV cùng linh kiện phục vụ Ukraine ngay tại nước mình", Bộ Quốc phòng Nga cho hay.
Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Liên bang Nga Dmitry Medvedev còn gọi các công ty trong danh sách là "mục tiêu tiềm năng của quân đội", cho rằng quyết định tập kích những địa điểm này sẽ tùy thuộc vào diễn biến chiến sự ở Ukraine.
Giới chức Nga sáng 20/4 bắt một phụ nữ Đức bị cáo buộc mang theo bom tự chế trong ba lô. Moskva cho rằng đây là âm mưu của Kiev nhằm phá hoại một tòa nhà của cơ quan thực thi pháp luật tại thành phố Pyatigorsk.
Cơ quan An ninh liên bang Nga (FSB) cho hay người phụ nữ, sinh năm 1969, bị lôi kéo bởi công dân đến từ một quốc gia Trung Á đang làm việc cho cơ quan an ninh Ukraine. Quả bom được thiết kế để kích nổ từ xa và có thể khiến người phụ nữ thiệt mạng.
FSB cáo buộc người đàn ông Trung Á sinh năm 1997, đã "ủng hộ hệ tư tưởng cực đoan". Nghi phạm bị bắt gần tòa nhà cơ quan thực thi pháp luật mà anh ta và người phụ nữ Đức lên kế hoạch cài bom.
Ukraine chưa đưa ra phản hồi về cáo buộc. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Đức cho biết đã nắm được các thông tin về sự việc, nhưng từ chối bình luận thêm vì lý do quyền riêng tư.
Tin Gốc: Vnexpress
Phát biểu trong cuộc họp nội các tại Nhà Trắng ngày 27/5, khi được hỏi liệu ông có chấp nhận một thỏa thuận ngắn hạn cho phép Oman cùng Iran kiểm soát eo biển Hormuz hay không, Tổng thống Donald Trump bác bỏ bằng những lời lẽ gay gắt nhất, ngay cả với đồng minh Oman.
"Không, eo biển phải được mở cho tất cả mọi người, đây là vùng biển quốc tế. Chúng ta sẽ giám sát nó, nhưng không ai được phép kiểm soát nó cả. Đó là một phần trong tiến trình đàm phán. Họ muốn kiểm soát nó, nhưng không ai có thể làm vậy. Oman cũng sẽ phải biết điều như bao nước khác, bằng không chúng ta sẽ thổi bay họ. Họ hiểu rõ điều đó và họ sẽ ổn thôi", ông Trump nói.
Đây là phát biểu rất đáng chú ý, được ông Trump bất ngờ đưa ra trong cuộc họp mà không chuẩn bị trước bằng văn bản, thể hiện phong cách "gây sốc" của Tổng thống Mỹ trong chính sách đối ngoại, theo bình luận viên Aaron Blake của CNN. Điều đáng chú ý tiếp theo là lý do ông Trump đưa ra lời đe dọa quyết liệt như vậy với Oman, đồng minh thân cận hàng đầu của Mỹ ở Trung Đông.
Mỹ và Oman đã duy trì quan hệ đồng minh thân thiết, bền chặt suốt hơn 200 năm qua, có nhiều hiệp ước hợp tác về an ninh, thương mại, công nghệ.
Trong nhiều năm, Oman còn là bên trung gian hòa giải lặng lẽ tại vùng Vịnh. Họ được cả Mỹ và Iran tin tưởng khi đứng ra tổ chức các cuộc đàm phán bí mật, chuyển giao những thông điệp nhạy cảm và giúp ngăn chặn các cuộc khủng hoảng khu vực leo thang nghiêm trọng hơn.
Vì vậy, khi Tổng thống Trump tung ra lời cảnh báo nhằm vào Muscat, điều này khiến không ít người cảm thấy bất ngờ.
Ban đầu, một số người cho rằng ông Trump đã nhầm lẫn và ý ông muốn đề cập đến là Iran, không phải Oman. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó đã đăng lại những phát biểu từ Tổng thống lên mạng xã hội X cùng một văn bản ghi lại nội dung cuộc họp nội các có nhắc đến Oman một cách rõ ràng, dường như nhằm tái khẳng định thông điệp.
Bình luận viên kỳ cựu Stephen N.R. từ Gulf News nhận định những phát biểu của Tổng thống Trump phản ánh một cuộc đối đầu quyết liệt và ngày càng căng thẳng nhằm tranh giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz cũng như quyền quyết định cục diện tại đây sau nhiều tháng giao tranh, phong tỏa hàng hải khiến giao thương bị đình trệ.
Ông Trump đưa ra bình luận sau khi truyền thông nhà nước Iran đưa tin về khuôn khổ của một bản ghi nhớ (MOU) với Mỹ, trong đó Tehran yêu cầu trao cho Iran và Oman quyền đồng kiểm soát để quản lý eo biển Hormuz. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ đã gọi thông tin trên là "hoàn toàn bịa đặt".
Stephen đánh giá phản ứng gay gắt bất thường của Tổng thống Mỹ đối với Muscat là tín hiệu rõ ràng cho thấy Washington phản đối bất kỳ hệ thống khu vực nào giúp Iran gây ảnh hưởng đối với eo biển Hormuz, dù là trực tiếp hay gián tiếp.
Tuy nhiên, Raed Jarrar, giám đốc vận động chính sách tại tổ chức nhân quyền DAWN, trụ sở tại Mỹ, nhận định lời đe dọa sử dụng vũ lực từ Tổng thống Mỹ với đồng minh là "thực sự liều lĩnh".
"Hiến chương Liên Hợp Quốc cấm đe dọa sử dụng vũ lực chống lại bất kỳ quốc gia nào và lệnh cấm đó ràng buộc Mỹ giống hệt như mọi quốc gia khác", ông nói.
Vai trò của Oman
Oman nắm giữ một trong những vị trí chiến lược nhạy cảm nhất vùng Vịnh. Vịnh Oman là tuyến đường biển chính dẫn từ biển Arab vào eo biển Hormuz, biến Muscat thành mắt xích then chốt đối với an ninh hàng hải khu vực.
Tuy nhiên, tầm quan trọng của Oman không chỉ dừng lại ở yếu tố địa lý. Trong nhiều thập kỷ, Muscat luôn giữ quan hệ chặt chẽ với cả các cường quốc phương Tây lẫn Iran, nhờ đó có thể đứng ra làm trung gian trung lập mỗi khi căng thẳng leo thang.
Oman từng là nơi diễn ra các cuộc đàm phán ngầm trong các vòng thương lượng hạt nhân trước đây giữa Mỹ và Iran, đồng thời thường xuyên làm cầu nối ngoại giao kín đáo giữa Tehran và Washington. Chính uy tín này của Oman là lý do những phát biểu từ Tổng thống Trump khiến cả khu vực phải đặc biệt chú ý.
Mối lo của Mỹ
Theo những bản tin gần đây từ Bloomberg News và New York Times, giới chức Iran đã thảo luận về các phương án thu phí đối với tàu thuyền di chuyển trên eo biển Hormuz, đổi lại bằng các dịch vụ hàng hải, hỗ trợ định vị hoặc điều tiết giao thông.
Phía Iran lập luận rằng cơ chế này sẽ đảm bảo minh bạch và nó gắn liền với trách nhiệm giữ gìn an ninh khu vực chứ không phải phí quá cảnh trực tiếp, một khác biệt có thể mang tính quyết định theo luật biển quốc tế.
Đại sứ Iran tại Pháp Mohammad Amin-Nejad cho biết Iran và Oman cần "huy động mọi nguồn lực" để cung cấp các dịch vụ an ninh cũng như điều phối tàu thuyền qua lại eo biển.
Oman trong khi đó chưa từng tuyên bố sẽ cùng Iran kiểm soát, điều phối eo biển Hormuz. Muscat cũng chưa bình luận về lời cảnh báo từ Tổng thống Trump.
Khác biệt giữa "phí dịch vụ" và "phí quá cảnh" đang trở thành tâm điểm của cuộc chiến ngoại giao.
Theo luật biển quốc tế, trong đó có các nguyên tắc từ Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, tàu thuyền nhìn chung được đảm bảo quyền quá cảnh qua các eo biển quốc tế mà không bị can thiệp.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng việc thu phí trực tiếp đối với tàu bè chỉ vì chúng đi qua eo biển Hormuz chắc chắn vi phạm luật quốc tế. Tuy nhiên, nếu được thiết kế một cách khéo léo, các khoản phí gắn liền với những dịch vụ hàng hải cụ thể có thể sẽ rơi vào một vùng xám pháp lý. Song bất kỳ hệ thống nào như vậy cũng có thể biến thành một hình thức gây áp lực trá hình đối với một trong những hành lang năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã công khai phản đối mọi kế hoạch nhằm áp đặt những khoản phí lên tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz. Phát biểu tại Liên Hợp Quốc hồi đầu tuần trước, Phó đại diện thường trực UAE Mohamed Abushahab khẳng định các tuyến đường thủy quốc tế "không thể bị đem ra tống tiền". UAE cũng cáo buộc Iran tiếp tục đe dọa an ninh hàng hải tại eo biển này.
Đối với các quốc gia vùng Vịnh, mối lo ngại không chỉ dừng lại ở góc độ kinh tế mà còn là vấn đề chiến lược. Chính quyền các nước trong khu vực lo sợ những gián đoạn do chiến sự tại eo biển Hormuz sẽ dần biến thành một cơ chế chính trị lâu dài, giúp Iran gia tăng tầm ảnh hưởng đối với hoạt động định vị, điều phối an ninh hoặc chi phí vận tải biển.
Theo Stephen, những phát biểu từ Tổng thống Trump cho thấy Mỹ lo ngại các thỏa thuận thời chiến quanh eo biển Hormuz có thể biến thành một cơ chế khu vực lâu dài, qua đó gạt bỏ ảnh hưởng trực tiếp của Washington đối với an ninh hàng hải vùng Vịnh.
Lập trường của Mỹ trước sau như một: Hormuz là tuyến đường thủy quốc tế và phải luôn mở cửa cho tất cả các nước, không kèm theo bất kỳ hạn chế khu vực hay điều kiện chính trị nào, Stephen nói.
"Bằng việc công khai cảnh báo Oman, đồng thời bác bỏ mọi vai trò của Iran trong việc giám sát Hormuz, ông Trump đã vạch ra một 'lằn ranh đỏ' trước mọi ý định thiết lập một cơ chế quản lý nội bộ đối với eo biển", Stephen nhận xét.
Ông cho rằng cuộc khủng hoảng Hormuz giờ đây không còn đơn thuần là câu chuyện khai thông lại các tuyến hải trình sau nhiều tháng chiến sự. Bản chất của nó đang ngày càng lộ rõ là một cuộc đối đầu địa chính trị rộng lớn hơn nhằm tranh giành quyền định đoạt luật chơi đối với một trong những tuyến đường thủy chiến lược nhất hành tinh.
"Ngay trong vòng xoáy đó, Oman bỗng nhiên thấy mình rơi vào ngay tâm bão", Stephen nói.
Tin Gốc: Vnexpress
"Theo quyết định chung của lãnh đạo Cộng hòa Mali, những đơn vị đóng quân và chiến đấu tại Kidal đã rời khu vực này cùng với binh sĩ Mali", Quân đoàn châu Phi thông báo trên mạng xã hội hôm 27/4.
Lực lượng này cho biết các tay súng bị thương và thiết bị hạng nặng đã được sơ tán, tuyên bố sẽ tiếp tục hoạt động tại những khu vực khác ở Mali song không nêu chi tiết. "Tình hình ở Cộng hòa Mali tiếp tục diễn biến phức tạp", Quân đoàn châu Phi cho hay, thêm rằng một số dân thường bị thương đã được đưa tới các đơn vị y tế của họ.
Mohamed Elmaouloud Ramadane, phát ngôn viên nhóm vũ trang ly khai Mặt trận Giải phóng Azawad (FLA), trước đó tuyên bố nhóm đã đạt được thỏa thuận với Quân đoàn châu Phi về đảm bảo cho lực lượng này "rút lui an toàn khỏi giao tranh".
Giới chức Mali chưa xác nhận thông tin. Tuy nhiên, một nguồn tin thân cận với lãnh đạo địa phương nói rằng quân đội Mali đã rời Kidal và lực lượng FLA đang ở trong thành phố.
Theo AFP, thành phố Kidal là điểm trung chuyển quan trọng giữa Mali và Algeria. Đây là trụ sở không chính thức của FLA trong hơn một thập kỷ, trước khi quân đội Mali kiểm soát thành phố vào cuối năm 2023 với sự trợ giúp của lính đánh thuê Nga. Thành trì này từng là trở ngại lớn đối với nỗ lực của chính phủ Mali nhằm kiểm soát toàn bộ khu vực và đất nước.
Mali nhiều năm qua phải đối mặt với các cuộc nổi dậy từ lực lượng ly khai ở phía bắc, cũng như những nhóm vũ trang có liên hệ với al-Qaeda và tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.
Các vụ nổ đã xuất hiện ở nhiều khu vực tại Mali từ hôm 25/4, trong đó có thủ đô Bamako. Nhiều vụ tấn công cũng xảy ra ở hai thành phố miền trung Sevare và Mopti, cũng như Gao và Kidal ở phía bắc. Bộ trưởng Quốc phòng Mali Sadio Camara đã thiệt mạng khi nhà riêng của ông bị đánh bom xe.
FLA, lực lượng muốn thành lập nhà nước ly khai ở các khu vực phía bắc mà người dân tộc Tuareg sinh sống, được cho là chỉ tập trung tấn công những thành phố ở vùng này. Trong khi đó, phiến quân al-Islam wal-Muslimin (JNIM) đã cùng lúc tập kích nhiều khu vực khác nhau.
Kidal đã trở nên yên tĩnh vào ngày 27/4. Các trường học và văn phòng đã mở cửa trở lại, một số trạm kiểm soát quân sự được thiết lập cuối tuần trước đã được dỡ bỏ.
Tại thị trấn Tessit ở phía nam thành phố Gao, JNIM tuyên bố quân đội Mali đã đầu hàng, thêm rằng họ đã cho phép các binh sĩ từ bỏ vũ khí và rút đi an toàn. Quân đội Mali chưa xác nhận thông tin.
Quân đoàn châu Phi là tổ chức bán quân sự do Bộ Quốc phòng Nga trực tiếp quản lý, nhằm thay thế vai trò của tập đoàn quân sự tư nhân Wagner ở châu Phi, sau khi người sáng lập Wagner là Yevgeny Prigozhin tiến hành cuộc nổi dậy bất thành hồi tháng 6/2023. Hãng thông tấn Reuters cho biết 70-80% thành viên Quân đoàn châu Phi từng làm việc cho Wagner.
Theo đài BBC, Nga được tiếp cận các tài nguyên thiên nhiên quan trọng, như vàng, kim cương và uranium, khi giúp đỡ chính quyền địa phương.
Tin Gốc: Vnexpress