Ngày 15.7, Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công dữ dội nhằm vào các cảng của Ukraine được sử dụng để tiếp nhận hàng hóa phục vụ lực lượng vũ trang Ukraine.
“Trong đêm qua, các lực lượng vũ trang Nga đã tiếp tục không kích các cảng của Ukraine được sử dụng để tiếp nhận hàng hóa dành cho quân đội Ukraine”, Bộ Quốc phòng Nga cho biết trong một tuyên bố, theo hãng tin Sputnik.
Theo phía Nga, 4 tàu vận tải chở hàng cho quân đội Ukraine đã bị phá hủy tại các cảng biển Chornomorsk và Dnipro-Bugsky. Ngoài ra, các đòn tấn công của Nga cũng nhằm vào cơ sở hạ tầng cảng, các bồn chứa nhiên liệu và các cơ sở được sử dụng để sản xuất, lắp ráp máy bay không người lái (UAV) tại Odessa và Chornomorsk.
Các quan chức Ukraine xác nhận Nga đã tấn công hạ tầng cảng tại Odessa và Mykolaiv. Tỉnh trưởng Odessa Oleh Kiper nói rằng Nga tiếp tục tấn công bằng UAV và tên lửa trong ngày thứ 5 liên tiếp. Một tòa chung cư 7 tầng tại tỉnh bị trúng tên lửa làm 3 người thiệt mạng và ít nhất 3 người khác bị thương, theo các quan chức sở tại.
Tại tỉnh Mykolaiv kế bên, tỉnh trưởng Vitaliy Kim nói rằng một cuộc tấn công bằng UAV vào rạng sáng 15.7 đã làm một người bị thương.
Trong những ngày gần đây, Nga đã gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào các cảng nước sâu của Ukraine trên biển Đen thuộc khu vực Odessa mở rộng, theo Reuters. Đây là những cảng xử lý phần lớn hoạt động xuất khẩu ngũ cốc và các loại hàng hóa khác của Ukraine, đồng thời đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế thời chiến của nước này.
Tập đoàn xuất khẩu ngũ cốc hàng đầu Ukraine Kernel cho biết đã phải tạm dừng hoạt động tại cảng Chornomorsk sau các cuộc tấn công của Nga. Ngoài ra, một cuộc không kích khác của Nga cũng đã làm hư hại nhà ga xuất khẩu dầu thực vật của công ty này ở tỉnh Odessa.
Trong khi đó, Ukraine cũng mở rộng chiến dịch nhằm làm gián đoạn mạng lưới hậu cần của lực lượng Nga tại các khu vực do Moscow kiểm soát ở miền nam Ukraine và cô lập bán đảo Crimea, vùng lãnh thổ mà Nga sáp nhập vào năm 2014.
Chỉ huy Lực lượng hệ thống không người lái Ukraine Robert Brovdi cho biết các UAV của Ukraine đã tấn công 20 tàu của Nga trên biển Đen chỉ trong rạng sáng 15.7, theo Reuters. Bên cạnh đó, tổng số tàu bị không kích tại biển Azov trong tháng này là 116 chiếc.
Ông Robert Brovdi cho biết mục tiêu của chiến dịch là vô hiệu hóa các tàu này thay vì đánh chìm, khiến chúng mất khả năng hoạt động và trôi dạt trên biển.
Ông nói thêm rằng mục tiêu cuối cùng là làm gián đoạn “đội tàu trung chuyển” của Nga gồm các tàu chở dầu cỡ nhỏ và trung bình, vốn được sử dụng để vận chuyển dầu từ các cảng kết nối với kênh đào Volga-Don và biển Azov ra các tàu chở dầu cỡ lớn đang neo đậu ngoài khơi biển Đen.
Theo ông Brovdi, các cuộc tấn công này sẽ làm phức tạp việc vận chuyển nhiên liệu đến bán đảo Crimea, buộc Nga phải phụ thuộc nhiều hơn vào vận tải đường bộ và đường sắt, những phương thức mà Ukraine có thể dễ dàng nhắm mục tiêu tấn công hơn.
Theo các nguồn tin của Reuters, các cuộc tấn công của Ukraine đã buộc Nga – quốc gia xuất khẩu ngũ cốc lớn nhất thế giới – phải hạn chế hoạt động vận tải trên biển Azov, tuyến đường đảm nhận khoảng 25% lượng ngũ cốc xuất khẩu của nước này. Tình trạng hạn chế vận tải vẫn tiếp diễn vào ngày 14.7, theo các nguồn tin.
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov lên án các cuộc tấn công nhằm vào hoạt động vận tải trên biển Azov, trong khi Bộ Nông nghiệp Nga thừa nhận hoạt động xuất khẩu có thể sẽ phải chuyển sang các tuyến đường khác.
Ngày 15.7, Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố bất kỳ lực lượng đa quốc gia nào do các đồng minh của Ukraine triển khai tới nước này sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình đều sẽ không thể được Moscow chấp nhận. Nga cho biết sẽ coi lực lượng đó là mối đe dọa và là mục tiêu quân sự hợp pháp, theo TASS.
Các nước phương Tây trong liên minh ủng hộ Ukraine, còn gọi là “Liên minh tự nguyện”, đã họp tại Paris trong tuần này và tái khẳng định ý định triển khai một lực lượng gìn giữ hòa bình đến Ukraine sau khi các bên ngừng giao tranh. Mục tiêu là trấn an Ukraine và hỗ trợ nước này tái thiết năng lực quân sự.
Liên minh cũng cho biết sẽ tiến hành các cuộc tập trận trong những tháng tới nhằm chứng minh khả năng hoạt động của lực lượng này, dự kiến mang tên Lực lượng Đa quốc gia tại Ukraine (MNF-U).
Phát biểu với báo giới, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nhấn mạnh: “Trong bối cảnh này, chúng tôi muốn nhắc lại rằng việc triển khai bất kỳ lực lượng quân sự nào của các quốc gia thuộc cái gọi là ‘liên minh tự nguyện’ tới Ukraine là điều không thể chấp nhận đối với Nga”.
“Tôi xin nhắc lại, điều đó trên thực tế sẽ đồng nghĩa với sự can thiệp từ bên ngoài và làm gia tăng các mối đe dọa đối với an ninh của Nga. Chúng tôi sẽ coi những đơn vị đó là các mục tiêu quân sự hợp pháp”, bà Zakharova nói thêm.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 15.7 đã đề cử người đứng đầu Tập đoàn năng lượng nhà nước Naftogaz làm thủ tướng mới của Ukraine, theo Reuters.
Ông Zelensky đã miễn nhiệm Thủ tướng Yulia Svyrydenko trong tuần này sau chỉ một năm giữ cương vị. Quốc hội Ukraine đã chấp thuận đơn từ chức của bà Svyrydenko hôm 14.7 và dự kiến bỏ phiếu phê chuẩn người kế nhiệm vào ngày 16.7.
Phát biểu với các phóng viên tại Kyiv, ông Zelensky cho biết ông Sergii Koretskyi, Tổng giám đốc tập đoàn năng lượng quốc doanh Naftogaz, là ứng viên phù hợp nhất cho vị trí thủ tướng, vì ưu tiên của Ukraine hiện nay là chuẩn bị cho mùa đông sắp tới.
Quốc hội Ukraine nhiều khả năng sẽ thông qua đề cử của ông Zelensky do đảng cầm quyền đang nắm đa số ghế.
“Ưu tiên hiện nay rất rõ ràng – đó là chuẩn bị cho mùa đông. Vì vậy, sau tất cả các cuộc tham vấn, ông Sergii Koretskyi chắc chắn là ứng viên được chuẩn bị tốt nhất cho cương vị Thủ tướng Ukraine”, ông Zelensky nói.
Việc thủ tướng từ chức đồng nghĩa toàn bộ nội các cũng phải từ chức theo quy định, mở đường cho một đợt cải tổ chính phủ quy mô lớn.
Đặc biệt, sự chú ý đang dồn vào tương lai của Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, trong bối cảnh Ukraine đang dần cân băng tình thế trên chiến trường nhờ chiến dịch tấn công tầm xa bằng UAV nhằm vào Nga.
Ông Fedorov (35 tuổi) được biết đến là người thúc đẩy các đổi mới công nghệ và không xuất thân từ hệ thống truyền thống của Bộ Quốc phòng. Ông được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng cách đây mới 6 tháng.
Khi được hỏi liệu ông Fedorov có tiếp tục giữ chức trong nội các mới hay không, Tổng thống Zelensky cho biết ông sẽ gặp vị bộ trưởng cùng lãnh đạo quân đội vào cuối ngày 15.7, trước cuộc họp dự kiến với các nghị sĩ của đảng cầm quyền.
Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết một thiên thạch đã phát nổ trên bầu trời vùng đông bắc Mỹ vào ngày 30.5 khi đang lao về phía trái đất. Vụ nổ có sức mạnh tương đương 300 tấn thuốc nổ TNT, tạo ra những tiếng nổ lớn vang rền khắp khu vực, theo AFP sáng nay.
Bà Jennifer Dooren, Phó giám đốc tin tức của NASA cho biết thiên thạch phát nổ trên khu vực đông bắc bang Massachusetts và đông nam bang New Hampshire vào lúc 14 giờ 6 phút ngày 30.5, giờ địa phương.
"Quả cầu lửa này không liên quan bất kỳ trận mưa sao băng nào đang hoạt động hiện nay, mà là một vật thể tự nhiên, không phải là mảnh vỡ tên lửa hay vệ tinh tái nhập khí quyển. Năng lượng giải phóng khi thiên thạch vỡ vụn được ước tính tương đương khoảng 300 tấn TNT, đó là lý do gây ra những tiếng nổ lớn", bà Dooren nói.
Theo vị chuyên gia, thiên thạch đã di chuyển với tốc độ hơn 120.000 km/giờ ở độ cao khoảng 64 km khi nó phát nổ. Người dân trong khu vực hoảng hốt vì những tiếng nổ bất ngờ và rất lớn. Nhiều người dùng mạng xã hội cho biết tiếng nổ mạnh đến mức làm rung chuyển nhà cửa, vật nuôi giật mình hoảng sợ.
Hầu hết các thiên thạch bốc cháy hoàn toàn trong khí quyển nhưng đôi khi các vật thể lớn hơn có thể tồn tại đủ lâu để tạo ra những quả cầu lửa và sóng xung kích mạnh, thu hút sự chú ý của con người.
Vụ việc ngày 30.5 là sự kiện mới nhất trong một loạt vụ thiên thạch phát nổ được báo cáo trên khắp Bắc Mỹ trong năm nay, theo CBS News. Vào tháng Ba, một thiên thạch phát nổ trên bầu trời bang Ohio, tạo ra tiếng nổ được nghe thấy trên nhiều tiểu bang.
Chỉ vài ngày sau, thiên thạch khác phát nổ trên bầu trời bang Texas, tạo ra một sóng xung kích mạnh và làm văng các mảnh thiên thạch khắp khu vực Houston, trong đó có một mảnh được cho là đã bay xuyên thủng mái nhà.
Một tàu ngầm Trung Quốc đã phóng thử một tên lửa "chiến lược" mang đầu đạn giả hôm 6.7, theo AFP. Các nhà quan sát cho rằng tên lửa này dường như đã rơi xuống một vùng biển giữa Quần đảo Solomon, Nauru và Tuvalu.
"Chúng tôi kêu gọi tất cả các quốc gia, trong đó có cả Trung Quốc, lập tức ngừng thử nghiệm tên lửa đạn đạo ở Thái Bình Dương", văn phòng Thủ tướng Vanuatu Jotham Napat nhấn mạnh trong một tuyên bố.
Chính phủ Vanuatu đã chỉ trích "việc thiếu tham vấn trước và minh bạch xung quanh vụ phóng này", điều họ cho rằng làm dấy lên câu hỏi về cam kết của Trung Quốc đối với hòa bình, an ninh và ổn định ở Thái Bình Dương.
Cũng theo tuyên bố từ chính phủ Vanuatu, Trung Quốc là một "đối tác phát triển đáng quý", tuy nhiên tất cả các đối tác hoạt động trong khu vực nên "tôn trọng các quyết định tập thể của các quốc đảo Thái Bình Dương".
Quốc đảo nhỏ bé Tuvalu ở Thái Bình Dương, có quan hệ ngoại giao với Đài Loan, cũng bày tỏ "mối quan ngại sâu sắc" về vụ thử tên lửa của Trung Quốc. Thủ tướng Tuvalu Feleti Teo nói rằng vụ phóng tên lửa đi ngược lại nguyện vọng của các nước Thái Bình Dương về một khu vực phi hạt nhân, và kêu gọi "các siêu cường kiềm chế việc sử dụng Thái Bình Dương làm bãi thử nghiệm cho kho vũ khí quân sự của họ".
Ngoài ra, Thủ tướng Úc Anthony Albanese ngày 8.7 cho hay những nhà lãnh đạo của các đảo quốc Thái Bình Dương đang xem xét một tuyên bố chung "rất mạnh mẽ" lên án vụ thử tên lửa của Trung Quốc, theo AFP.
Đang xem xét lại một hiệp ước an ninh với Trung Quốc sau khi chính phủ thay đổi gần đây, quần đảo Solomon ngày 7.7 thông báo đã phản đối vụ phóng thử tên lửa của Bắc Kinh.
Trước phản ứng của một số nước về vụ phóng tên lửa, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói rằng Bắc Kinh hy vọng các nước "sẽ không diễn giải quá mức vấn đề này", theo Reuters.
Hôm 30.6, SCOTUS đã ban hành những phán quyết cuối cùng của kỳ làm việc từ tháng 10.2025 đến hết tháng 6.2026, vốn bị phủ bóng bởi một loạt tranh chấp pháp lý liên quan đến Tổng thống Trump và chính quyền của ông.
Trong kỳ làm việc kéo dài 9 tháng qua, SCOTUS đã ra những phán quyết mang lại thắng lợi lẫn thất bại cho ông Trump. Chẳng hạn, tòa hôm 29.6 đưa ra phán quyết có lợi cho Nhà Trắng trong vụ sa thải bà Rebecca Kelly Slaughter (đảng Dân chủ), thành viên Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC). Đa số thẩm phán lập luận rằng theo hiến pháp, các cơ quan như FTC thực thi quyền lực hành pháp thuộc thẩm quyền của tổng thống. Do đó, để đảm bảo tính chịu trách nhiệm trước dân, tổng thống phải có quyền sa thải các quan chức cấp dưới theo ý muốn. Trong vụ này, với lý do cho rằng sự can thiệp của nhánh lập pháp đối với cơ quan thuộc nhánh hành pháp là quá mức, SCOTUS đã lật ngược tiền lệ kéo dài 91 năm cho phép quốc hội bảo vệ các thành viên của nhiều cơ quan độc lập khỏi bị sa thải tùy ý.
Tuy nhiên, trong một trường hợp ngoại lệ đặc biệt một ngày sau đó, SCOTUS lại ngăn chặn nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm sa thải bà Lisa Cook, một thành viên Hội đồng Thống đốc của Cục Dự trữ liên bang (Fed), với cáo buộc gian lận thế chấp. Mặc dù cả Fed và FTC đều là cơ quan độc lập, SCOTUS đã vạch ra một ranh giới rõ ràng cho Fed vì hệ thống ngân hàng trung ương có một "truyền thống quốc gia được bảo vệ khỏi sự can thiệp chính trị". Việc để tổng thống tùy ý sa thải một Thống đốc Fed vì bất đồng chính sách hoặc các cáo buộc chưa được làm rõ sẽ phá vỡ tính độc lập tối quan trọng của chính sách tiền tệ quốc gia. Theo Reuters, trong lịch sử 113 năm của Fed, chưa có tổng thống nào tìm cách sa thải một thống đốc. Bản thân bà Cook cho rằng những cáo buộc của Tổng thống Trump chỉ là cái cớ để đuổi bà do khác biệt về chính sách tiền tệ.
Một số ý kiến cho rằng cơ chế kiểm soát và cân bằng quyền lực giữa các nhánh hành pháp và tư pháp vẫn được duy trì, trong đó SCOTUS tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc vạch ranh giới, đặc biệt là để bảo vệ các thể chế then chốt như Fed hay các quyền hiến định cơ bản.
Tiêu biểu, hồi tháng 4, SCOTUS bãi bỏ thuế quan toàn cầu của Tổng thống Trump, cho rằng Nhà Trắng đã đi quá thẩm quyền trong việc áp dụng luật. Hôm 30.6, SCOTUS tiếp tục bác bỏ sắc lệnh hành pháp của ông Trump liên quan đến quyền công dân theo nơi sinh, cho rằng lệnh này vi phạm Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ.
Trong khi đó, theo Đài Al-Jazeera, trong giai đoạn 2024-2025, SCOTUS đã đưa ra 63 quyết định khẩn cấp thay vì xét xử theo quy trình thông thường, vốn mất nhiều thời gian. Đa số các thẩm phán bảo thủ ủng hộ ông Trump trong hầu hết các trường hợp này, cho phép ông thực hiện các chính sách quan trọng trong khi các vụ kiện về tính hợp pháp của chúng được xét xử tại các tòa án cấp thấp hơn.
Trong một năm rưỡi nhiệm kỳ tổng thống vừa qua, SCOTUS nhìn chung đã đưa ra những phán quyết gia tăng quyền lực cho nhánh hành pháp của ông Trump, ngoại trừ một số lằn ranh liên quan kinh tế và hiến pháp.
"Những trường hợp ngoại lệ đối với xu hướng chung là những trường hợp mà lập trường của tổng thống quá xa rời bất kỳ cơ sở pháp lý nào có thể hình dung được, đến mức SCOTUS không muốn đi xa đến thế. Hoặc trong những trường hợp mà SCOTUS dường như lo ngại sự gián đoạn nghiêm trọng đối với thị trường hoặc nền kinh tế nói chung", giáo sư Jenny Breen của Trường Luật ĐH Syracuse (Mỹ) nói với Reuters.
