Bộ Tư pháp công bố hồ sơ thẩm định dự Luật Phát triển đô thị (tên gọi cũ là Luật Đô thị đặc biệt).
Theo dự thảo, cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt tại Luật này được áp dụng đối với TP.HCM và thành phố khác được công nhận là đô thị đặc biệt theo quy định của pháp luật.
Đáng chú ý, tại dự luật quy định các đơn vị hành chính thuộc thành phố bao gồm xã, phường, đặc khu (nếu có), đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt (nếu có).
Dự thảo nêu rõ đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt thuộc thành phố do Quốc hội quyết định thành lập để thực hiện vai trò đô thị chức năng theo quy hoạch tổng thể thành phố.
Đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt được tổ chức theo mô hình đặc thù, được áp dụng các cơ chế, chính sách vượt trội, thực hiện các chính sách mới về quản trị địa phương, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của Thành phố.
Đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt đã được quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương.
Luật quy định đây là địa bàn có vị trí chiến lược, được tổ chức theo mô hình đặc thù, được áp dụng các cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội, thực hiện các chính sách mới về quản trị địa phương, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, vùng và cả nước. Đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt do Quốc hội quyết định thành lập.
Chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt do Quốc hội quy định khi thành lập đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt đó.
Tại Luật Thủ đô 2026 quy định đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt thuộc thành phố do Quốc hội quyết định thành lập để thực hiện vai trò đô thị chức năng theo quy hoạch tổng thể thủ đô.
Đơn vị này được tổ chức theo mô hình đặc thù, được áp dụng các cơ chế, chính sách vượt trội, thực hiện các chính sách mới về quản trị địa phương, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của thủ đô.
Theo cơ quan soạn thảo, quy định về đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt thuộc thành phố được xây dựng trên cơ sở yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình phát triển thành phố theo hướng hiện đại, hội nhập và có tính cạnh tranh quốc tế cao.
Cơ quan soạn thảo dẫn lại nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới đã xác định:
Quy hoạch, phát triển một số đô thị mới, là vệ tinh của vùng đô thị trung tâm thành phố theo hướng hiện đại, thông minh, môi trường, sinh thái tốt, số hoá tối đa, hạ tầng đồng bộ, hình thành đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt để mở rộng không gian phát triển của thành phố, để trở thành các đô thị kiểu mẫu về chất lượng sống hàng đầu của Việt Nam và khu vực.
Thêm vào đó, thực tiễn triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù thời gian qua cho thấy, các quy định hiện hành chủ yếu dừng ở việc phân cấp, phân quyền theo từng lĩnh vực, chưa tạo lập được các không gian thể chế đủ vượt trội để thử nghiệm các mô hình phát triển mới mang tính đột phá.
Trong khi đó, yêu cầu phát triển thành phố trong giai đoạn mới đòi hỏi phải hình thành các khu vực động lực có cơ chế quản trị linh hoạt, vượt trội nhằm thu hút các nguồn lực chất lượng cao, đặc biệt là các tập đoàn đa quốc gia, các trung tâm tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Việc thiếu vắng các thiết chế như vậy đang là một trong những hạn chế làm giảm sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của thành phố trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.
Do đó, việc quy định về đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt là cần thiết nhằm tạo lập một công cụ thể chế mới, cho phép tổ chức các không gian phát triển mang tính đột phá, góp phần giải quyết các “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách, đồng thời tạo dư địa phát triển dài hạn cho thành phố.
Theo quy định này, đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt thuộc thành phố do Quốc hội quyết định thành lập để bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và phù hợp với tính chất đặc biệt của mô hình.
Các đơn vị này được xác định là các đô thị chức năng theo quy hoạch tổng thể thành phố, có thể phát triển theo các định hướng như trung tâm tài chính, trung tâm thương mại và kinh doanh, khu kinh tế tự do, khu đổi mới sáng tạo hoặc các khu vực phát triển chuyên biệt khác.
Các đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt được tổ chức theo mô hình quản trị đặc thù, linh hoạt, hiện đại, có mức độ tự chủ cao hơn so với đơn vị hành chính thông thường.
Các đơn vị này được áp dụng các cơ chế, chính sách vượt trội về đầu tư, tài chính, đất đai, khoa học công nghệ, nguồn nhân lực và quản lý đô thị.
Đây cũng là không gian để triển khai các chính sách mới về quản trị địa phương, thử nghiệm các mô hình phát triển tiên tiến, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Chiều 3/7, khu vực quốc lộ 1 đoạn từ Ngã tư Vũng Tàu đến cầu Đồng Nai hướng vào TPHCM xảy ra ùn tắc kéo dài. Dòng ô tô nối đuôi nhau, kéo dài đến cầu vượt Tân Vạn (TPHCM).
Theo ghi nhận, các tuyến đường quốc lộ 1, quốc lộ 51, cầu vượt Ngã tư Vũng Tàu đều ùn tắc, đông nghẹt xe. Ô tô xếp hàng dài trên cầu vượt, hầm chui Ngã tư Vũng Tàu, nhích từng đoạn qua trạm thu phí cầu Đồng Nai để hướng vào trung tâm TPHCM.
Tại trạm thu phí cầu Đồng Nai (phường Trấn Biên, thành phố Đồng Nai), tình trạng ùn ứ nghiêm trọng hơn khi ô tô lấn làn, có đoạn 8 xe dàn hàng ngang. Khu vực này cũng là điểm quay đầu của nhiều xe container từ cảng Đồng Nai ra, khiến dòng xe càng bị dồn ứ. Dòng phương tiện đi mô tô, chen lấn, lách qua xe ben, xe đầu kéo để di chuyển.
Tài xế Nguyễn Hữu Lam (phường Trảng Bom, thành phố Đồng Nai) cho biết, khoảng 2 tuần nay, công trình nút giao Tân Vạn thuộc dự án Vành đai 3 TPHCM đang thi công tạo thành nút thắt cổ chai, khiến dòng xe thường xuyên ùn tắc.
"Tôi đi giao hàng ở Thủ Đức phải chậm khoảng 2 giờ so với thường ngày. Hy vọng, cơ quan chức năng sớm tháo dỡ trạm thu phí cầu Đồng Nai và thi công nhanh nút giao Tân Vạn để xe lưu thông thuận tiện hơn", anh Lam nói.
Theo nhiều tài xế, đoạn đường cửa ngõ phía Đông vào TPHCM trên quốc lộ 1 xảy ra ùn tắc kéo dài từ nhiều ngày qua. Có ngày tình trạng ùn tắc từ sáng đến chiều, cao điểm nhất là đầu giờ sáng và cuối giờ chiểu.
Lực lượng CSGT thành phố Đồng Nai thường xuyên có mặt tại khu vực ngã tư Vũng Tàu và cầu Đồng Nai để điều tiết giao thông. Đến cuối giờ chiều, các hướng qua khu vực trạm thu phí cầu Đồng Nai vẫn ùn tắc kéo dài, dòng xe di chuyển chậm.
Sáng 3/6, làm việc với Đảng ủy Công an Trung ương về đề án xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, hài hòa, phát triển, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh xây dựng xã hội hiện đại là sự nghiệp của toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Ông yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước, phát huy vai trò của nhân dân, gia đình, cộng đồng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng xã hội văn minh, hiện đại. Việt Nam cần tiếp thu tinh hoa văn minh nhân loại, thành tựu khoa học công nghệ và quản trị tiên tiến, đồng thời giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc, độc lập tự chủ và định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình phát triển đất nước.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cho rằng phát triển đất nước phải bảo đảm hài hòa giữa vật chất và tinh thần, giữa kinh tế với văn hóa và con người; nâng cao đời sống tinh thần, củng cố niềm tin xã hội và hạnh phúc của nhân dân.
"Không để xã hội giàu lên về vật chất nhưng nghèo đi về văn hóa, đạo đức và các giá trị nhân văn", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói, đồng thời lưu ý không đánh đổi trật tự, kỷ cương, công bằng xã hội, môi trường và giá trị văn hóa để lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần.
Ông nhấn mạnh xây dựng con người là trung tâm, văn hóa là nền tảng, pháp luật và kỷ cương là trụ cột. Xây dựng xã hội văn minh xã hội chủ nghĩa trước hết là xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới có lý tưởng, nhân cách, văn hóa, ý thức công dân, tinh thần trách nhiệm và khả năng thích ứng với xã hội hiện đại. Quá trình này cần kết hợp chặt chẽ giữa đức trị và pháp trị, giữa giáo dục, thuyết phục với kỷ luật, kỷ cương và thượng tôn pháp luật.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, an ninh con người là trung tâm của phát triển và là thước đo bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa. Mọi chủ trương, chính sách phải hướng tới bảo vệ con người, nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm người dân được sống an toàn, lành mạnh, có cơ hội phát triển và thụ hưởng công bằng thành quả phát triển.
Ông cũng yêu cầu xây dựng nền quản trị xã hội hiện đại, chuyển mạnh từ quản lý sang quản trị và kiến tạo xã hội. Trong đó, dữ liệu là nền tảng, công nghệ số là công cụ và người dân là trung tâm. Hệ thống mục tiêu cần được rà soát theo hướng phản ánh trực tiếp chất lượng xã hội, chất lượng quản trị, mức độ an toàn, niềm tin, hạnh phúc và chất lượng sống của người dân.
Theo lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Nghị quyết này không làm thay các nghị quyết chuyên ngành, nhưng phải đóng vai trò tích hợp, kết nối và định hình mô hình xã hội Việt Nam trong thời kỳ mới, làm rõ những giá trị cũng như chuẩn mực và những yêu cầu tổng thể mà toàn hệ thống chính trị phải hướng tới trong quá trình xây dựng xã hội văn minh xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam trong thời gian tới.
Năm 2006, kè An Lương (xã Duy Nghĩa, Đà Nẵng) được xây dựng với chiều dài hơn 1km để bảo vệ hơn 500 hộ dân tại 2 thôn Thuận An và An Lương. Cuối năm 2025, do ảnh hưởng của mưa lớn, nước lũ từ thượng nguồn đổ về làm toàn bộ tuyến bờ kè bị sạt lở nặng, kéo dài thêm 500m. Tổng chiều dài bị sạt lở khoảng 1,5km.
Tình trạng xâm thực lấn sâu vào khu dân cư, uy hiếp trực tiếp đến sự an toàn của hàng trăm hộ dân sinh sống bên trong.
Theo ghi nhận những ngày đầu tháng 5, dọc bờ kè An Lương, các hạng mục gia cố bằng biện pháp đắp bao cát từ cuối năm 2025 không còn nguyên vẹn, một số vị trí bị thủy triều đánh bật ra. Dòng nước xoáy tạo thành nhiều “hàm ếch” ăn sâu vào đất liền. Địa phương phải dùng dây để rào chắn và lập biển cảnh báo nhằm đề phòng nguy hiểm.
Ông Nguyễn Duối (58 tuổi, ở thôn Thuận An, xã Duy Nghĩa) cho biết gia đình ông mở tiệm hàn tiện và nuôi cá lồng bè ở khu vực bờ kè An Lương đã gần 20 năm. Trận lũ cuối năm 2025 khiến tuyến kè bị sạt lở nghiêm trọng. Khoảng cách từ bờ kè sạt lở đến cơ sở ông Duối còn khoảng 1,5m, nếu tiếp tục sạt lở, bờ kè này sẽ bị cuốn đi.
“Chúng tôi mong chính quyền sớm xây dựng và hoàn thiện bờ kè trước mùa mưa bão năm nay. Người dân hoàn toàn đồng thuận và sẵn sàng phối hợp cùng chính quyền, chỉ mong không còn cảnh nơm nớp lo sợ như hiện nay”, ông Duối nói.
Nhiều nhà dân chỉ còn cách bờ kè 1-3m, nếu sạt lở tiếp tục ăn sâu vào đất liền, nhà cửa, đất đai có thể cuốn ra biển. Hàng loạt cầu tàu để thuyền đánh cá cập bến đưa hải sản lên bờ cũng bị đứt gãy, người dân phải dựng lại cầu tạm bằng sắt...
Ông Nguyễn Văn Hoàng, Phó Chủ tịch UBND xã Duy Nghĩa, cho biết địa phương đang khẩn trương phối hợp với các đơn vị liên quan đẩy nhanh công tác chuẩn bị để triển khai dự án kè chống sạt lở.
“Phần lớn hạng mục kè nằm sát tuyến đường ven sông nên việc thi công sẽ gặp nhiều trở ngại về mặt bằng. Tuy nhiên, xã sẽ phối hợp, tạo điều kiện tốt nhất để đơn vị thi công triển khai dự án đúng tiến độ”, lãnh đạo UBND xã Duy Nghĩa cho biết.
Trước thực trạng sạt lở nghiêm trọng, ngày 22/4, UBND thành phố Đà Nẵng đã ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp khắc phục tuyến kè bảo vệ bờ sông Thu Bồn khu vực An Lương, xã Duy Nghĩa và khắc phục xói lở bờ biển Hội An, tại 2 phường Hội An Đông và Hội An Tây.
Theo kế hoạch, tổng kinh phí đầu tư cho 2 dự án gần 500 tỷ đồng. Trong đó, dự án khắc phục khẩn cấp tuyến kè bảo vệ bờ sông Thu Bồn khu vực An Lương có kinh phí khoảng 210 tỷ đồng; dự án khắc phục xói lở bờ biển Hội An khoảng 288 tỷ đồng. Các công trình dự kiến hoàn thành trong năm 2026.
Ngày 4/5, ông Trần Nam Hưng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, đã kiểm tra thực tế dự án khắc phục khẩn cấp tuyến kè An Lương.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh đây là công trình dân sinh cấp bách, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân. Ông yêu cầu việc đầu tư xây dựng phải bảo đảm chất lượng, bền vững, mỹ quan; tăng cường vận động nhân dân đồng thuận, bàn giao toàn bộ mặt bằng trước ngày 15/5 để triển khai dự án đúng tiến độ theo chỉ đạo của UBND thành phố.
