Mùa tuyển sinh nào cũng vậy, bên cạnh niềm vui của những gia đình có con đỗ vào các trường đại học danh tiếng là những nỗi buồn âm thầm của những phụ huynh có con không đạt được kết quả như mong đợi. Gia đình anh trai tôi cũng từng trải qua cảm giác đó.
Con trai anh sinh năm 2007, đáng lẽ ở thời điểm này đã là sinh viên năm hai đại học nếu thi đỗ ngay từ đầu. Thế nhưng vì không đủ điểm vào đại học, gia đình đã quyết định cho cháu theo học một trường cao đẳng. Đó là lựa chọn không hề dễ dàng, bởi phía sau quyết định ấy là rất nhiều băn khoăn, áp lực, tốn kém và cả những nỗi lo về tương lai.
Trong xã hội hiện nay, đại học vẫn được xem là con đường lý tưởng nhất đối với nhiều học sinh sau khi tốt nghiệp THPT. Tấm bằng đại học không chỉ mang ý nghĩa học vấn mà còn là niềm tự hào của gia đình.
Chính vì vậy, khi một học sinh không thể bước chân vào giảng đường đại học, cảm giác hụt hẫng là điều khó tránh khỏi. Con trai anh trai tôi cũng từng trải qua khoảng thời gian như thế.
Trong khi bạn bè hào hứng chia sẻ về cuộc sống đại học, về những hoạt động ngoại khóa, những cơ hội học tập và nghiên cứu mới, cháu lại phải đối diện với cảm giác mình đã thất bại trong một kỳ thi quan trọng.
Khó khăn đầu tiên mà những học sinh học cao đẳng thường gặp phải chính là rào cản tâm lý. Không ít em cho rằng mình kém cỏi hơn bạn bè. Sự mặc cảm ấy nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến động lực học tập và quá trình phát triển bản thân. Nhiều em thậm chí còn mất phương hướng, không biết mình cần cố gắng như thế nào trong tương lai.
Khó khăn thứ hai là cơ hội nghề nghiệp trong một số lĩnh vực vẫn còn tồn tại sự khác biệt giữa bằng đại học và bằng cao đẳng. Mặc dù xã hội hiện đại ngày càng coi trọng năng lực thực tế, nhưng không thể phủ nhận rằng nhiều vị trí tuyển dụng vẫn ưu tiên ứng viên có trình độ đại học. Khi tham gia tuyển dụng hoặc xét thăng tiến, người học cao đẳng đôi khi phải nỗ lực nhiều hơn để chứng minh năng lực của mình.
Khó khăn thứ ba là cơ hội tiếp cận môi trường học thuật và nghiên cứu chuyên sâu có phần hạn chế hơn. Đại học thường có hệ thống giảng viên, cơ sở vật chất và các chương trình nghiên cứu bài bản hơn.
Điều đó tạo điều kiện cho sinh viên phát triển tư duy học thuật, kỹ năng nghiên cứu và khả năng sáng tạo. Trong khi đó, chương trình cao đẳng thường thiên về thực hành nghề nghiệp, giúp người học nhanh chóng tiếp cận công việc thực tế nhưng có thể thiếu chiều sâu lý luận trong một số ngành nghề.
Ngoài ra, nhiều gia đình cho rằng học cao đẳng sẽ tiết kiệm hơn đại học. Điều này không hoàn toàn đúng. Thực tế, con trai anh trai tôi vẫn phải đóng học phí, chi phí sinh hoạt, đi lại, mua sắm tài liệu học tập và các khoản phát sinh khác. Sau khi tốt nghiệp cao đẳng, nếu muốn liên thông lên đại học để nâng cao trình độ thì gia đình lại tiếp tục phải đầu tư thêm thời gian và tiền bạc. Tổng chi phí có thể kéo dài nhiều năm, thậm chí không hề thấp hơn so với việc học đại học ngay từ đầu.
Tuy nhiên, nhìn nhận một cách công bằng, học cao đẳng không phải là con đường bế tắc. Điều quan trọng là người học biết định hướng tương lai cho bản thân. Trong bối cảnh thị trường lao động đang thiếu hụt nguồn nhân lực có tay nghề, nhiều ngành nghề kỹ thuật, công nghệ, cơ khí, điện tử, tự động hóa, logistics hay dịch vụ chất lượng cao đang rất cần những lao động được đào tạo thực hành bài bản. Nếu học tập nghiêm túc, tích lũy kỹ năng nghề nghiệp và không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn, sinh viên cao đẳng hoàn toàn có thể tìm được việc làm ổn định với mức thu nhập tốt.
Tôi cho rằng điều quan trọng nhất đối với con trai anh trai tôi lúc này không phải là tiếc nuối vì không vào được đại học mà là xác định rõ mục tiêu phát triển lâu dài. Cháu cần tập trung học tốt chuyên ngành đã lựa chọn, rèn luyện kỹ năng ngoại ngữ, kỹ năng công nghệ thông tin và các kỹ năng mềm cần thiết cho công việc. Sau khi tốt nghiệp, cháu có thể đi làm để tích lũy kinh nghiệm thực tế. Nếu cảm thấy cần thiết, cháu hoàn toàn có thể học liên thông lên đại học. Con đường học tập ngày nay rất mở. Một người có thể học tập suốt đời và không bị giới hạn bởi một kỳ thi hay một tấm bằng duy nhất.
Câu chuyện của gia đình anh trai tôi cũng là lời nhắc nhở đối với nhiều bậc phụ huynh. Không phải đứa trẻ nào cũng có khả năng đỗ vào những trường đại học danh tiếng ở Hà Nội. Mỗi học sinh có năng lực, sở trường và điều kiện khác nhau. Việc quá đặt nặng áp lực thành tích có thể khiến con cái rơi vào trạng thái căng thẳng, mất tự tin và thậm chí đánh mất động lực sống. Khi con không đạt được kết quả như mong muốn, điều các em cần nhất không phải là những lời trách móc mà là sự đồng hành, chia sẻ và định hướng từ gia đình.
Nhiều phụ huynh thường xem việc không đỗ đại học là một thất bại lớn. Nhưng thực tế, thất bại trong một kỳ thi không quyết định cả cuộc đời. Lịch sử đã chứng minh có rất nhiều người thành công dù không học đại học hoặc không học tại những ngôi trường nổi tiếng. Điều làm nên thành công không chỉ là nơi một người học mà còn là thái độ học tập, tinh thần cầu tiến và khả năng thích nghi với sự thay đổi của xã hội.
Vậy học đại học hay cao đẳng, cái nào tốt hơn? Theo tôi, không có câu trả lời tuyệt đối. Đại học có ưu thế về kiến thức chuyên sâu, cơ hội nghiên cứu, môi trường học thuật và khả năng thăng tiến trong một số lĩnh vực chuyên môn cao.
Trong khi đó, cao đẳng có ưu điểm về thời gian đào tạo ngắn hơn, chú trọng thực hành nghề nghiệp và giúp người học sớm tham gia thị trường lao động. Nếu một học sinh có năng lực học tập tốt, có điều kiện theo đuổi con đường học thuật dài hạn thì đại học là lựa chọn phù hợp. Ngược lại, nếu học sinh thiên về thực hành, muốn nhanh chóng có nghề nghiệp ổn định thì cao đẳng cũng là một hướng đi đáng cân nhắc.
Tin Gốc: Vnexpress
