Mạng lưới Hợp tác nghiên cứu giảng dạy tiếng Anh (TERECONET) phối hợp cùng Trường ĐH Sư phạm, ĐH Đà Nẵng tuần qua tổ chức tọa đàm “Tương lai của tiếng Anh ở Việt Nam: Câu chuyện giáo dục, chính sách và thời đại”, thu hút đông đảo giáo viên, giảng viên, nhà nghiên cứu và nhà quản lý giáo dục trên cả nước. Tọa đàm có sự tham dự của các diễn giả chuyên nghiên cứu, đào tạo các lĩnh vực liên quan tới tiếng Anh.
Phát biểu dẫn đề, tiến sĩ Trần Thanh Vũ, sáng lập và điều hành TERECONET, chia sẻ hoạt động giảng dạy tiếng Anh ở Việt Nam đang nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Về phía chính sách, Thủ tướng hồi cuối năm ngoái đã phê duyệt Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045” (Đề án), hình thành cơ sở để các tỉnh, thành soạn đề án riêng của địa phương và thí điểm triển khai từ năm học tới.
Thị trường dạy và học tiếng Anh cũng sôi động khi có ít nhất hàng ngàn trung tâm ngoại ngữ, trong đó có tiếng Anh, hoạt động trên cả nước. Thống kê từ TP.HCM cho thấy có 1.961 trung tâm ngoại ngữ, tin học tính tới tháng 8.2025, trong khi con số này ở Hà Nội là 584 cơ sở tính tới tháng 10.2025. “Bên cạnh đó, còn rất nhiều cơ sở dạy tiếng Anh độc lập, cũng như đông đảo thầy cô dạy ở nhà nhưng không đăng ký chính thức”, thầy Vũ chia sẻ.
“Tiếng Anh từ vị thế một kỹ năng hiếm có nay đã thành kỹ năng cần thiết”, thầy Vũ nói.
Thực tế này đặt ra vấn đề đầu tiên với tiếng Anh là nên đào tạo các ngành liên quan ra sao, nhất là ngôn ngữ Anh, sư phạm Anh trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) tác động mạnh mẽ đến dạy và học cũng như thị trường lao động hiện nay?
Tiến sĩ Lê Quang Thảo, giảng viên Trường ĐH Văn Lang (TP.HCM), cho biết ngành ngôn ngữ Anh ở các trường hiện không còn chỉ dạy ngôn ngữ thuần túy, thay vào đó coi đây là một trong những khối kiến thức trong chương trình đào tạo. Vì thế, mô hình phổ biến là “2+2”, tức 2 năm đầu đào tạo kỹ năng ngôn ngữ, 2 năm sau đào tạo theo định hướng ngành nghề cụ thể chẳng hạn như thương mại, du lịch, sư phạm, biên-phiên dịch…
Đây cũng là nét đặc trưng trong đào tạo tiếng Anh tại Việt Nam so với các nước, nơi giảng đường gắn chặt với thị trường. “Nếu chỉ có kỹ năng tiếng Anh thuần túy, dù ‘10.0 IELTS’ các bạn vẫn không thể tồn tại, phát triển sự nghiệp trong thế kỷ 21”, PGS-TS Lê Văn Canh, nhà nghiên cứu độc lập hiện công tác tại Hà Nội, lưu ý.
Tuy nhiên, việc đào tạo đang đối diện với nhiều thách thức, như làm sao giúp sinh viên đủ khả năng cạnh tranh với nguồn nhân lực học ngành khác nhưng thông thạo tiếng Anh, cách xác định yếu tố bản ngữ khi ngôn ngữ Anh của mỗi nước nói tiếng Anh lại có sự khác biệt, hay áp lực đổi mới toàn diện chương trình dưới tác động của AI – nhất là với nhóm sư phạm.
“Không còn cách nào khác” ngoài việc tích hợp ngay AI vào chương trình đào tạo bằng sự cẩn trọng, đó là khẳng định của PGS-TS Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm, ĐH Đà Nẵng. Tuy nhiên, thầy Minh nhấn mạnh chúng ta không nên chỉ dành hết sự chú ý vào việc đào tạo thế hệ mới, mà quan trọng hơn cả chính là nhóm các thầy cô đang trực tiếp đứng lớp ở các trường phổ thông.
“Sứ mệnh của giáo viên, không chỉ ở môn tiếng Anh mà còn ở các môn học khác, phải thay đổi dưới những tác động cũng như cả tác hại từ AI”, PGS-TS Phạm Thị Hồng Nhung, Hiệu trưởng Trường ĐH Ngoại ngữ, ĐH Huế, chia sẻ thêm.
Vấn đề thứ hai được các diễn giả đặt ra là sự tăng trưởng của nhóm giáo viên chuyển ngành, tức những người từ ngành khác chuyển qua dạy tiếng Anh sau khi du học về, từng học các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh tại Việt Nam, hoặc chỉ đơn thuần là có trình độ tiếng Anh tốt. Phải chăng nên có phương án quản lý và cung cấp các hỗ trợ tương thích với nhóm này để đảm bảo chất lượng giảng dạy lẫn lợi ích người học?
“Xét về đào tạo chính quy, nhóm này không có chứng chỉ sư phạm theo quy định nên không thể coi các bạn là giáo viên. Tuy nhiên, nếu xét về mặt căn tính (identity), nhiều người dạy khi thực hiện công việc sư phạm lại không khác gì giáo viên chính quy”, thầy Vũ thông tin sau khi phỏng vấn một vài nhân vật nhóm này trong khuôn khổ một dự án nghiên cứu đang được tiến hành bởi TERECONET.
Vấn đề thứ ba được các diễn giả thảo luận là làm sao để giữ gìn tiếng Việt nói riêng, bản sắc Việt nói chung khi đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai? Liệu trong tương lai học sinh giỏi tiếng Anh nhưng tiếng Việt lại mai một, hay các bạn có thể phát triển đồng đều cả tiếng Việt lẫn tiếng Anh? “Đây là câu chuyện không hề đơn giản bởi khi ngôn ngữ mẹ đẻ mất đi, bản sắc của dân tộc cũng dần bị mai một”, PGS Lê Văn Canh nhận định.
Tuy nhiên, theo PGS Phạm Thị Hồng Nhung, điều này đã được Chương trình giáo dục phổ thông 2018 (chương trình mới) lường trước, thể hiện rõ nét qua việc bổ sung môn giáo dục địa phương song song với các môn quen thuộc như lịch sử, địa lý. Bản thân môn tiếng Anh từ lớp 1 đến lớp 12 cũng đặt ra yêu cầu là học sinh phải hiểu và nắm rõ tiếng Việt chứ không chỉ chạy theo mỗi tiếng Anh.
“Phần đáng quan ngại nhất chính là triển khai thực tế như thế nào”, cô Nhung nói.
Ngoài ra, môi trường dạy và học ngoại ngữ có thể chuyển từ monolingualism (sử dụng đơn ngữ) sang bilingualism (sử dụng song ngữ), với mục đích tạo ra immersion bilingual user (người dùng song ngữ thành thạo – PV), thầy Canh đề xuất.
Vấn đề cuối cùng là hỷ lạc (wellbeing) của thầy cô, vì đây là đội ngũ chịu nhiều áp lực nhất và cũng quyết định thành bại các mục tiêu mà Đề án đặt ra. “Chúng ta phải làm sao để giáo viên thấy yêu nghề, yêu trò và yêu chính mình. Từ đó, thầy cô mới có động lực tự học, trau dồi chuyên môn, nhất là những giáo viên bộ môn không phải tiếng Anh nhưng phải dạy học bằng tiếng Anh trong tương lai”, thầy Canh chia sẻ.
Các chuyên gia nhấn mạnh đây là khía cạnh cần nghiêm túc quan tâm. Bởi trước đây trong quá trình triển khai Đề án Ngoại ngữ Quốc gia, thực tế từng ghi nhận nhiều thầy cô chịu ảnh hưởng tiêu cực về tâm lý và thể chất, thậm chí gặp sang chấn.
“Nhu cầu dạy và học tiếng Anh chắc chắn sẽ không bao giờ mất đi nhưng điều khó nhất là các thầy cô phải tự đổi mới mình để không bị học trò bỏ rơi. Và trong viễn cảnh tương lai, nơi các giáo viên bộ môn đều có thể dạy học bằng tiếng Anh và học trò không còn nhu cầu học tiếng Anh từ giáo viên tiếng Anh nữa, chúng ta cũng cần suy nghĩ xem mình sẽ ở đâu?”, PGS Lê Văn Canh gợi mở.
10 chuyên đề ôn tập môn sinh học thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Võ Thanh Bình, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, thực hiện được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=88oazzAS8OA
Trong chuyên đề 5: Bài tập phả hệ, giáo viên hướng dẫn học sinh cách xác định gen là trội hay lặn, nằm trên NST thường hay NST giới tính. Để giải bài tập phả hệ cần xác định nhanh các thông tin này và xác định kiểu gen của những người trong phả hệ, vì vậy học sinh muốn làm được cần nắm chắc lý thuyết và làm nhiều bài tập phần này để tạo phản xạ nhanh nhạy khi gặp dạng bài tương ứng.
Trước đó vào ngày 1.5, trong chuyên đề 4: Xác định số loại kiểu gen tối đa của cơ thể lưỡng bội (2n), thầy Bình giới thiệu với học sinh các công thức để tính số loại kiểu gen tối đa có trong quần thể với gen trên NST thường và trên NST giới tính. Bên cạnh đó, thầy cũng hướng dẫn các bạn công thức tính số loại phép lai tối đa. Theo thầy Bình, phần này có nhiều công thức, học sinh cố gắng hiểu cách thành lập các công thức này để vận dụng, tránh học vẹt sẽ khó áp dụng khi làm bài thi.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Lịch phát sóng tuần từ 4 đến 9.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026:
Cô Hồng, 49 tuổi, giáo viên Ngữ văn, kiêm tổng phụ trách Đội ở trường THCS Lê Thị Bạch Cát, phường Cửa Lò, đã có hơn 23 năm đứng lớp theo diện hợp đồng dài hạn. Từng đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp thị xã, được Sở Giáo dục và Đào tạo cử làm giáo viên cốt cán, nhưng cô chưa có cơ hội vào biên chế. Với 14,5 triệu đồng mỗi tháng, cô Hồng chắt chiu nuôi hai con ăn học và lo thuốc men cho chồng, thấy "đủ" để duy trì cuộc sống.
Khó khăn ập đến khi tháng 10/2025, tỉnh Nghệ An giao biên chế trực tiếp về các trường, nhóm do cấp huyện ký trước đây không còn nằm trong diện được trả lương từ ngân sách.
Cô Hồng không có lương từ đầu năm đến nay, dù vẫn đứng lớp đều đặn hai buổi mỗi ngày.
"Năng lực được ghi nhận, nhưng lương lại không có", cô ngậm ngùi.
Hơn 4 tháng qua, chi tiêu của gia đình cô Hồng dựa vào khoản lương hưu hơn 7 triệu đồng của chồng, kết hợp vay mượn đồng nghiệp và người thân, mỗi lần vài trăm nghìn.
"Tôi không dám vay nhiều, chỉ đủ cầm cự qua ngày", cô kể.
Gần đây, giá xăng tăng, chi phí cho quãng đường gần 20 km từ nhà đến trường cao hơn một chút. Vì thế, cô Hồng tự nấu cơm mang theo để tiết kiệm. Những khoản chi như học phí của con hay tiền thuốc cho chồng dần trở thành gánh nặng.
Sau gần 22 năm làm việc, chị Hà, nhân viên y tế trường Mầm non Bình Minh (phường Cửa Lò) nhận lương tháng khoảng 9,8 triệu đồng. Trước kia, chị tin hợp đồng dài hạn do Chủ tịch thị xã Cửa Lò (cũ) ký là đảm bảo cho một công việc ổn định.
Với thù lao lái xe thuê của chồng, tổng thu nhập gia đình chị Hà khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng. Nay mất đi nguồn chính, cuộc sống gia đình 5 người chao đảo. Chị Hà phải tính toán, vay mượn từng đồng, bởi còn lo cho hai con lớn học đại học, con nhỏ học lớp 6.
"Tôi xoay như chong chóng", chị Hà nói, giọng mệt mỏi, cho biết phải mượn bạn bè từng khoản nhỏ, mỗi lần 1-2 triệu đồng để trang trải sinh hoạt.
Dù vậy, cả hai vẫn đi làm đều đặn. Cô Hồng dạy đủ hai buổi mỗi ngày, kiêm nhiệm công tác Đội, tối về thức khuya soạn giáo án. Trong lớp học, cô Hồng cố quên đi mọi bộn bề để giữ nguyên nhịp giảng.
"Đi làm vì cái tâm", cô nói, lấy tay lau nước mắt khi kể về việc người thân khuyên nghỉ dạy. Rời bỏ bục giảng sau 23 năm là điều cô chưa từng nghĩ đến.
Còn chị Hà phụ giáo viên chăm trẻ buổi sáng, buổi chiều tiếp tục các phần việc khác, từ y tế đến hỗ trợ lau dọn bàn ghế, vệ sinh phòng học... Ở tuổi 46, chị từng tìm việc làm thêm như rửa bát tại nhà hàng, quán ăn nhưng đều bị từ chối. Tính vay ngân hàng một khoản nhỏ để tìm hướng kinh doanh, song chị cũng bế tắc vì không có thu nhập ổn định để chứng minh khả năng trả nợ.
Cách đây vài ngày, cô Hồng, chị Hà cùng một số đồng nghiệp đến UBND tỉnh Nghệ An, đăng ký gặp Chủ tịch. Họ mong được giải quyết số tiền lương bị nợ và được trả lời rõ ràng về tương lai công việc.
"Chúng tôi cần một câu trả lời thỏa đáng để biết đường tính tiếp", chị Hà nói, cho hay đã có lịch gặp trong những ngày tới.
Tỉnh Nghệ An hiện có 63 giáo viên và 148 nhân viên hợp đồng (y tế học đường, thiết bị thư viện, thủ quỹ, kế toán...). Nhiều người làm việc trên 20 năm, cá biệt tới 29 năm. Cô Hồng và chị Hà thuộc diện hợp đồng dài hạn, hưởng chế độ như biên chế, còn phần lớn hưởng lương bậc 1 (khoảng 5 triệu đồng), thậm chí chỉ 85% mức này. Do nhiều năm không có chỉ tiêu hoặc không đạt yêu cầu tuyển dụng, đời sống và việc làm của họ luôn bấp bênh.
Sở GD&ĐT TPHCM vừa ban hành hướng dẫn xác định hoạt động nghề nghiệp trong thời gian nghỉ hè để làm cơ sở tính số ngày làm việc thực tế và chi thu nhập tăng thêm đối với viên chức ngành giáo dục.
Theo đó, các hoạt động nghề nghiệp trong hè của giáo viên được tính ngày công bao gồm:
Công tác tuyển sinh; công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức cho học sinh gồm cả bồi dưỡng học sinh giỏi, ôn tập chuẩn bị cho các kỳ thi, sát hạch, dạy phổ cập giáo dục.
Công tác tổ chức các kỳ thi, sát hạch; các hội thảo, hội nghị chuyên môn, các hoạt động nghiên cứu khoa học.
Các hoạt động bắt buộc phục vụ cho nhiệm vụ giảng dạy và học tập gồm tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, bồi dưỡng kỹ năng; phổ biến kiến thức bắt buộc về nhiệm vụ xây dựng và triển khai kế hoạch năm học, chương trình đào tạo, quy định pháp luật…
Riêng với Trợ lý Thanh niên, Tổng phụ trách đội, các hoạt động trong thời gian hè bao gồm các hoạt động liên quan công tác Đoàn, công tác Đội.
Sở GD&ĐT TPHCM cũng quy định rõ các hoạt động của giáo viên không được xem là hoạt động nghề nghiệp trong thời gian nghỉ hè gồm: hoạt động chưa được xét duyệt, công nhận; các hoạt động không liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ giảng dạy, học tập và các hoạt động khác mà nhà giáo phải thực hiện để khắc phục những hạn chế, khuyết điểm, thiếu sót hoặc không đạt yêu cầu về nhiệm vụ được giao; hoạt động nằm ngoài phạm vi các hoạt động chuyên môn.
Năm 2026, mức chi thu nhập tăng thêm cho viên chức ngành giáo dục TPHCM được thực hiện theo Nghị quyết 27/2025/NQ-HĐND quy định chi thu nhập tăng thêm theo Nghị quyết 98/2023/QH15 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM (được sửa đổi bởi Nghị quyết thông qua ngày 10/12/2025).
Quy định mức chi thu nhập tăng thêm tối đa là 1,8 lần mức lương ngạch, bậc, chức vụ đối với các đối tượng quy định tại khoản 1, khoản 2, khoản 3, khoản 6 Điều 2 Nghị quyết 27/2025.
Chi thu nhập tăng thêm tối đa 3.000.000 đồng/người/tháng đối với các đối tượng còn lại theo quy định tại Điều 2 Nghị quyết 27/2025.
Theo các cán bộ quản lý giáo dục, với mức chi thu nhập tăng thêm hiện hành, mỗi giáo viên sẽ tuỳ theo mức lương hiện hưởng và nhiệm vụ được phân công trong hè, mức chi ngày công làm việc thực tế trong thời gian nghỉ hè sẽ khác nhau, có thể lên tới 500.000 đồng/ngày công với giáo viên có hệ số lương cao.
