Năm học 2026-2027 là dấu mốc quan trọng của ngành giáo dục khi học sinh trên cả nước chính thức sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa (SGK). Trước thềm năm học mới, những quan tâm về tiến độ in ấn, nguồn cung, biến động giá cả cũng như sự sẵn sàng của đội ngũ giáo viên đang được dư luận quan tâm.
Phóng viên Dân trí đã có cuộc trao đổi với ông Đặng Thanh Hải, Phó Tổng Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN).
Thưa ông, năm học 2026-2027 là năm đầu tiên học sinh cả nước sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất. NXBGDVN đã chuẩn bị như thế nào để bảo đảm sách đến tay học sinh trước năm học mới?
– Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên học sinh cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa do NXBGDVN xuất bản, in ấn, phát hành. Ngay sau khi Bộ GD&ĐT ban hành Quyết định số 3588/BGDĐT, ngày 26/12/2025 về bộ SGK giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc, chúng tôi đã chuẩn bị sẵn sàng cho công tác tập huấn giáo viên; công tác đấu thầu, in, phát hành SGK.
Năm học mới, cả nước có hơn 19 triệu học sinh phổ thông. NXBGDVN đã và đang tổ chức đấu thầu rộng rãi in, phát hành hơn 200 triệu bản SGK, đầy đủ các môn học cho các lớp, cấp học, kể cả các chuyên đề tự chọn của học sinh.
Đến 20/7, đã lưu kho được hơn 99%, đã phát hành đến địa phương được trên 85,2% SGK. Chúng tôi đang triển khai kế hoạch in bổ sung SGK dự phòng các tình huống thiên tai, lũ lụt… và biến động dân cư, tăng số học sinh cục bộ từng địa phương, nhằm đảm bảo an toàn, an ninh SGK.
Dự kiến đến trước ngày 15/8, tất cả học sinh cả nước sẽ có đầy đủ SGK các môn học, sách bài tập theo nhu cầu.
Một bộ sách thống nhất chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi giáo viên làm chủ nội dung và phương pháp giảng dạy. Vậy công tác tập huấn giáo viên được triển khai ra sao để bảo đảm giáo viên trên cả nước có thể sử dụng thống nhất, hiệu quả ngay từ năm học đầu tiên?
– Hiện công tác tập huấn giáo viên đang được triển khai đúng tiến độ và sẽ hoàn tất vào cuối tháng 7. Mỗi SGK được tập huấn trong 2 đợt, vào tháng 6 và tháng 7, để giáo viên các địa phương lựa chọn tham gia phù hợp, bảo đảm tất cả giáo viên đều được chuẩn bị trước năm học mới.
Thực tế, số giáo viên phải làm quen với bộ sách như một tài liệu hoàn toàn mới không quá nhiều. Những năm qua, chúng tôi đã tập huấn bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” cho cả giáo viên đang sử dụng bộ sách này và giáo viên dạy các bộ sách khác. Đồng thời, dù sử dụng bộ sách nào, giáo viên vẫn dạy học và đánh giá học sinh theo Chương trình GDPT 2018.
Do đó, đợt tập huấn lần này chủ yếu giúp giáo viên khai thác hiệu quả bộ sách thống nhất trên nền tảng chương trình hiện hành. Các buổi tập huấn có sự tham gia của Tổng Chủ biên, Chủ biên và tác giả sách, tạo điều kiện để giáo viên trao đổi trực tiếp về quan điểm biên soạn, cấu trúc, dụng ý sư phạm và những tình huống thực tế trong dạy học.
Nhiều tình huống cụ thể trong thực tiễn dạy học cũng được đưa ra để cùng thảo luận, qua đó đáp ứng sát hơn nhu cầu của giáo viên. Bên cạnh đó, nhiều báo cáo viên còn phân tích sâu hơn về tinh thần của chương trình GDPT 2018, giúp giáo viên sử dụng SGK đúng định hướng đổi mới.
Bên cạnh tập huấn trực tiếp, giáo viên còn được cung cấp miễn phí tài liệu tập huấn, học liệu điện tử và các nguồn hỗ trợ chuyên môn trên trang taphuan.nxbgd.vn. Việc hỗ trợ chuyên môn không kết thúc sau các đợt tập huấn trực tuyến mà còn được tiếp tục thông qua hệ thống học liệu điện tử và các kênh hỗ trợ chuyên môn trong quá trình giáo viên triển khai dạy học theo bộ SGK sử dụng thống nhất toàn quốc.
Bên cạnh chuyên môn, phụ huynh cũng rất quan tâm đến giá sách giáo khoa và khả năng tiếp cận của học sinh, nhất là ở vùng khó khăn. NXBGDVN có những chính sách hỗ trợ nào?
– Chúng tôi đã nỗ lực tiết giảm chi phí sản xuất, lưu thông để tiếp tục giảm giá sách giáo khoa, tạo thuận lợi cho phụ huynh, học sinh là đối tượng thụ hưởng trực tiếp. Giá SGK phục vụ năm học 2026-2027 từ lớp 1 đến lớp 12 đã được điều chỉnh, giảm bình quân 13,3% so với giá SGK của năm học trước.
Ngoài việc giảm giá SGK, chúng tôi luôn chia sẻ, đồng hành với các em học sinh, với các trường học tại các vùng khó khăn thông qua các chương trình hỗ trợ sách được thực hiện hàng năm.
Song song với việc in ấn bộ sách mới này, NXB có kế hoạch xây dựng hệ sinh thái số (như sách điện tử, kho học liệu, video bài giảng bổ trợ) ra sao để giúp các thầy cô dễ dạy và các em học sinh dễ tự học hơn?
– Nhận thức sâu sắc rằng công nghệ là công cụ then chốt để nâng cao chất lượng dạy và học trong kỷ nguyên số, chúng tôi đã chủ động xây dựng và không ngừng hoàn thiện hệ sinh thái giáo dục số toàn diện, thiết thực đồng hành cùng nhà trường trên cả nước.
Chúng tôi đã xây dựng hệ sinh thái số, tập trung phát triển trang taphuan.nxbgd.vn, cung cấp miễn phí phiên bản điện tử của tất cả SGK, sách giáo viên và tài liệu hướng dẫn giảng dạy, video bài giảng minh họa, slide tập huấn môn học….
Trong thời gian tới, không chỉ dừng lại ở việc “số hoá” sách giấy, hệ sinh thái số được tích hợp kho học liệu đa phương tiện sinh động bao gồm: video, audio, hệ thống bài tập tương tác… Qua đó, giáo viên có thêm công cụ đổi mới phương pháp, còn học sinh có thể chủ động ôn tập, tự học và đánh giá năng lực.
NXBGDVN đang tăng cường hợp tác với các đối tác có nền tảng công nghệ giáo dục uy tín để hoàn thiện hệ sinh thái. Chúng tôi kỳ vọng hệ sinh thái số này sẽ là giải pháp thiết thực, giúp việc dạy của thầy cô trở nên nhẹ nhàng hơn và việc tự học của học sinh đạt hiệu quả cao nhất.
Cuối cùng, ông có điều gì muốn gửi gắm tới các thầy cô, phụ huynh và học sinh cả nước trước bước ngoặt này?
– Chúng tôi mong giáo viên, phụ huynh và học sinh yên tâm và tin tưởng vào quá trình triển khai bộ SGK sử dụng thống nhất toàn quốc. Công tác tập huấn giáo viên được triển khai khẩn trương, nghiêm túc, với mục tiêu bảo đảm tất cả giáo viên có thể sử dụng bộ SGK này để tổ chức dạy học một cách hiệu quả.
Việc sử dụng một bộ SGK thống nhất giúp NXB chủ động hơn trong việc lập kế hoạch in ấn và phân phối, qua đó bảo đảm học sinh trên cả nước có đủ sách trước năm học mới.
Về chuyên môn, việc áp dụng một bộ SGK thống nhất sẽ không làm thay đổi định hướng đổi mới giáo dục của chương trình GDPT năm 2018. Mục tiêu phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của học sinh vẫn là cơ sở để tiến hành tổ chức dạy học và đánh giá kết quả học tập của học sinh.
Bộ SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống” vốn đã được sử dụng rộng rãi trong những năm qua và nhận được nhiều phản hồi tích cực từ các nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh, nay được chọn làm bộ SGK sử dụng thống nhất toàn quốc, sẽ tiếp tục là tài liệu dạy học có chất lượng cao, góp phần thực hiện thành công Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Tại dự thảo Thông tư, "Hoạt động giáo dục chính khóa" được giải thích là "các môn học và hoạt động giáo dục được tổ chức theo Chương trình giáo dục phổ thông hoặc Chương trình giáo dục thường xuyên do Bộ GD-ĐT ban hành, được thực hiện theo kế hoạch giáo dục của nhà trường trong thời lượng và khung thời gian năm học theo quy định".
"Hoạt động giáo dục tăng cường" được giải nghĩa "là các hoạt động giáo dục được cơ sở giáo dục tổ chức nhằm củng cố, mở rộng kiến thức, kỹ năng, phát triển năng lực và phẩm chất cho người học, góp phần thực hiện mục tiêu Chương trình giáo dục phổ thông, Chương trình giáo dục thường xuyên. Hoạt động này được thực hiện trong khung thời gian tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường và được quản lý như hoạt động giáo dục chính khóa".
Còn "Hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học" được cho biết "là các hoạt động giáo dục được tổ chức trên cơ sở sự tự nguyện đăng ký tham gia của người học và cha mẹ hoặc người giám hộ người học, nhằm phát triển năng khiếu, sở thích cá nhân hoặc rèn luyện kỹ năng sống ngoài các nội dung giáo dục bắt buộc. Hoạt động này được thực hiện ngoài thời gian tổ chức hoạt động giáo dục chính khóa theo quy định của Chương trình giáo dục phổ thông, Chương trình giáo dục thường xuyên".
Bộ GD-ĐT cho biết dự thảo Thông tư quy định về tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên sẽ thiết lập ranh giới rõ ràng, minh bạch giữa các hoạt động giáo dục trong nhà trường, nhằm tránh tình trạng hiểu sai hoặc cố tình làm sai trong thực tiễn. Các quy định tại Thông tư này không phải là quy định về dạy thêm, học thêm.
Theo đó, về bản chất, hoạt động giáo dục tăng cường và theo nhu cầu tập trung vào việc rèn luyện kỹ năng sống, giáo dục STEM/STEAM, giáo dục robot, trí tuệ nhân tạo (AI), phát triển năng lực ngoại ngữ, tin học, nghệ thuật, thể dục thể thao; tuyệt đối không thay thế, không trùng lặp nội dung bắt buộc và không gây quá tải cho người học.
Theo dự thảo, các hoạt động này không sử dụng thời gian để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hay "nhồi nhét" khối lượng kiến thức các môn học văn hóa trong Chương trình giáo dục phổ thông - những kiến thức vốn thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về dạy thêm, học thêm. Các hoạt động này được tổ chức hoàn toàn ngoài thời gian chính khóa.
Việc tham gia của học sinh dựa trên nhu cầu, sở thích, năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cá nhân, sự tự nguyện hoàn toàn của gia đình; nhà trường không được phép ép buộc dưới mọi hình thức. Kết quả tham gia các hoạt động giáo dục này tuyệt đối không được sử dụng để đánh giá, xếp loại học lực, xét thi đua hay áp dụng các hình thức kỷ luật đối với học sinh.
Để bảo đảm chất lượng giáo dục, về học liệu, tài liệu, dự thảo Thông tư quy định cơ sở giáo dục tổ chức thẩm định và phê duyệt đối với học liệu, tài liệu tự biên soạn hoặc khai thác từ nguồn học liệu mở hợp pháp. Sở GD-ĐT chủ trì thẩm định các tài liệu do tổ chức, cá nhân bên ngoài cung cấp, tài liệu liên kết phát hành quy mô toàn tỉnh hoặc có yếu tố nước ngoài. Không được sử dụng tài liệu chưa được thẩm định.
Dự thảo Thông tư cũng quy định những yêu cầu cụ thể về trình độ, chuẩn đào tạo đối với nhân sự giảng dạy. Các tổ chức, cá nhân bên ngoài tham gia phối hợp phải có hồ sơ, văn bằng được thẩm định, phải được tập huấn về quy tắc ứng xử và chịu sự quản lý trực tiếp của hiệu trưởng.
Giáo viên tại các cơ sở giáo dục được hưởng thù lao, tính giảm trừ hoặc quy đổi vào định mức tiết dạy theo thỏa thuận với cơ sở giáo dục; đồng thời có quyền từ chối tham gia thực hiện các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học nếu không có thỏa thuận thống nhất giữa các bên hoặc không bảo đảm các điều kiện về chế độ làm việc theo quy định.
Dự thảo Thông tư cũng quy định cụ thể điều kiện về cơ sở vật chất và kinh phí. Trong đó, mức thu không được vượt quá mức trần quy định tại nghị quyết của hội đồng nhân dân cấp tỉnh; bảo đảm tính công khai, minh bạch theo các quy định hiện hành.
Dự thảo Thông tư quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc bố trí nguồn lực, đề nghị hội đồng nhân dân phê duyệt mức thu; đồng thời, thực hiện trách nhiệm giải trình trước nhân dân về chất lượng, tính an toàn và minh bạch tài chính của các hoạt động giáo dục tăng cường và theo nhu cầu trên địa bàn tỉnh.
Sở GD-ĐT chịu trách nhiệm quản lý chuyên môn; chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành và tổ chức có liên quan kiểm tra, thanh tra, giám sát việc tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học; xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm theo thẩm quyền. Tổng hợp, đánh giá và gửi báo cáo kết quả thực hiện với UBND cấp tỉnh và Bộ GD-ĐT trước ngày 30.6 hằng năm.
UBND cấp xã có trách nhiệm đảm bảo an ninh trật tự và an toàn môi trường sư phạm tại địa phương.
Nhà trường và người đứng đầu cơ sở giáo dục phải chịu trách nhiệm toàn diện về việc xây dựng kế hoạch, ký kết hợp đồng liên kết và chất lượng, an toàn của các hoạt động.
Bỗng dưng cha bỏ đi biền biệt, khi Quỳnh Anh mới gần 10 tháng tuổi.
Sau ngày cha bỏ đi, căn phòng trọ ở khu vực Thủ Thiêm (TP.HCM) chỉ còn hai mẹ con cô bé nương tựa nhau. Chị Nguyễn Thu Thảo gạt đi nỗi buồn để vừa làm mẹ vừa làm cha, cặm cụi làm mướn nuôi đứa con gái còn quá nhỏ đã sớm thiệt thòi.
Một thời gian sau, hai mẹ con được bà ngoại đón về ở chung nhà tại phường Bình Trưng (TP.HCM) nên tiết kiệm được khoản thuê phòng trọ.
Giữa năm 2022, Quỳnh Anh có những cơn đau kèm nhiều triệu chứng không rõ nguyên nhân. Chị Thảo đưa con gái đi khám ở Bệnh viện Nhi đồng 2. Kết quả chẩn đoán cô bé bị hội chứng thận hư, kháng Corticoid.
Thương con gái mới 9 tuổi đã mắc căn bệnh nặng, người mẹ nghèo gắng chạy chữa. Đơn thuốc của Quỳnh Anh xếp lại dày hơn cả quyển sách. Bà ngoại và họ hàng ai cũng nghèo, muốn cũng chỉ giúp được chút ít.
Không thể bỏ mặc con, người mẹ chạy vạy vay mượn từng đồng. Lúc nào bệnh tình của con tạm ổn, chị Thảo tranh thủ "cày" nhiều hơn, dành dụm trả nợ.
Hai mẹ con được ví như những chiến binh. Người mẹ hứa cùng con can trường chiến đấu.
Mấy năm nay, người mẹ 44 tuổi ấy đứng bán các loại nước giải khát mang đi bên hông chợ Phạm Văn Hai (quận Tân Bình cũ). Ngày nào cũng cố gắng bất kể sớm hôm, chỉ mong kiếm thêm đồng nào hay đồng đó nuôi và chữa bệnh cho con.
"Đời tôi đã dang dở chuyện học hành, nên nhất định phải lo cho con bé ăn học đến nơi đến chốn", chị Thảo quệt nước mắt nói.
Mang căn bệnh hiểm nghèo, Quỳnh Anh càng khát khao được sống. Để đáp ứng điều trị, cô bé phải kiêng khem nhiều thứ mà ở lứa tuổi ấy đều rất thích. "Con phải vượt lên chính mình, tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị mới mau khỏe được", Quỳnh Anh nói.
Nhìn mẹ ngày càng gày gò, lại phải thức khuya dậy sớm lo việc mưu sinh, cô bé càng quyết tâm phải chiến thắng bệnh tật để mẹ và bà ngoại đỡ khổ. Quyết tâm ấy được thể hiện bằng kết quả học giỏi và xuất sắc suốt 7 năm qua.
Hầu như cả Trường THCS Giồng Ông Tố và khu phố 29 (phường Bình Trưng) đều rõ gia cảnh khốn khó của hai mẹ con Quỳnh Anh. Vì vậy mỗi khi có học bổng dành cho học sinh nghèo hiếu học, nhà trường và khu phố đều ưu tiên cho bạn trong danh sách được nhận.
Tổng kết năm học vừa qua, Quỳnh Anh đạt học sinh xuất sắc kèm phần thưởng và 20 quyển tập. Cô bé đã dành lại một nửa số quyển tập kia tặng các bạn cũng có hoàn cảnh đáng thương khác.
Nhận xét về cô học trò chăm ngoan, hiếu thảo, cô Nguyễn Trần Huy Thục - giáo viên chủ nhiệm lớp 7/7 - xúc động: "Quỳnh Anh là tấm gương không đầu hàng số phận. Cô bé cũng luôn sẵn lòng giúp đỡ những bạn khác vươn lên trong học tập. Em là lớp trưởng gương mẫu, tận tụy, được cả lớp quý mến và tin tưởng".
