Đó là nỗi lòng da diết trong bức thư dài 8 trang của người con trai tập kết ra Bắc gửi Mẹ Việt Nam anh hùng Trình Thị Quy (quê Quảng Nam) từ khu Hồng Quảng, thị trấn Trới, huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh vào năm 1959, đến nay đã 67 năm.
Cả bức thư, ống tre đựng, hũ sành mà mẹ chôn dưới đất được lưu giữ tại Không gian trưng bày hình ảnh và hiện vật về Mẹ Việt Nam anh hùng (khu tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng, thành phố Đà Nẵng).
Những nét chữ vẫn vẹn nguyên dù qua chiến tranh, bom đạn, khói lửa và thời gian… đó là kỷ vật vô giá của mẹ.
“Có những cuộc chia ly tưởng chừng vài năm nhưng đằng đẵng đến 21 năm. Đó là câu chuyện của ông Lê Ngọc Lân và người mẹ của mình là Mẹ Việt Nam anh hùng Trình Thị Quy, quê xã Tam Thăng, TP Tam Kỳ, Quảng Nam (cũ)…”, lời thuyết minh của hướng dẫn viên tại khu tượng đài khi khách tham quan.
Theo tư liệu, năm 1954 ông Lê Ngọc Lân tập kết ra Bắc, vừa tiếp tục học vừa công tác tại Ty Lâm nghiệp Hồng Quảng (Quảng Ninh). Đã mấy lần ông gửi thư, bưu thiếp về cho gia đình nhưng tất cả đều không nhận được.
Năm 1959 thêm bức thư của ông viết, nhờ một người quen mang về cho mẹ. Lá thư đã vượt qua mưa bom, lửa đạn, thời gian và đã đến tận tay người mẹ đang đêm ngày trông ngóng con trai nơi đất Bắc xa xôi.
Bức thư dài 8 trang là tình cảm của ông, nỗi nhớ thương da diết dành cho mẹ, gia đình, quê hương.
Khi nhận thư, mẹ vừa mừng, vừa lo. Mừng vì biết con vẫn khỏe mạnh, ngày đêm học tập, công tác góp phần xây dựng miền Bắc. Nhưng cũng lo địch phát hiện lá thư sẽ liên lụy đến gia đình, vì vậy mẹ đã tìm cách giấu kỹ.
Mẹ đã cuộn lá thư cho vào một ống tre có nắp đậy kín, rồi tiếp tục bỏ vào hũ sành đem chôn ở khu vườn sau nhà. Trải qua bao nhiêu năm ở vùng chiến sự ác liệt, bom đạn cày xới nhưng lá thư vẫn được mẹ cất giấu kỹ, vẹn nguyên.
Tháng 10-1975, ông Lân lần đầu tiên trở về quê hương sau 21 năm học tập, công tác ở đất Bắc, đoàn tụ với mẹ, người thân.
Và ông vô cùng xúc động khi bức thư vẫn được người mẹ cất giữ cẩn thận, xem như báu vật vô giá.
Báo điện tử Tuổi Trẻ trân trọng trích thư của ông Lê Ngọc Lân gửi cho mẹ Trình Thị Quy.
“Hồng Quảng, ngày 1 tháng 8 năm 1959
Kính thưa má!
Mãi cho tới thời gian này, đã khá lâu mà con chưa lần nào nhận được thư của má và gia đình. Trong khoảng thời gian 5 năm đó mà con vẫn không biết tin tức gì về má, anh Hai Quy, 2 em Lương và Hiệp, bà con trong xóm, trong xã ta.
Điều đó con rất buồn và nghĩ nhiều nhất đến má, càng nghĩ đến má càng ngậm ngùi thương xót cho phận má đã già yếu mà trông mong, lo nghĩ nhiều đến con.
Riêng về má và gia đình có nhận được thư của con không mà chẳng thấy viết thư lại. Từ lúc ra ngoài này, lúc nào con cũng nghĩ đến má, bà con và đã tìm cách gửi thư về nhà, đã 2 lần con viết thư cho má có kèm cả ảnh của con nữa.
Hôm nay con biên thư cho má nữa đây – lá thư thứ 3, không biết có đến tận tay má hay không? Dù đến hay không con cứ viết, viết để gửi vào trang giấy này những nỗi buồn nhớ nhung thèm khát trong mối tình cảm thiêng liêng ấy. Viết để cho gió đưa đi, chim nhắn hộ, để cho âm vang mãi mãi về phương Nam xé tan bầu trời hắc ám và nặng nề ấy đi.
Chắc má cũng rõ, lá thư đến được tay má phải qua muôn trùng khổ ải, nó vất vả long đong, lên thác xuống ghềnh, bao gian khổ nguy nan, nhưng rồi nó sẽ đến và má sẽ quý hơn vàng ngọc khi nhận được nó, có đúng thế không má.
Đây lời chân thật của con, kính chúc má luôn mạnh khỏe, sau chúc anh chị Hai, 2 em, các cậu mợ dì dượng, các anh chị bà con bên nội, bên ngoại, bà con trong thôn xóm, trong xã ta đều mạnh khỏe, đấu tranh cho nước nhà thống nhất.
Từ mấy năm nay trong ta luôn luôn gửi thư ra ngoài này và con cũng được biết ở trong ấy cũng nhận được thư ảnh của những người thân thuộc gửi vào. Nghe tin ấy con rất khát khao nhận được 1 lá thư nhà và chắc sự mong mỏi đầu tiên của má chỉ có thế.
Những hình ảnh đầu tiên khi xa má, xa bà con, xóm làng không sao quên được, như còn in mãi trong tâm trí con không bao giờ phai mờ được.
Hồi tưởng lại cái Tết năm 1954, một cái Tết buồn tênh nặng nề khó thở, xóm làng chìm trong vắng lặng. Ngay giữa lúc ấy con rời quê hương ra đi, lúc ra đi vào một buổi chiều xuân (mồng hai Tết âm lịch) nhưng lòng rất buồn vì đã biết được những cảnh đàn áp, khủng bố, tù đày, đói rét, khổ sở mà bà con và đồng bào phải chịu đựng, phải đấu tranh cho đến ngày thống nhất đất nước.
Con không sao quên được hình ảnh lúc ra đi, con nghẹn ngào không biết nói gì với má, chỉ nói với má được một câu “má ở lại mạnh khỏe, con đi đây má ạ!”.
Câu nói ngắn ngủi ấy phải làm cho má đau nhói, riêng con nghẹn ngào không nói nên lời.
Nhưng rồi cũng thấy được ở má niềm tin tưởng rằng người con của má ra đi rồi sẽ trở về và nhất định sẽ trở về với má, với bà con và xóm làng thân yêu.
Con ra đi giữa lúc mùa xuân đến một cách buồn tẻ, quạnh hiu, đau khổ nhưng con tin tưởng với sự đoàn kết, với sức đấu tranh bền bỉ của đồng bào ta thì ngày thống nhất sẽ đến. Con ra đi với lòng tin tưởng tự hào sẽ góp phần xây dựng miền Bắc vững mạnh để ngày mai toàn thắng đoàn tụ vui vầy…”.
Chị Trần Thị Cẩm Vân, hướng dẫn viên Khu tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng, nói rằng nhiều khách tham quan nghe thuyết minh về câu chuyện của mẹ con ông Lân, nội dung bức thư đều rất xúc động.
Đến nay bức thư, chiếc ống tre, hũ sành vẫn còn được lưu giữ, nhưng người mẹ và con trai đều đã không còn nữa.
Lá thư vẫn còn đó những ký ức, kỷ niệm một thời đất nước chiến tranh, mưa bom lửa đạn, sự chia ly, xa cách và tình mẫu tử thiêng liêng vẫn trường tồn, mãi đến mai sau.
Ngày 11.5, tại hội nghị giao ban báo chí do Ban Tuyên giáo và Dân vận, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Hội Nhà báo tỉnh Lâm Đồng tổ chức, cơ quan chức năng đã thông tin mới liên quan vụ quán cà phê Đồi Cù ở Đà Lạt bắn pháo hoa đêm 30.4.
Theo Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, ngày 7.5, UBND phường Xuân Hương - Đà Lạt đã có báo cáo về kết quả kiểm tra, xác minh hoạt động sử dụng pháo hoa tại hộ kinh doanh quán cà phê Đồi Cù.
Cụ thể, sau khi xảy ra vụ việc, ngày 1.5, tổ công tác gồm đại diện Ban Chỉ huy quân sự và Công an phường Xuân Hương - Đà Lạt đã làm việc với ông Phạm Văn Sáng, quản lý hộ kinh doanh quán cà phê Đồi Cù, để xác minh nguồn gốc và chủng loại pháo đã sử dụng.
Kết quả kiểm tra cho thấy cơ sở sử dụng tổng cộng 48 giàn pháo hoa, gồm 24 giàn phun hoa 25 và 24 giàn nhấp nháy 25. Đây là loại pháo hoa không gây tiếng nổ, thuộc danh mục được phép sử dụng theo quy định hiện hành.
Về nguồn gốc xuất xứ, hộ kinh doanh đã xuất trình đầy đủ hóa đơn bán lẻ pháo hoa do cửa hàng số 1 Lâm Đồng - Công ty TNHH MTV Hóa chất 21 (Bộ Quốc phòng), trên đường Lý Tự Trọng, phường Xuân Hương - Đà Lạt phát hành ngày 29.4.
Qua đối chiếu hồ sơ, chứng từ và kiểm tra thực tế, cơ quan chức năng xác định việc sử dụng pháo hoa tại quán cà phê Đồi Cù phù hợp quy định tại điều 17 Nghị định 137/2020/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, sử dụng pháo.
Theo nghị định này, cơ quan, tổ chức, cá nhân có đầy đủ năng lực hành vi dân sự được sử dụng pháo hoa trong các dịp lễ, tết, sinh nhật, cưới hỏi, hội nghị, khai trương, ngày kỷ niệm và hoạt động văn hóa, nghệ thuật. Người sử dụng chỉ được mua pháo hoa tại các tổ chức, doanh nghiệp được phép sản xuất, kinh doanh.
Trước đó, Báo Thanh Niên cùng nhiều cơ quan báo chí phản ánh vụ việc dựa trên báo cáo số 123/BC-SVHTTDL ngày 3.5 của Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng về tình hình dịp nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương, 30.4 và 1.5.
Báo cáo này nêu: "Một vụ bắn pháo hoa trái phép" xảy ra khoảng 19 giờ 45 ngày 30.4 tại quán cà phê Đồi Cù, thuộc địa bàn phường Xuân Hương - Đà Lạt.
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Lâm Đồng đã chỉ đạo Phòng Tham mưu, Ban Chỉ huy quân sự phường Xuân Hương - Đà Lạt phối hợp Công an tỉnh Lâm Đồng và Công an phường Xuân Hương - Đà Lạt xác minh ban đầu, lập biên bản vụ việc theo quy định.
Tại hội nghị giao ban báo chí, bà Khúc Thị Thoi, Phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, cho biết thông tin "bắn pháo hoa trái phép" trong báo cáo 123/BC-SVHTTDL được căn cứ từ báo cáo nhanh hằng ngày của Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Lâm Đồng.
Tuy nhiên, sau quá trình xác minh bổ sung, chủ quán cà phê Đồi Cù đã cung cấp đầy đủ hóa đơn, chứng từ liên quan. Qua đó, cơ quan chức năng xác định 48 giàn pháo hoa đã sử dụng thuộc danh mục pháo hoa được phép dùng theo quy định hiện hành.
Dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh xổ số (thay thế Nghị định 98/2013 của Chính phủ) đang được Bộ Tư pháp thẩm định.
Theo Bộ Tài chính (cơ quan soạn thảo), doanh nghiệp kinh doanh xổ số thực hiện kinh doanh trên địa bàn nhiều tỉnh, thành phố (xổ số kiến thiết) hoặc trên phạm vi toàn quốc (xổ số điện toán - Vietlott).
Bộ Công an có trách nhiệm hướng dẫn các biện pháp để đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội trong hoạt động kinh doanh xổ số và tổ chức công tác đấu tranh phòng chống các hoạt động kinh doanh xổ số trái phép (khoản 2 Điều 32 Nghị định 30/2007).
Do vậy, theo Bộ Tài chính, cần thiết phải quy định thẩm quyền kiểm tra và xử phạt của lực lượng công an nhân dân, trong đó có giám đốc công an tỉnh, cục trưởng các Cục thuộc Bộ Công an, đối với hành vi vi phạm của công ty xổ số kiến thiết và Vietlott.
Nghị định 98/2013 chưa có quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với các chức danh công an nhân dân. Tại dự thảo trên, Bộ Tài chính trình Chính phủ bổ sung quy định chiến sĩ công an có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 10 triệu đồng, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.
Dự thảo đề xuất phạt tiền 10-20 triệu đồng đối với hành vi thực hiện kinh doanh xổ số không đúng địa bàn. Hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ số lượng vé xổ số kinh doanh không đúng địa bàn.
Trưởng công an cấp xã có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 50 triệu đồng, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Trưởng phòng nghiệp vụ thuộc Bộ Công an và trưởng phòng thuộc công an cấp tỉnh có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 80 triệu đồng; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Giám đốc công an cấp tỉnh và cục trưởng các Cục thuộc Bộ Công an có quyền phạt cảnh cáo; phạt tiền đến 100 triệu đồng; tịch thu tang vật, phương tiện và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Gửi ý kiến góp ý, Bộ Công an đề nghị bổ sung thẩm quyền tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, thẩm quyền đình chỉ hoạt động kinh doanh xổ số đối với chức danh trưởng công an cấp xã, trưởng phòng nghiệp vụ thuộc Bộ Công an, giám đốc công an cấp tỉnh và cục trưởng của Bộ Công an.
Giải đáp việc này, Bộ Tài chính dẫn quy định của pháp luật về kinh doanh xổ số nêu rõ UBND cấp tỉnh thực hiện việc quản lý nhà nước và kiểm tra, giám sát về hoạt động kinh doanh xổ số trên địa bàn.
Bộ Công an có trách nhiệm phối hợp với Bộ Tài chính hướng dẫn các biện pháp để đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội trong hoạt động kinh doanh xổ số và tổ chức công tác đấu tranh phòng chống các hoạt động kinh doanh xổ số trái phép.
Việc tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hoặc đình chỉ hoạt động kinh doanh xổ số có ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và số nộp ngân sách nhà nước (được Quốc hội giao hàng năm) nên cần được cơ quan quản lý nhà nước - Bộ Tài chính hoặc UBND cấp tỉnh, thực hiện.
Do vậy, dự thảo chỉ quy định thẩm quyền của Bộ Tài chính trong việc tước giấy chứng nhận có thời hạn; UBND cấp tỉnh có thẩm quyền đình chỉ hoạt động kinh doanh xổ số có thời hạn trong phạm vi đơn vị hành chính xảy ra vi phạm.
Bộ Tài chính thông tin, cả nước hiện có 64 công ty xổ số, gồm 63 Công ty TNHH MTV xổ số kiến thiết kinh doanh các sản phẩm xổ số truyền thống hoạt động tại các địa phương do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương làm chủ sở hữu và Công ty TNHH MTV Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott) kinh doanh các sản phẩm xổ số điện toán do Bộ Tài chính làm chủ sở hữu.
Các công ty kinh doanh xổ số được hoạt động theo mô hình doanh nghiệp Nhà nước sở hữu 100% vốn. Ngoài việc tuân thủ quy định của pháp luật về kinh doanh xổ số, công ty xổ số phải tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản, đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước theo quy định tại Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Năm 2025, doanh thu từ kinh doanh xổ số cả nước đạt 177.196 tỷ đồng (tăng gần 10,5% so với năm 2024) và nộp ngân sách nhà nước hơn 57.100 tỷ đồng. Theo quy định tại Luật Ngân sách nhà nước, toàn bộ số thu từ hoạt động kinh doanh xổ số là nguồn thu cho ngân sách địa phương phục vụ cho các mục tiêu nâng cao phát triển y tế, giáo dục, an sinh và phúc lợi xã hội.
Nhiều trường học, bệnh viện, các công trình phúc lợi, các hoạt động an sinh xã hội được chi từ nguồn thu xổ số của các địa phương…
Chủ trì cuộc họp chiều 7/5 về điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh quy hoạch sân bay là vấn đề chiến lược, cần tầm nhìn dài hạn đến năm 2050, thậm chí 100 năm để tránh điều chỉnh nhiều lần.
Ông yêu cầu việc quy hoạch phải đồng bộ với Quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng và hệ thống giao thông kết nối. Việc đầu tư cần dựa trên cơ sở khoa học, pháp lý, thực tiễn và được đánh giá kỹ về hiệu quả kinh tế - kỹ thuật, quốc phòng, an ninh.
Theo Phó thủ tướng, quy hoạch cần có tầm nhìn xa nhưng triển khai phải theo thứ tự ưu tiên, phù hợp quy mô và khả năng nguồn lực. Ông lưu ý quá trình xây dựng sân bay phải được cân nhắc kỹ để tránh lãng phí.
Từ thực tế triển khai sân bay Long Thành và Gia Bình, Phó thủ tướng nhấn mạnh phải đầu tư đồng bộ hạ tầng kết nối. Các địa phương đề xuất sân bay cần cam kết hiệu quả khai thác, bảo đảm nguồn lực không chỉ cho sân bay mà cả hệ thống giao thông liên quan.
"Ngay cả khi khu vực tư nhân tham gia đầu tư xây dựng sân bay cũng cần tính toán rất kỹ. Nếu đầu tư dàn trải, mỗi địa phương đều có sân bay nhưng hiệu quả không đảm bảo sẽ gây khó khăn trong khai thác", Phó thủ tướng nói.
Tại cuộc họp, Bộ Xây dựng đề xuất bổ sung sân bay Măng Đen và Vân Phong vào quy hoạch, đồng thời điều chỉnh quy mô sân bay Quảng Trị.
Trong đó, sân bay Măng Đen được đề xuất phục vụ du lịch, phát triển kinh tế địa phương và quốc phòng, an ninh với quy mô cấp 4C, công suất khoảng 1 triệu khách mỗi năm vào 2030. Sân bay Vân Phong hướng tới phục vụ khu kinh tế và du lịch cao cấp, quy mô cấp 4E, công suất khoảng 1,5 triệu khách mỗi năm. Sân bay Quảng Trị được đề xuất nâng từ cấp 4C lên 4E để khai thác máy bay thân rộng và vận tải hàng hóa.
Phó thủ tướng yêu cầu nghiên cứu kỹ các đề xuất trong tổng thể phát triển vùng, khả năng kết nối liên vùng và tiềm năng thu hút đầu tư trong, ngoài nước.
Thứ trưởng Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết Bộ sẽ rà soát toàn bộ các dự án sân bay đã quy hoạch nhưng chậm triển khai, đánh giá hiệu quả đầu tư và khả năng huy động vốn để hoàn thiện phương án điều chỉnh quy hoạch theo hướng tổng thể, tầm nhìn dài hạn.
Theo quy hoạch được phê duyệt năm 2023, giai đoạn 2021-2030 cả nước có 30 sân bay, gồm 14 sân bay quốc tế và 16 sân bay nội địa. Tầm nhìn đến 2050, Việt Nam dự kiến có 33 sân bay.
Sau khi bổ sung sân bay Thổ Chu và Thành Sơn, số lượng sân bay quy hoạch đến năm 2030 tăng lên 32, tầm nhìn đến 2050 là 35 sân bay.
Tổng nhu cầu vốn đầu tư phát triển hệ thống sân bay đến năm 2030 khoảng 514.000 tỷ đồng.
