Trần Đặng Phước Cường, 33 tuổi, hoạt động trong lĩnh vực thẩm mỹ và kinh doanh thời trang dưới nghệ danh Bách Nguyên, không nhớ nổi lần đầu nhìn gương mặt mới sau ca nâng mũi là hạnh phúc hay xúc động. Chỉ nhớ rằng khi ấy mình đã mỉm cười.
“Đó là lần đầu tiên mình cảm thấy đang tiến gần hơn đến hình ảnh từng mong muốn”, Nguyên kể. “Cuối cùng cũng đủ tự tin để yêu chính mình”.
Ca mổ diễn ra năm 19 tuổi. Dốc sạch số tiền làm thêm tích góp được, khoảng 5 triệu đồng, chàng trai tìm đến một bác sĩ ở Đà Nẵng. Chi phí được báo là 7 triệu, nhưng thay vì quay về, cậu kể lại hoàn cảnh của mình và xin được tạo điều kiện. Vị bác sĩ đồng ý.
Hơn hai tiếng sau, Nguyên rời phòng mổ với chiếc mũi quấn băng, thở còn khó nhọc. Vài tuần kế tiếp, lần đầu tiên cậu thấy mình có động lực để thay đổi.
Trước đó, khuôn mặt là thứ khiến chàng trai thu mình. Những ngày du học, bạn bè dễ dàng xin được việc tiếp xúc khách hàng nhờ ngoại hình chỉn chu, còn cậu chủ yếu chỉ được nhận vào các công việc bưng bê, phục vụ. Những tấm ảnh thời cấp ba nhiều lần bị mang ra làm trò đùa. Có giai đoạn, cậu không dám chụp hình, ngại giao tiếp, né tránh đám đông vì sợ bị đánh giá.
Đứng trước gương, một câu hỏi trở đi trở lại trong đầu: “Nếu mình có ngoại hình đẹp hơn, liệu có dám sống khác đi không?”.
Ca nâng mũi đầu tiên không mang lại khuôn mặt cân đối như hình dung. Từ đó bắt đầu một hành trình chỉnh sửa kéo dài. Trong 15 năm, Nguyên trải qua hơn 20 ca can thiệp: hạ gò má, gọt hàm, độn cằm, trượt cằm, cắt hàm hô, chỉnh môi, nâng mũi, sửa nhân trung, chỉnh tai vểnh, xử lý sẹo. Có ca hơn một giờ, có ca kéo dài nhiều giờ liền.
Mỗi lần lên bàn mổ, theo lời chàng trai, không hề là quyết định bộc phát. “Đó là cả một hành trình dài với rất nhiều lần cân nhắc.” Đi kèm mỗi ca là một quá trình hồi phục nhọc nhằn. Có lúc gương mặt biến dạng tạm thời, mất nhiều tháng mới ổn định. Những cơn đau kéo dài, chế độ kiêng khem nghiêm ngặt và sự chờ đợi khiến không ít lần cậu muốn dừng lại. Soi gương, cậu tự hỏi liệu mình có đang sai.
Ca chỉnh hàm để lại nỗi ám ảnh lớn nhất. Bác sĩ can thiệp vào toàn bộ xương gò má, góc hàm, cằm và mũi. Khi thuốc mê tan, cơn đau lan khắp người, khuôn mặt sưng gấp nhiều lần, hai bên má bầm tím đến mức chính chủ nhân cũng không dám nhìn vào gương. Ngày đầu, gần như không há được miệng. Bữa ăn chỉ là cháo xay hoặc sữa bơm qua ống, mỗi lần nuốt là một lần vết mổ nhói lên.
Phẫu thuật chỉnh xương hàm, hay orthognathic surgery, được y văn xếp vào nhóm đại phẫu vùng đầu mặt, nơi tập trung nhiều mạch máu lớn và dây thần kinh cảm giác. Một nghiên cứu theo dõi 3.236 bệnh nhân, công bố trên tài liệu về phẫu thuật hàm mặt, ghi nhận tổn thương thần kinh cảm giác, biểu hiện là tê bì môi và cằm, là biến chứng phổ biến nhất, chiếm khoảng 19% số ca. Trong đó, khoảng 2% bệnh nhân mất cảm giác vĩnh viễn không hồi phục. Một nghiên cứu khác trên 485 ca cho thấy tỷ lệ biến chứng chung là 19,2%, và con số này tăng theo số đoạn xương bị can thiệp trong cùng một lần mổ, đúng kiểu can thiệp đa vùng mà Nguyên đã trải qua.
Nhưng thứ khó chịu nhất, với cậu, không phải cơn đau, mà là sự chờ đợi. Mỗi sáng, Nguyên cầm gương xem mặt đã bớt sưng chưa. Ngày đầu tiên nhìn gương mặt phù nề, cậu suýt không nhận ra chính mình. Phải một tuần sau vết sưng mới bắt đầu xẹp, và nhiều tháng nữa các đường nét mới dần định hình. Suốt giai đoạn ấy, mọi cuộc gặp bạn bè đều bị từ chối, những lần ra ngoài cũng hạn chế đến mức tối đa.
Ca sửa mũi bằng sụn sườn để lại ấn tượng tương tự. Vùng mũi gần như mất cảm giác, còn nơi lấy sụn ở sườn thì đau nhiều ngày liền. Có những đêm trắng không ngủ. Bác sĩ giải thích đây là phản ứng có thể xảy ra trong quá trình hồi phục, chàng trai mới phần nào yên tâm.
Không phải ai cũng đứng về phía cậu. Vài người bạn thân động viên theo đuổi điều khiến mình tự tin hơn, nhưng cũng có người cho rằng cậu đã “nghiện” dao kéo, thậm chí mỉa mai rằng đang cố trở thành một người khác. Mỗi lần đăng ảnh sau phẫu thuật, dưới bài là đủ loại bình luận: “làm thế này có đáng không”, “đẹp tự nhiên vẫn hơn”, “rồi sẽ hối hận”. Nguyên chọn im lặng.
“Không ai ngoài bản thân hiểu được cảm giác sống nhiều năm trong tự ti, cũng như những tổn thương khi trở thành trò đùa của người khác”, cậu nói. Chưa từng hối hận, đó là điều Nguyên khẳng định. Mỗi lần vượt qua một ca mổ và thấy sự thay đổi, động lực lại nhen lên. Phần khó nhất, với cậu, không nằm ở thể xác, vì “đau rồi cũng sẽ hết”, mà ở áp lực tinh thần là những ngày chờ kết quả, nỗi lo mỗi lần bước vào phòng mổ, cả những bình luận tiêu cực phải tự mình gánh khi chưa thấy điều mình mong đợi.
“Hơn 20 lần phẫu thuật là rất nhiều năm vừa học vừa làm, tích lũy và cố gắng”, Nguyên nói. “Mỗi thay đổi đều có cái giá của nó, không chỉ là tiền bạc mà còn là thời gian, sức khỏe và cả những cơ hội phải tạm gác lại để hồi phục”.
Cái giá ấy, xét về mặt cơ thể, còn tăng dần theo mỗi lần bước lên bàn mổ. Tài liệu về tái phẫu thuật thẩm mỹ chỉ ra rằng mô sẹo xơ tích tụ sau mỗi ca can thiệp làm mờ ranh giới giải phẫu tự nhiên và phá vỡ hệ mạch máu nuôi dưỡng tại chỗ. Theo các tài liệu này, từ ca mổ thứ ba trở đi, nguy cơ nhiễm trùng, co rút mô và hoại tử da cao hơn nhiều lần so với lần đầu. Nói cách khác, càng sửa nhiều, mỗi lần sửa sau càng khó và càng rủi ro.
Gương mặt mới khiến chàng trai cởi mở hơn, dám đứng trước đám đông, có thêm cơ hội trong công việc. Nhưng phẫu thuật, theo cậu, chỉ mang lại khoảng một nửa sự thay đổi. Nửa còn lại đến từ việc tập luyện, chăm sóc sức khỏe, rèn tư duy và học cách yêu thương bản thân. Cậu muốn nói với người khác rằng làm đẹp là quyền của mỗi người, nhưng chỉ nên chọn khi đã hiểu mình muốn gì, có đủ kiến thức và tìm đến bác sĩ uy tín.
“Đừng phẫu thuật chỉ vì một lời chê, hay thay đổi chỉ để làm hài lòng người khác”. Nguyên nói. “Sau cùng, điều khiến mình hạnh phúc nhất không phải những lời khen, mà là mỗi sáng thức dậy có thể nhìn vào gương và mỉm cười. Không còn mặc cảm, không còn né tránh máy ảnh, không còn lo người khác đánh giá. Với mình, đó mới là món quà lớn nhất”.
Trứng gà là thực phẩm giàu dinh dưỡng và biến tấu được thành nhiều món ăn đa dạng. Đây là nguyên liệu không thể thiếu trong căn bếp của nhiều gia đình.
Bà Kelly Fernandes, giảng viên tại Học viện Đổi mới và Công nghệ Thực phẩm thuộc Đại học Johnson & Wales (Mỹ), cho biết chìa khóa để giữ trứng tươi ngon là đảm bảo chúng ở trong môi trường nhiệt độ thấp. Ông nhấn mạnh, trứng mua từ siêu thị về cần được duy trì ở mức nhiệt khoảng 4 độ C hoặc thấp hơn.
Nên đặt trứng ở nơi lạnh nhất trong tủ lạnh - thường là ở ngăn giữa hoặc phía sâu bên trong, thay vì ở cánh cửa tủ. Nguyên nhân là do khu vực cánh cửa không đủ độ lạnh và có sự biến động nhiệt độ lớn, không tốt cho việc bảo quản trứng.
Bà Bridget Vickers, giảng viên tại một học viện nấu ăn, cho biết thêm rằng nếu trứng được bán trong hộp giấy, người mua nên giữ nguyên chúng trong chiếc hộp đó, thay vì chuyển sang các hộp nhựa có thể tái sử dụng. "Cách bảo quản trứng tốt nhất là đặt nguyên hộp bao bì gốc của chúng vào tủ lạnh. Hộp giấy giúp trứng không bị hấp thụ mùi mạnh từ các loại thực phẩm khác, đồng thời ngăn ngừa tình trạng mất độ ẩm", bà nói.
Chuyên gia Kelly Fernandes cho biết, nếu được bảo quản đúng cách, trứng thường có thể để được lâu hơn so với "hạn sử dụng" ghi trên bao bì. Ông giải thích rằng hạn sử dụng không phải lúc nào cũng là một mốc giới hạn cứng nhắc: Nếu trứng được giữ ở nhiệt độ từ 4 độ C trở xuống và vỏ không bị nứt, chúng có thể được bảo quản thêm tối đa 4 tuần sau ngày in trên hộp.
Bà Elisa Maloberti, Quản lý Hợp tác Đổi mới và An toàn Thực phẩm thuộc Ủy ban Trứng Mỹ, chỉ ra rằng "hạn sử dụng tốt nhất" (Best before) là thời điểm thực phẩm đạt chất lượng tối ưu. Khi trứng để lâu, lòng trắng sẽ mỏng dần và lòng đỏ sẽ phẳng hơn, nhưng điều này không có nghĩa là trứng đã bị biến chất hay hư hỏng.
4 cách nhận biết trứng còn tươi hay không
Bên cạnh việc dựa vào hạn sử dụng trên hộp, chuyên gia Kelly Fernandes cho biết bạn có thể áp dụng các phương pháp sau để đánh giá:
Thử nghiệm thả nổi
Thả nhẹ nhàng một quả trứng còn nguyên vẹn vào bát nước ở nhiệt độ phòng. Trứng tươi sẽ chìm xuống đáy, trong khi trứng cũ (không còn tươi) sẽ đứng thẳng hoặc nổi lên do túi khí bên trong đã giãn nở.
Thử nghiệm lắc
Đưa quả trứng lên gần tai và lắc nhẹ. Nếu không nghe thấy bất kỳ âm thanh nào, chứng tỏ quả trứng đó còn khá tươi. Ngược lại, nếu nghe thấy tiếng chuyển động rõ ràng bên trong, quả trứng đó đã để lâu.
Quan sát bằng mắt thường
Đập trứng ra bát để quan sát. Trứng tươi sẽ có phần lòng trắng đậm đặc và hơi đục. Trong khi đó, trứng không còn tươi sẽ có phần lòng trắng mỏng và lỏng hơn.
Ngửi mùi
Sau khi đập trứng, hãy chú ý xem có mùi lạ hay không. Trứng biến chất sẽ tỏa ra mùi thối rất rõ ràng (mùi lưu huỳnh). Ngoài ra, bạn cũng nên kiểm tra xem vỏ trứng có các vết nứt nhỏ hoặc dấu hiệu nấm mốc hay không.
Ngày 13-7, trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM) cho biết đã có báo cáo gửi Sở Y tế TP.HCM về chùm ca bỏng do cháy nổ ngày 11-7.
Bệnh viện đã tiếp nhận 6 ca cùng một địa chỉ tại số 56 đường Ngô Đức Kế, phường Bình Thạnh (TP.HCM) do bỏng và ngạt khói do cháy nổ lúc 20h ngày 11-7.
6 bệnh nhân gồm: H.T.K.T. (46 tuổi), nhập viện trong tình trạng tỉnh táo tốt, da cháy sém rải rác ở cẳng tay và cánh tay hai bên, diện tích bỏng 2%.
Bệnh nhân A.K.L. (nữ, 48 tuổi), bệnh nhân P.T.T. (nữ, 30 tuổi), L.N.T. (nữ, 44 tuổi), chẩn đoán sốc bỏng, bỏng độ 2-3 diện rộng do nhiệt, ngạt khói, suy hô hấp, xuất huyết tiêu hóa do stress.
Bệnh nhân N.Q.H. (56 tuổi), bị bỏng độ 3 diện rộng trên 80% do nhiệt, suy hô hấp và bệnh nhân N.T.T. (53 tuổi) bỏng độ 3 diện rộng trên 51%, suy hô hấp.
Đến ngày 13-7, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết đã tiếp nhận 5 bệnh nhân được chuyển đến khoa cấp cứu bệnh viện trong tình trạng mê, bỏng hô hấp.
Hiện các bệnh nhân được theo dõi sát sao, điều trị tích cực tại khoa bỏng và phẫu thuật tạo hình.
Vụ cháy xảy ra tại căn nhà trên đường Ngô Đức Kế vào khoảng 20h30 ngày 11-7.
Do bên trong khu vực xảy ra hỏa hoạn chứa nhiều vật liệu dễ bắt lửa nên tạo ra cột khói đen bốc cao, lan rộng ra nhiều khu vực lân cận khiến người dân ở khoảng cách khá xa vẫn có thể quan sát được.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Thị Thúy Hằng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cho biết theo y học cổ truyền, lá lốt có vị cay, tính ấm. Công năng thường được nhắc đến là ôn trung tán hàn, hạ khí chỉ thống và trừ phong thấp. Nói dễ hiểu, lá lốt phù hợp với những biểu hiện có tính lạnh, như bụng lạnh đau, đầy hơi, ăn uống khó tiêu do lạnh, tay chân lạnh, đau nhức khớp tăng khi trời lạnh ẩm, hoặc cảm giác tê nặng ở vùng đau.
Với tiêu hóa, lá lốt thường được dùng để làm ấm trung tiêu, tức vùng chức năng tiêu hóa theo y học cổ truyền. Vì vậy, trong một số trường hợp đầy bụng, lạnh bụng, đau bụng âm ỉ sau khi ăn đồ lạnh, lá lốt có thể được dùng như món ăn hoặc phối hợp trong bài thuốc phù hợp.
"Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ đau dạ dày, trào ngược, viêm loét hay rối loạn tiêu hóa là dùng lá lốt. Người có nóng rát thượng vị, ợ nóng nhiều, táo bón, khô miệng, lưỡi đỏ hoặc đang có bệnh tiêu hóa tiến triển cần thận trọng", bác sĩ Hằng lưu ý.
Với xương khớp, lá lốt thường được nhắc đến trong nhóm chứng tý do phong hàn thấp. Đây là kiểu đau nhức có xu hướng tăng khi gặp lạnh, ẩm, kèm cảm giác nặng, co cứng hoặc tê mỏi. Trong những trường hợp này, lá lốt có thể được dùng trong ăn uống hoặc trong bài thuốc nam theo chỉ định. Giá trị của lá lốt nằm ở việc dùng đúng thể bệnh, chứ không phải dùng như một "thuốc khớp" cho mọi nguyên nhân đau.
Điểm cần nói rõ là đau khớp không chỉ có một kiểu. Đau do thoái hóa, viêm khớp dạng thấp, gout, chấn thương, thoát vị đĩa đệm hay nhiễm trùng khớp là những tình trạng rất khác nhau. Lá lốt có thể phù hợp với một số biểu hiện đau nhức do hàn thấp theo y học cổ truyền nhưng không thay thế việc chẩn đoán nguyên nhân theo y học hiện đại, đặc biệt khi đau kéo dài, sưng nóng đỏ, biến dạng khớp hoặc hạn chế vận động rõ.
Các nghiên cứu hiện đại cũng ghi nhận lá lốt và tinh dầu lá lốt có một số hoạt tính sinh học đáng chú ý trong mô hình phòng thí nghiệm, liên quan đến phản ứng viêm, chuyển hóa và một số cơ chế sinh học khác. Tuy vậy, dữ liệu này chưa đủ để kết luận lá lốt có thể thay thế thuốc điều trị. Cách hiểu hợp lý là, lá lốt là một vị thuốc nam có tiềm năng ứng dụng, cần được đặt trong đúng bài thuốc, đúng thể bệnh và đúng giới hạn an toàn.
Khi dùng như rau ăn, lá lốt nhìn chung là lựa chọn quen thuộc trong bữa ăn. Khi dùng như vị thuốc, không nên tự sắc uống kéo dài hoặc dùng liều cao. Người đang mang thai, người có bệnh gan thận, người đang dùng thuốc chống đông, thuốc kháng kết tập tiểu cầu, người có bệnh mạn tính đang điều trị thuốc tây nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng lá lốt thường xuyên.
"Lá lốt là một ví dụ rất hay của thuốc nam: gần gũi, dễ tìm, có giá trị trong thực hành y học cổ truyền, nhưng không nên được thần thánh hóa. Dùng đúng thì có lợi. Dùng sai thể bệnh, sai liều hoặc dùng thay cho điều trị cần thiết thì có thể làm chậm trễ việc phát hiện nguyên nhân thật sự. Nếu đau khớp, rối loạn tiêu hóa kéo dài hoặc nặng dần, người bệnh nên đi khám để được đánh giá đúng", bác sĩ Hằng nhận định.
