Cựu Tổng thống Iran bác bỏ tin đồn được tình báo Israel tiếp cận

Sáng qua 6.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên tài khoản mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ sẽ tạm hoãn chiến dịch hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz mang tên Dự án Tự do trong một thời gian ngắn, chỉ một ngày sau khi chiến dịch được công bố. Nhà lãnh đạo giải thích rằng lệnh tạm hoãn dựa trên yêu cầu của Pakistan và các nước khác, sự thành công về quân sự trong chiến dịch chống Iran và "thực tế là đã có tiến triển lớn về phía một thỏa thuận đầy đủ và cuối cùng với đại diện Iran". Ông Trump cho biết đây là quyết định có sự "đồng thuận chung" để xem thỏa thuận có được ký kết hay không, song cũng lưu ý rằng Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa cảng biển Iran.

Thông báo đột ngột của Tổng thống Trump mâu thuẫn với những tuyên bố chỉ vài giờ trước đó của các quan chức hàng đầu Nhà Trắng. Cụ thể, trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nói rằng Washington đã thiết lập một hành lang an toàn qua eo biển Hormuz và hàng trăm tàu thương mại đang nối đuôi nhau để đi qua. "Chúng tôi biết người Iran đang xấu hổ về sự thật này. Họ nói muốn kiểm soát eo biển nhưng thực tế thì không", ông Hegseth nói. Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau đó, Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng việc Mỹ đưa tàu thuyền qua eo biển là "ân huệ cho thế giới vì chỉ có Mỹ mới làm được điều đó".

Trước đó, các hãng vận tải biển, bảo hiểm và giới quan sát đánh giá rằng việc di chuyển qua eo biển Hormuz vẫn mang rủi ro cao bất chấp sự đảm bảo của Mỹ. Ngay trong ngày đầu tiên, Mỹ và Iran đã trao đổi hỏa lực dữ dội trong khi một số hãng vận tải xác nhận tàu hàng đã bị tấn công. Theo tờ The Guardian, chỉ có 2 tàu hàng treo cờ Mỹ qua được eo biển Hormuz nhờ sự hộ tống của nước này trong khi hàng trăm tàu khác với thủy thủ đoàn lên đến 23.000 người đang kẹt lại vịnh Ba Tư.

Việc hoãn chiến dịch hộ tống được xem là chiến thuật "cây gậy và củ cà rốt" điển hình của ông Trump, khi ông sử dụng sức mạnh quân sự để gây áp lực tối đa, sau đó tạm dừng như biện pháp khuyến khích Iran chấp nhận thỏa thuận.

Chuyên gia Joshua Tallis, thuộc Trung tâm phân tích hải quân (Mỹ), nhận định đây là mức cược rủi ro thấp để chính quyền ông Trump chìa cành ô liu ra cho Iran, trong bối cảnh xung đột gây tác động kinh tế, chính trị tại Mỹ nhưng Nhà Trắng chưa tìm ra cách tháo gỡ thế bế tắc. Mặc dù lệnh ngừng bắn đã được công bố cách đây một tháng, Mỹ và Iran vẫn chưa đạt thỏa thuận giải quyết xung đột trong khi việc đàm phán trực tiếp chưa có dấu hiệu khôi phục.

Một số chuyên gia khác cho rằng chính quyền ông Trump đang vội vã tìm lối thoát cho bế tắc tại eo biển Hormuz và chỉ ra tình huống khó xử mà Mỹ đang đối mặt. "Nếu ông Trump chấp nhận một thỏa thuận hẹp về eo biển và hoãn đối thoại hạt nhân, đồng nghĩa Mỹ từ bỏ đòn bẩy nhờ việc phong tỏa Iran. Nếu ông ấy chờ một thỏa thuận toàn diện hơn, kinh tế toàn cầu sẽ tiếp tục thiệt hại. Nếu ông ấy oanh tạc trở lại, ông ấy phải đánh cược rằng việc đó sẽ mang Iran trở lại bàn đàm phán theo cách nhượng bộ hơn", Chủ tịch Richard Fontaine của Trung tâm an ninh Mỹ Mới phân tích với tờ Financial Times.

Truyền thông Iran gọi việc Mỹ tạm dừng hộ tống tàu thuyền là bước lùi trước sự cứng rắn của Tehran. Trong chuyến thăm Bắc Kinh hôm qua, Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị rằng Tehran luôn sẵn sàng đương đầu với hành động gây hấn nhưng cũng nghiêm túc trong ngoại giao, đồng thời tuyên bố Iran sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận "công bằng và toàn diện".

Tin Gốc: Thanh Niên

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 25/5 xác nhận, quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc "tấn công tự vệ" nhắm vào các trận địa phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran đang cố gắng rải thủy lôi xung quanh khu vực eo biển Hormuz.

CENTCOM tiếp tục “bảo vệ các lực lượng của mình trong khi vẫn duy trì sự kiềm chế trong thời gian lệnh ngừng bắn đang diễn ra". Quân đội Mỹ khẳng định đây là những đòn tấn công “mang tính phòng vệ”.

Hãng tin Fox News dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết lực lượng Mỹ phát hiện 2 tàu của Iran đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Lực lượng Mỹ cũng đã đáp trả sau khi một trận địa tên lửa của Iran nhắm mục tiêu vào các chiến đấu cơ của Mỹ trong khu vực.

Kết quả là, quân đội Mỹ đã phá hủy cả 2 tàu cao tốc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đồng thời tấn công một trận địa tên lửa đất đối không tại thành phố cảng Bandar Abbas.

Ông Adam Clements, cựu quan chức ngoại giao và quan chức Lầu Năm Góc, nói với hãng tin Al Jazeera rằng các cuộc tấn công của Mỹ vào thành phố cảng Bandar Abbas của Iran không thể khiến thỏa thuận hòa bình “đổ vỡ”.

Ông Clements nhận định, bằng cách tiến hành cuộc tấn công vào khu vực phía nam Iran, Mỹ có thể đang thu thập thông tin tình báo và cố gắng tìm hiểu về các tài sản hàng hải của Iran xung quanh eo biển Hormuz.

“Dường như đó là lý do khiến Mỹ hành động”, ông Clements nói, đề cập đến thông tin rằng lực lượng Mỹ đã nhắm mục tiêu tấn công vào các bệ phóng phóng tên lửa và các tàu của Iran đang đặt thủy lôi.

Đề cập đến cáo buộc của CENTCOM rằng Iran đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz, ông Clements cảnh báo hành động này sẽ “gây ra phản ứng chết người”.

“Iran không nên ngạc nhiên khi Mỹ hành động như vậy”, ông nói.

Ông Clements cho biết ông không “quá ngạc nhiên” khi Mỹ thừa nhận quân đội nước này đã tấn công các mục tiêu ở phía nam Iran.

“Tôi không nghĩ rằng những gì đã xảy ra ở eo biển Hormuz tại Bandar Abbas là không hành động không đáng chú ý. Chắc chắn cần theo dõi nếu hành động này dẫn đến các cuộc tấn công khác. Nhưng tôi nghĩ đây là lúc chúng ta cần phân biệt các vấn đề chiến thuật tác chiến với các vấn đề chiến lược”, cựu quan chức Mỹ nosit hêm.

Ông Clements cho rằng các cuộc đàm phán ngoại giao chính thức giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp diễn, và các cuộc tấn công sẽ không làm trật bánh tiến trình tổng thể.

“Đây không phải là hướng đi hoàn hảo như một số người mong muốn, nhưng đó là hướng đi tốt hơn so với việc tái diễn xung đột vào thời điểm này”, ông nói.

Mỹ không muốn vi phạm thỏa thuận ngừng bắn

Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) Mỹ, lực lượng điều phối tất cả các hoạt động quân sự của Mỹ trong và xung quanh Iran, khẳng định các cuộc tấn công nhằm vào Iran trong 24 giờ qua về cơ bản là để bảo vệ lực lượng Mỹ.

CENTCOM không nói rằng lực lượng Mỹ bị tấn công, nhưng khẳng định hành động của Mỹ là biện pháp phòng ngừa để bảo vệ quân đội trong khu vực gần Iran.

Ngay từ khi thỏa thuận ngừng bắn bắt đầu có hiệu lực, các cuộc đụng độ tương tự đã xảy ra. Ở giai đoạn đó, Mỹ nói rằng nước này chưa vi phạm thỏa thuận ngừng bắn vì không có thương vong. Tổng thống Donald Trump cũng nói rằng ông không coi đây là hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn.

Một lần nữa trong sự việc này, Mỹ nói rằng không có quân nhân Mỹ nào bị thương hoặc thiệt mạng. Do vậy, hành động này sẽ không đạt đến mức độ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, từ đó sẽ không làm đổ vỡ các cuộc đàm phán đang diễn ra giữa các bên.

Mỹ nói rằng họ đang bảo vệ lực lượng của mình trong khi thể hiện sự kiềm chế tối đa trước các cuộc tấn công từ phía Iran.

Tuy nhiên, đây là một thời điểm nhạy cảm đối với cả hai quốc gia. Cuộc tấn công của Mỹ cũng là lời nhắc nhở rằng lực lượng quân sự Mỹ vẫn chưa rời khỏi khu vực và tiếp tục hiện diện để gây sức ép với Iran, đặc biệt trong bối cảnh hai bên đang đàm phán một thỏa thuận tiềm năng để chấm dứt xung đột.

Tổng thống Trump được cho là muốn tiến hành đàm phán và củng cố một thỏa thuận hòa bình với Iran. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ ngày càng mất kiên nhẫn với Tehran.

Ông Trump định phát động một cuộc tấn công vào Iran từ tuần trước, nhưng đã quyết định hoãn lại do sự can thiệp từ các nước Vùng Vịnh. Cuộc tấn công lần này sẽ được coi là một trở ngại nhỏ, nhưng nó sẽ không làm đổ vỡ các cuộc đàm phán hòa bình ở giai đoạn này.

Tin Gốc: Dân Trí

Ngày 16-4, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ và Iran đang ở mức “rất gần” để đạt được một thỏa thuận hòa bình, đồng thời tiết lộ ông có thể cân nhắc đến Pakistan để ký kết.

“Chúng tôi đang tiến rất gần đến việc đạt được một thỏa thuận với Iran. Chúng tôi phải đảm bảo rằng Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân… Họ hoàn toàn đồng ý với điều đó.

Họ đã đồng ý gần như mọi thứ, vì vậy nếu họ có thể ngồi vào bàn đàm phán thì có thể sẽ tạo ra khác biệt”, ông Trump phát biểu với phóng viên tại Nhà Trắng.

Đáng chú ý, ông Trump nói rằng Tehran đã đồng ý bàn giao kho uranium làm giàu - điểm mấu chốt trong bất kỳ thỏa thuận nào, nhưng không cung cấp thông tin chi tiết, theo Hãng tin AFP.

Khi được hỏi liệu ông có thể tới Pakistan để ký thỏa thuận hay không, nhà lãnh đạo Mỹ cho hay: “Tôi có thể sẽ đi. Nếu thỏa thuận được ký tại Islamabad, tôi có thể sẽ tới đó”.

Tổng thống Trump cũng ca ngợi Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Tư lệnh Lục quân Pakistan Asim Munir về vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán với Tehran.

Ngày 16-4, Bộ trưởng Chiến tranh (Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth cho biết Washington sẽ phong tỏa các cảng của Iran “chừng nào còn cần thiết”, đồng thời đe dọa nối lại các cuộc không kích với Tehran nếu không đạt được thỏa thuận.

“Nếu Iran đưa ra lựa chọn sai lầm, họ sẽ phải đối mặt với phong tỏa và các đợt ném bom vào cơ sở hạ tầng, điện lực và năng lượng”, ông Hegseth tuyên bố trong họp báo tại Lầu Năm Góc.

Cũng trong buổi họp báo, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine khẳng định lệnh phong tỏa “áp dụng đối với tất cả các tàu, bất kể quốc tịch, đi vào hoặc rời khỏi các cảng của Iran”.

“Nếu không tuân thủ lệnh phong tỏa này, chúng tôi sẽ sử dụng vũ lực… Lực lượng liên quân sẽ tích cực truy đuổi bất kỳ tàu treo cờ Iran nào, hoặc bất kỳ tàu nào tìm cách hỗ trợ vật chất cho Iran”, ông Caine cảnh báo.

Phát biểu tại họp báo, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper nói rằng: “Chúng tôi đang tái vũ trang, tái cơ cấu và điều chỉnh các chiến thuật, kỹ thuật và quy trình. Không có quân đội nào trên thế giới thích ứng nhanh như chúng tôi, và đó chính xác là điều chúng tôi đang làm ngay lúc này trong thời gian ngừng bắn”.

Ngày 16-4, Ủy viên châu Âu về láng giềng và mở rộng Marta Kos cho biết Liên minh châu Âu (EU) dự kiến sẽ giải ngân từ 2,9 - 3,2 tỉ USD cho Ukraine sau khi Quốc hội nước này hoàn tất các cải cách cần thiết.

Ngoài ra, bà Kos khẳng định EU chắc chắn sẽ cung cấp khoản vay trị giá khoảng 106 tỉ USD cho Ukraine sau cuộc bầu cử tại Hungary khiến Thủ tướng Viktor Orban mất quyền lực.

Về phía Kiev, Bộ trưởng Tài chính Ukraine Serhiy Marchenko nói rằng EU đã giúp Ukraine đáp ứng gần 2/3 nhu cầu tài chính của nước này, nhưng vẫn chưa rõ liệu các chính phủ lớn khác có sẵn sàng đóng góp hay không.

Bên cạnh đó, ông Marchenko trấn an các đồng minh rằng Kiev vẫn cam kết thực hiện cải cách, với mục đích đáp ứng yêu cầu của các đối tác, cũng như tiếp tục phát triển đất nước.

Ngày 16-4, Thủ tướng Hungary sắp mãn nhiệm Viktor Orban đã kêu gọi “đổi mới toàn diện” đảng của mình sau khi hứng chịu thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử, chấm dứt 16 năm cầm quyền.

“Chúng ta không thể tiếp tục vận hành theo cách như trước đây. Cần một sự đổi mới toàn diện, và điều này không chỉ áp dụng với đảng cầm quyền Fidesz, mà còn với toàn bộ phe quốc gia”, ông Orban nói trong cuộc phỏng vấn đầu tiên sau thất bại.

Theo ông Orban, nhiệm vụ đầu tiên và quan trọng nhất là quản lý việc chuyển giao chính phủ.

Ngoài ra, nhà lãnh đạo Hungary sẽ không tham dự cuộc họp không chính thức của các nguyên thủ quốc gia và chính phủ EU vào ngày 23 và 24-4 tại Cyprus, trước khi chính thức chuyển giao quyền lực cho tân Thủ tướng Peter Magyar vào đầu tháng 5.

Ngày 16-4, Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure kêu gọi mở lại eo biển Hormuz nhưng “không phải bằng mọi giá”.

Theo ông Lescure, các Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc ngân hàng trung ương của nhóm quốc gia G7 đã nhất trí duy trì trạng thái sẵn sàng hành động, nhằm giảm thiểu các rủi ro kinh tế và lạm phát do cú sốc giá năng lượng và gián đoạn nguồn cung từ cuộc xung đột Trung Đông.

Ngoài ra, Pháp cũng đề xuất cần chuẩn bị nhiều kịch bản khác nhau đối với triển vọng kinh tế toàn cầu, tùy thuộc vào việc xung đột kết thúc nhanh hay chậm.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ