Thông tin về dự kiến sắp xếp trường học được nêu báo cáo thực hiện kết quả thực hiện nhiệm vụ năm học 2025 – 2026 và nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm học 2026 – 2027 được Bộ GD-ĐT công bố tại hội nghị giám đốc sở GD-ĐT toàn quốc diễn ra trong ngày 23 – 24.7.
Theo đó, Bộ GD-ĐT cho biết đã hướng dẫn các địa phương tiếp tục sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, giảm tối thiểu 30% đầu mối, nơi có điều kiện thuận lợi giảm khoảng 50% đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm 1.7.2025, tương đương với việc giảm trên 11.000 trường, hoàn thành trước ngày 30.8.2026.
Sau sắp xếp, dự kiến sẽ điều chuyển và sắp xếp lại trên 20.000 cán bộ quản lý, trong đó khoảng 11.000 người được bố trí làm giáo viên trực tiếp đứng lớp. Các địa phương đang tích cực triển khai và cam kết hoàn thành đúng tiến độ.
Bộ GD-ĐT cho biết đã ban hành các văn bản hướng dẫn các địa phương rà soát toàn diện mạng lưới trường lớp học, trọng tâm là xử lý các điểm trường lẻ, các cơ sở quy mô nhỏ, phân tán hoặc không đạt tiêu chuẩn theo quy định.
Kết quả đến ngày 31.12, tất cả 34/34 tỉnh, thành phố đã hoàn thành phê duyệt phương án sắp xếp, theo đó giảm 457 cơ sở mầm non, 914 cơ sở phổ thông và 709 vị trí lãnh đạo quản lý trên toàn quốc.
Trong đó, tỉnh An Giang đã hoàn thành sáp nhập 238 đơn vị thành 119 trường mới, giải thể 2 trường và 3 điểm lẻ, qua đó xóa được 60 phòng học tạm, học nhờ so với năm học trước; tỉnh Quảng Ninh giảm mạnh tới 49,12% số cơ sở giáo dục công lập (giảm 280/570 cơ sở) và thực hiện dành quỹ đất sạch, trụ sở dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính ưu tiên cho giáo dục; TP.Cần Thơ tổ chức lại mạng lưới các trung tâm GDNN-GDTX theo hướng cung ứng dịch vụ tập trung và hiệu quả hơn…
Bộ GD-ĐT cũng nêu một tồn tại, hạn chế khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đó là đội ngũ công chức phụ trách giáo dục cấp xã không có trình độ chuyên môn về giáo dục chiếm tỷ lệ rất cao (khoảng 40%).
Trong đó nhiều xã bố trí 1 công chức phụ trách nhiều lĩnh vực trong đó có lĩnh vực giáo dục làm ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng công việc (Quảng Trị 88/88 xã, Hà Tĩnh có 57/69 xã, TP.Hải Phòng 76/114 xã; TP.HCM 80/168 xã, Gia Lai 99/135 xã); cá biệt Đồng Nai có 2 xã không có công chức phụ trách giáo dục…
Nguyên nhân là do cấp xã trước đó không có bộ phận chuyên môn riêng về giáo dục, trong thời gian ngắn chưa có đủ nhân sự có chuyên môn để bố trí công việc; mặc dù Bộ GD-ĐT đã tổ chức tập huấn, cung cấp tài liệu hướng dẫn thực hiện một cách hệ thống, đầy đủ và dễ tiếp cận nhưng mới chỉ cải thiện bước đầu.
Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã có văn bản về việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã.
Đáng chú ý, Thủ tướng chỉ đạo các địa phương tập trung rà soát, thực hiện sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập trên địa bàn theo hướng: mỗi đơn vị hành chính cấp xã phải đảm bảo tối thiểu 1 cơ sở giáo dục mầm non, 1 cơ sở giáo dục phổ thông cung ứng đủ cấp tiểu học, trung học cơ sở.
Bộ GD-ĐT được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan, các địa phương tiếp tục rà soát, hướng dẫn cụ thể việc triển khai thực hiện, kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những vấn đề vượt thẩm quyền.
Tờ Forbes tuần trước công bố danh sách "New Ivies" - các đại học Mỹ được nhà tuyển dụng đánh giá cao về chất lượng cử nhân, ngoài nhóm 8 trường Ivy League truyền thống.
Forbes ghi nhận điểm chung nổi bật của 20 trường này là đều lấy khả năng sử dụng thành thạo AI làm mục tiêu đào tạo cốt lõi.
Ví dụ, Đại học Purdue là trường công đầu tiên coi "năng lực làm việc với AI" là điều kiện tốt nghiệp bắt buộc. Tại Đại học Rice, sinh viên khoa học dữ liệu chuyên sâu phải cho các mô hình AI như ChatGPT và Claude tranh biện với nhau, sau đó đánh giá lập luận của chúng.
Các trường này còn mở rộng chương trình và đội ngũ đào tạo AI. Đại học Case Western đã tăng gấp ba số khóa học, lên hơn 100 lớp, ghép nhóm cho sinh viên thực hành trực tiếp ở các công ty. Một loạt trường khác như Florida, Notre Dame, Wisconsin-Madison hay Texas-Austin có kế hoạch tuyển 40-50 vị trí giảng dạy mới về AI.
Phần lớn trường nằm trong top 50 của Mỹ, theo xếp hạng năm 2026 của US News. Học phí với du học sinh trong khoảng 30.900-71.300 USD/năm (khoảng 0,8-1,8 tỷ đồng).
20 đại học Mỹ được doanh nghiệp săn đón nhất, theo Forbes:
Đây là năm thứ ba Forbes công bố danh sách này. Dữ liệu được tổng hợp từ khảo sát hơn 100 giám đốc điều hành cấp cao và các nhà tuyển dụng.
Để được đánh giá, các trường phải nằm ngoài khối Ivy (như Harvard, Yale, Princeton,...) và Ivy Plus (như Johns Hopkins, MIT, Chicago). Họ cần tối thiểu 3.000 sinh viên, có tính chọn lọc đầu vào cao, và phải có một nửa thí sinh nộp điểm SAT hoặc ACT.
Danh sách "New Ivies" ra đời trong bối cảnh các nhà tuyển dụng ngày càng hoài nghi về việc liệu tấm bằng từ các trường Ivy League có còn là bảo chứng tốt nhất cho chất lượng nhân sự hay không.
Thay vào đó, họ tin rằng những sinh viên thông minh và chăm chỉ nhất có thể được tìm thấy tại các trường công lập danh tiếng, hoặc các trường tư thục ít nổi tiếng bằng nhưng có chương trình đào tạo khắt khe.
Theo Forbes, 37% nhà tuyển dụng cho biết ít mặn mà với việc tuyển sinh viên tốt nghiệp Ivy League hơn so với 5 năm trước. Chỉ 6% chọn cử nhân từ nhóm này nhiều hơn. Ngược lại, 42% có xu hướng ưu tiên sinh viên từ trường công.
Hội đồng quản trị Đại học Northwestern ngày 18/5 công bố bổ nhiệm giáo sư Mung Chiang, 49 tuổi, làm hiệu trưởng thứ 18. Hiện, đây là trường có thứ hạng cao nhất Mỹ được điều hành bởi một học giả gốc Á.
Ông Chiang đã vượt qua nhiều ứng viên nặng ký trong chiến dịch tìm kiếm toàn cầu của Northwestern. Trường đánh giá ông là nhà nghiên cứu danh tiếng, nhà giáo dục, cố vấn khoa học quốc gia và là một lãnh đạo giáo dục đại học xuất sắc.
Về phía mình, ông Chiang nói đã ngưỡng mộ ngôi trường từ lâu bởi sự cống hiến cho học thuật liên ngành, sáng tạo nghệ thuật, các nghiên cứu có tầm ảnh hưởng lớn, hệ thống y tế khổng lồ và tinh thần sôi nổi.
Ông sẽ bắt đầu công việc ở trường mới từ tháng 7, sau khi hoàn tất vai trò hiệu trưởng Đại học Purdue, Mỹ.
Ông Mung Chiang cùng gia đình chuyển từ Thiên Tân đến Hong Kong (Trung Quốc) vào năm 11 tuổi, theo học tại trường Queen’s College. Lúc đó, ông hầu như không biết nói tiếng Quảng Đông và biết rất ít tiếng Anh.
Nhờ chăm chỉ, năm 1995, ông đạt thành tích tuyệt đối - 10 điểm A trong kỳ thi tốt nghiệp trung học Hong Kong (HKCEE), được tờ SCMP vinh danh là "Học sinh giỏi ngôn ngữ nhất năm".
Năm 18 tuổi, Chiang tới Đại học Stanford (Mỹ), nơi ông lấy bằng cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ ngành Kỹ thuật điện. Ông bắt đầu sự nghiệp học thuật tại Đại học Princeton - ngôi trường Ivy League danh tiếng, vào năm 2003. Các lĩnh vực nghiên cứu chuyên sâu của ông bao gồm tối ưu hóa mạng, điện toán sương mù (fog computing), Internet vạn vật (IoT) và định giá dữ liệu thông minh.
Trong 14 năm làm việc tại đây, ông là một trong những giáo sư giữ ghế danh dự trẻ nhất trường. Tới năm 2017, ông chuyển sang Đại học Purdue làm Trưởng khoa Kỹ thuật, trước khi được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng vào năm 2023.
Từ đó đến nay, GS Chiang đã chèo lái Purdue để mở rộng hoạt động nghiên cứu, giúp trường thu hút hơn 1 tỷ USD tài trợ và thiết lập nhiều mối quan hệ đối tác chiến lược với doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy các sáng kiến lớn về công nghệ, y tế và kinh doanh.
Cùng đó, ông là thành viên của các tổ chức khoa học như Viện hàn lâm kỹ thuật Mỹ, Viện hàn lâm khoa học kỹ thuật Hoàng gia Thụy Điển. Ông đã nhận nhiều giải thưởng danh giá như Huy chương sáng lập IEEE và giải thưởng Alan T. Waterman của Quỹ Khoa học Mỹ (vinh dự cao nhất của chính phủ Mỹ dành cho các nhà nghiên cứu dưới 40 tuổi).
Ngoài ra, ông từng là cố vấn khoa học và công nghệ cho Ngoại trưởng Mỹ, khởi xướng các sáng kiến ngoại giao công nghệ quan trọng. Hiện, ông đảm nhiệm vị trí chủ tịch hội đồng quản trị đầu tiên của Quỹ An ninh và Đổi mới Năng lượng Mỹ.
Thành lập vào năm 1851, Northwestern hiện xếp thứ 7 trên bảng xếp hạng đại học Mỹ, theo US News. Ở phạm vi thế giới, trường lần lượt đứng thứ 30 và 42 của bảng THE và QS.
Vài tháng trước, GS S. Jack Hu được bổ nhiệm hiệu trưởng Đại học California-Riverside, thuộc hệ thống trường công danh tiếng. Ông là cử nhân nội địa Trung Quốc đầu tiên lãnh đạo một đại học Mỹ.
Những năm gần đây, nhiều địa phương tổ chức điểm thi ngay tại từng trường THPT hoặc trung tâm GDTX. Cách làm này có nhiều ưu điểm như giúp thí sinh (TS) không phải đi xa, giảm chi phí cho Nhà nước và phụ huynh, đồng thời thuận lợi trong bố trí cơ sở vật chất và nhân lực.
Tuy nhiên, việc mỗi trường là một điểm thi riêng, dù lãnh đạo, thư ký và giám thị được điều động từ trường khác, vẫn tiềm ẩn rủi ro về tính khách quan. Do đều là giáo viên (GV) trong cùng địa phương, giám thị khó tránh khỏi các mối quan hệ quen biết với phụ huynh hoặc đồng nghiệp, dễ nảy sinh tâm lý nể nang. Trong khi đó, TS đều học cùng trường, thậm chí cùng lớp, cũng có điều kiện trao đổi bài tinh vi hơn nếu ngồi gần nhau.
Theo nhiều cán bộ từng công tác tại các sở GD-ĐT, trước năm 2007, khi kỳ thi tốt nghiệp THPT còn tổ chức theo từng trường, nhiều trường miền núi liên tục đạt tỷ lệ tốt nghiệp 100% nhờ tổ chức thi riêng. Tuy nhiên, sau khi thực hiện chủ trương "Hai không" và siết chặt kỷ cương thi cử, tỷ lệ tốt nghiệp của nhiều trường này giảm xuống dưới 50%, trong khi nhiều trường đồng bằng vẫn duy trì mức 80-90%. Điều đó cho thấy mô hình tổ chức thi theo từng trường, nếu thiếu cơ chế giám sát đủ độc lập, vẫn có thể làm gia tăng nguy cơ nể nang và gian lận.
Năm 2026, Tuyên Quang bố trí 62 điểm thi, phần lớn đều đặt tại các trường THPT và một số điểm thi chung của nhiều trung tâm GDTX. Vụ việc xảy ra tại điểm thi riêng Trường THPT chuyên Tuyên Quang, vì vậy là lời cảnh báo cần được nhìn nhận nghiêm túc.
Nhiều kỳ thi có tính cạnh tranh cao trên thế giới đều rất coi trọng tính độc lập trong tổ chức. TS thường không thi tại chính ngôi trường mình đang học; giám thị và cán bộ tổ chức được điều động theo nguyên tắc độc lập để bảo đảm sự giám sát chéo.
Ở VN, trước đây nhiều địa phương cũng từng áp dụng mô hình điểm thi liên trường. Chẳng hạn, tỉnh Thừa Thiên-Huế cũ trong một giai đoạn dài tổ chức thi tốt nghiệp bằng cách di chuyển học sinh toàn tỉnh về TP.Huế để thi, rất nghiêm túc, tương tự như thi tuyển sinh đại học. Chỉ đến những năm gần đây, tỉnh này mới tổ chức thi liên trường tại một số địa phương trong tỉnh. Hay như TP.HCM, Hà Nội và nhiều tỉnh vùng đồng bằng vẫn tổ chức điểm thi liên trường.
Học sinh của nhiều trường cùng dự thi tại một địa điểm; cán bộ coi thi được điều động từ nhiều đơn vị khác nhau. Mô hình này giúp giảm đáng kể nguy cơ phát sinh tiêu cực do quan hệ quen biết.
Trong khi đó, khi tổ chức điểm thi riêng từng trường, nếu cơ chế điều động cán bộ coi thi, lãnh đạo điểm thi và thanh tra không đủ độc lập thì nguy cơ rủi ro sẽ cao hơn. Không phải vì đội ngũ GV thiếu trách nhiệm, mà vì bất kỳ hệ thống nào cũng cần được thiết kế theo nguyên tắc phòng ngừa. Nếu để tình trạng có địa phương tổ chức thi liên trường, có địa phương tổ chức điểm thi tại từng trường, nguy cơ mất công bằng với TS.
Sau kỳ thi năm 2026, Bộ GD-ĐT nên tiến hành tổng kết, đánh giá toàn diện mô hình tổ chức điểm thi trên phạm vi cả nước. Cần trả lời bằng dữ liệu và thực tiễn: mô hình điểm thi liên trường hay điểm thi riêng từng trường bảo đảm tốt hơn tính độc lập trong coi thi, hiệu quả giám sát và khả năng phòng ngừa tiêu cực.
Đồng thời, tiếp tục tăng cường điều động cán bộ coi thi, lãnh đạo điểm thi và thanh tra theo hướng độc lập; ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu để phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường.
Cùng với lộ trình tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT trên máy tính, từ sau năm 2026 cần đổi mới mô hình tổ chức theo hướng tăng tính độc lập và minh bạch.
Trước hết, không nên bố trí mỗi trường là một điểm thi riêng. Thay vào đó, mỗi điểm thi nên ghép TS của 2-4 trường THPT hoặc trung tâm GDTX trên cùng địa bàn để hạn chế tình trạng học sinh cùng trường, cùng lớp dự thi với nhau. Cùng với đó là chính sách hỗ trợ đi lại, ăn ở cho học sinh vùng khó.
Tiếp đó, toàn bộ lãnh đạo điểm thi, thư ký, giám thị và phòng thi cần được phân công bằng phần mềm bốc thăm ngẫu nhiên, tránh các mối quan hệ quen biết có thể ảnh hưởng đến tính khách quan.
Tăng cường giám sát độc lập thông qua thanh tra của Bộ GD-ĐT hoặc liên tỉnh, kết hợp camera tại khu vực bảo quản đề, bài thi và kiểm tra đột xuất những điểm thi có dấu hiệu bất thường. Sau kỳ thi, cần ứng dụng phân tích dữ liệu để phát hiện những bất thường về phổ điểm, tỷ lệ điểm cao, tương quan giữa điểm học bạ và điểm thi, từ đó kịp thời xác minh, xử lý. Đồng thời, phải quy rõ trách nhiệm của chủ tịch UBND tỉnh, giám đốc Sở GD-ĐT, trưởng điểm thi và các cá nhân liên quan nếu để xảy ra sai phạm.
