Vào những ngày nắng đẹp, ông Joben Ilagan, trợ lý giáo sư tại Đại học Ateneo de Manila, sạc chiếc xe điện mới của gia đình tại nhà riêng ở Pasig, Metro Manila, Philippines. Ông sạc xe bằng nguồn điện do các tấm pin mặt trời trên mái nhà tạo ra.
Gia đình ông lắp đặt các tấm pin vào năm 2023, sau khi hóa đơn tiền điện tăng vọt trong thời gian họ phải ở nhà vì đại dịch Covid-19. Họ cũng đã dành khoảng 2 năm nghiên cứu về xe điện, mặc dù không vội thay thế hai chiếc ô tô chạy xăng tuy đã cũ nhưng vẫn sử dụng tốt.
Sau đó, cuộc chiến tại Iran khiến giá nhiên liệu tăng vọt.
“Đó là thời điểm mang tính bước ngoặt”, ông Ilagan nói với báo Straits Times.
Con trai ông, Joe, cũng là giảng viên tại Ateneo, cho biết gia đình quyết định thay đổi khi các đại lý ô tô vẫn còn đưa ra chương trình giảm giá và trước khi xung đột đẩy giá xe lên cao hơn.
Họ mua một chiếc xe điện với giá gần 1,4 triệu peso (khoảng 22.660 USD), thấp hơn mức giá niêm yết 1,498 triệu peso.
Vì gia đình thường làm việc tại nhà, họ có thể sạc xe vào ban ngày. “Phần lớn thời gian, (điện) gần như miễn phí”, ông Joben Ilagan nói.
Trải nghiệm của gia đình Ilagan phản ánh cách một cuộc chiến cách hàng nghìn km đang thúc đẩy các quyết định về năng lượng sạch tại một trong những nền kinh tế dễ bị tổn thương nhất về năng lượng ở châu Á.
Xung đột đã góp phần đẩy nhanh các quyết định đầu tư vào năng lượng mặt trời và xe điện, trong bối cảnh giá nhiên liệu và điện biến động khiến nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu ngày càng trở nên đắt đỏ.
Philippines nhập khẩu khoảng 98% tổng lượng dầu thô từ Trung Đông, trong khi 2% còn lại từ Malaysia và Brunei.
Theo phân tích của Ember, một tổ chức nghiên cứu về năng lượng, công suất điện mặt trời trên mái nhà tại Philippines có thể đã gần tăng gấp đôi trong một năm tính đến tháng 4 năm nay.
“Điều này cho thấy lượng hàng tồn kho đã tăng mạnh và sẽ chuyển thành các hệ thống được lắp đặt trong tương lai”, Ember nhận định.
Đối với gia đình của Chris Josef de Jesus, một sinh viên ngành báo chí ở tỉnh Cavite, phía nam Manila, cuộc chiến Iran đã đẩy nhanh kế hoạch lắp đặt các tấm pin mặt trời trên ngôi nhà mới xây.
Gia đình de Jesus từng cân nhắc đầu tư vào hệ thống điện mặt trời trên mái nhà, nhưng quyết tâm thực hiện khi hóa đơn tiền điện hằng tháng tăng từ mức 4.000-6.000 peso lên khoảng 10.000 peso trong giai đoạn cuộc chiến Iran diễn ra căng thẳng nhất. Chi phí khí đốt nấu ăn cũng gần như tăng gấp đôi, trong khi giá dầu diesel tăng lên tới 85 peso/lít.
De Jesus đã liên hệ với khoảng 15 đơn vị lắp đặt trước khi gia đình quyết định tự mua thiết bị và thuê một kỹ sư điện. Hệ thống có chi phí khoảng 575.000 peso, trong khi các báo giá trọn gói dao động từ 750.000 peso đến 1 triệu peso.
Sau khi được cung cấp điện bằng năng lượng mặt trời, gia đình de Jesus kỳ vọng hóa đơn tiền điện sẽ giảm xuống còn khoảng 3.600 peso, giúp tiết kiệm khoảng 6.400 peso mỗi tháng. De Jesus dự kiến khoản đầu tư lắp đặt sẽ hoàn vốn trong vòng 3-4 năm.
Doanh số xe điện tăng mạnh
Một sự chuyển dịch tương tự cũng đang diễn ra trên các tuyến đường ở Philippines.
Theo Phòng Thương mại các nhà sản xuất ô tô Philippines và Hiệp hội các nhà sản xuất xe tải, doanh số xe điện đạt 24.356 chiếc trong 5 tháng đầu năm 2026, tăng hơn gấp đôi so với 10.431 chiếc được bán ra trong cùng kỳ năm 2025.
Kết quả này diễn ra trong bối cảnh tổng doanh số ô tô giảm từ 190.429 chiếc xuống còn 167.324 chiếc. Theo thống kê của Straits Times, tỷ trọng xe điện và xe sử dụng các công nghệ điện trên thị trường đã tăng từ khoảng 5,5% lên 14,6%.
Rico Severino, nhà sáng lập kiêm chủ tịch Cộng đồng Xe điện Philippines, cho biết sự quan tâm đến xe điện đã tăng “mạnh” kể từ khi xung đột Iran bắt đầu. Nhóm của ông đã phát triển lên gần 65.000 thành viên kể từ năm 2022.
Ông cho biết một chiếc ô tô chạy hoàn toàn bằng điện có chi phí vận hành dưới 2 peso/km, so với khoảng 5-6 peso/km đối với xe chạy xăng.
“Động lực để mua xe điện không hẳn là vì môi trường. Chủ yếu là vì tiết kiệm”, ông nói.
Rào cản chi phí đầu tư ban đầu
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này hiện vẫn chủ yếu giới hạn ở những hộ gia đình có khả năng chi trả khoản đầu tư ban đầu.
Trong bối cảnh ngày càng có nhiều mẫu xe sử dụng công nghệ điện gia nhập thị trường, các doanh nghiệp trong ngành cho rằng việc giảm chi phí ban đầu và mở rộng hạ tầng sạc là những yếu tố then chốt nếu muốn xe điện trở nên dễ tiếp cận hơn với những người Philippines có thu nhập trung bình.
Gia đình Ilagan đã chi khoảng 280.000 peso cho hệ thống điện mặt trời, trong khi các mẫu xe điện và xe hybrid thường có giá từ 1,4 triệu peso trở lên, cao hơn hàng trăm nghìn peso so với nhiều mẫu xe chạy xăng phổ thông, vốn có giá dưới 1 triệu peso.
Cư dân tại các tòa nhà căn hộ và chung cư cũng có thể gặp khó khăn trong việc lắp đặt bộ sạc xe điện, trong khi những người di chuyển bằng ô tô ra ngoài các thành phố lớn vẫn phải đối mặt với tình trạng thiếu điểm sạc.
Trong khi đó, những người sử dụng điện mặt trời phải đối mặt với chi phí lưu trữ điện bằng pin đắt đỏ và các yêu cầu phức tạp khi bán lượng điện dư thừa trở lại lưới điện.
Rico Severino cho rằng chính phủ cần đơn giản hóa các thủ tục cấp phép tại địa phương, mở rộng khả năng tiếp cận các trạm sạc và hỗ trợ đưa giá xe điện xuống gần hơn với mức giá của các loại xe truyền thống.
Chính quyền Tổng thống Marcos đã triển khai một loạt ưu đãi nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi. Theo Đạo luật Phát triển ngành công nghiệp xe điện, các phương tiện chạy hoàn toàn bằng điện tiếp tục được miễn thuế tiêu thụ đặc biệt và không bị áp dụng quy định hạn chế lưu thông theo biển số tại Metro Manila.
Chính phủ cũng mở rộng các ưu đãi dành cho các dự án năng lượng tái tạo và thúc đẩy các hộ gia đình lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên mái nhà, dù các doanh nghiệp trong ngành cho rằng thủ tục cấp phép rườm rà và chi phí đầu tư ban đầu cao vẫn tiếp tục hạn chế việc áp dụng rộng rãi hơn.
Dù vậy, nhiều người tin rằng cuộc chiến Iran đã làm thay đổi cách người dân Philippines nhìn nhận về năng lượng.
“Thói quen của người tiêu dùng sẽ dần thay đổi. Mọi người bắt đầu lắp bộ sạc treo tường tại nhà. Mọi người bắt đầu lắp các tấm pin mặt trời tại nhà. Tôi nghĩ họ nhận ra rằng họ thực sự có thể không phải tốn chi phí điện nếu lắp các tấm pin mặt trời rồi sạc xe ngay tại nhà”, Tan cho biết.
Tin Gốc: Dân Trí
