Ban đại diện cha mẹ học sinh (còn gọi là hội phụ huynh) không được đứng ra thu hộ các khoản thu của nhà trường, đồng thời không được tiếp nhận, quản lý các khoản tài trợ dành cho cơ sở giáo dục.
Đề xuất này được đưa ra tại dự thảo Thông tư ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh và phối hợp giáo dục giữa gia đình với cơ sở giáo dục, đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) lấy ý kiến.
Dự thảo được xây dựng để thay thế Thông tư 55/2011 sau gần 15 năm thực hiện, bổ sung nhiều quy định nhằm minh bạch hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, nhất là trong quản lý các khoản thu, chi.
Trao đổi với phóng viên Dân trí ngày 24/7, luật sư Hoàng Hà, Đoàn luật sư TPHCM, cho rằng đề xuất không cho Ban đại diện cha mẹ học sinh thu hộ các khoản thu của nhà trường là cần thiết và phù hợp với yêu cầu minh bạch tài chính trong giáo dục.
Theo ông Hoàng Hà, thực tế Thông tư 55/2011 hiện hành không cho phép Ban đại diện cha mẹ học sinh tùy ý thu tiền, dù vậy bất cập lâu nay nằm ở cách thực hiện.
“Một số khoản thực chất phục vụ hoạt động của nhà trường nhưng lại được chuyển cho giáo viên chủ nhiệm, Trưởng Ban đại diện hoặc một phụ huynh đứng ra vận động và thu tiền. Cách làm này khiến trách nhiệm giữa các bên không còn được phân định rõ ràng”, ông Hà nói.
Khi phụ huynh phản ứng, theo vị luật sư, nhà trường có thể cho rằng đó là khoản do Ban đại diện tự thỏa thuận, trong khi Ban đại diện lại cho rằng việc thu xuất phát từ nhu cầu của lớp hoặc đề nghị của nhà trường.
Do đó, dự thảo mới xử lý trực tiếp khoảng trống này bằng việc xác định Ban đại diện không được thu các khoản thu của nhà trường, đồng thời không được tiếp nhận, quản lý khoản tài trợ dành cho cơ sở giáo dục.
Khoản hỗ trợ dành cho Ban đại diện phải hoàn toàn tự nguyện, không có mức bình quân hoặc mức tối thiểu và không được gắn với việc học tập, khen thưởng hay bất kỳ quyền lợi nào của học sinh.
Về pháp lý, luật sư Hoàng Hà cho biết, quy định như dự thảo giúp tách bạch ba dòng tiền. Thứ nhất, khoản thu của nhà trường phải do nhà trường trực tiếp thông báo, thu và chịu trách nhiệm.
Thứ hai, khoản tài trợ cho cơ sở giáo dục phải thực hiện theo quy trình vận động, tiếp nhận, quản lý và công khai quy định tại Thông tư 16/2018/TT-BGDĐT quy định về tài trợ cho các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.
Thứ ba, khoản hỗ trợ Ban đại diện cha mẹ học sinh chỉ được sử dụng cho chính hoạt động của ban, không thể trở thành nguồn kinh phí thay thế nghĩa vụ của nhà trường hoặc ngân sách Nhà nước.
“Sự tách bạch này giúp phụ huynh biết rõ ai là người thu, căn cứ thu là gì, tiền được quản lý và sử dụng ra sao. Đồng thời, cơ quan quản lý cũng dễ xác định trách nhiệm khi có sai phạm”, ông Hà nêu.
Tuy nhiên, để quy định thực sự khắc phục tình trạng “lạm thu”, vị luật sư cho rằng cần nghiêm cấm cả việc nhà trường nhờ hoặc ngầm để Ban đại diện cha mẹ học sinh thu hộ. Đồng thời phải quy định rõ trách nhiệm của hiệu trưởng, cơ chế công khai từng khoản thu, chứng từ thu chi và kênh phản ánh an toàn cho phụ huynh.
“Nếu chỉ thay tên “quỹ lớp” bằng “khoản hỗ trợ tự nguyện” nhưng cách vận động và gây áp lực vẫn giữ nguyên thì mục tiêu minh bạch sẽ khó đạt được”, luật sư Hoàng Hà bày tỏ lo ngại.
Trao đổi thêm về vấn đề trên, GS.TS Đặng Thị Thanh Huyền, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học Quản lý giáo dục (Học viện Quản lý giáo dục), cho rằng trên thực tế vẫn tồn tại tâm lý “nể nang”, khiến Ban đại diện cha mẹ học sinh ở nhiều lớp đứng ra thu hộ các khoản đóng góp của lớp hoặc của nhà trường.
Theo bà Huyền, quy định cấm Ban đại diện cha mẹ học sinh thu hộ các khoản của nhà trường sẽ giúp ban trở về đúng vai trò là cầu nối giữa gia đình và nhà trường, tập trung phản ánh ý kiến của phụ huynh và phối hợp giáo dục học sinh, thay vì tham gia vào các hoạt động thu – chi tài chính.
GS.TS Đặng Thị Thanh Huyền cho rằng khi chức năng, nhiệm vụ của nhà trường và Ban đại diện cha mẹ học sinh được phân định rõ, mỗi bên sẽ thực hiện đúng trách nhiệm của mình, hạn chế tình trạng “nể nang” hoặc làm thay công việc của nhau.
Đồng thời, cần có cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên và xử lý nghiêm các trường hợp lách quy định để bảo đảm quy định được thực hiện thực chất.
Theo dự thảo thông tư, Ban đại diện cha mẹ học sinh phải công khai việc tiếp nhận, sử dụng các khoản hỗ trợ phục vụ hoạt động của mình, bảo đảm đúng mục đích, minh bạch và không làm phát sinh nghĩa vụ đóng góp đối với phụ huynh. Việc không tham gia đóng góp không được ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh.
Ngày 4-4, một cán bộ Trường THPT chuyên Thăng Long ở Đà Lạt xác nhận nhà trường đang làm rõ vụ việc một số xe máy gửi tại bãi giữ xe bị học sinh tự ý khóa van xăng.
Thông tin này được chú ý sau khi trên fanpage của cộng đồng học sinh nhà trường xuất hiện bài viết của một học sinh cho biết mình suýt gặp tai nạn trên đường đi học về vì xe bất ngờ chết máy giữa ngã tư.
"Hôm nay, mình viết những dòng này với một tâm trạng vừa bức xúc, vừa chưa hoàn hồn sau một sự cố trên đường đi học về. Khi đi đến giữa ngã tư, xe mình bỗng nhiên khựng lại và chết máy ngay trước đầu một chiếc xe khách đang di chuyển", học sinh này chia sẻ.
Theo nội dung bài đăng, lúc đầu bạn học sinh nghĩ xe hết xăng hoặc hỏng hóc. Tuy nhiên sau khi dắt xe vào lề kiểm tra, bạn phát hiện van xăng đã bị ai đó vặn khóa từ lúc gửi xe ở trường.
Học sinh này cho rằng đây tưởng là hành động nhỏ nhưng có thể để lại hậu quả rất lớn, nhất là trong tình huống xe chết máy giữa dòng xe cộ đang lưu thông.
Người đăng bài cũng bày tỏ mong muốn những học sinh từng làm hoặc có ý định làm trò này phải dừng lại ngay, đừng để tới khi xảy ra sự cố đáng tiếc mới hối hận.
Bạn học sinh cho biết không muốn bãi xe của trường tiếp tục có thêm những "nạn nhân" khác vì một trò đùa thiếu kiểm soát.
Bài đăng nhanh chóng nhận được nhiều phản hồi từ phụ huynh và học sinh. Nhiều ý kiến cho rằng đây không còn là chuyện nghịch ngợm thông thường, mà đã chạm tới vấn đề an toàn của người sử dụng xe máy sau khi rời trường.
Một phụ huynh tên Nguyễn Tuyết viết rằng con mình cũng từng rơi vào tình huống tương tự và mong học sinh ở các trường khác nhìn vào để rút kinh nghiệm. Trong khi đó, phụ huynh Sam Ngô đề nghị phải có hình thức kỷ luật nghiêm với những trường hợp cố tình thực hiện hành vi này.
Một số phụ huynh khác đề nghị nhà trường sớm trích xuất camera tại khu vực giữ xe để xác định người thực hiện. Có người kể mới đây phải vào tận trường cứu hộ xe cho con, kiểm tra mọi chỗ mới phát hiện xe bị khóa van xăng.
Trao đổi về vụ việc, cán bộ Trường THPT chuyên Thăng Long cho biết nhà trường nhìn nhận đây là hành vi nghịch ngợm của học sinh nhưng có thể gây hệ lụy nghiêm trọng.
Nhà trường đang trích xuất camera ở khu vực bãi xe để làm rõ, từ đó có biện pháp xử lý thích đáng và tăng cường giáo dục học sinh về ý thức, trách nhiệm với an toàn của người khác.
Ngày 21/7, Sở Giáo dục và Đào tạo công bố chi tiết chỉ tiêu tuyển bổ sung lớp 10.
Những học sinh không trúng tuyển bất kỳ nguyện vọng nào trong đợt 1 và có tổng điểm 3 môn thi cộng ưu tiên, khuyến khích (nếu có) lớn hơn hoặc bằng điểm chuẩn nguyện vọng 1 của trường mới được xét.
Mỗi học sinh chỉ được đăng ký một trường, nộp hồ sơ tại trường từ ngày 22 đến 29/7 và không được thay đổi. Kết quả được công bố vào ngày 3/8.
Trong các trường tuyển bổ sung, THPT Phong Phú tuyển nhiều nhất với 214 em. Trường THPT Nguyễn Văn Tăng cũng tuyển thêm gần 200 em. Một số tuyển hơn 100 em là Trung Lập, Võ Minh Đức, An Nhơn Tây, Trịnh Hoài Đức, An Mỹ, Bưng Riềng.
Theo đại diện một số trường, lý do tuyển bổ sung là nhiều học sinh trúng tuyển nhưng bỏ. Nhóm này chủ yếu đăng ký vào các trường tư thục, quốc tế hoặc trung tâm giáo dục thường xuyên. Một số ít đi du học.
Danh sách 79 trường tuyển bổ sung học sinh lớp 10 như sau:
Kỳ thi lớp 10 kết thúc hôm 2/6. Trong năm đầu tiên sau sáp nhập (TP HCM, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương), thành phố có hơn 151.000 thí sinh, đông nhất cả nước. Tỷ lệ trúng tuyển khoảng 78%.
Khoảng 80% trong số 170 trường đại trà có điểm chuẩn lớp 10 tăng, có trường tăng gấp đôi, tới 9,5 điểm. 33 trường giảm điểm chuẩn.
Ngày 30/6, Bộ GD&ĐT có công văn gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, hướng dẫn sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Giảm ít nhất 30% đầu mối các cơ sở giáo dục
Theo đó, các địa phương sẽ thí điểm sáp nhập đầu mối quản lý cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn để hình thành các mô hình trường học quy mô lớn có các phân hiệu, điểm trường; thiết lập mô hình quản trị trường học, phấn đấu giảm ít nhất 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập hiện có.
Cụ thể theo lộ trình, từ ngày 1/7, các địa phương thí điểm sáp nhập đầu mối quản lý trên cùng địa bàn để tạo ra mô hình trường học quy mô lớn (có các phân hiệu, điểm trường) và thiết lập mô hình quản trị mới.
Việc thí điểm sắp xếp, sáp nhập này phải hoàn thành trước ngày 30/8 để các trường hoàn thiện bộ máy tổ chức và phương án quản trị, có thể vận hành bộ máy mới ngay từ đầu năm học 2026-2027.
Trước ngày 30/12, địa phương đánh giá toàn diện các tác động, rút kinh nghiệm từ giai đoạn thí điểm để đề ra giải pháp cho giai đoạn tiếp theo.
Dựa trên kết quả thí điểm, từ ngày 30/3/2027, tiếp tục thực hiện sáp nhập, hợp nhất các cơ sở giáo dục trên diện rộng.
Trước ngày 30/4/2027, các địa phương phải hoàn thành toàn diện việc sắp xếp, tinh gọn các đầu mối hành chính; ổn định tài chính, tài sản công để toàn hệ thống vận hành, không ảnh hưởng đến chuyên môn dạy học.
“Việc sắp xếp cơ sở giáo dục theo hướng tinh gọn đầu mối quản lý, giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy; giữ ổn định quy mô học sinh ở các điểm trường nhằm đầu tư hiệu quả cho việc dạy, học”, Bộ GD&ĐT lưu ý.
Đội ngũ cán bộ dôi dư sẽ xử lý ra sao?
Sau khi sắp xếp, giai đoạn 1 sẽ có hai mô hình trường học. Thứ nhất, trường một cấp học quy mô lớn có các phân hiệu: Cấu trúc gồm một trường chính có các phân hiệu, điểm trường.
Cơ cấu nhân sự của mô hình này gồm: Một hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, một bộ phận hành chính – nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung; các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; các tổ chuyên môn được tổ chức phù hợp với phân hiệu, điểm trường để nâng cao hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn và tổ chức dạy học.
Thứ hai, mô hình trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn. Mô hình này được thực hiện tại một địa điểm hoặc các địa điểm khác nhau.
Cấu trúc mô hình này gồm một trường chính, có các phân hiệu, điểm trường với nhiều cấp học.
Cơ cấu nhân sự gồm một hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, bộ phận hành chính – nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung; các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; các tổ chuyên môn được tổ chức phù hợp với cấp học, phân hiệu, điểm trường để nâng cao hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn và tổ chức dạy học.
Tùy theo tình hình thực tế về quy mô lớp, học sinh, khoảng cách địa lý đến trường chính, Bộ GD&ĐT cho phép ở cả hai mô hình, đều có thể bố trí mỗi phân hiệu có một phó hiệu trưởng phụ trách trong tổng số định mức biên chế được giao để bảo đảm chất lượng giáo dục.
Theo Bộ GD&ĐT, trước mắt các địa phương cần rà soát, đánh giá và quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục phổ thông, thường xuyên công lập trên địa bàn, xem xét đánh giá kỹ mức độ để phục vụ giai đoạn 1.
Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu các địa phương xây dựng phương án bố trí, sắp xếp cụ thể hoặc giải quyết chế độ chính sách cho đội ngũ dôi dư sau sáp nhập (chuyển làm cán bộ phụ trách giáo dục cấp xã, luân chuyển làm giáo viên hoặc giải quyết nghỉ theo chế độ phù hợp năng lực, nguyện vọng và yêu cầu công việc).
Xây dựng lộ trình, kế hoạch bảo lưu chế độ, phụ cấp đối với cán bộ quản lý bị ảnh hưởng do sắp xếp bộ máy theo quy định hiện hành và chính sách đặc thù của địa phương.
