Bước sang tuổi 19 hôm 13/7, “thần đồng” Lamine Yamal đã sở hữu bảng thành tích đáng mơ ước khi vô địch EURO, giành danh hiệu Á quân Quả bóng Vàng và kế thừa chiếc áo số 10 huyền thoại của Lionel Messi tại Barcelona. Tại World Cup 2026, tiền đạo trẻ tiếp tục rực sáng trong trận bán kết gặp Pháp, góp phần đưa Tây Ban Nha vào chơi trận chung kết lịch sử gặp Argentina vào ngày 19/7 tới.
Sở hữu khả năng rê bóng lắt léo và chơi cùng vị trí tiền đạo cánh, chân sút trưởng thành từ lò đào tạo La Masia liên tục được so sánh với Messi. Tuy nhiên, để duy trì phong độ cao ở độ tuổi còn rất trẻ tại một giải đấu khắc nghiệt như World Cup, Yamal sở hữu một “vũ khí” bí mật: chế độ dinh dưỡng khoa học nghiêm ngặt kết hợp với những liệu pháp tinh thần đặc biệt.
Trong cuộc phỏng vấn trên tờ Mundo Deportivo, Yamal tiết lộ anh đang học hỏi một số nguyên tắc dinh dưỡng từ đàn anh Lionel Messi bằng cách ăn nhiều cá hơn và kiểm soát chế độ ăn uống khắt khe hơn trước.
Theo beIN Sports, thực đơn hàng ngày của Yamal hiện được kiểm soát bởi chuyên gia dinh dưỡng Silvia Tremoleda của Barcelona, tập trung vào các carbohydrate hấp thụ chậm như yến mạch, gạo, khoai lang và bánh mì nguyên cám, đi kèm nguồn protein sạch từ ức gà, cá và sữa chua nhằm hỗ trợ tối ưu cho một cơ thể đang trong giai đoạn phát triển.
Thế nhưng, nguồn sức mạnh tinh thần lớn nhất của cầu thủ này lại đến từ gian bếp của mẹ anh, bà Sheila Ebana. Trước mỗi trận đấu, anh luôn ăn món cơm gà sốt đậu phộng truyền thống của Guinea Xích Đạo, quê hương của mẹ. Dưới góc nhìn y học thể thao, đây là một bữa ăn bổ trợ thể lực hoàn hảo.
Hàm lượng carbohydrate phức hợp trong cơm cung cấp nguồn năng lượng bền bỉ, trong khi phần sốt đậu phộng tự nhiên mang đến chất béo lành mạnh, protein thực vật, chất xơ cùng các khoáng chất thiết yếu như magie và phốt pho, giúp hỗ trợ phát triển cơ bắp và đẩy nhanh quá trình phục hồi thể trạng. Các chuyên gia dinh dưỡng như Jaume Giménez và May Morón đều đồng tình bơ đậu phộng tự nhiên (không thêm đường hay phụ gia) chính là nguồn thúc đẩy năng lượng tuyệt vời cho các vận động viên đỉnh cao.
Bên cạnh thực đơn đặc biệt, bản lĩnh thể chất của Yamal còn được chứng minh qua khả năng thích nghi phi thường trong tháng lễ Ramadan diễn ra vào đầu năm nay. Trong suốt tháng Ramadan, các tín đồ Hồi giáo phải thực hiện chế độ nhịn ăn nghiêm ngặt vào ban ngày và hoàn thành 5 lượt cầu nguyện mỗi ngày. Dù phải đối mặt với lịch thi đấu và tập luyện cường độ cao tại Barcelona, tiền đạo trẻ vẫn nghiêm túc thực hiện chế độ nhịn ăn hoàn toàn vào ban ngày.
Để bảo vệ thể trạng cho cầu thủ, đội ngũ y tế xứ Catalan đã thiết lập một giáo án sinh học đặc biệt, tập trung vào chế độ ăn ban đêm và liệu trình bù nước. Tại câu lạc bộ, việc hỗ trợ các cầu thủ trải qua tháng Ramadan đã trở thành một quy trình quen thuộc nhờ bề dày kinh nghiệm của đội ngũ chuyên môn trong việc xây dựng kế hoạch dinh dưỡng cá nhân hóa cho các cầu thủ Hồi giáo.
Riêng với trường hợp của Yamal, chiến lược chăm sóc sức khỏe tập trung vào hai trụ cột cốt lõi là chế độ ăn ban đêm và liệu trình bù nước. Sau khi mặt trời lặn, lượng thức ăn nạp vào cơ thể phải được cân đối kỹ lưỡng, tránh tình trạng ăn quá nhiều gây ảnh hưởng đến giấc ngủ và thể trạng thi đấu vào ngày hôm sau. Trong đó, việc bổ sung nước đóng vai trò quyết định, đặc biệt là vào những ngày tập luyện cường độ cao hoặc ra sân thi đấu.
Bản thân tiền đạo trẻ cũng tự sắp xếp thời gian biểu cá nhân trong tháng lễ đặc biệt này khi thường xuyên thức dậy từ 4h để ăn sáng với những món ăn tự chuẩn bị trước khi mặt trời mọc, sau đó nghỉ ngơi rồi đến sân tập như thường lệ. Để giải quyết bài toán mất nước trong ngày, Yamal cho biết chủ động sử dụng các viên uống bổ sung điện giải để ngăn ngừa cảm giác khát nước kéo dài khi tập luyện.
Từ một cậu bé lớn lên tại khu phố nhập cư nghèo khó Rocafonda, thuộc thị trấn ven biển Mataro ở Catalonia, cách Barcelona 35 km, Lamine Yamal đã viết nên một hành trình kỳ diệu. Sự kết hợp giữa ý chí rèn luyện thể chất khoa học, đức tin kiên định và hương vị ấm áp từ tình mẫu tử là bệ phóng vững chắc nhất đưa anh hướng tới chiếc cúp vàng thế giới danh giá.
PGS.TS.BS Lâm Việt Trung, Phó giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, bên lề hội nghị khoa học thường niên ngày 16/5, cho biết độ tuổi phát hiện ung thư thực quản thường từ trung niên trở lên, chủ yếu 50-70 tuổi. Tuy nhiên gần đây, bệnh viện ghi nhận nhiều trường hợp mắc bệnh sớm hơn, rải rác ở nhóm 30-40 tuổi.
Theo Globocan, ung thư thực quản đứng thứ 12 về số ca mắc mới tại Việt Nam với hơn 3.600 ca mỗi năm, nhưng xếp thứ 7 về số ca tử vong với gần 3.500 trường hợp. Trước đây, đa số bệnh nhân ung thư thực quản đến viện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, đi khám khi xuất hiện triệu chứng rõ như nuốt nghẹn, nuốt khó hoặc không nuốt được do khối u phát triển trong lòng thực quản.
Gần đây, nhờ xu hướng khám sức khỏe định kỳ và tầm soát ngày càng phổ biến, nhiều ca được phát hiện sớm hơn, thậm chí ở giai đoạn tổn thương còn rất sớm. Điều này giúp tăng đáng kể cơ hội điều trị hiệu quả cho người bệnh.
Nguyên nhân gây ung thư thực quản hiện chưa rõ, thường liên quan nhiều yếu tố nguy cơ như lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá, viêm dạ dày trào ngược mạn tính... Dấu hiệu nhận biết thường gặp nhất là nuốt nghẹn, nuốt vướng hoặc đột ngột sụt cân không giải thích được. Một số trường hợp bệnh nhân còn bị khàn tiếng do khối u chèn ép dây thần kinh quặt ngược thanh quản.
Theo phó giáo sư Trung, ung thư thực quản mang "tai tiếng" rất xấu vì hầu hết bệnh nhân tử vong trong vòng 1-2 năm. Hiện nay, nhờ những tiến bộ khoa học kỹ thuật, tiên lượng bệnh đã tốt hơn rất nhiều. Với ung thư sớm, cơ hội sống còn sau 5 năm lên đến 95%. Ở giai đoạn tiến triển, tỷ lệ này đạt mức trung bình 60-70%.
Sự thay đổi này đến từ phác đồ điều trị đa mô thức, bao gồm phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, kết hợp các phương pháp mới như điều trị miễn dịch và nhắm trúng đích. Bệnh nhân có thể được hóa trị tân hỗ trợ trước mổ, áp dụng chương trình phục hồi sớm (ERAS) để nâng đỡ thể trạng, điều trị bệnh nền đạt mức tối ưu nhất trước khi lên bàn mổ.
Phẫu thuật thực quản vẫn là can thiệp phức tạp với các biến chứng phổ biến như xì rò miệng nối, viêm phổi, chảy máu, đi kèm tỷ lệ tử vong cao. Dù phẫu thuật nội soi vẫn là tiêu chuẩn, sự bùng nổ của phẫu thuật robot đang mang lại hiệu quả tích cực. Robot đáp ứng được nhu cầu trong những phẫu thuật vùng khó, đòi hỏi kỹ thuật cao như nạo hạch kỹ và giữ lại thần kinh quặt ngược. Khả năng phân tích tinh tế, tỉ mỉ của robot giúp phẫu thuật viên như được nâng cao khả năng và nối dài cánh tay, giúp ca mổ hoàn hảo hơn.
Ung thư thực quản xuất phát từ niêm mạc (ung thư biểu mô), nên cách tầm soát tốt nhất hiện nay là nội soi tiêu hóa trên để phát hiện sự bất thường. Bác sĩ kỳ vọng thời gian tới Việt Nam sẽ có các chương trình tầm soát quốc gia về tiêu hóa định kỳ mỗi năm cho người trên 50 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ, tương tự Nhật Bản hay Hàn Quốc, giúp tăng tỷ lệ phát hiện sớm và giảm gánh nặng điều trị.
Bác sĩ khuyến cáo cách phòng bệnh quan trọng nhất là duy trì lối sống lành mạnh. Người dân cần hạn chế rượu bia, bỏ hút thuốc lá, tăng cường thể dục, đảm bảo dinh dưỡng và kết hợp khám sức khỏe định kỳ.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia tim mạch, không có quy định bắt buộc phải đo huyết áp ở tay phải hay tay trái. Điều quan trọng là đo đúng kỹ thuật và chọn cánh tay có chỉ số cao hơn để theo dõi lâu dài.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), trong lần đo đầu tiên nên đo huyết áp ở 2 tay để so sánh. Sau đó, nên ưu tiên theo dõi ở cánh tay có chỉ số cao hơn nhằm phản ánh nguy cơ tim mạch chính xác hơn.
Bác sĩ Luke Laffin, chuyên gia tim mạch tại Cleveland Clinic (Mỹ), cho biết chênh lệch huyết áp nhẹ giữa 2 tay là điều khá thường gặp. Tuy nhiên, nếu mức chênh lệch duy trì từ 10 mmHg trở lên, người bệnh nên kiểm tra tim mạch vì có thể liên quan nguy cơ bệnh động mạch hoặc đột quỵ cao hơn.
Các chuyên gia nhấn mạnh kỹ thuật đo quan trọng hơn việc chọn tay nào. Khi đo huyết áp, cần ngồi nghỉ ít nhất 5 phút, không bắt chéo chân, đặt tay ngang mức tim và tránh nói chuyện trong lúc đo. Ngoài ra, không nên uống cà phê, hút thuốc hoặc vận động mạnh trong vòng 30 phút trước khi đo vì có thể làm sai lệch kết quả, theo Mayo Clinic.
Bác sĩ Nikhil Agrawal, chuyên gia tim mạch tại Ấn Độ, cũng nhấn mạnh rằng đo huyết áp ở 2 tay là bước đơn giản nhưng rất quan trọng, có thể giúp phát hiện sớm các bất thường mạch máu tiềm ẩn. Theo ông, “huyết áp hiếm khi giống hệt nhau ở 2 tay”.
Như vậy, đo huyết áp ở tay phải không sai, nhưng cũng không phải lựa chọn duy nhất hay “chuẩn” cho tất cả mọi người. Điều quan trọng nhất là đo đúng cách, theo dõi đều đặn và ưu tiên cánh tay có chỉ số cao hơn để đánh giá nguy cơ sức khỏe chính xác hơn.
Bác sĩ Đông y Kim So Hyung (Hàn Quốc) - người sở hữu hơn 1,5 triệu lượt theo dõi trên mạng xã hội - cảnh báo rằng buổi sáng là thời điểm lượng đường trong máu dễ tăng mạnh nhất trong ngày. Một số món ăn sáng được cho là "lành mạnh" mà chúng ta vẫn thường thấy thực chất lại rất dễ khiến đường huyết tăng vọt.
Bà đã chỉ ra 4 loại thực phẩm có nguy cơ cao không nên ăn vào bữa sáng, đồng thời nhấn mạnh rằng nếu có ăn, chúng ta phải biết áp dụng các mẹo nhỏ để giảm thiểu tác động tiêu cực đến cơ thể.
Sữa trái cây
Sữa giúp bổ sung dinh dưỡng, còn trái cây luôn được xem là thực phẩm tốt cho sức khỏe và tạo cảm giác no. Tuy nhiên, Bác sĩ Kim chỉ ra rằng nhiều người thường bỏ qua lượng đường fructose có trong trái cây. Một nghiên cứu từ Hiệp hội Nội tiết Mỹ cho thấy, việc hấp thụ quá nhiều đường fructose có mối quan hệ mật thiết với bệnh gan nhiễm mỡ.
Hơn nữa, việc xay nhuyễn sẽ phá hủy chất xơ trong trái cây, làm tăng tốc độ hấp thụ đường của cơ thể, khiến lượng đường huyết sau khi ăn biến động dữ dội hơn. Thời gian gan dự trữ glycogen bị rút ngắn, dẫn đến gánh nặng cho gan tăng lên đáng kể.
Hãy thêm đậu hũ (đậu phụ), sữa chua không đường hoặc các loại hạt... để làm chậm tốc độ tiêu hóa protein và lipid, giúp bữa sáng thực sự lành mạnh hơn.
Ngũ cốc
Ngũ cốc pha sữa thường được đánh giá là công thức vừa đơn giản vừa giàu dinh dưỡng. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ mọi người thường bỏ qua lượng đường có trong các loại ngũ cốc ăn sáng, thậm chí có loại chứa hàm lượng đường lên tới 30%. Một số sản phẩm gắn mác "ngũ cốc nguyên cám" hoặc được thêm các loại trái cây khô và hạt (tưởng chừng như tốt cho sức khỏe) thực chất lại rất có thể làm tăng lượng đường lên cao hơn nữa.
Hãy kiểm tra kỹ thành phần dinh dưỡng của sản phẩm, ưu tiên loại ít đường. Việc thêm các loại rau củ quả giàu chất xơ vào ngũ cốc sẽ giúp tăng độ lành mạnh đáng kể. Dâu tây, chuối, táo và cà chua bi đều là những lựa chọn rất tốt.
Bánh mì và bánh ngọt
Ăn bánh mì hoặc bánh ngọt kèm theo một ly đồ uống cũng là lựa chọn phổ biến của nhiều người vào buổi sáng. Tuy nhiên, những thực phẩm có nguyên liệu chính từ bột mì này từ lâu đã được xác định là không có lợi cho sức khỏe. Hầu hết chất trong đó sẽ chuyển hóa thành glucose và được cơ thể hấp thụ.
Sau khi thức dậy vào buổi sáng, đường huyết của cơ thể ở mức thấp, việc nạp các loại tinh bột tinh chế này sẽ kích thích bài tiết insulin, khiến đường huyết tăng vọt rồi giảm đột ngột. Do thiếu vitamin và chất xơ, người ăn sẽ nhanh chóng cảm thấy đói trở lại, từ đó có xu hướng nạp thêm nhiều tinh bột hơn.
Hãy chọn bánh mì nguyên cám (chứa lúa mạch, kiều mạch, yến mạch, gạo lứt...), giúp làm giảm tốc độ tiêu hóa một cách hiệu quả. Ăn rau xanh hoặc trứng trước khi ăn bánh mì cũng giúp giảm biên độ tăng giảm của đường huyết.
Cà phê
Không ít người có thói quen dùng cà phê thay cho bữa sáng. Thế nhưng, ngay cả với cà phê đen (được cho là lành mạnh hơn), việc uống khi bụng đói vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Cà phê có thể làm giãn cơ vòng thực quản dưới, khiến tình trạng của những người bị trào ngược dạ dày thực quản trở nên tồi tệ hơn. Ngoài ra, bệnh nhân viêm loét dạ dày cũng cần hết sức cẩn trọng.
Bác sĩ Kim khuyên bạn nên uống từ 1-2 ly nước lọc trước khi uống cà phê, điều này sẽ giúp giảm thiểu sự kích ứng đối với dạ dày và đường ruột.
