Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 21/7 thông báo đã triệu tập đại sứ Philippines tại Bắc Kinh Jaime FlorCruz để “giao thiệp nghiêm khắc về hành động khiêu khích và tấn công có chủ ý” của phía Philippines tại bãi Cỏ Mây trên Biển Đông.
Trước đó, hải cảnh Trung Quốc cáo buộc lực lượng Philippines hôm 20/7 sử dụng hai xuồng hơi tiếp cận và tìm cách “đâm va nguy hiểm” vào xuồng tuần tra của lực lượng này, rồi dùng mái chèo và gậy tấn công tổ tuần tra.
Tuy nhiên, quân đội Philippines cho hay tàu hải cảnh 21560 của Trung Quốc đã triển khai xuồng hơi thân cứng chở 8 người tiếp cận chiến hạm BRP Sierra Madre tại bãi Cỏ Mây, lượn quanh để chụp ảnh và quay phim tiền đồn này.
Lực lượng Philippines đồn trú trên tàu BRP Sierra Madre điều hai xuồng hơi ra xua đuổi, nhưng hải cảnh Trung Quốc phản ứng quyết liệt và dùng gậy gỗ đánh vào đầu quân nhân Philippines, khiến một người bị thương.
Các bên đều tự ghi hình vụ đụng độ, đồng thời cáo buộc bên còn lại cắt ghép hình ảnh nhằm diễn giải sai những gì đã thực sự xảy ra. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cáo buộc Philippines là bên khiêu khích trước, “bóp méo sự thật và cố tình thổi phồng sự việc”.
Vài giờ sau thông báo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Claire Castro, phát ngôn viên Văn phòng Tổng thống Philippines, cho biết Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã triệu tập đại sứ Trung Quốc tại Manila Tỉnh Tuyền.
Bà từ chối tiết lộ nội dung cuộc gặp, chỉ mô tả cuộc trao đổi liên quan đến vấn đề “an ninh quốc gia”.
Trong tuyên bố riêng ngày 21/7, hải cảnh Trung Quốc cho biết đã “cho phép” Philippines chuyển binh sĩ bị thương khỏi tàu chiến BRP Sierra Madre đi điều trị.
Quân đội Philippines phản bác các tuyên bố của Trung Quốc về vụ chạm trán ở bãi Cỏ Mây, cho rằng các thông tin mà Trung Quốc đưa ra là “sai sự thật và gây hiểu nhầm”, đồng thời khẳng định lực lượng Philippines không khơi mào đối đầu.
Bãi Cỏ Mây là thực thể nửa nổi nửa chìm trên Biển Đông và hiện do Philippines kiểm soát. Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền với thực thể này.
Quân đội Philippines sử dụng tàu chiến cũ nát BRP Sierra Madre mắc cạn ở bãi Cỏ Mây như một tiền đồn để duy trì hiện diện ở khu vực này từ năm 1999. Trên tàu có đơn vị thủy quân lục chiến đồn trú và phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn tiếp tế từ đất liền.
Việt Nam đã nhiều lần kêu gọi Trung Quốc và Philippines kiềm chế tối đa trong các hoạt động ở Biển Đông, hành xử phù hợp với luật pháp quốc tế, tôn trọng quyền chủ quyền, quyền tài phán đối với vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của quốc gia ven biển được xác lập phù hợp với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982.
Việt Nam cũng đề nghị các bên thực hiện nghiêm túc và đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), giải quyết tranh chấp, khác biệt bằng biện pháp hòa bình, đóng góp tích cực vào việc duy trì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững tại khu vực.
Theo tờ Guardian ngày 8-5, Tòa án Old Bailey ở London kết luận Chi Leung "Peter" Wai (38 tuổi) và Chung Biu Yuen (65 tuổi) phạm tội hỗ trợ cơ quan tình báo nước ngoài theo Luật An ninh quốc gia của Anh.
Bộ trưởng Nội vụ Anh Dan Jarvis cho biết các hoạt động mà hai người này thực hiện "thay mặt Trung Quốc" là hoàn toàn không thể chấp nhận trên lãnh thổ Anh.
Ông nhấn mạnh Bộ Ngoại giao Anh sẽ triệu tập đại sứ Trung Quốc nhằm truyền đạt rõ rằng London sẽ không dung thứ cho các hoạt động đe dọa an ninh và an toàn của người dân tại Anh.
Đáp lại, Đại sứ quán Trung Quốc tại Anh cho biết Bắc Kinh đã gửi công hàm phản đối tới Chính phủ Anh và sẽ thực hiện "các biện pháp cần thiết" để bảo vệ lợi ích của mình.
Người phát ngôn đại sứ quán cáo buộc đây là "động thái mang động cơ chính trị", cho rằng phía Anh "lạm dụng pháp luật và thao túng quy trình tư pháp".
"Mục đích duy nhất của việc này là tiếp tay cho các phần tử chống Trung Quốc đang ẩn náu tại Anh và tìm cách gây bất ổn cho Hong Kong, đồng thời bôi nhọ Chính phủ Trung Quốc và chính quyền đặc khu hành chính Hong Kong", phía Bắc Kinh tuyên bố.
Theo hồ sơ vụ án, Wai từng làm việc cho lực lượng Biên phòng Anh tại sân bay Heathrow, đồng thời là cảnh sát tình nguyện của lực lượng City of London. Ông cũng từng phục vụ trong Hải quân Hoàng gia Anh.
Trong khi đó, Yuen là cựu Giám đốc cảnh sát Hong Kong và giữ vị trí quản lý cấp cao tại Văn phòng Kinh tế và Thương mại Hong Kong (HKETO) ở London - cơ quan đại diện cho chính quyền Hong Kong tại Anh.
Tòa án cho biết Wai đã thu thập thông tin tình báo theo chỉ đạo của Yuen, với mục tiêu chủ yếu là những nhà hoạt động dân chủ Hong Kong lưu vong tại Anh sau các đợt trấn áp của chính quyền Hong Kong và Trung Quốc.
Một trong những mục tiêu nổi bật là Nathan Law - cựu lãnh đạo phong trào biểu tình sinh viên Hong Kong hiện sống tại London.
Các tin nhắn trong điện thoại của Yuen cho thấy hoạt động theo dõi Nathan Law đã bắt đầu từ năm 2021. Công tố viên cho biết nhóm này còn nhắm đến các chính trị gia Anh, bao gồm cựu Bộ trưởng Đảng Bảo thủ Iain Duncan Smith và nữ nghị sĩ Helena Kennedy.
Theo cáo buộc, hai bị cáo đã tiến hành các hoạt động theo dõi, chụp ảnh, thu thập thông tin và sử dụng nhiều thủ đoạn lừa dối để tiếp cận mục tiêu. Một nhân chứng tại phiên tòa cho biết Wai từng đe dọa bắt giữ ông ngay tại London vì phản đối một nhà ngoại giao Hong Kong.
Hoạt động của nhóm bị phanh phui sau khi cảnh sát Anh ngăn chặn vụ bắt cóc Monica Kwong - một phụ nữ Hong Kong đang sống tại Yorkshire (Anh) - vào tháng 5-2024. Cảnh sát cho biết nhóm nghi phạm từng giả làm thợ điện để tìm cách tiếp cận căn hộ của Kwong trước khi bị bắt giữ.
Ngoài tội danh hỗ trợ tình báo nước ngoài, Wai còn bị kết tội lạm dụng chức vụ công vì truy cập trái phép cơ sở dữ liệu của Bộ Nội vụ Anh nhằm tìm kiếm thông tin về những người mà giới chức Hong Kong quan tâm.
Hai bị cáo đã bị tạm giam chờ tuyên án, với ngày 15-5 sẽ ấn định thời điểm tuyên án chính thức.
Yahya Saree, người phát ngôn nhóm vũ trang Houthi tại Yemen, ngày 3/7 cáo buộc các tiêm kích Arab Saudi "tìm cách ngăn máy bay dân dụng Iran hạ cánh xuống sân bay quốc tế Sanaa". Ông khẳng định lực lượng Yemen đã triển khai biện pháp đối phó và xua đuổi nhóm chiến đấu cơ này, nhưng không nêu hành động cụ thể.
Theo đài truyền hình Al Masirah, máy bay dân dụng được Iran điều đến để đón phái đoàn Houthi sang Tehran dự tang lễ của cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, cũng như hơn 200 bệnh nhân Yemen được đưa tới Iran để điều trị.
"Chúng tôi cảnh báo kẻ thù không được tiếp tục vi phạm không phận hoặc tiến hành bất kỳ hành động gây hấn nào nhằm vào Yemen. Động thái như vậy sẽ dẫn tới phản ứng toàn diện nhằm vào các sân bay, cùng những lợi ích trọng yếu của họ trên bộ và trên biển", ông Saree nói.
Người phát ngôn Houthi tuyên bố các chuyến bay giữa Sanaa và Tehran sẽ được duy trì bất chấp mọi đe dọa từ các đối thủ. Ông cũng khẳng định nhóm vũ trang Yemen đã chuẩn bị cho mọi kịch bản, cáo buộc Arab Saudi và Mỹ đang áp đặt phong tỏa Yemen.
Liên quân do Arab Saudi dẫn đầu sáng nay bác bỏ cáo buộc của Houthi, cho rằng đây chỉ là "nỗ lực đánh lạc hướng dư luận" khỏi tình hình Yemen. Liên quân cảnh báo sẽ "đáp trả kiên quyết, sử dụng sức mạnh chưa từng có" nếu Houthi tìm cách tấn công lãnh thổ Arab Saudi.
Yemen đã bị tàn phá nặng nề bởi cuộc nội chiến bùng phát từ năm 2014, khi lực lượng Houthi kiểm soát thủ đô Sanaa và lật đổ chính phủ được quốc tế công nhận. Xung đột leo thang vào năm 2015, sau khi liên quân các nước do Arab Saudi dẫn đầu can thiệp nhằm khôi phục quyền kiểm soát của chính phủ.
Houthi cũng nhiều lần sử dụng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) tấn công sân bay, cơ sở dầu khí và hạ tầng trọng yếu của Arab Saudi trong nhiều năm xung đột. Lực lượng này cũng sở hữu nhiều tên lửa phòng không, từng không ít lần bắn hạ UAV Mỹ và chiến đấu cơ của liên quân do Arab Saudi dẫn đầu.
Giao tranh phần lớn lắng dịu kể từ khi lệnh ngừng bắn do Liên Hợp Quốc làm trung gian có hiệu lực năm 2022. Arab Saudi sau đó thúc đẩy đối thoại trực tiếp với Houthi, đặc biệt sau khi nối lại quan hệ ngoại giao với Iran năm 2023, song đến nay hai bên vẫn chưa đạt được một thỏa thuận hòa bình toàn diện.
"Chúng tôi đã thiết lập được một nền tảng rất tốt cho một thỏa thuận cuối cùng thành công", Phó tổng thống Mỹ JD Vance ngày 22/6 phát biểu với các phóng viên tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock, Thụy Sĩ. "Thỏa thuận cuối cùng giống như một ngôi nhà. Chúng tôi chưa xây xong ngôi nhà đó, nhưng đã đặt được nền móng để hướng tới một kết quả tốt đẹp cho người dân Mỹ".
Tehran và Washington tuần trước ký một bản ghi nhớ nhằm tạo khuôn khổ cho tiến trình đàm phán trong 60 ngày. Các nhà đàm phán hai bên cuối tuần qua gặp nhau tại Burgenstock, với mục tiêu giải quyết một số vấn đề nan giải nhất, như chương trình hạt nhân Iran, trong đó có kho dự trữ uranium đã làm giàu và quyền làm giàu thêm của nước này.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei hôm nay cho biết "một cuộc thảo luận rất ngắn gọn đã diễn ra liên quan đến vấn đề hạt nhân, nhưng không đi sâu vào chi tiết" và các cuộc đàm phán hạt nhân giữa Mỹ với Iran vẫn chưa bắt đầu.
Trong khi đó, Phó tổng thống Vance lại nói rằng Iran đã đồng ý mời các thanh sát viên thuộc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) "quay trở lại đất nước của họ", đồng thời gọi đây là "một cột mốc quan trọng, bước đầu tiên trong việc phi hạt nhân hóa vĩnh viễn" Iran.
Ông đồng thời mô tả về một sáng kiến nhằm giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran, theo đó sẽ cho phép Washington phê duyệt những gì Tehran có thể mua bằng số tiền này.
Kế hoạch, do Jared Kushner, con rể của Tổng thống Donald Trump, khởi xướng, sẽ yêu cầu số tiền trên phải được chi cho các sản phẩm nông nghiệp Mỹ.
"Chúng tôi muốn đảm bảo thiết lập được một quy trình sao cho nếu có phá băng tài sản của Iran, chúng tôi vẫn có thể chắc chắn rằng số tiền đó sẽ được dùng để giúp đỡ người dân Iran chứ không phải để tài trợ cho khủng bố", Phó tổng thống Mỹ nói.
Kế hoạch, được phối hợp xây dựng cùng Qatar, sẽ hướng đến việc sử dụng các khoản tiền bị đóng băng của Iran vào việc mua "đậu nành, ngô và lúa mỳ Mỹ để phục vụ cho lợi ích của người dân Iran", ông nói.
Nhiều tiếng nói cứng rắn trong chính quyền Mỹ đã chỉ trích thỏa thuận của Tổng thống Trump vì cho rằng nó mở đường cho các gói cứu trợ tài chính đổ vào Iran, dù Washington tuyên bố những tài sản được "rã băng" của Tehran sẽ không được dùng để tài trợ cho các hoạt động quân sự.
Cơ chế ông Vance mô tả có phần giống với một điều khoản nằm trong thỏa thuận vào tháng 9/2023 dưới thời tổng thống Joe Biden, theo đó các khoản tiền của Iran được chuyển ra khỏi tài khoản bị phong tỏa ở Hàn Quốc để đổi lấy việc phóng thích 5 công dân Mỹ bị giam tại nước này.
Iran chỉ được phép sử dụng số tiền trên cho các mục đích mua sắm các mặt hàng phục vụ mục đích nhân đạo, như thực phẩm, nông sản và thuốc men. Các quan chức chính quyền Biden nhấn mạnh mỗi giao dịch sử dụng nguồn tiền này đều sẽ do Bộ Tài chính Mỹ giám sát.
Ông Vance mô tả sáng kiến mới nhất là "một thỏa thuận mang phong cách Tổng thống Trump điển hình, trong đó nếu tài sản của Iran có được giải phóng, chúng sẽ được dùng để giúp nông dân Mỹ giàu lên và để nuôi sống người dân Iran".
Đề cập đến lời đe dọa trước đó từ Tổng thống Trump rằng sẽ khiến phái đoàn Iran không còn đất nước để quay về nếu hai bên không đạt thỏa thuận, ông Vance cho hay nó đã khiến các cuộc đàm phán bị gián đoạn trong chốc lát.
"Đã có một chút đe dọa, đã có một chút than vãn, nhưng cuối cùng, các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục và chúng tôi đã đạt được tiến triển lớn", ông nói.
