Hong Wang, giáo sư Viện Toán Courant, Đại học New York, Mỹ và Viện Nghiên cứu khoa học cao cấp Pháp (IHES), là một trong 4 người giành giải thưởng Fields 2026, tối 23/7.
Cô được vinh danh nhờ những công trình đóng góp trong giải tích điều hòa và hình học đo, đặc biệt là lời giải cho giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều tồn tại hơn 100 năm. Nghiên cứu được đánh giá có ý nghĩa sâu rộng, đặc biệt trong lý thuyết đo lường hình học và động lực học đồng nhất.
Wang là nhà toán học nữ thứ ba và là người đầu tiên tốt nghiệp đại học ở Trung Quốc giành giải thưởng này.
Wang sinh năm 1991 tại Quế Lâm, Quảng Tây. Cả bố và mẹ cô đều là giáo viên trường cấp hai ở địa phương. Từ khi học mẫu giáo, cô đã được bố mẹ cho tiếp xúc với kiến thức tiểu học, sớm bộc lộ khả năng học và trí nhớ tốt.
Wang học vượt hai lần vào lớp 1 và lớp 6. Theo lời bố mẹ, cô thường coi những con số như món đồ chơi. Cô học hình học từ bóng nắng hắt qua rèm cửa và dùng son dưỡng môi để viết công thức xuống sàn nhà.
Nữ sinh sau đó theo học trường trung học Quế Lâm – một trong những trường danh tiếng của địa phương. Cô thường tự học toàn bộ chương trình trước mỗi học kỳ, thích tự tìm lời giải cho các bài toán và hăng hái phát biểu.
Năm 16 tuổi, Wang đạt 653/750 điểm trong kỳ thi đại học, song không đủ để vào khoa Toán của Đại học Bắc Kinh mà đỗ khoa Khoa học Trái đất và Không gian. Niềm đam mê đã thôi thúc cô tự học để được chuyển sang khoa Toán một năm sau đó.
“Toán học là con đường để tôi hiểu về thế giới, cũng là thứ mà tôi có thể phân tích, lý luận về nó”, Wang nói trong một cuộc phỏng vấn sau khi giành giải thưởng Breakthrough hồi tháng 4.
Dẫu vậy, Wang có lần từ bỏ toán học. Thành tích không nổi trội, áp lực học thuật lớn và “biển nhân tài” ở Đại học Bắc Kinh khiến cô thấy lạc lối. Khi sang Pháp năm 2011, Wang đã ngừng học toán nửa năm để “đá sân” sang học kiến trúc, thực tập tại một công ty ở Paris.
“Nhưng rồi tôi nhận ra rằng mình vẫn yêu toán hơn”, Wang chia sẻ trong một video của IHES. Sau khi lấy bằng thạc sĩ, năm 2014, Wang đến Mỹ làm nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT).
Cô bắt đầu làm việc với các vấn đề trong phân tích Fourier – cách các làn sóng tương tác với nhau, cùng các bài toán về lý thuyết độ đo hình học và một phân nhánh gọi là lý thuyết phép chiếu. Đây cũng là giai đoạn Wang quan tâm tới giả thuyết Kakeya.
Vấn đề này được nhà toán học người Nhật Sōichi Kakeya đề xuất lần đầu vào năm 1917. Nó đặt ra câu hỏi: “Diện tích nhỏ nhất cần thiết để xoay một cây kim theo mọi hướng là bao nhiêu?”
Bài toán này đã được giải trong không gian hai chiều, tuy nhiên lời giải trong không gian ba chiều khiến các nhà toán học thế giới “đau đầu” trong hơn một thế kỷ. Qua nhiều năm, câu hỏi này được phát triển thành nghiên cứu về tập hợp Kakeya – những hình chứa một đoạn thẳng theo mọi hướng trong một không gian nhất định.
Wang ví việc nghiên cứu bài toán này với sắp xếp sợi mỳ spaghetti: Giả sử bạn có một mớ mì spaghetti chồng chéo lên nhau, sau đó xếp cho mỗi sợi nằm theo một hướng thì thể tích không gian nhỏ nhất của chúng là bao nhiêu?.
Cùng cộng sự Joshua Zahl ở Đại học British Columbia (Canada), năm 2025, Wang công bố lời giải cho bài toán trong một bài báo dài 127 trang, gây tiếng vang trong cộng đồng toán học. Phương pháp mà họ phát triển tạo ra một khuôn khổ phân tích nền tảng hoàn toàn mới cho các lĩnh vực xử lý tín hiệu như radar và viễn thám.
Wang cho hay công trình trên dựa nhiều vào định lý tổng – tích rời rạc, một định lý chỉ ra sự khác biệt bản chất giữa tập số thực và tập số phức do nhà toán học Jean Bourgain tiên phong. Ông cũng là “người hùng toán học” đã truyền cảm hứng cho cô vì tìm ra được cách giải quyết những câu hỏi mà nhiều người không thể.
Những nghiên cứu của Wang, đặc biệt là công trình trên, giúp cô thâu tóm nhiều giải thưởng danh giá, như giải Clay, giải Salem, giải Breakthrough New Horizons trong Toán học, Huy chương vàng của Đại hội Toán học quốc tế Trung Quốc,…
Ngoài nghiên cứu, Wang rất thích thể thao. Cô mê bóng bàn từ khi còn ở Đại học Bắc Kinh, tập đấu kiếm ở Pháp và học các lớp Taekwondo trực tuyến hồi Covid-19.
“Điều thích nhất ở toán học là khi bạn thực sự hiểu được một mảng kiến thức nào đó, nó sẽ hiện ra rất rõ ràng và thanh lịch. Nó không chỉ nằm ở lời giải, mà còn ở cách các phần khác nhau của toán học khớp nối với nhau. Đó là một điều đẹp đẽ”, Wang nói.
Tạp chí Mathematische Zeitschrift cuối tháng trước xuất bản bài báo "Liouville–type results for infinity elliptic equations involving gradient and Hardy–Hénon nonlinearities" (tạm dịch: Các kết quả kiểu Liouville cho phương trình elip vô cực liên quan đến tính phi tuyến gradient và Hardy–Hénon).
Đây là tạp chí Q1 (nhóm uy tín nhất trong một lĩnh vực) theo Scimago, ra đời năm 1918. Tạp chí này tập trung vào các bài báo nghiên cứu chất lượng cao từ nhiều lĩnh vực trong toán học thuần túy và ứng dụng.
Tác giả chính của bài báo là Khưu Tấn Đạt, tân cử nhân trường Đại học Tôn Đức Thắng và Huỳnh Trung Hiếu, sinh viên năm thứ tư trường Đại học Sư phạm TP HCM. Cả hai thực hiện đề tài theo hướng dẫn của PGS. TS. Võ Hoàng Hưng (trường Đại học Sài Gòn), trong khuôn khổ trường hè "Sinh viên thực tập nghiên cứu khoa học" (REU), do Viện nghiên cứu cao cấp về toán (VIASM) tổ chức cuối năm ngoái.
"Đây là niềm vui rất lớn trong quãng đường sinh viên", Đạt nói.
PGS Võ Hoàng Hưng đánh giá nghiên cứu của hai nam sinh có tính hàn lâm, góp phần mở rộng tri thức về toán học, với những ứng dụng tiềm ẩn trong Vật lý. Hướng nghiên cứu do anh chủ trì, ấp ủ từ năm 2022, dựa trên kết quả những công trình mà anh đã thực hiện trước đây.
Tại trường hè, sau các bài giảng kéo dài trong một tuần, sinh viên đăng ký làm việc cùng giảng viên có hướng nghiên cứu phù hợp. Đạt và Hiếu cùng quan tâm về Giải tích, được thầy định hướng đường suy luận, cách đi thẳng vào vấn đề khi nghiên cứu và trình bày kết quả. Cả hai sau đó tự tìm tòi thêm rồi triển khai.
Đạt đánh giá hướng nghiên cứu mà thầy đặt ra rất thách thức, trong khi kiến thức toán từ phổ thông và đại học của hai nam sinh ở mức nền tảng. Cả hai phải dành nhiều thời gian đọc tài liệu, nghiên cứu để cập nhật. Ba thầy trò tập trung cao độ suốt hơn 3 tháng, thường xuyên thảo luận tới 12 giờ đêm để kịp tiến độ.
Kết quả, nghiên cứu đạt giải nhất của chương trình này, được VIASM đánh giá có chất lượng "xuất sắc".
Theo PGS Hưng, những chương trình như REU vừa tạo điều kiện để sinh viên xuất sắc gặp gỡ các giáo sư trong và ngoài nước, vừa là cầu nối để họ tiếp xúc với những bài toán quan trọng. Làm việc với lớp trẻ tài năng cũng là cách để các nhà toán học góp phần đào tạo thế hệ kế cận.
"Đây là cơ hội đặc biệt để được học hỏi, kết nối và nhận sự hướng dẫn tận tình từ các thầy, cô đầu ngành", Đạt nhìn nhận.
PGS Hưng hy vọng kết quả của hai nam sinh sẽ là nền tảng vững chắc để các em tiếp tục theo đuổi đam mê, hướng đến giải quyết các vấn đề thách thức hơn trong toán học. Về lâu dài, ông mong các bạn trẻ có những công trình xuất sắc, được thực hiện trong nước.
Trước nghiên cứu trên, Đạt từng có bài báo công bố trên một tạp chí thuộc nhóm Q3, dưới sự hướng dẫn của PGS. TS. Trần Minh Phương và PGS. TS. Nguyễn Thành Nhân. Còn Hiếu từng đoạt giải nhất môn Giải tích và giải nhì môn Đại số trong kỳ Olympic Toán sinh viên năm 2023.
Trường mầm non 10 hiện đang hoạt động với nhiều cơ sở nhỏ lẻ, phân bố rải rác trên địa bàn phường Nhiêu Lộc. Các điểm trường chủ yếu là nhà phố có diện tích hạn chế, đã xuống cấp, thiếu các hạng mục phụ trợ và sân chơi, chưa đáp ứng tiêu chuẩn trường mầm non cũng như nhu cầu dạy và học của trường.
Kế thừa dự án do UBND quận 3 cũ thực hiện, dự án xây dựng mới Trường mầm non 10 là một trong các công trình trọng điểm của Đại hội Đảng bộ phường Nhiêu Lộc nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Quy mô dự án có 4 tầng, gồm khối nhà chính và các hạng mục phụ với tổng vốn đầu tư 164,13 tỉ đồng, dự kiến hoàn thành trong 12 tháng xây dựng.
Đây không chỉ là một công trình xây dựng mà còn là sự khởi đầu cho một môi trường giáo dục hiện đại, nhân văn dành cho thế hệ mầm non của thành phố tại phường Nhiêu Lộc.
Qua đó tạo môi trường cho trẻ được học tập, vui chơi an toàn, thân thiện, góp phần giảm tải áp lực cho hệ thống giáo dục mầm non hiện hữu, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của xã hội.
Ngoài ra, các trường này còn được phép trực tiếp ký hợp đồng với giáo viên nước ngoài.
Đây là nội dung rất mới, đáng chú ý, lần đầu tiên được áp dụng về đổi mới công tác quản lý và sử dụng đội ngũ nhà giáo được UBND TPHCM quy định rõ tại quyết định phê duyệt nội dung thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đối với cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông tại TPHCM giai đoạn 2026-2030 mới được ban hành.
Quyết định áp dụng đối với 2 đối tượng trường học, bao gồm: trường thực hiện nội dung giáo dục chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế; trường thực hiện chương trình tích hợp, trường công lập giảng dạy chương trình nước ngoài trên địa bàn TPHCM.
Cụ thể, với nội dung đổi mới công tác quản lý và sử dụng đội ngũ, quyết định nêu rõ: trường tiên tiến hội nhập và trường thực hiện chương trình tích hợp, chương trình nước ngoài đảm bảo về số lượng, tiêu chuẩn, trình độ người làm việc theo quy định hiện hành đáp ứng triển khai các hoạt động giáo dục trong nhà trường.
Đáng chú ý, đơn vị được phân cấp tuyển dụng viên chức, bao gồm tuyển dụng viên chức từ nguồn sinh viên tốt nghiệp xuất sắc và thực hiện các chế độ, chính sách cho viên chức được tuyển dụng mới theo quy định pháp luật hiện hành.
Cạnh đó, đơn vị được ký hợp đồng làm việc và hợp đồng lao động (bao gồm hợp đồng với giáo viên nước ngoài), phân công, bổ nhiệm, quản lý, sử dụng, phát triển đội ngũ viên chức, giáo viên hợp đồng, nhân viên hợp đồng phù hợp với yêu cầu phát triển của đơn vị và theo quy định.
Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý của đơn vị tham gia đầy đủ các chương trình bồi dưỡng (chuyên môn, chính trị, ngoại ngữ, tin học, chuyển đổi số và bồi dưỡng thường xuyên) trong và ngoài nước nhằm tạo điều kiện cho đơn vị triển khai thực hiện chương trình hợp tác quốc tế.
Riêng với các trường thực hiện chương trình tích hợp, chương trình nước ngoài được cử giáo viên đang giảng dạy các môn Khoa học tự nhiên tham gia chương trình đào tạo chuyên ngành tiếng Anh (văn bằng 2), chương trình đào tạo văn bằng/chứng chỉ tiếng Anh quốc tế nhằm đáp ứng chuẩn trình độ tiếng Anh theo quy định để có thể giảng dạy các lớp tích hợp trong giai đoạn 2026-2030.
Các đơn vị này cũng được khuyến khích đơn vị tổ chức các chuyến tham quan học tập thực tế tại các cơ sở giáo dục phổ thông trong và ngoài nước tối thiểu 2 lần/năm để cán bộ quản lý, giáo viên có cơ hội trao đổi kinh nghiệm quản lý, giảng dạy, triển khai các chương trình hợp tác với các cơ sở giáo dục ở trong nước và nước ngoài.
Năm học 2026-2027, TPHCM có 86 trường thực hiện mô hình trường tiên tiến hội nhập khu vực và quốc tế, bao gồm 32 trường mầm non, 31 trường tiểu học, 19 trường THCS và 4 trường THPT. Bên cạnh đó, toàn thành phố có 160 trường thực hiện chương trình tích hợp, chương trình nước ngoài gồm 89 trường tiểu học, 56 trường THCS và 15 trường THPT.
Ngoài nội dung đổi mới về công tác quản lý và sử dụng đội ngũ, quyết định của UBND TPHCM cũng nêu rõ, trong giai đoạn 2026-2030, các trường tiên tiến hội nhập khu vực và quốc tế; trường thực hiện chương trình tích hợp, chương trình nước ngoài trên địa bàn TPHCM còn thực hiện thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đối với: Đổi mới công tác tổ chức và quản lý nhà trường; Đổi mới công tác tổ chức hoạt động giáo dục; Đổi mới công tác tài chính.
