Tạo ra một ngôn ngữ hoàn chỉnh vốn là công việc có thể tiêu tốn nhiều năm của các nhà ngôn ngữ học, nhà văn và những người xây dựng thế giới giả tưởng. Giờ đây, trí tuệ nhân tạo có thể làm phần lớn công việc ấy gần như tự động.
Hệ thống mang tên ConlangCrafter được phát triển dựa trên các mô hình ngôn ngữ lớn, có khả năng thiết kế những “ngôn ngữ nhân tạo” tương tự tiếng Na’vi trong loạt phim Avatar hay tiếng Quenya trong thế giới của nhà văn J.R.R. Tolkien.
Nghiên cứu về hệ thống này được trình bày tại Hội nghị thường niên lần thứ 64 của Hiệp hội Ngôn ngữ học tính toán, tổ chức tại thành phố San Diego (Mỹ) vào đầu tháng 7 vừa qua. Công trình do Morris Alper, Moran Yanuka, Raja Giryes và Gašper Beguš thực hiện.
Để tạo một ngôn ngữ mới, ConlangCrafter trước tiên tự viết một “bản thiết kế”, xác định hệ thống âm thanh, cách cấu tạo từ, trật tự các thành phần trong câu và những quy tắc ngữ pháp cơ bản.
Sau đó hệ thống sáng tạo kho từ vựng, dịch các câu tiếng Anh sang ngôn ngữ mới rồi tự kiểm tra xem bản dịch có tuân thủ những quy tắc do chính nó đặt ra hay không.
Nếu phát hiện điểm mâu thuẫn, AI sẽ sửa lại bản thiết kế và thử lần nữa. Yếu tố ngẫu nhiên cũng được đưa vào từng công đoạn nhằm buộc hệ thống rời khỏi những khuôn mẫu quen thuộc và tạo ra các tổ hợp ngôn ngữ khác thường hơn.
Đến nay, ConlangCrafter đã tạo ra hàng chục ngôn ngữ, từ những hệ thống gần giống tiếng nói của con người đến các hình thức giao tiếp mang màu sắc khoa học viễn tưởng.
Trong một thử nghiệm, hệ thống này xây dựng ngôn ngữ cho sinh vật ngoài hành tinh giống loài chân đầu, truyền đạt thông tin bằng sự thay đổi màu sắc và cử động xúc tu thay vì âm thanh.
Gašper Beguš – nhà ngôn ngữ học tính toán tại Đại học California, Berkeley (Mỹ), người dẫn dắt nhóm nghiên cứu – cho biết mục tiêu là tận dụng khả năng “bịa ra” của AI để tạo nên những ngôn ngữ hoàn toàn mới, thậm chí kỳ lạ đến mức con người có thể chưa từng nghĩ tới.
Theo nhóm phát triển, các đánh giá tự động và đánh giá của con người cho thấy ConlangCrafter có thể tạo ra những ngôn ngữ tương đối mạch lạc, đa dạng về cấu trúc mà không cần người sử dụng phải có kiến thức chuyên sâu về ngôn ngữ học.
Tuy nhiên việc tạo ra sản phẩm mới chưa đủ để thuyết phục tất cả các nhà khoa học rằng AI thực sự có khả năng sáng tạo.
Joseph Windsor – nhà ngôn ngữ học lý thuyết tại Đại học Calgary (Canada) – nhận xét những ngôn ngữ do ConlangCrafter tạo ra trông khá giống ngôn ngữ thật và tiến bộ hơn các công cụ trước đây.
Dù vậy chúng vẫn chưa đủ nhất quán để có thể được sử dụng trong những cuộc trò chuyện kéo dài.
Ông ví phương pháp của hệ thống như việc liên tục tung xúc xắc để lựa chọn từng đặc điểm: động từ đứng trước hay sau tân ngữ, ngôn ngữ có âm rung hay không, từ được biến đổi như thế nào.
Khi đủ số lần tung, một ngôn ngữ sẽ hình thành, nhưng theo Windsor, khó có thể gọi những viên xúc xắc là “sáng tạo”.
Ngược lại, Ganesh Bagler – nhà khoa học tính toán tại Viện Công nghệ thông tin Indraprastha ở Delhi (Ấn Độ) – cho rằng con người đang thần bí hóa khả năng sáng tạo của chính mình.
Đầu bếp kết hợp những nguyên liệu quen thuộc, còn nhạc sĩ sắp xếp lại các ý tưởng âm nhạc đã có, sáng tạo của con người, xét ở một mức độ nào đó, cũng là quá trình tạo ra tổ hợp mới.
Beguš cũng cho rằng sáng tạo không nhất thiết phải đi kèm ý thức. Do hoạt động dưới những ràng buộc khác con người, AI có thể tìm thấy những cấu trúc hoặc ý tưởng xa lạ, từ đó giúp con người nhìn thế giới theo những cách mới.
Dẫu vậy, ConlangCrafter vẫn thiếu một thành phần quan trọng: đời sống cộng đồng. Balthasar Bickel – nhà ngôn ngữ học tại Đại học Zürich (Thụy Sĩ) – lưu ý ngôn ngữ không đứng yên sau khi được tạo ra, mà liên tục thay đổi trong quá trình sử dụng.
Từ cũ có thể mang nghĩa mới, cách nói mới hình thành và những quy ước riêng xuất hiện giữa các nhóm người.
Nhóm nghiên cứu dự định cho nhiều hệ thống AI cùng học một ngôn ngữ mới rồi giao tiếp với nhau, qua đó quan sát liệu chúng có tự tạo thêm từ ngữ, cách diễn đạt và quy ước giống các cộng đồng con người hay không.
Morris Alper – đồng phát triển ConlangCrafter – nhấn mạnh công cụ này không nhằm thay thế những người sáng tạo ngôn ngữ. Nó có thể đóng vai trò như một “trợ lý sáng tạo”, đưa ra hàng loạt âm thanh, từ ngữ và cấu trúc để con người lựa chọn, loại bỏ hoặc tiếp tục hoàn thiện.
Với những người trẻ hiện đại hay các gia đình bận rộn như MC Đức Bảo, quỹ thời gian ở nhà đôi khi trở nên vô cùng xa xỉ. Sau một ngày dài mệt nhoài với lịch trình công việc dày đặc, khói bụi và kẹt xe, khoảnh khắc đẩy cửa bước vào nhà chính là lúc chúng ta khao khát sự thoải mái tuyệt đối.
Trong một video chia sẻ gần đây trên TikTok, chàng MC quốc dân đã đặt ra một câu hỏi rất thú vị: "Món đồ nào đáng tiền nhất trong nhà bạn?". Không phải là những món đồ trang trí đắt đỏ hay dàn âm thanh, nội thất xa hoa, câu trả lời của MC Đức Bảo lại là một thiết bị chúng ta dùng mỗi ngày, đến mức coi sự tồn tại của nó là hiển nhiên: Chiếc máy điều hòa không khí.
MC Đức Bảo chia sẻ một góc nhìn cực kỳ "thực tế": Một món đồ gia dụng thực sự tốt là khi nó hoạt động ổn định và bền bỉ đến mức bạn... gần như không bao giờ phải bận tâm hay nghĩ tới nó. Và "chân ái" đã đồng hành cùng gia đình nam MC, mang lại sự an tâm đó chính là chiếc điều hòa đến từ thương hiệu Nhật Bản - Mitsubishi Heavy Industries.
Điểm cộng đầu tiên khiến nam MC chấm điểm 10 cho chiếc điều hòa Mitsubishi Heavy Industries chính là khả năng làm lạnh thần tốc, nhờ công nghệ Jet Flow kết hợp cùng chức năng Hi Power. Chỉ vài giây sau khi bấm remote, luồng gió mát lạnh đã lan tỏa khắp mọi ngóc ngách, xua tan ngay lập tức cái nóng bức ngột ngạt của mùa hè đô thị. Không gian nhà bỗng chốc hóa thành một resort thu nhỏ, mang lại cảm giác sảng khoái và thư giãn ngay tức thì.
Không chỉ làm lạnh nhanh, Mitsubishi Heavy Industries còn ghi điểm nhờ khả năng vận hành bền bỉ ngay cả trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm từ 40 - 46°C, dàn nóng của máy vẫn duy trì khả năng hoạt động ổn định giúp máy làm lạnh hiệu quả. Thiết kế tối ưu cho khí hậu nhiệt đới giúp sản phẩm hoạt động bền bỉ, hạn chế quá tải khi nhiệt độ ngoài trời tăng cao - đặc biệt phù hợp với điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài tại Việt Nam.
Chưa dừng lại ở đó, dân tình thường rỉ tai nhau rằng đồ điện gia dụng thì cứ chuẩn Nhật mà chọn vì độ "nồi đồng cối đá" đã được minh chứng qua nhiều thế hệ. Độ bền ổn định của sản phẩm giúp hạn chế các sự cố hỏng hóc trong quá trình sử dụng, đồng thời giảm áp lực bảo trì và sửa chữa cho gia đình. Hơn nữa, với công nghệ DC Pam Inverter, máy vận hành cực kỳ êm ái, mang lại những giấc ngủ sâu và hoàn toàn không gây áp lực lên hóa đơn tiền điện mỗi tháng dù được bật liên tục mỗi ngày.
Nếu chỉ làm lạnh nhanh và tiết kiệm điện thì chưa đủ để gọi là một khoản đầu tư "đáng đồng tiền bát gạo" nhất. Điểm mấu chốt khiến MC Đức Bảo hoàn toàn bị chinh phục, và cũng là xu hướng lựa chọn đồ gia dụng của các gia đình hiện đại, chính là tính năng bảo vệ sức khỏe.
Bạn đã bao giờ nghe đến việc điều hòa vẫn đang "làm việc" ngay cả khi... đã tắt máy chưa? Nghe có vẻ vô lý nhưng đây lại là công nghệ Ion 24 giờ cực kỳ xịn sò trên các dòng điều hòa một chiều của Mitsubishi Heavy Industries.
Cụ thể, phần thân máy được phủ một lớp sơn đặc biệt chứa đá tourmaline, có khả năng tự động giải phóng ion âm (Vitamin của không khí) suốt 24 giờ. Ion âm vốn dĩ có rất nhiều trong các khu rừng nguyên sinh hay gần thác nước, nay lại được mang trọn vẹn vào phòng khách hay phòng ngủ của bạn.
Với những gia đình có người già hoặc trẻ nhỏ, đây thực sự là một tính năng "chạm đến trái tim", chăm sóc sức khỏe gia đình một cách thầm lặng nhưng vô cùng hiệu quả.
Sự lựa chọn của MC Đức Bảo cũng chính là hình ảnh phản chiếu cho phong cách sống của những người trẻ thành đạt ngày nay. Họ chọn cách "đầu tư thông minh" ngay từ đầu để có thể mua lại sự yên tâm, mua lấy thời gian nghỉ ngơi trọn vẹn và mua cả sự bảo vệ sức khỏe cho những người thân yêu nhất.
Chẳng cần tìm kiếm đâu xa những liệu pháp giải tỏa căng thẳng đắt đỏ. Đôi khi, hạnh phúc và sự "chill" nhất lại đến từ việc được ngả lưng trên chiếc sofa êm ái, hít thở bầu không khí trong lành, mát lạnh ngay tại chính tổ ấm của mình. Lựa chọn một thiết bị với tinh thần Lạnh tức thì - Khỏe bền bỉ chính là cách chúng ta thiết lập một tiêu chuẩn sống mới: Khỏe mạnh hơn, tiện nghi hơn và hạnh phúc hơn mỗi ngày.
Tìm hiểu thêm về giải pháp điều hòa chuẩn Nhật tại Mitsubishi Heavy Industries Việt Nam.
Tại họp báo thường kỳ Bộ Khoa học và Công nghệ cuối tháng 4, đại diện Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ chia sẻ những điểm chính của Nghị quyết 86 về Chiến lược khởi nghiệp sáng tạo quốc gia.
Nghị quyết nhấn mạnh mạnh vai trò của khởi nghiệp sáng tạo, coi đây là chiến lược quốc gia dài hạn và là "sự nghiệp của toàn dân", đi kèm yêu cầu "lan tỏa sâu rộng tinh thần khởi nghiệp, chấp nhận rủi ro, khoan dung với thất bại", nhằm hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội.
Một điểm mới trong chiến lược là sự xuất hiện của mô hình "doanh nghiệp một người", với mục tiêu một triệu doanh nghiệp vào năm 2030
Theo ông Phạm Đức Nghiệm, Phó cục trưởng Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ, trước đây, một doanh nghiệp tối thiểu cần 5 người, gồm lãnh đạo, kế toán và các bộ phận chức năng, thì nay với các công cụ số và trợ lý ảo, "có thể phát triển mô hình doanh nghiệp một người".
Ông cho hay, việc tạo môi trường thuận lợi để mọi người đều có thể khởi nghiệp thông qua nền tảng công nghệ số là cách hiện thực hóa khái niệm "toàn dân khởi nghiệp" hay "khởi nghiệp sáng tạo toàn dân". Đây cũng là một trong bốn nhóm quan điểm lớn của Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo.
Theo đại diện Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ, kế hoạch nhằm tạo cơ hội làm giàu và sáng tạo cho các thành phần trong xã hội, đồng thời tạo động lực tăng trưởng mới cho quốc gia.
Ở góc độ kinh tế, ông Nghiệm so sánh, trung bình khoảng 30 người dân có một doanh nghiệp thì nền kinh tế sẽ đủ việc làm và đảm bảo tính năng động. Trong khi đó, nếu "trên 60 người dân mới có một doanh nghiệp", nguy cơ thiếu việc làm sẽ xuất hiện.
Hiện Việt Nam đang ở mức "hơn 100 người dân có một doanh nghiệp". Theo ông, đây là lý do tình trạng thiếu việc làm bán thời gian vẫn phổ biến. Việc mở rộng lực lượng doanh nghiệp khởi nghiệp sẽ góp phần giải bài toán việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Ngoài "doanh nghiệp một người", chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đặt mục tiêu phát triển 5 triệu chủ thể kinh doanh, 10.000 startup, cùng 45 hệ thống kết nối vào năm 2030. Lúc này, Việt Nam sẽ vào top 40 hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu và huy động được 1,5 tỷ USD vốn đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp.
Đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu đạt tỷ lệ 10 người dân có một người khởi nghiệp, 35 người dân có một doanh nghiệp và 5.000 người có một doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Lượng vốn đầu tư mạo hiểm đổ vào Việt Nam được kỳ vọng cán mốc 10 tỷ USD.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay liên tục rung lắc mạnh. Tính đến 15 giờ 50 ngày 23.4 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 77.777 USD. Trước đó, có lúc tiền mã hóa lớn nhất thế giới tăng lên 78.629 USD nhưng nhanh chóng lao dốc xuống còn 77.208 USD rồi liên tục biến động quanh vùng giá 77.000 USD.
Vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa tăng nhẹ 0,13% trong vòng 24 giờ qua, ước đạt 2.600 tỉ USD. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới, giảm 1,12% so với hôm qua, hiện còn 2.313 USD mỗi token. Các dự án khác như XRP, BNB, Dogecoin lần lượt tăng 0,88%, 0,2% và 1,97%.
Các phân tích kỹ thuật cho thấy Bitcoin có thể tiếp tục biến động mạnh khi một số chỉ báo kỹ thuật cho thấy thị trường sắp đón đợt "tăng giá mạnh".
Dữ liệu cho thấy Dải Bollinger của Bitcoin trong tháng đang thấp nhất từ trước đến nay, báo hiệu biến động có thể sớm xảy ra. Dải Bollinger (BB) là chỉ báo kỹ thuật được các nhà giao dịch dùng để đánh giá động lượng và biến động trong một phạm vi nhất định.
"Đây là đợt thu hẹp dải Bollinger hằng tháng mạnh nhất từ trước đến nay của Bitcoin", nhà phân tích Cantonese Cat viết trên X cá nhân hôm 21.4.
Cụ thể, giá Bitcoin đã tăng khoảng 230% từ tháng 12.2023 đến tháng 8.2025, đạt mức cao nhất mọi thời đại là 126.000 USD, sau khi vượt qua ranh giới trên của dải Bollinger.
Những sự kiện tương tự vào năm 2020 và 2016 đã kích hoạt các đợt tăng giá trước đó, khiến giá BTC lần lượt tăng hơn 520% và 4.400%.
Trong khi đó, Coinvo Trading đã chia sẻ một biểu đồ cho thấy chỉ số RSI hằng tháng của Bitcoin đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ cuối năm 2022. Điều này trùng khớp với việc tỷ giá BTC/USD giảm xuống đường hỗ trợ xu hướng nhiều năm. Trước đây, những hiện tượng này đã đánh dấu các điểm đáy vĩ mô của Bitcoin.
Lần cuối tín hiệu này xuất hiện là đáy của thị trường vào năm 2022. Sau đó BTC tăng 350% lên 73.800 USD vào tháng 3.2024. Coinvo Trading cho biết: "Cùng một đường xu hướng, cùng một chỉ báo RSI quá bán, kết quả tương tự cũng sẽ xảy ra".
Tuy nhiên, trước khi Bitcoin có thể tăng giá, tiền mã hóa lớn nhất thế giới phải lấy lại được mốc 80.000 USD. Michael van de Poppe, nhà sáng lập MC Capital, cho biết ngưỡng kháng cự 79.000 USD có thể tạm thời "làm chậm" đà tăng của Bitcoin, trước khi hướng đến mục tiêu 86.000 USD.
