Theo Hãng tin AFP, Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares ngày 9-4 tuyên bố Madrid sẽ mở lại đại sứ quán tại Iran, đồng thời cáo buộc Israel vi phạm luật pháp quốc tế và thỏa thuận ngừng bắn hai tuần ở Trung Đông khi tiến hành không kích vào Lebanon.
Phát biểu trước báo giới, ông Albares cho biết đã chỉ đạo đại sứ Tây Ban Nha tại Tehran quay lại nhiệm sở, khôi phục hoạt động đại sứ quán, nhằm tham gia các nỗ lực thúc đẩy hòa bình trong khu vực từ “mọi hướng có thể”, kể cả từ thủ đô Iran.
Trước đó tại phiên họp hạ viện, ông Albares chỉ trích Israel “phớt lờ lệnh ngừng bắn và vi phạm luật pháp quốc tế” khi thả “hàng trăm quả bom xuống Lebanon” trong ngày 8-4.
Tây Ban Nha hiện là một trong những quốc gia phương Tây có lập trường cứng rắn nhất đối với các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel tại Iran và Lebanon.
Madrid cũng đã đóng cửa không phận với các máy bay liên quan đến xung đột, cho rằng đây là hành động “liều lĩnh và bất hợp pháp”.
Cùng ngày, Anh cũng bày tỏ quan ngại về tình hình leo thang tại Lebanon. Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cho biết London “rất mong muốn” lệnh ngừng bắn được mở rộng sang Lebanon, trước những hậu quả nhân đạo nghiêm trọng và làn sóng di dời quy mô lớn.
Phát biểu này được đưa ra trong chuyến công du vùng Vịnh của Thủ tướng Anh Keir Starmer, nhằm thúc đẩy các nỗ lực củng cố lệnh ngừng bắn và hướng tới một giải pháp hòa bình lâu dài.
Dù thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ – Iran đã được công bố trước đó, hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz chiến lược vẫn chưa được khôi phục hoàn toàn do vẫn còn xung đột tại Lebanon.
Anh kêu gọi mở lại tuyến đường thủy này một cách “đầy đủ và vô điều kiện”, đồng thời nhấn mạnh không được phép áp đặt phí hoặc hạn chế đối với tuyến vận tải quốc tế quan trọng.
Trong khi đó tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning cho biết nước này hy vọng “các bên liên quan có thể nắm bắt cơ hội hòa bình và sớm đưa khu vực trở lại ổn định” sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn
Theo bà Mao, Trung Quốc đã duy trì liên lạc với tất cả các bên và tích cực thúc đẩy hòa giải nhằm ngăn chặn xung đột lan rộng. Bắc Kinh cũng nhấn mạnh các bất đồng cần được giải quyết thông qua đối thoại và tham vấn.
Liên quan đến Lebanon, Trung Quốc nhấn mạnh chủ quyền và an ninh của quốc gia này cần được tôn trọng, đồng thời kêu gọi bảo đảm an toàn cho dân thường và hạ nhiệt căng thẳng khu vực.
Đô đốc Brad Cooper, người đứng đầu Bộ Tư lệnh trung ương Mỹ (CENTCOM), cho biết lực lượng nước này đã đánh chìm 6 tàu của IRGC khi chúng tìm cách cản trở nhiệm vụ hộ tống tàu qua eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó nói con số này là 7 tàu.
Tuy nhiên, Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB ngày 5.5 dẫn lời một chỉ huy quân sự giấu tên cho biết kết quả điều tra ban đầu cho thấy không có tàu IRGC nào bị trúng đạn. Thay vào đó, lực lượng Mỹ đã "tấn công 2 thuyền nhỏ chở dân thường" đang di chuyển từ Khasab (Oman) về phía Iran ngày 4.5, khiến 5 hành khách thiệt mạng. Tehran khẳng định Washington "phải chịu trách nhiệm" về vụ việc.
Quân đội Mỹ hiện chưa bình luận về cáo buộc này.
Căng thẳng leo thang trong bối cảnh Mỹ triển khai chiến dịch "Dự án tự do" nhằm mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz - khu vực bị Iran phong tỏa sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel ngày 28.2. Chiến dịch này được cho là đã làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh đạt được giữa 2 bên ngày 8.4, theo Al Jazeera.
Phát biểu ngày 5.5, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho rằng "một phương trình mới tại eo biển Hormuz đang hình thành", đồng thời cáo buộc Mỹ và đồng minh làm suy yếu an ninh hàng hải khu vực. Phía Iran thường xuyên cảnh báo các tàu thương mại không được đi qua eo biển nếu chưa được phép, đồng thời đe dọa tấn công lực lượng Mỹ nếu tiếp cận khu vực.
Cùng ngày, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cáo buộc Iran đã tấn công một tàu chở dầu của nước này bằng máy bay không người lái, đồng thời phóng 15 tên lửa đạn đạo và 4 UAV vào lãnh thổ UAE, theo Reuters.
Bình luận về vụ việc, một quan chức quân sự Iran khẳng định: "Iran không hề có kế hoạch tấn công các cơ sở dầu mỏ nói trên từ trước, và những gì đã xảy ra là kết quả của hành động phiêu lưu quân sự của Mỹ nhằm tạo ra một lối đi cho việc vận chuyển trái phép các tàu thuyền qua các tuyến đường thủy bị hạn chế của eo biển Hormuz".
Trong khi đó, quân đội Mỹ cho biết 2 tàu mang cờ Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz ngày 4.5 với sự hỗ trợ của tàu khu trục. IRGC phủ nhận thông tin này, song hãng vận tải biển toàn cầu Maersk sau đó xác nhận tàu Alliance Fairfax mang cờ Mỹ đã rời Vịnh Ba Tư qua eo biển với sự hộ tống của quân đội Mỹ.
Trong cuộc phỏng vấn ngày 4.5, Tổng thống Trump từ chối xác nhận thỏa thuận ngừng bắn với Iran còn hiệu lực hay không, nhưng cho rằng xung đột có thể kéo dài thêm "2 đến 3 tuần". Ông cũng tuyên bố Mỹ đang "kiểm soát" eo biển Hormuz trong khuôn khổ chiến dịch hiện tại.
Căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu - đã khiến giá dầu và phân bón tăng vọt, đồng thời làm dấy lên lo ngại về một cuộc suy thoái toàn cầu và tình trạng khẩn cấp về lương thực, theo Al Jazeera.
Đài NHK đưa tin, ngày 19-7, Nhật Bản đã ký quyết định cung cấp thiết bị quốc phòng cho Campuchia trong khuôn khổ chương trình Hỗ trợ An ninh chính thức (OSA).
Lễ ký kết diễn ra tại Bộ Quốc phòng Campuchia với sự tham dự của Đại sứ Nhật Bản tại Campuchia Ueno Atsushi và Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia Tea Seiha.
Chương trình Hỗ trợ An ninh chính thức có mục đích thắt chặt hợp tác an ninh giữa các quốc gia có cùng chí hướng phát triển thông qua cung cấp miễn phí thiết bị quốc phòng.
Đây là lần đầu tiên Nhật Bản chuyển giao thiết bị cho Campuchia theo OSA. Tokyo dự kiến cung cấp các thiết bị liên lạc và tàu tuần tra trị giá 500 triệu yen (khoảng 3 triệu USD).
Phía Campuchia dự định thành lập một trường đào tạo liên lạc quân sự, đồng thời lên kế hoạch hợp tác với Lực lượng Tự vệ Mặt đất Nhật Bản.
Phát biểu với Đài NHK sau lễ ký kết, Đại sứ Ueno cho biết ông tin tưởng hợp tác an ninh giữa Nhật Bản và Campuchia đã bước sang một giai đoạn mới thông qua chương trình OSA. Ông nhấn mạnh mong muốn tham vấn với phía Campuchia về các phương thức hợp tác cụ thể trong thời gian tới.
Chương trình OSA được Nhật Bản triển khai từ năm 2023. Chi phí Nhật Bản dành cho chương trình đã tăng đáng kể, từ khoảng 13,8 triệu USD năm 2023 tăng lên 34,6 triệu USD năm 2024 và 56 triệu USD năm 2025.
9 nước đã nhận viện trợ từ chương trình OSA tính đến thời điểm hiện tại gồm Campuchia, Indonesia, Malaysia, Philippines, Papua New Guinea, Sri Lanka, Thái Lan, Đông Timor và Tonga.
Theo Hãng tin Tasnim, ngày 14-4, Iran cho biết ước tính ban đầu về thiệt hại do chiến sự gây ra vào khoảng 270 tỉ USD, cam kết sẽ yêu cầu bồi thường.
Cụ thể, người phát ngôn Chính phủ Iran Fatemeh Mohajerani thông tin thiệt hại từ các cuộc tấn công "gây hấn" của Mỹ - Israel đã "được đánh giá qua nhiều tầng lớp". Hiện con số sơ bộ rơi vào khoảng 270 tỉ USD, nhưng bà nhấn mạnh sẽ còn tăng cao hơn nữa khi quá trình đánh giá hư hại vẫn đang được tiếp tục.
Đặc biệt, theo bà Mohajerani, việc bồi thường thiệt hại là "một trong những vấn đề mà nhóm đàm phán của Iran đang theo đuổi", và cũng đã được thảo luận tại các cuộc đàm phán ở Islamabad vừa qua.
Theo phía Iran, các cuộc trao đổi gần đây giữa phái đoàn nước này và Mỹ tại Islamabad, do Pakistan làm trung gian, cũng đã đề cập đến vấn đề bồi thường.
Trong khi đó theo một ước tính khác được trang Jago News dẫn, việc Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz sẽ khiến Iran thiệt hại khoảng 435 triệu USD mỗi ngày, trong đó có 276 triệu USD từ xuất khẩu bị mất, chủ yếu là dầu thô và các sản phẩm hóa dầu.
Ở diễn biến liên quan, Chủ tịch Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran (IRCS) Pir-Hossein Koulivand cũng cho hay có hơn 125.000 công trình dân sự đã bị phá hủy hoặc hư hại nghiêm trọng trong xung đột, trong đó có khoảng 100.000 nhà ở và 23.500 cơ sở thương mại.
Tổ chức Pháp y Iran cũng thống kê chiến sự bùng phát kể từ cuối tháng 2 đã khiến ít nhất 3.753 người thiệt mạng, bao gồm phụ nữ và trẻ em.
