Scott từng cầm còi tại Ngoại hạng Anh hơn một thập kỷ, và làm nhiệm vụ VAR hơn 100 trận. Trải nghiệm của ông cho thấy công nghệ được đưa vào để giảm sai sót, nhưng lại khiến công việc của trọng tài trở nên căng thẳng, phức tạp và dễ bị chỉ trích hơn bao giờ hết.
Điểm đầu tiên khiến trọng tài ghét VAR là áp lực tâm lý. Trên sân, họ phải đưa ra quyết định trong tích tắc, dựa vào góc nhìn trực tiếp và cảm nhận tình huống. Dù có thể mắc sai lầm, quá trình này vẫn mang tính tự nhiên và liền mạch với nhịp độ trận đấu. Nhưng khi ngồi trong phòng VAR, mọi thứ thay đổi hoàn toàn.
Trọng tài phải quan sát nhiều góc quay cùng lúc, tua chậm từng chi tiết, thậm chí dừng hình để phân tích. Một tình huống đơn giản có thể trở thành bài toán phức tạp với hàng loạt khả năng sai phạm. Scott mô tả cảm giác khi đó như bị nhốt trong bốn bức tường, nhịp tim tăng và áp lực dồn nén. Đáng nói là ông chưa từng trải qua cảm giác này suốt 20 năm làm trọng tài trên sân.
Nguyên nhân thứ hai nằm ở quy trình kiểm tra rườm rà. Không giống những gì người xem nghĩ rằng VAR chỉ cần xem lại một vài góc quay, thực tế đòi hỏi một quy trình rất nghiêm ngặt. Với các tình huống việt vị, trọng tài không thể áp dụng tiêu chí “rõ ràng và hiển nhiên” mà phải kiểm tra chính xác từng chi tiết, bởi tình huống đó chỉ có đúng hoặc sai, không mang tính nhận định.
Chỉ cần bỏ qua một góc quay, hoặc kết luận quá sớm, VAR có thể đối mặt với chỉ trích dữ dội nếu sau đó xuất hiện bằng chứng ngược lại. Vì vậy, họ buộc phải kiểm tra kỹ lưỡng, dù điều đó đồng nghĩa với việc kéo dài thời gian chờ đợi. Những pha bóng mất ba đến bốn phút, thậm chí lâu hơn vì họ không có lựa chọn nào khác.
Hệ quả rõ ràng nhất là VAR làm gián đoạn trận đấu và phá vỡ cảm xúc. Một bàn thắng vốn dĩ là khoảnh khắc bùng nổ, lại bị đóng băng trong lúc chờ kiểm tra. Khi quyết định cuối cùng được đưa ra, cảm xúc ban đầu gần như đã tan biến. Ngay cả khi bàn thắng được công nhận, niềm vui cũng không còn trọn vẹn.
Scott thừa nhận chính các trọng tài cũng cảm thấy khó chịu với điều này. Họ không muốn trở thành kẻ phá cuộc vui, nhưng vai trò của VAR vô tình đặt họ vào vị trí đó. Trong mắt khán giả, VAR tước đi cảm xúc, dù thực tế chỉ đang làm theo quy trình.
Một vấn đề khác là cách VAR bị hiểu sai. Nhiều người tin rằng trọng tài cố tình soi lỗi để hủy bàn thắng. Tuy nhiên, mục tiêu của VAR là tìm ra sự thật, không phải “vạch lá tìm sâu”. Việc kiểm tra nhiều lần chỉ nhằm đảm bảo quyết định được chính xác.
Dù vậy, cảm nhận của khán giả lại khác. Càng mất thời gian kiểm tra, họ càng nghi ngờ. Khi một bàn thắng bị từ chối, VAR gần như mặc định trở thành tội đồ, bất kể quyết định đó đúng hay sai.
Một điểm gây tranh cãi lớn là việc áp dụng luật một cách quá chặt chẽ. VAR cho phép phát hiện những lỗi rất nhỏ, như một phần cơ thể nhô lên vài centimet trong tình huống việt vị. Những quyết định kiểu này thường gây ức chế, bởi chúng đi ngược lại cảm nhận thông thường của người xem.
Trọng tài cũng không thích những tình huống như vậy. Họ không muốn hủy bàn thắng chỉ vì đầu gối hay ngón chân lệch vị trí. Tuy nhiên, khi luật đã quy định rõ ràng, họ buộc phải áp dụng. Điều này cho thấy vấn đề chủ yếu nằm ở cách luật được xây dựng và thực thi.
Ngoài ra, công nghệ VAR cũng chưa hoàn hảo. Trong những tình huống đông người, hệ thống bắt việt vị bán tự động vẫn gặp khó khăn trong việc xác định ai chạm bóng trước, hay thời điểm chính xác của pha chuyền. Điều này dẫn đến những quyết định kéo dài bất thường, có khi lên tới 6 hoặc 7 phút, càng làm tăng sự bức xúc.
Một yếu tố quan trọng khác là sự thiếu minh bạch đối với khán giả. Trong sân, người xem gần như không biết VAR đang kiểm tra điều gì. Trọng tài chính cũng không có đầy đủ thông tin trong thời gian chờ. Sự mù mờ này khiến đám đông dễ mất kiên nhẫn và phản ứng tiêu cực.
Nếu đã sử dụng công nghệ, bóng đá cần học cách minh bạch hơn, giống như một số môn thể thao khác. Việc công khai quy trình kiểm tra có thể không loại bỏ tranh cãi, nhưng ít nhất giúp mọi người hiểu chuyện gì đang diễn ra.
Cuối cùng, điều khiến VAR trở thành gánh nặng với trọng tài là bản chất công việc của họ. Một trọng tài lý tưởng là “người vô hình”, không bị nhắc đến sau trận đấu. Thành công của họ được đo bằng việc không mắc sai lầm và không trở thành tâm điểm chú ý.
VAR đã thay đổi điều đó. Mỗi quyết định đều có thể bị soi xét, tranh luận và lan truyền rộng rãi. Thay vì đứng sau ánh đèn, trọng tài giờ đây thường xuyên bị đẩy ra trước dư luận, trong vai trò mà chính họ không mong muốn.
Bước vào trận chung kết trên sân New York New Jersey, Tây Ban Nha cho thấy đẳng cấp vượt trội và áp đảo trong suốt trận đấu. Theo thông kê, Argentina không tung nổi cú sút nào trong suốt 90 phút và họ chỉ có duy nhất một pha dứt điểm đi vọt xà ngang ở hiệp phụ.
Tây Ban Nha áp đảo về thế trận, nhưng họ dứt điểm không thực sự sắc sảo khi Lamine Yamal, Dani Olmo hay Merino đều không thể đánh bại được thủ môn Emiliano Martinez trong suốt 90 phút, khiến trận đấu phải bước vào hiệp phụ.
Argentina cũng có những tổn thất nhất định, khi trung vệ trụ cột Lisandro Martinez chấn thương và phải rời sân ở phút 44. Đến phút 70, hậu vệ quan trọng khác là Romero cũng không thể tiếp tục thi đấu, khiến HLV Lionel Scaloni phải dùng cặp trung vệ dự bị Medina - Otamendi.
Điểm nhấn của trận đấu đã đến ở phút 90, khi Enzo Fernandez chơi thô bạo với Cubarsi và nhận thẻ đỏ rời sân. Argentina chỉ còn 10 người trên sân trong hiệp phụ và dù Tây Ban Nha áp đảo, sự xuất sắc của Emiliano Martinez đã giúp Argentina giữ được mành lưới.
Tuy nhiên ở phút 107, Nico Williams có tình huống đánh đầu chiến thuật để Ferran Torres ghi bàn thắng duy nhất của trận đấu, mang về chiến thắng 1-0 cho đại diện châu Âu. Những nỗ lực vô vọng của Messi và đồng đội ở cuối trận không thể mang đến đột biến. Argentina trở thành cựu vô địch thế giới và Messi không thể lần thứ hai có được danh hiệu World Cup.
Sau 16 năm chờ đợi, Tây Ban Nha lên ngôi vô địch World Cup 2026 đầy thuyết phục. Họ áp đảo Argentina với tỷ lệ kiểm soát bóng hơn 70% và khiến thủ môn Emiliano Martinez đến 11 lần phản xạ cứu thua.
Trận chung kết World Cup 2026 giữa Argentina và Tây Ban Nha sẽ diễn ra lúc 2h sáng mai (20/7, theo giờ Việt Nam) trên sân New York New Jersey (Mỹ). Argentina là đương kim vô địch (ĐKVĐ) World Cup, ĐKVĐ Nam Mỹ (Copa America). Còn Tây Ban Nha là ĐKVĐ châu Âu (Euro).
Có những sự thật thú vị về hai đội trước giờ bóng lăn. Đầu tiên, nếu Tây Ban Nha vô địch World Cup 2026, họ sẽ tái lập thành tích của chính họ, đó là vô địch Euro (2008) sau đó vô địch World Cup (2010).
Ở sự thật thứ hai, nếu Argentina là đội giành chiến thắng ở trận đấu sắp diễn ra, đội bóng xứ sở Tango sẽ trở thành đội thứ ba trong lịch sử hai lần liên tiếp vô địch World Cup, sau đội tuyển Italy (World Cup 1934 và 1938) và Brazil (World Cup 1958 và 1962). Trong thế kỷ 21, chưa có đội nào thực hiện được điều này.
Thứ ba, Argentina có hàng tấn công thi đấu hiệu quả hơn Tây Ban Nha tính đến trận chung kết sáng mai. Messi và các đồng đội đã ghi được đến 19 bàn thắng (bình quân 2,71 bàn/trận). Trong khi đó, số bàn thắng của Tây Ban Nha tính đến trước trận chung kết là 16 bàn (bình quân 2,28 bàn/trận).
Nhưng ngược lại, ở sự thật thứ 4, đội bóng xứ sở đấu bò lại có hàng phòng ngự chắc chắn hơn hẳn đội tuyển Argentina. Tây Ban Nha mới để thủng lưới một bàn sau 7 trận (bình quân 0,14 bàn/trận). Còn Argentina để thủng lưới đến 7 bàn sau 7 trận (bình quân một bàn/trận). Đặc biệt, tính từ vòng đấu loại trực tiếp, Argentina để thủng lưới đến 6 bàn.
Sự thật thứ 5, hai đội hoàn toàn ngang ngửa về thành tích đối đầu trong quá khứ. Argentina và Tây Ban Nha gặp nhau tổng cộng 14 lần, mỗi bên thắng 6 trận, hai trận còn lại kết thúc với tỷ số hòa.
Dù vậy, đôi bên chỉ gặp nhau một lần duy nhất ở đấu trường World Cup, cách đây đến 60 năm. Khi đó, Argentina thắng Tây Ban Nha 2-1 ở vòng đấu bảng của World Cup 1966.
Lần gần nhất hai đội gặp nhau là trận giao hữu hồi năm 2018, Tây Ban Nha giành chiến thắng đậm đến 6-1.
Hai bên lẽ ra đã đối đầu với nhau trong trận tranh Cúp liên lục địa (Finalissima) vào ngày 27/3 vừa qua, tại Qatar. Tuy nhiên, trận đấu cuối cùng bị hủy, vì xung đột ở Trung Đông.
Phút 85 trên sân MetLife, khi Pháp dẫn 3-0, Deschamps quyết định rút Mbappe và Michael Olise khỏi sân để thay cho Rayan Cherki và Jean-Philippe Mateta. Trong tiếng vỗ tay vang dội từ khán đài, Mbappe tiến về khu kỹ thuật. Thay vì chỉ bắt tay như thường lệ, Deschamps giơ hai tay lên trời, rồi liên tục cúi người trước học trò.
Hình ảnh này khép lại một đêm Mbappe gần như làm mọi thứ trên hàng công. Tiền đạo 27 tuổi ghi hai bàn, một lần đưa bóng vào lưới nhưng bị từ chối vì việt vị, đồng thời sút trúng cột trong một cơ hội khác. Nếu may mắn hơn, anh hoàn toàn có thể rời sân với hat-trick.
Sau trận, Deschamps không cần nhiều lời để ca ngợi học trò. Hành động cúi đầu được xem là lời khen cao nhất của HLV từng làm việc với nhiều thế hệ ngôi sao bóng đá Pháp như Franck Ribery, Antoine Griezmann hay Paul Pogba. Do ông vừa trải qua giai đoạn nhiều cảm xúc, cử chỉ ấy càng có ý nghĩa đặc biệt.
Ít ngày trước, Deschamps phải trở về Pháp dự tang lễ mẹ và vắng mặt ở trận cuối vòng bảng gặp Na Uy. Trở lại dẫn dắt đội tuyển trước Thụy Điển, ông thừa nhận đã trải qua những ngày vô cùng khó khăn. "Tôi vẫn ổn. Dĩ nhiên có những ngày rất nặng nề và tôi hoàn toàn suy sụp", ông nói. "Nhưng vì bản thân và vì đội tuyển Pháp, tôi phải trở lại. Sau đó, mọi việc diễn ra như cần phải thế".
Các cầu thủ Pháp đáp lại bằng cách sát cánh cùng HLV. Sau khi mở tỷ số, Mbappe không chạy về góc sân ăn mừng, mà lao thẳng tới khu kỹ thuật, ôm Deschamps. Khi được hỏi về cái ôm với HLV, Mbappe giải thích: "Đó là DNA của tập thể này. Chúng tôi sẽ đồng hành cùng HLV trong lúc khó khăn".
Adrien Rabiot cũng chia sẻ cảm xúc tương tự. Tiền vệ Pháp cho biết cả đội đều sốc khi biết tin mẹ Deschamps qua đời. Việc HLV vẫn trở lại dẫn dắt đội tuyển giữa lúc chịu mất mát lớn cho thấy ý chí mạnh mẽ, và các cầu thủ muốn tiến sâu ở World Cup để mang đến cho ông một niềm vui.
Trên sân MetLife, Mbappe tiếp tục chứng minh vì sao anh được xem là đầu tàu của tuyển Pháp. Bàn mở tỷ số đến từ pha xử lý đậm dấu ấn cá nhân. Tiền đạo Real Madrid ngoặt bóng loại hậu vệ Thụy Điển bằng động tác đảo chân rồi sút về góc xa, không cho thủ môn Jacob Widell Zetterstrom cơ hội cản phá.
Sang hiệp hai, Mbappe hoàn tất cú đúp sau đường chọc khe của Michael Olise. Anh băng xuống rồi cứa lòng vào đúng góc lưới như ở bàn đầu tiên, khép lại một màn trình diễn gần như hoàn hảo.
Olise tiếp tục chứng minh tầm quan trọng trong hệ thống của Deschamps. Sự ăn ý giữa hai cầu thủ giúp hàng công Pháp vận hành trơn tru. Truyền thông Pháp nhận xét Mbappe đang tìm thấy ở đội tuyển mẫu đối tác hiểu rõ từng pha di chuyển của anh, điều không phải lúc nào cũng có tại Real Madrid.
Với cú đúp trước Thụy Điển, Mbappe nâng thành tích lên sáu bàn sau bốn trận tại World Cup 2026, trong đó có ba cú đúp trước Senegal, Iraq và Thụy Điển. Trận duy nhất anh không ghi bàn là cuộc đối đầu Na Uy, nhưng vẫn đóng góp hai kiến tạo. Nhờ đó, anh dẫn đầu cuộc đua Vua phá lưới, ngang Lionel Messi số bàn thắng, và hơn chỉ số phụ là kiến tạo.
Mbappe tiếp tục xô đổ nhiều cột mốc trong lịch sử World Cup. Anh đã ghi 18 bàn tại World Cup khi mới 27 tuổi, chỉ kém kỷ lục của Messi một bàn. Thủ quân tuyển Pháp cũng nâng số bàn ở các trận knock-out World Cup lên chín, độc chiếm kỷ lục của giải.
Đội tuyển Iran rời World Cup 2026 theo cách cay đắng bậc nhất vòng bảng. Sau 3 trận, đại diện Tây Á không thua khi lần lượt hòa New Zealand, Bỉ và Ai Cập. Thế nhưng, 3 điểm vẫn không đủ để họ bước vào vòng knock-out.
Ngay từ trước giải, Iran đã đối mặt nhiều khó khăn ngoài sân cỏ. Những vấn đề liên quan đến thị thực, lịch trình di chuyển và địa điểm đóng quân khiến đội bóng của HLV Amir Ghalenoei không có sự chuẩn bị thuận lợi. Iran phải đặt đại bản doanh ở Tijuana (Mexico) và liên tục di chuyển qua lại giữa Mexico và Mỹ để thi đấu, tập luyện.
HLV Ghalenoei cho rằng đội tuyển Iran bị đối xử "rất thiếu công bằng", còn đội trưởng Mehdi Taremi gọi đây là một "World Cup thảm họa". Theo họ, những rắc rối hậu cần đã ảnh hưởng đến quá trình chuẩn bị và hồi phục của toàn đội.
Trên sân cỏ, Iran vẫn chiến đấu đầy kiên cường. Họ mở màn bằng trận hòa 2-2 trước New Zealand, tiếp đó cầm chân đội tuyển Bỉ 0-0 rồi khép lại vòng bảng với kết quả 1-1 trước Ai Cập. Ở trận đấu cuối, đại diện Tây Á đã ở rất gần chiến thắng khi Shoja Khalilzadeh đưa được bóng vào lưới đối phương ở những phút cuối. Tuy nhiên, VAR xác định lỗi việt vị và bàn thắng không được công nhận. Chỉ một tình huống mong manh ấy đã khiến Iran bỏ lỡ cơ hội tự quyết tấm vé đi tiếp.
Dù chỉ có 3 điểm sau 3 trận hòa, Iran vẫn nuôi hy vọng lọt vào nhóm 8 đội xếp thứ ba có thành tích tốt nhất và phải chờ kết quả ở các bảng đấu còn lại. Trong phần lớn thời gian của ngày thi đấu cuối, đại diện Tây Á vẫn nằm trong nhóm được đi tiếp. Thế nhưng, ở trận đấu bảng J, Áo bất ngờ ghi bàn gỡ hòa 3-3 trước Algeria ở phút 90+6. Bàn thắng muộn này làm thay đổi toàn bộ bảng xếp hạng các đội đứng thứ ba, giúp Algeria chen chân vào tốp 8 và đẩy Iran xuống vị trí thứ 9.
Chỉ trong vài phút, từ chỗ chuẩn bị bước vào vòng knock-out, Iran trở thành đội bị loại. Reuters mô tả đây là cái kết "đau đớn đến nghẹt thở", còn The Guardian nhận định Iran là một trong những đội tuyển phải chứng kiến số phận thay đổi theo cách tàn nhẫn nhất ở vòng bảng World Cup 2026.
Điều khiến nỗi tiếc nuối của Iran lớn hơn là sự đối lập với Cabo Verde. Đại diện châu Phi cũng không thắng trận nào ở vòng bảng, nhưng với 3 trận hòa trước Tây Ban Nha, Uruguay và Ả Rập Xê Út, họ vẫn giành vị trí nhì bảng H và vào vòng 32 đội.
Iran cũng hòa cả 3 trận, cũng bất bại, nhưng chỉ xếp thứ ba bảng G và bị loại khi cuộc đua giữa các đội hạng ba khép lại. Cùng một thành tích bất bại, nhưng chỉ vì cục diện bảng đấu khác nhau, số phận của hai đội rẽ sang hai hướng hoàn toàn trái ngược.
Đó là sự nghiệt ngã của bóng đá. World Cup không phải lúc nào cũng có phần thưởng cho đội bất bại. Đôi khi, khác biệt giữa đi tiếp và bị loại chỉ nằm ở một bàn thắng bị VAR từ chối, một pha bóng ở phút bù giờ hoặc kết quả của một trận đấu chẳng liên quan trực tiếp.
Với Iran, họ không gục ngã vì một thất bại trên sân. Họ gục ngã vì những phép tính lạnh lùng của bảng xếp hạng. Và chính điều đó khiến hành trình bất bại của đại diện Tây Á trở thành một trong những câu chuyện cay đắng nhất World Cup 2026.
