Hong Wang, giáo sư Viện Toán Courant, Đại học New York, Mỹ và Viện Nghiên cứu khoa học cao cấp Pháp (IHES), là một trong 4 người giành giải thưởng Fields 2026, tối 23/7.
Cô được vinh danh nhờ những công trình đóng góp trong giải tích điều hòa và hình học đo, đặc biệt là lời giải cho giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều tồn tại hơn 100 năm. Nghiên cứu được đánh giá có ý nghĩa sâu rộng, đặc biệt trong lý thuyết đo lường hình học và động lực học đồng nhất.
Wang là nhà toán học nữ thứ ba và là người đầu tiên tốt nghiệp đại học ở Trung Quốc giành giải thưởng này.
Wang sinh năm 1991 tại Quế Lâm, Quảng Tây. Cả bố và mẹ cô đều là giáo viên trường cấp hai ở địa phương. Từ khi học mẫu giáo, cô đã được bố mẹ cho tiếp xúc với kiến thức tiểu học, sớm bộc lộ khả năng học và trí nhớ tốt.
Wang học vượt hai lần vào lớp 1 và lớp 6. Theo lời bố mẹ, cô thường coi những con số như món đồ chơi. Cô học hình học từ bóng nắng hắt qua rèm cửa và dùng son dưỡng môi để viết công thức xuống sàn nhà.
Nữ sinh sau đó theo học trường trung học Quế Lâm – một trong những trường danh tiếng của địa phương. Cô thường tự học toàn bộ chương trình trước mỗi học kỳ, thích tự tìm lời giải cho các bài toán và hăng hái phát biểu.
Năm 16 tuổi, Wang đạt 653/750 điểm trong kỳ thi đại học, song không đủ để vào khoa Toán của Đại học Bắc Kinh mà đỗ khoa Khoa học Trái đất và Không gian. Niềm đam mê đã thôi thúc cô tự học để được chuyển sang khoa Toán một năm sau đó.
“Toán học là con đường để tôi hiểu về thế giới, cũng là thứ mà tôi có thể phân tích, lý luận về nó”, Wang nói trong một cuộc phỏng vấn sau khi giành giải thưởng Breakthrough hồi tháng 4.
Dẫu vậy, Wang có lần từ bỏ toán học. Thành tích không nổi trội, áp lực học thuật lớn và “biển nhân tài” ở Đại học Bắc Kinh khiến cô thấy lạc lối. Khi sang Pháp năm 2011, Wang đã ngừng học toán nửa năm để “đá sân” sang học kiến trúc, thực tập tại một công ty ở Paris.
“Nhưng rồi tôi nhận ra rằng mình vẫn yêu toán hơn”, Wang chia sẻ trong một video của IHES. Sau khi lấy bằng thạc sĩ, năm 2014, Wang đến Mỹ làm nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT).
Cô bắt đầu làm việc với các vấn đề trong phân tích Fourier – cách các làn sóng tương tác với nhau, cùng các bài toán về lý thuyết độ đo hình học và một phân nhánh gọi là lý thuyết phép chiếu. Đây cũng là giai đoạn Wang quan tâm tới giả thuyết Kakeya.
Vấn đề này được nhà toán học người Nhật Sōichi Kakeya đề xuất lần đầu vào năm 1917. Nó đặt ra câu hỏi: “Diện tích nhỏ nhất cần thiết để xoay một cây kim theo mọi hướng là bao nhiêu?”
Bài toán này đã được giải trong không gian hai chiều, tuy nhiên lời giải trong không gian ba chiều khiến các nhà toán học thế giới “đau đầu” trong hơn một thế kỷ. Qua nhiều năm, câu hỏi này được phát triển thành nghiên cứu về tập hợp Kakeya – những hình chứa một đoạn thẳng theo mọi hướng trong một không gian nhất định.
Wang ví việc nghiên cứu bài toán này với sắp xếp sợi mỳ spaghetti: Giả sử bạn có một mớ mì spaghetti chồng chéo lên nhau, sau đó xếp cho mỗi sợi nằm theo một hướng thì thể tích không gian nhỏ nhất của chúng là bao nhiêu?.
Cùng cộng sự Joshua Zahl ở Đại học British Columbia (Canada), năm 2025, Wang công bố lời giải cho bài toán trong một bài báo dài 127 trang, gây tiếng vang trong cộng đồng toán học. Phương pháp mà họ phát triển tạo ra một khuôn khổ phân tích nền tảng hoàn toàn mới cho các lĩnh vực xử lý tín hiệu như radar và viễn thám.
Wang cho hay công trình trên dựa nhiều vào định lý tổng – tích rời rạc, một định lý chỉ ra sự khác biệt bản chất giữa tập số thực và tập số phức do nhà toán học Jean Bourgain tiên phong. Ông cũng là “người hùng toán học” đã truyền cảm hứng cho cô vì tìm ra được cách giải quyết những câu hỏi mà nhiều người không thể.
Những nghiên cứu của Wang, đặc biệt là công trình trên, giúp cô thâu tóm nhiều giải thưởng danh giá, như giải Clay, giải Salem, giải Breakthrough New Horizons trong Toán học, Huy chương vàng của Đại hội Toán học quốc tế Trung Quốc,…
Ngoài nghiên cứu, Wang rất thích thể thao. Cô mê bóng bàn từ khi còn ở Đại học Bắc Kinh, tập đấu kiếm ở Pháp và học các lớp Taekwondo trực tuyến hồi Covid-19.
“Điều thích nhất ở toán học là khi bạn thực sự hiểu được một mảng kiến thức nào đó, nó sẽ hiện ra rất rõ ràng và thanh lịch. Nó không chỉ nằm ở lời giải, mà còn ở cách các phần khác nhau của toán học khớp nối với nhau. Đó là một điều đẹp đẽ”, Wang nói.
GS. TS Trần Xuân Nam, Phó giám đốc Học viện Kỹ thuật quân sự (MTA), cho biết thông tin trên tại hội thảo "Đào tạo tài năng - Giải pháp đột phá phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại", ngày 29/4.
Cụ thể, Học viện đặt mục tiêu đào tạo được 100-150 kỹ sư quân sự tài năng, 60-75 thạc sĩ tài năng và 30 tiến sĩ chất lượng cao, từ nay đến 2030. Đây là nhóm có bản lĩnh chính trị vững vàng, có kiến thức quân sự chung, kiến thức chuyên môn sâu, năng lực vượt trội, có thể dẫn dắt đổi mới sáng tạo, tạo ra tri thức và công nghệ mới.
Chương trình ưu tiên một số lĩnh vực then chốt, chiến lược mà quân đội và xã hội có nhu cầu cao, cấp thiết như Khoa học máy tính, Kỹ thuật Điện tử - Viễn thông, Kỹ thuật Ra đa dẫn đường, Kỹ thuật Cơ khí động lực, Kỹ thuật Cơ khí, Kỹ thuật Cơ điện tử, Kỹ thuật Điều khiển và Tự động hóa.
Học viện sẽ triển khai nhiều giải pháp, gồm khâu tuyển chọn. Như với hệ kỹ sư tài năng, trường dự kiến ba nhóm. Một là học viên của học viện đoạt ba các kỳ thi Olympic quốc gia, quốc tế trở lên các môn Toán, Lý, Hóa, Tin học.
Hai là những học viên có đầu vào thuộc top 20% cao nhất toàn quốc, đạt loạt giỏi hai năm đầu, có tố chất nổi bật trong học tập, nghiên cứu, ngoại ngữ B1 trở lên.
Cuối cùng, MTA dự kiến tuyển chọn sinh viên xuất sắc từ các trường ngoài quân đội, có lý lịch rõ ràng, phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có đủ sức khỏe, năng lực đặc biệt và có điểm đỗ đại học tương đương hệ kỹ sư quân sự tài năng.
Ông Nam cho biết dự kiến học viên chương trình này được cấp bằng kỹ sư quân sự tài năng bậc 7/8 (tương đương thạc sĩ, các trường khác thường là 6/8). Nếu tốt nghiệp giỏi, học viên được phong quân hàm Thượng úy (thông thường là thiếu úy, trung úy). Nhóm này cũng có cơ hội học chuyển tiếp chương trình tiến sĩ chất lượng cao.
Các học viên tốt nghiệp chương trình thạc sĩ tài năng và tiến sĩ chất lượng cao sẽ được xem xét thăng quân hàm trước niên hạn.
Với cả ba chương trình, học viên còn được hưởng nhiều quyền lợi như thực tập và làm đồ án tốt nghiệp tại doanh nghiệp công nghệ, nhà máy quốc phòng, thực tập ngắn hạn ở nước ngoài, nhưng phải đáp ứng các chuẩn đầu ra cao hơn so với thông thường.
Học viện Kỹ thuật quân sự là trường trọng điểm quốc gia, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu phát triển, sản xuất chế thử, chuyển giao công nghệ tiên tiến và hội nhập quốc tế, góp phần phát triển ngành khoa học công nghệ quân sự Việt Nam.
Học viện hiện có gần 2.000 cán bộ, giảng viên, đào tạo hơn 120 chương trình trình độ từ đại học đến tiến sĩ.
Năm học 2026 - 2027 là năm đầu tiên học sinh cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa (SGK) do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) xuất bản, in ấn, phát hành.
Ông Ngô Văn Hoan, Phó tổng giám đốc NXBGDVN, cho biết ngay sau khi Bộ GD-ĐT ban hành Quyết định số 3588 ngày 26.12.2026 về bộ SGK sử dụng thống nhất toàn quốc, NXBGDVN đã chuẩn bị mọi mặt, sẵn sàng cho công tác tập huấn giáo viên; công tác đấu thầu, in, phát hành SGK.
Năm học mới, cả nước có hơn 19 triệu học sinh phổ thông. NXBGDVN đã và đang tổ chức đấu thầu rộng rãi in, phát hành hơn 200 triệu bản SGK, đầy đủ các môn học cho các lớp, cấp học, kể cả các chuyên đề tự chọn của học sinh; đến ngày 20.7 đã nhập kho được hơn 99%, đã phát hành đến địa phương được trên 85,2% SGK.
"NXBGDVN đang triển khai kế hoạch in bổ sung SGK dự phòng phục vụ thiên tai, lũ lụt,… và biến động dân cư, tăng số học sinh cục bộ từng địa phương, nhằm đảm bảo an toàn, an ninh SGK. Đến trước ngày 15.8, tất cả học sinh cả nước sẽ có đầy đủ SGK các môn học, sách bài tập theo nhu cầu", ông Ngô Văn Hoan khẳng định.
Ông Đặng Thanh Hải, Phó tổng giám đốc NXBGDVN, cho biết hiện nay, công tác tập huấn giáo viên sử dụng bộ SGK sử dụng thống nhất toàn quốc đang được triển khai theo đúng tiến độ. Đến cuối tháng 7, toàn bộ kế hoạch tập huấn sẽ hoàn tất. Mỗi SGK cho một môn học hoặc hoạt động giáo dục ở một lớp được tập huấn trong 2 đợt, đợt 1 vào tháng 6 và đợt 2 vào tháng 7. Giáo viên ở các địa phương có thể chọn tham gia tập huấn trong đợt 1 hoặc đợt 2. Kế hoạch này nhằm đảm bảo tất cả giáo viên được tập huấn dạy học theo bộ SGK thống nhất.
Theo ông Hải, những năm qua, tỷ lệ giáo viên sử dụng bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" là cao nhất. Vì vậy, số giáo viên cần làm quen với bộ SGK sử dụng thống nhất toàn quốc như một bộ sách hoàn toàn mới thực tế không nhiều như nhiều người vẫn hình dung.
Những năm qua, dù sử dụng bộ SGK nào, giáo viên vẫn tổ chức dạy học và đánh giá kết quả học tập của học sinh trên cơ sở chương trình GDPT 2018. Vì vậy, lần tập huấn này không nhằm thay đổi cách tiếp cận dạy học, mà chủ yếu giúp giáo viên khai thác hiệu quả bộ SGK sử dụng thống nhất toàn quốc trên nền tảng những yêu cầu của chương trình.
Ông Đặng Thanh Hải thông tin báo cáo viên cho các đợt tập huấn năm nay chủ yếu là tổng chủ biên, chủ biên và tác giả của bộ SGK thống nhất. Vì vậy, các giáo viên tham gia tập huấn có cơ hội được trao đổi trực tiếp với những người biên soạn sách, nhờ đó hiểu rõ hơn quan điểm biên soạn, mục tiêu, cấu trúc và dụng ý sư phạm của sách và của từng bài học.
Thay vì chỉ giới thiệu nội dung sách, các báo cáo viên dành nhiều thời gian trao đổi về những băn khoăn, vướng mắc trong quá trình triển khai chương trình và SGK mới.
Ngoài các đợt tập huấn trực tiếp, giáo viên còn được tiếp cận hệ thống tài liệu tập huấn và học liệu điện tử phong phú do NXBGDVN cung cấp miễn phí trên trang taphuan.nxbgd.vn. Việc hỗ trợ chuyên môn không kết thúc sau các đợt tập huấn trực tuyến mà còn được tiếp tục thông qua hệ thống học liệu điện tử và các kênh hỗ trợ chuyên môn trong quá trình giáo viên triển khai dạy học theo bộ SGK sử dụng thống nhất toàn quốc.
Liên quan đến giá SGK, Phó tổng giám đốc Đặng Thanh Hải thông tin NXBGDVN đã nỗ lực tiết giảm chi phí sản xuất, lưu thông để tiếp tục giảm giá SGK, tạo thuận lợi cho phụ huynh, học sinh là đối tượng thụ hưởng trực tiếp. Giá SGK phục vụ năm học 2026 - 2027 từ lớp 1 đến lớp 12 đã được điều chỉnh, giảm bình quân 13,3% so với giá SGK của năm học trước.
Ngoài việc giảm giá SGK, NXBGDVN luôn chia sẻ, đồng hành với các em học sinh, với các trường học tại các vùng khó khăn thông qua các chương trình hỗ trợ sách được thực hiện hằng năm.
Ông Hải còn chia sẻ: NXBGDVN đã chủ động xây dựng và không ngừng hoàn thiện hệ sinh thái giáo dục số toàn diện, thiết thực đồng hành cùng nhà trường trên cả nước. Cụ thể, NXBGDVN đã tập trung nguồn lực phát triển trang web chính thức taphuan.nxbgd.vn. Tại đây, cung cấp đầy đủ và miễn phí phiên bản điện tử của tất cả các bộ SGK, sách giáo viên và tài liệu hướng dẫn giảng dạy, video bài giảng minh họa, slide tập huấn môn học… Điều này giúp giáo viên dễ dàng tiếp cận nguồn học liệu chuẩn hóa, chính thống một cách thuận tiện nhất.
Trong thời gian tới, theo ông Hải, không chỉ dừng lại ở việc "số hóa" sách giấy, hệ sinh thái số được tích hợp kho học liệu đa phương tiện sinh động bao gồm: video, audio, hệ thống bài tập tương tác… Sự chuyển đổi này giúp các thầy cô dễ dàng đổi mới phương pháp giảng dạy, thiết kế bài giảng sinh động, đồng thời kích thích tư duy, cho phép học sinh chủ động ôn tập, tự đánh giá năng lực.
Ông Đặng Thanh Hải khẳng định: "Về chuyên môn, việc áp dụng một bộ SGK thống nhất sẽ không làm thay đổi định hướng đổi mới giáo dục của chương trình GDPT năm 2018. Bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống" vốn đã được sử dụng rộng rãi trong những năm qua và nhận được nhiều phản hồi tích cực từ các nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh, nay được chọn làm bộ SGK sử dụng thống nhất toàn quốc, sẽ tiếp tục là tài liệu dạy học có chất lượng cao, góp phần thực hiện thành công Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT".
Nguyễn Thanh Phước đến từ cơ sở bảo trợ nam Ánh Sáng. Mới 13 tuổi nhưng Phước đã xác định rõ mục tiêu của mình là học, học và học để trở thành bác sĩ, thực hiện ước mơ chữa bệnh cho cha mẹ và người có hoàn cảnh khó khăn.
Cha Phước bị câm điếc bẩm sinh, còn mẹ bị tai biến yếu 1 tay và 1 chân nên đi lại rất khó khăn. Hằng ngày, cha mẹ Phước đi bán vé số để mưu sinh kiếm sống, nuôi con, trả tiền nhà trọ nên cuộc sống chật vật, việc cho con đi học rất khó khăn.
Phước chia sẻ: “Em rất may mắn khi được các thầy cô ở mái ấm giúp đỡ, có mạnh thường quân nhận hỗ trợ việc học tập. Em chỉ mong có thể thuận lợi hoàn thành việc học tập, trở thành bác sĩ để thực hiện ước mơ của mình”.
Cô bé Nguyễn Thị Mỹ Duyên đến từ mái ấm Ga Sài Gòn thì khẳng định: “Mỗi ngày đến trường với em là một niềm vui, là một cơ hội để em được học tập và trưởng thành, thực hiện ước mơ trở thành cô giáo của mình, có một công việc để làm, để tự nuôi sống bản thân và gia đình”.
Cha Duyên qua đời, mẹ đi bước nữa và để lại 4 chị em Duyên cho bà nội nuôi. Bà nội Duyên thì già yếu, nghèo khổ, sống bằng nghề bán mít và nhặt ve chai. Do đó, việc nuôi 4 đứa trẻ là quá sức với bà. Bà phải gửi 4 đứa trẻ sống nhờ một mái ấm chăm sóc từ nhỏ.
Sau đó, mái ấm mà 4 chị em nương náu bị giải thể, 3 đứa em của Duyên phải về sống cùng bà nội ở Đồng Nai, chỉ có mình Duyên được tiếp nhận đến mái ấm ga Sài Gòn tiếp tục ăn học. Do đó, Duyên rất trân trọng cơ hội được tiếp tục đi học của mình.
“Em sẽ cố gắng đậu vào trường đại học mà em mong muốn, thực hiện ước mơ và kiếm được một công việc phù hợp với em, tự lo cho bản thân, đền đáp những người đã yêu thương, giúp đỡ em. Và hơn hết, em mong rằng khi có điều kiện, em sẽ sẻ chia và giúp đỡ những bạn có hoàn cảnh khó khăn như em”, Duyên chia sẻ.
Mơ ước của Duyên và Phước chỉ là 2 trong số hàng trăm ước mơ được các em có hoàn cảnh đặc biệt thả lên trời tại chương trình hội trại “Chắp cánh ước mơ” lần 14 năm 2026 do Trung tâm Công tác xã hội - Giáo dục dạy nghề thiếu niên TPHCM tổ chức vào ngày 10/7.
Các em cũng là những đứa trẻ may mắn khi được các mái ấm bảo trợ, các nhà hảo tâm chung tay giúp đỡ để được đến trường. Trong khi đó, vẫn còn rất nhiều đứa trẻ không có cơ hội tiếp tục đến trường, viết tiếp ước mơ như 3 đứa em của Duyên, đang phải sống nương nhờ gánh ve chai của bà nội.
Theo ông Nguyễn Tăng Minh, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, hiện thành phố đã trở thành siêu đô thị với dân số hơn 14 triệu người, trong đó có gần 2,6 triệu trẻ em và có hơn 24.000 trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt.
Ông Nguyễn Tăng Minh cho biết: “Trong bối cảnh phát triển kinh tế và hội nhập, mặc dù thành phố đã dành nhiều nguồn lực ưu tiên nhưng hành trình phía trước vẫn còn không ít khó khăn”.
Theo ông Minh, thành phố vẫn luôn trăn trở làm sao để đáp ứng trọn vẹn hơn nữa nhu cầu phát triển của mọi trẻ em, đặc biệt là nhóm trẻ có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em nhập cư, trẻ em nghèo. Chính vì thế, ông kêu gọi sự quan tâm, chung tay đóng góp mạnh mẽ hơn nữa của toàn xã hội đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
