Chiều 9/4, luật sư Nguyễn Thanh Thanh bào chữa cho ông Lê Quang Thung – nguyên Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam – cho biết không tranh luận về các tội danh mà thân chủ bị truy tố, song cho rằng mức án VKS đề nghị là quá nặng và đề nghị tòa xem xét giảm nhẹ.
Ông Thung bị VKS xác định là người khởi xướng chuỗi sai phạm trong vụ chuyển nhượng trái phép hơn 6.000 m2 đất “vàng” tại 39-39B Bến Vân Đồn, khu đất do Tập đoàn Cao su Việt Nam quản lý, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng cho Nhà nước. Từ đó, VKS đề nghị phạt ông 8-9 năm tù về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và 6-7 năm tù về tội Nhận hối lộ.
‘Chỉ khởi đầu chủ trương, không quyết định thương vụ cuối cùng’
Theo luật sư, ông Thung là người đưa ra chủ trương tạo điều kiện cho Lê Y Linh và Đặng Phước Dừa sở hữu khu đất thông qua việc góp vốn vào Công ty TNHH Phú Việt Tín từ năm 2009. Tuy nhiên, đến tháng 12/2011, ông đã nghỉ hưu, không còn tham gia quyết định hay triển khai việc chuyển nhượng phần vốn góp của Tập đoàn Cao su – thực chất là chuyển giao khu đất này.
Luật sư cho rằng trong toàn bộ chuỗi sai phạm, ông Thung chỉ tham gia ở mức độ nhất định trong các thủ tục hành chính, không giữ vai trò quyết định trực tiếp dẫn đến việc khu đất bị chuyển toàn bộ sang doanh nghiệp tư nhân. Ông cũng không quyết định hay chỉ đạo bên nhận chuyển nhượng hoặc giá chuyển nhượng vào năm 2014.
“Việc giữ nguyên giá đất từ năm 2010, không xác định lại theo giá thị trường năm 2014 là ý chí của những người quản lý, điều hành Công ty Phú Việt Tín giai đoạn sau”, luật sư trình bày.
Về cáo buộc nhận hối lộ 200.000 SGD thông qua việc thanh toán viện phí cho con và 300.000 USD tiền mặt tại nhà hàng Palace, luật sư cho biết ông Thung không phủ nhận hành vi nhận hối lộ nhưng đề nghị tòa không tính khoản 200.000 SGD là tiền hối lộ.
Theo luật sư, thời điểm ban đầu ông Thung chưa nhận thức đây là tiền hối lộ. Năm 2008, khi đưa con sang Singapore chữa bệnh, ông được bà Linh nhiều lần hỗ trợ viện phí và sau đó đã hoàn trả. Đầu năm 2009, ông tiếp tục chủ động đề nghị trả lại nhưng bà Linh không nhận.
Luật sư cho rằng điều này cho thấy ông Thung không có ý định chiếm giữ hay hưởng lợi từ khoản tiền, cũng chưa nhận thức được tính chất sai phạm tại thời điểm đó. Chỉ đến khi làm việc với cơ quan điều tra, ông mới nhận thức rõ hành vi vi phạm, sau đó thành khẩn khai báo, hợp tác và vận động gia đình nộp lại toàn bộ số tiền.
Ngoài ra, luật sư cho biết ông Thung còn có nhiều tình tiết giảm nhẹ như thành khẩn khai báo, tích cực phối hợp điều tra, có nhiều thành tích công tác và đã ngoài 70 tuổi. Từ đó, đề nghị HĐXX xem xét miễn trách nhiệm hình sự cho bị cáo.
‘Tiếp tục giao dịch để tránh Tập đoàn Cao su mất trắng vốn’
Bào chữa cho bị cáo Trần Ngọc Thuận (người kế nhiệm của ông Thung), luật sư Nguyễn Thị Huyền Trang cho rằng hành vi của thân chủ xuất phát từ việc xử lý “sự đã rồi” do người tiền nhiệm để lại, không lường trước hết hậu quả.
Ông Thuận bị cáo buộc cùng cấp dưới tiếp tục thực hiện chủ trương chuyển nhượng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn không qua thẩm định giá và đấu giá, gây thất thoát tài sản Nhà nước. Đồng thời, ông còn nhận của bị cáo Dừa 45 tỷ đồng cảm ơn; bị đề nghị mức án 5-6 năm tù về tội Nhận hối lộ.
Theo luật sư, chủ trương chuyển nhượng phần vốn góp của Công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa tại Công ty Phú Việt Tín – thực chất là chuyển nhượng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn – đã được ông Thung quyết định từ năm 2009.
Đến đầu năm 2014, khi ông Thuận giữ chức Tổng giám đốc Tập đoàn Cao su, 80% vốn tại Phú Việt Tín đã được đăng ký sang tên cho Lê Y Linh và Đặng Phước Dừa. Tuy nhiên, theo luật sư, dù chưa thanh toán tiền, hai người này vẫn được một số bị cáo khác ký khống xác nhận hoàn tất giao dịch.
Trong bối cảnh đó, luật sư cho rằng nếu không xử lý kịp thời, Tập đoàn Cao su có nguy cơ mất trắng phần vốn. Vì vậy, nhằm hạn chế rủi ro, ông Thuận cùng các thành viên Hội đồng thành viên đồng ý tiếp tục thực hiện chủ trương trước đó với điều kiện bên mua phải hoàn tất thanh toán. Trong khi đó, Linh và Dừa đã ký hợp đồng bán vốn tại Phú Việt Tín cho bà Nguyễn Thị Như Loan, Tổng giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Quốc Cường Gia Lai.
Luật sư cũng đề nghị tòa ghi nhận việc thân chủ chủ động khai báo, tự thú trước khi hành vi bị phát hiện. Theo lời bào chữa, khoản tiền ông Thuận nhận từ bị cáo Dừa là do người này chủ động đưa để “cảm ơn”, không có sự thỏa thuận, đòi hỏi hay hứa hẹn từ trước.
Trong quá trình giải quyết vụ án, ông Thuận đã nộp lại toàn bộ số tiền hưởng lợi cá nhân, đồng thời khắc phục vượt một tỷ đồng, nâng tổng số tiền nộp hơn 38 tỷ đồng để khắc phục hậu quả chung.
Luật sư cho biết bị cáo đã nhận thức rõ sai phạm, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác với cơ quan điều tra và có 6 tình tiết giảm nhẹ theo Bộ luật Hình sự. Hiện ông Thuận gần 70 tuổi, sức khỏe yếu, mắc nhiều bệnh, đã nghỉ công tác và đang điều trị theo chỉ định bác sĩ.
Từ đó, luật sư đề nghị HĐXX xem xét miễn hình phạt đối với bị cáo Thuận.
Bào chữa cho một số bị cáo là cựu lãnh đạo, cán bộ tại Tập đoàn Cao su và các công ty thành viên, các luật sư đều thống nhất tội danh, chỉ xin giảm nhẹ hình phạt.
Ngày mai, phiên tòa tiếp tục với phần bào chữa của luật sư cho các bị cáo còn lại.
Theo đó, Bộ luật Hình sự 1985 có 44 tội danh áp dụng hình phạt tử hình, giảm còn 29 tội danh ở Bộ luật Hình sự 1999, 22 tội danh trong Bộ luật Hình sự 2009, 18 tội danh trong Bộ luật Hình sự 2015. Tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XV thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự có hiệu lực từ 1-7-2025, trong đó bỏ án tử hình với 8 tội danh, hiện còn 10 tội danh.
Bộ Công an nêu chế tài hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự đã thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước đối với người phạm tội.
Tuy nhiên tội phạm áp dụng hình phạt tử hình vẫn còn rộng, chưa đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, đặc biệt Công ước Liên Hợp quốc về quyền chính trị và dân sự mà Việt Nam là thành viên.
Bên cạnh đó, liên quan đến hình phạt tử hình, Bộ luật Hình sự hiện hành chưa quy định về việc khi hết thời hiệu thi hành bản án tử hình thì người bị kết án được chuyển xuống tù chung thân, gây khó khăn trong một số trường hợp. Từ đó, Bộ Công an đề xuất tiếp tục thu hẹp phạm vi 10 tội danh còn áp dụng hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự hiện hành.
Dự thảo chưa nêu rõ các tội danh sẽ bỏ hình phạt tử hình, nhưng nhấn mạnh quan điểm chỉ giữ lại hình phạt tử hình đối với các tội danh có tính chất "tội ác nghiêm trọng", xâm phạm đến khách thể đặc biệt quan trọng, gây những hậu quả nặng nề về mặt kinh tế, xã hội và an ninh con người.
Bộ Công an nêu rõ việc tiếp tục thu hẹp hình phạt tử hình giúp Bộ luật Hình sự nhất quán hơn với định hướng cải cách tư pháp, tiếp tục nối dài xu hướng lập pháp đã được xác lập rất rõ trong lần sửa đổi 2025 là thu hẹp dần tử hình. Điều này cũng phù hợp với xu hướng của pháp luật quốc tế về quy định hình phạt tử hình, nâng cao khả năng bảo vệ quyền con người, đặc biệt quyền được sống, của pháp luật hình sự.
Song theo đánh giá tác động, việc này có thể làm giảm hiệu quả răn đe tội phạm nếu thiếu sự đồng bộ, thống nhất với các giải pháp về mặt pháp lý đi kèm như quy định về tù chung thân, tịch thu tài sản, bồi thường, cấm đảm nhiệm chức vụ...
Một nội dung khác, Bộ Công an đề xuất sửa đổi quy định tại khoản 1 điều 60 Bộ luật Hình sự theo hướng nếu hết thời hiệu thi hành án đối với người bị kết án tử hình thì hình phạt tử hình chuyển thành tù chung thân. Nội dung nhằm giải quyết vướng mắc trong thực tiễn thi hành án tử hình, bảo đảm tính chặt chẽ, logic của Bộ luật Hình sự.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Đặng Văn Cường (giảng viên luật hình sự, khoa luật và lý luận chính trị, Trường đại học Thủy lợi) bày tỏ ủng hộ chủ trương giảm bớt hình phạt tử hình ở một số tội danh như Bộ Công an đề xuất trong hồ sơ dự thảo chính sách. Bởi đây là xu hướng nhân văn phù hợp với cải cách tư pháp, chính sách hình sự của Việt Nam. Đồng thời phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Ông nhắc lại tại nghị quyết 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã định hướng rõ việc hạn chế hình phạt tù. Theo đó, chính sách này bao gồm mở rộng áp dụng các hình phạt không tước tự do như hình phạt tiền, hình phạt cải tạo không giam giữ đối với một số tội phạm.
Giảm hình phạt tù và hạn chế áp dụng hình phạt tử hình, chỉ áp dụng đối với một số ít loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Mục tiêu chính là khắc phục tình trạng hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế và tăng cường áp dụng các biện pháp xử lý nhẹ hơn.
TS Đặng Văn Cường chỉ rõ việc nghiên cứu bỏ bớt các tội danh có hình phạt tử hình cũng cho thấy sự văn minh của xã hội và hiệu quả trong quản lý xã hội và phòng ngừa tội phạm, đảm bảo ngày càng đầy đủ hơn quyền con người, quyền công dân trong khuôn khổ pháp luật. Ông nhấn mạnh việc thay tử hình bằng tù chung thân giúp tăng cơ hội thu hồi tài sản, cải tạo phạm nhân và thể hiện chính sách hình sự khoan hồng.
Theo ông, hiện nay đa số quốc gia trên thế giới đã bỏ hình phạt tử hình. Theo thống kê của Tổ chức Ân xá quốc tế, đến năm 2022, trên thế giới có 112 nước đã hoàn toàn bãi bỏ án tử hình, 55 nước vẫn áp dụng hình phạt này và 32 nước chưa bãi bỏ hoàn toàn án tử hình. Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị cũng khuyến khích các quốc gia bãi bỏ hoặc hạn chế dần và có lộ trình để tiến tới xóa bỏ hình phạt tử hình.
Do đó, với tư cách là thành viên của đa số công ước quốc tế về nhân quyền, Việt Nam đã có những biện pháp để thực hiện tích cực nghĩa vụ của quốc gia thành viên. Trong đó, thành tựu nổi bật là nội dung luật hóa các quy định của công ước quốc tế trong việc bảo đảm quyền con người, đặc biệt là quyền sống.
"Thực tiễn cho thấy một số tội danh có tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội không cần thiết phải duy trì hình phạt tử hình. Việc tiếp tục nghiên cứu giảm hình phạt tử hình ở một số tội danh theo đề xuất của Bộ Công an sẽ phù hợp với luật pháp và cam kết quốc tế, tạo ra sự đồng bộ với luật pháp quốc tế, tạo môi trường đầu tư năng động, lành mạnh, gia tăng hợp tác và giao lưu quan hệ quốc tế.
Việc bỏ bớt các tội danh có hình phạt tử hình cũng cho thấy sự văn minh của xã hội và hiệu quả trong quản lý xã hội và phòng ngừa tội phạm, bảo đảm ngày càng đầy đủ hơn quyền con người, quyền công dân trong khuôn khổ pháp luật", TS Cường nêu rõ.
Chiều 3/6, TAND khu vực 4 Tp.HCM mở phiên tòa sơ thẩm xét xử bị cáo Nguyễn Lê Minh (50 tuổi, tức đạo diễn Lê Minh) và Trần Quốc Thắng (45 tuổi, tài xế riêng của ông Minh) về tội Cưỡng đoạt tài sản. Đạo diễn Lê Minh và đồng phạm bị cáo buộc đã tạt sơn, mắm tép, uy hiếp tinh thần con nợ hồi tháng 9/2024.
Tuy nhiên, trong phần thẩm vấn, bị cáo Lê Minh phủ nhận cáo trạng, kêu oan, cho rằng hành vi tạt sơn, mắm tép "cho hả cơn giận, chứ không nhằm mục đích đòi tiền".
Theo diễn biến vụ án, năm 2016, trong một lần tham gia sự kiện, bà P.T.Q.C (55 tuổi, ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, kinh doanh cửa hàng rượu ngoại) quen biết với Nguyễn Lê Minh.
Khi mối quan hệ hai bên thân thiết, bà C. giới thiệu các sự kiện cho ông Minh làm đạo diễn để kiếm thêm thu nhập, còn ông Minh cho bà C. mượn tiền mở rộng kinh doanh.
Từ năm 2018, bà C. nhiều lần mượn của ông Minh 800 triệu đồng (không lấy lãi) để nhập rượu về bán. Cuối năm 2021, sau dịch Covid-19, ông Minh không có việc làm, kinh tế gặp khó khăn nên đòi tiền, nhưng bà C. không có tiền trả.
Sau đó, ông Minh khởi kiện đòi nợ. Ngày 26/1/2024, tòa án ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự và yêu cầu bà C. phải trả 730 triệu đồng cho ông Minh.
Tuy nhiên, Chi cục Thi hành án dân sự Tp.Bà Rịa xác định bà C. không có tài sản tại địa phương và không còn cư trú tại địa phương nên đã ủy thác việc thi hành án đến Chi cục Thi hành án dân sự quận Tân Bình (cũ), nơi bà C. sinh sống.
Tại Chi cục Thi hành án dân sự quận Tân Bình, bà C. cam kết sẽ trả nợ cho Minh nhưng sau đó vẫn không thực hiện.
Chiều 4/9/2024, Nguyễn Lê Minh nhắn tin cho tài xế của mình yêu cầu mua 1 hộp sơn nhưng không thấy Thắng trả lời nên tự đi mua 1 hộp sơn đỏ và lấy mắm tép có sẵn trong nhà cho vào túi nilon.
Khoảng 17h cùng ngày, ông Minh nhờ Thắng chở đến nhà bà C., trên đường đi ông Minh không nói cho Thắng biết lý do đến nhà "con nợ". Đến khoảng 17h45, bà C. đang ở tầng 1 thì được nhân viên báo tin cửa hàng dưới tầng trệt bị tạt sơn và mắm tép.
Tại phiên tòa, bị cáo Nguyễn Lê Minh phủ nhận cáo trạng. Bị cáo Minh khai có mối quan hệ bạn bè với bà C. gần 20 năm, đã giúp đỡ bà C. rất nhiều trong cuộc sống. "Giai đoạn Covid-19, biết bà C. cũng khó khăn nên bị cáo đã động viên bà C. trả dần 5 triệu đồng, 10 triệu đồng cũng được. Tuy nhiên, bà C. vẫn không trả nên buộc bị cáo phải khởi kiện", bị cáo Minh trình bày.
Về lý do tạt sơn, mắm tép vào nhà bà C., Nguyễn Lê Minh khai: "Bị cáo chịu áp lực, tức bà C., dồn nén trong mấy năm qua. Bị cáo bị bệnh hiểm nghèo, đầu óc không kiềm chế được. Bị cáo tức quá nên tạt sơn cho hả cơn giận chứ không nhằm mục đích đòi tiền. Vì nếu như lời hứa thì ngày 5/9 bà C. trả tiền thì bị cáo không có lý do gì để tạt sơn đòi tiền".
Kết luận giám định của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an Tp.HCM, trước và sau khi thực hiện việc tạt sơn và mắm tép, Nguyễn Lê Minh không có tin nhắn hay cuộc gọi đe dọa nào.
Do cả hai bị cáo đều không nhận tội. Sau khi hội ý, HĐXX quyết định hoãn phiên tòa theo đề nghị của đại diện Viện kiểm sát để triệu tập bị hại, đảm bảo tính khách quan trong việc xét xử.
Ngày 22-5, Văn phòng Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết vừa triệt phá vụ án giả danh cán bộ "lừa đảo chiếm đoạt tài sản" đặc biệt nghiêm trọng, với số tiền bị chiếm đoạt hơn 300 tỉ đồng.
Cơ quan điều tra đã tạm giữ hình sự T.T.P.Y. (40 tuổi) và Đ.V.D. (27 tuổi, cùng trú phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk) để điều tra về hành vi "lừa đảo chiếm đoạt tài sản".
Theo điều tra ban đầu, từ tháng 5-2025 đến tháng 4-2026, Y. và D. đưa ra thông tin gian dối, mạo danh cán bộ, nhân viên trung tâm đấu giá tài sản, làm giả các chứng từ liên quan hoạt động đấu giá ở nhiều tỉnh, thành như Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Nai, Hà Nội...
Nhóm này sau đó kêu gọi, thu hút người dân góp vốn đầu tư để hưởng lợi nhuận từ hoạt động đấu giá tài sản.
Bước đầu cơ quan điều tra xác định 2 người đã lừa 2 nạn nhân trú tại phường Buôn Ma Thuột, chiếm đoạt hơn 300 tỉ đồng.
Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk đang tiếp tục mở rộng điều tra vụ án.
