Nếu lực lượng Houthi ở Yemen thành công trong việc phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb, một trong những tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới sẽ bị gián đoạn, có thể kéo theo đợt tăng giá dầu mới, làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu và gia tăng áp lực đối với nền kinh tế toàn cầu.
Lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn ngày 20/7 tuyên bố áp đặt phong tỏa hải quân đối với Ả rập Xê út, theo người phát ngôn quân sự của nhóm này.
Nếu cửa ngõ phía nam của biển Đỏ bị đóng lại, Ả rập Xê út sẽ mất một tuyến đường vận tải quan trọng thay thế cho eo biển Hormuz, đồng thời làm gia tăng lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng.
Ông Richard Bronze, chuyên gia của công ty tư vấn Energy Aspects, cảnh báo nếu Houthi nối lại các cuộc tấn công trên biển và thực sự khiến Bab el-Mandeb bị tê liệt, điều đó chắc chắn sẽ khiến giá dầu tiếp tục tăng.
Sau tuyên bố của Houthi, giá dầu tăng chưa đến 1%, lên khoảng 89 USD/thùng. Trước đó, kỳ vọng Mỹ và Iran nối lại đàm phán hòa bình đã khiến giá dầu giảm. Trong năm nay, giá dầu từng đạt đỉnh 126 USD/thùng, vẫn thấp hơn mức kỷ lục 147 USD/thùng ghi nhận năm 2008.
Bab el-Mandeb nối biển Đỏ với vịnh Aden và là tuyến hàng hải quan trọng đối với các chuyến hàng dầu thô và nhiên liệu giữa Trung Đông, châu Âu và châu Á.
Kể từ khi Houthi bắt đầu tấn công tàu thuyền vào năm 2023, nhiều tàu đã phải đổi hướng vòng qua châu Phi, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian vận chuyển hàng hóa toàn cầu.
Một cuộc phong tỏa hoàn toàn sẽ tác động trực tiếp nhất đến hoạt động xuất khẩu dầu của Ả rập Xê út từ cảng Yanbu bên bờ biển Đỏ.
Ông Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa của Kpler, cho biết các nhà máy lọc dầu châu Á nhận dầu từ Yanbu có thể phải đối mặt với tình trạng chậm giao hàng khoảng 1 tháng nếu tàu chở dầu buộc phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi.
“Tác động trong tháng đầu tiên sẽ rất lớn. Ảnh hưởng nặng nề nhất sẽ rơi vào các dòng xuất khẩu dầu của Ả rập Xê út”, ông nói.
Phía Ả rập Xê út đã lên tiếng chỉ trích cứng rắn Houthi và tuyên bố sẽ triển khai các biện pháp bảo vệ tàu thương mại đi qua eo biển quan trọng này.
Ông Bronze ước tính hiện có hơn 3 triệu thùng dầu thô mỗi ngày của Ả rập Xê út được vận chuyển qua Biển Đỏ tới châu Á. Nếu Bab el-Mandeb bị phong tỏa, số dầu này sẽ phải đi theo những tuyến đường dài hơn rất nhiều.
Điều này có thể tạo ra các nút thắt hậu cần vì các siêu tàu chở dầu khi đầy tải không thể đi qua Kênh đào Suez, trong khi công suất của đường ống SUMED của Ai Cập, tuyến kết nối Biển Đỏ với Địa Trung Hải, là cố định.
Dữ liệu của Kpler cho thấy kể từ tháng 4, Ả rập Xê út đã xuất khẩu trung bình hơn 4,5 triệu thùng dầu thô và nhiên liệu mỗi ngày từ cảng Yanbu, trong đó khoảng 70% được vận chuyển tới châu Á.
Theo ông John Paisie, Chủ tịch công ty tư vấn Stratas Advisors, tác động sẽ không chỉ giới hạn ở thị trường dầu mỏ.
“Nếu họ thực sự ngăn chặn hoặc làm gián đoạn nghiêm trọng lượng dầu đi qua biển Đỏ, điều đó sẽ tác động đến cả giá dầu lẫn giá các sản phẩm nhiên liệu tinh chế”, ông nói.
Ông cảnh báo viễn cảnh nền kinh tế toàn cầu bị suy yếu và có thể suy thoái như một hậu quả có tính dây chuyền.
Các nhà phân tích cho rằng phản ứng tức thời của thị trường sẽ là giá dầu tăng khi các nhà máy lọc dầu cạnh tranh để giành nguồn cung còn lại.
Ông Paisie dự báo giá dầu có thể quay trở lại vùng 115-120 USD/thùng, trong khi chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hải cũng sẽ tăng do tàu thuyền phải đi đường vòng qua châu Phi.
Nguồn cung dầu diesel và nhiên liệu hàng không từ châu Á và Trung Đông tới châu Âu thông thường đều phải đi qua eo biển Bab el-Mandeb, vì vậy bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây cũng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị trường năng lượng toàn cầu.
"Cuộc họp ba bên giữa Iran, Mỹ và Qatar về một lệnh ngừng bắn toàn diện ở Lebanon và các tài sản bị phong tỏa của Iran hiện đang diễn ra tại địa điểm đàm phán", Đài IRIB đưa tin.
Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei, phái đoàn Iran sẽ gặp phái đoàn Mỹ cùng với các bên trung gian là Pakistan và Qatar trong các cuộc đàm phán diễn ra ngày 21.6 tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock ở Thụy Sĩ.
"Buổi sáng sẽ diễn ra các cuộc gặp riêng với các bên trung gian, còn buổi chiều sẽ là cuộc họp 4 bên, tức phái đoàn của cả 4 nước sẽ có mặt trong cùng một căn phòng", ông Baqaei nói từ Thụy Sĩ.
Ông cho biết Tehran cũng sẽ thúc đẩy vấn đề các tài sản bị phong tỏa và không thể tiếp cận của nước này.
Trước đó, Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ để chấm dứt xung đột trên toàn bộ mặt trận, mở cửa eo biển Hormuz và khởi động giai đoạn 60 ngày để đàm phán thỏa thuận cuối cùng, gồm vấn đề hạt nhân.
Israel không tham gia đàm phán bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran, và đã phản đối việc đưa lệnh ngừng bắn ở Lebanon vào thỏa thuận này. Quân đội Iran hôm 20.6 thông báo lại đóng cửa eo biển Hormuz do các cuộc tấn công liên tiếp của Israel tại Lebanon, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn.
Trước khi bước vào đàm phán với Mỹ tại Thụy Sĩ, Iran cho biết cuộc xung đột đang diễn ra giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Lebanon sẽ là nội dung hàng đầu trong cuộc đàm phán, cùng với các vấn đề như nguồn tài sản bị phong tỏa của Tehran và việc xuất khẩu dầu mỏ, theo AFP.
Không có thông tin về các cuộc không kích mới tại Lebanon kể từ tối 20.6 và người phát ngôn Baqaei cho biết một "lệnh ngừng bắn mong manh" đã được thiết lập. Người phát ngôn cảnh báo rằng Iran sẽ không bước vào cuộc đàm phán thỏa thuận rộng hơn với Mỹ nếu chiến sự tại Lebanon không chấm dứt.
Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz của Israel nói rằng quân đội nước này sẽ không rút khỏi vùng an ninh tại Lebanon, vùng đệm rộng 10 km tính từ biên giới vào lãnh thổ Lebanon. Ông Katz tuyên bố không có giới hạn nào đối với các binh sĩ Israel tại Lebanon trong việc loại bỏ các mối đe dọa.
Mặt khác, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nhấn mạnh Tehran đảm bảo sẽ không tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân nhưng cũng không từ bỏ quyền làm giàu uranium.
"Điều Mỹ yêu cầu là Iran không chế tạo một quả bom nguyên tử. Điều này không mới và chúng tôi có thể nhấn mạnh bằng văn bản rằng chúng tôi không có ý định chế tạo quả bom này. Tuy nhiên, chúng tôi cũng sẽ không từ bỏ quyền làm giàu [uranium] và bên kia sẽ không có lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận quyền này", ông Pezeshkian nói trước vòng đàm phán.
Nhận lời mời của Phó Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia, Trưởng Ban Dân vận Trung ương Đảng Nhân dân Campuchia Men San An, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết thăm và làm việc tại Campuchia từ ngày 12 đến 14-5.
Theo thông tin từ bộ Ngoại giao, ngày 13-5 tại Phnom Penh, ông Trịnh Văn Quyết đã hội kiến Quyền Quốc trưởng, Chủ tịch Thượng viện, Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia Hun Sen, Thủ tướng Chính phủ Campuchia Hun Manet và gặp Phó Chủ tịch thứ nhất Quốc hội Campuchia Cheam Yeap.
Tại các cuộc gặp, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết trân trọng chuyển lời thăm hỏi thân thiết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Lê Minh Hưng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và lãnh đạo cấp cao Việt Nam tới các nhà Lãnh đạo cấp cao Campuchia.
Ông đánh giá cao những thành tựu to lớn, toàn diện và có ý nghĩa rất quan trọng mà Campuchia đạt được trong thời gian qua, khẳng định Việt Nam sẽ luôn cùng Campuchia không ngừng củng cố và phát triển quan hệ, trước sau như một ủng hộ Campuchia phát triển hòa bình, ổn định và thịnh vượng.
Ông bày tỏ vui mừng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Đảng Cộng sản Việt Nam thăm Campuchia nhằm tiếp tục cụ thể hóa các định hướng của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước thành hành động cụ thể, thực chất, nhất là định hướng đã thống nhất trong khuôn khổ chuyến thăm lịch sử của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và chuyến thăm chính thức Campuchia của Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú.
Ông khẳng định công tác tuyên giáo và dân vận có vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội và là “nhịp cầu” gắn kết giữa hai Đảng, hai Nhà nước và Nhân dân hai nước, qua đó tiếp tục củng cố nền tảng chính trị - xã hội, tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị, sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau giữa Việt Nam - Campuchia.
Ông bày tỏ mong muốn các nhà lãnh đạo Campuchia tiếp tục quan tâm, chỉ đạo tăng cường phối hợp giữa các cơ quan làm công tác tuyên giáo và dân vận của hai Đảng, hai nước, tăng cường hợp tác tin cậy về an ninh, quốc phòng và cùng gìn giữ đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về lịch sử mối quan hệ truyền thống tốt đẹp giữa Việt Nam - Campuchia, đặc biệt đối với thế hệ trẻ hai nước để tiếp tục kế thừa vun đắp quan hệ hữu nghị, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài giữa hai nước.
Các nhà lãnh đạo Campuchia hoan nghênh và đánh giá cao ý nghĩa chuyến thăm của đoàn, chuyển lời thăm hỏi và lời chúc tốt đẹp nhất tới Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Lê Minh Hưng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các nhà lãnh đạo cấp cao Việt Nam.
Các nhà lãnh đạo Campuchia bày tỏ vui mừng trước những bước phát triển của quan hệ giữa hai Đảng, hai nước, cảm ơn sâu sắc sự ủng hộ giúp đỡ to lớn, quý báu, kịp thời, có hiệu quả mà Việt Nam đã dành cho Campuchia trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi chế độ diệt chủng Pol Pot, hồi sinh đất nước, cũng như trong sự nghiệp hòa bình, hòa hợp dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước ngày nay.
Các nhà lãnh đạo Campuchia khẳng định mối quan hệ láng giềng tốt đẹp, hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài Việt Nam - Campuchia là tài sản chung quý báu cần phải giữ gìn, phát huy và truyền tiếp cho các thế hệ mai sau.
Chủ tịch Hun Sen nhấn mạnh 60 năm quan hệ là chặng đường hai nước đã cùng nhau vượt muôn vàn khó khăn thách thức, hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau và hai bên cần phối hợp tổ chức tốt các hoạt động kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1967 - 2027) nhằm đánh dấu ý nghĩa lịch sử của quan hệ hai nước.
Ông nhất trí với các ý kiến, đánh giá của Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết về việc quan hệ hợp tác kênh Đảng định hướng quan hệ hai nước phát triển tin cậy, gắn bó hơn.
Thủ tướng Hun Manet nêu rõ hai nước luôn giúp đỡ nhau trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước và cam kết hợp tác chặt chẽ với phía Việt Nam triển khai tốt các thỏa thuận, cam kết cấp cao.
Phó Chủ tịch thứ nhất Quốc hội Campuchia Cheam Yeap khẳng định hợp tác chặt chẽ với Quốc hội Việt Nam nhằm góp phần đưa quan hệ hai nước phát triển thực chất và bền vững hơn, cho biết Campuchia sẽ tổ chức Hội nghị Chủ tịch liên Nghị viện, Hội nghị Cấp cao Pháp ngữ năm 2026 và mong đón lãnh đạo cấp cao Việt Nam tham dự.
"Tôi muốn được bồi hoàn vì chúng ta đang bảo vệ một khu vực rất giàu có trên thế giới", Tổng thống Donald Trump ngày 13/7 nói tại Phòng Bầu dục, Nhà Trắng. "Chúng ta bỏ tiền ra, nên phải được trả lại chi phí bảo vệ".
"Chúng ta không cần đến nó, nhưng xét từ góc độ bảo vệ đồng minh thì việc này là cần thiết", ông nói thêm, đồng thời khẳng định Mỹ đã làm "rất hiệu quả" công việc bảo vệ Israel, Arab Saudi, Qatar và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Phát biểu của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh những lo ngại về chi phí đắt đỏ khi duy trì các hoạt động quân sự nhằm vào Iran đang ngày một tăng lên tại Mỹ. Trước đó, Tổng thống thông báo sẽ nối lại hoạt động phong tỏa các cảng của Iran, đồng thời gợi ý rằng Mỹ sẽ cung cấp dịch vụ bảo vệ tại eo biển Hormuz, tuyến thương mại huyết mạch nơi Iran liên tục tấn công tàu hàng, với mức phí bằng 20% giá trị hàng hóa vận chuyển.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngay lập tức bác bỏ tuyên bố từ Tổng thống Trump, cho rằng Tehran mới là bên canh giữ eo biển và xứng đáng được bồi hoàn chi phí.
"Tổng thống Mỹ hoàn toàn đúng. Bất kỳ ai đảm bảo an ninh và an toàn cho các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz đều nên được trả công cho dịch vụ này", ông viết trên mạng xã hội. "Iran luôn là bên gác cổng eo biển và sẽ mãi mãi như vậy".
Ông Araghchi cho biết thêm rằng Iran sẽ đưa ra mức giá "công bằng" và con số 20% là quá đắt.
Kể từ khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran hồi cuối tháng 2, các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm UAE, Qatar, Kuwait, Bahrain và Oman, đã phải đối mặt với hàng trăm cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran, khiến dân thường thiệt mạng và làm hư hại hàng loạt khách sạn, sân bay, cũng như cơ sở hạ tầng dầu khí quan trọng.
Ngân hàng Thế giới (WB) ước tính GDP của các nền kinh tế vùng Vịnh chỉ tăng trưởng 1,3% trong năm nay, giảm mạnh so với mức 4,5% vào năm 2025. Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz đã bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu dầu khí, buộc các nhà sản xuất Trung Đông phải giảm sản lượng dầu thô hơn 11 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 5 so với mức trước xung đột.
Tuần trước, ông Trump quyết định chấm dứt lệnh ngừng bắn với Iran với lý do chính quyền nước này liên tục tấn công tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Từ đó đến nay, Mỹ đã nối lại các đợt tấn công, nhắm vào hệ thống tên lửa, phòng không, cùng các tàu nhỏ thuộc lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Tổng thống nói với các phóng viên tại Nhà Trắng rằng một thỏa thuận với Iran vẫn có thể đạt được, song nhấn mạnh rằng cuối cùng Mỹ sẽ kiểm soát "toàn bộ" eo biển Hormuz.
