Những ngày gần đây, một số bạn đọc phản ánh đến Báo Thanh Niên tình trạng thú cưng mắc bệnh ký sinh trùng máu do ve rận đang gia tăng mạnh. Thực tế này không chỉ ảnh đến vật nuôi và còn mang nhiều mầm bệnh có thể truyền nhiễm cho người.
Ngày 24.7, trao đổi với PV Thanh Niên, bác sĩ thú y Trần Công Bằng, Giám đốc Bệnh viện Thú y MB Vet Huế, cho biết chỉ tính riêng tại Bệnh viện Thú y MB Vet Huế, trong vòng 2 tuần qua đã tiếp nhận điều trị cho hơn 30 trường hợp chó mắc bệnh. Đây là tình trạng báo động về mức độ nguy hiểm của ve rận đối với động vật nuôi, đồng thời cảnh báo về rủi ro truyền nhiễm bệnh trực tiếp từ ve rận sang người.
Theo bác sĩ thú y Trần Công Bằng, tình trạng chó bị ký sinh trùng máu gây ra hiện tượng chảy máu mũi ồ ạt. Do tâm lý chủ quan từ phía người nuôi, nhiều chú chó đã tử vong đáng tiếc khi đưa đến cơ sở y tế.
Bác sĩ Trần Công Bằng lý giải, ve rận chính là ổ chứa mầm bệnh nguy hiểm trên cơ thể động vật. Khi ký sinh trên chó, ve truyền ký sinh trùng máu Babesia và Ehrlichia khiến vật nuôi bị sốt cao, chảy máu mũi, tiểu ra máu và có thể tử vong nếu không được can thiệp y tế kịp thời.
Nguy hiểm hơn, mầm bệnh này hoàn toàn có thể tấn công sang người khi ve rận rơi ra sàn nhà, bò vào giường chiếu rồi đốt người nuôi. Vết đốt từ ve mang mầm bệnh có thể dẫn đến sốt phát ban hoặc bệnh Lyme – một căn bệnh nhiễm trùng gây ra các cơn đau khớp mạn tính cho người bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ.
Bên cạnh nguy cơ nhiễm bệnh từ vết đốt của ve, thói quen tiếp xúc gần gũi với vật nuôi chưa qua phòng bệnh cũng là con đường ngắn nhất lây nhiễm các loại giun sán оnас nguy hiểm sang người.
Bác sĩ Bằng phân tích, chó mèo có thể nhiễm giun sán từ môi trường đất hoặc từ việc ăn thịt sống. Trứng giun sán theo phân thải ra ngoài, bám chặt vào lông, lưỡi vật nuôi cũng như sàn nhà và các vật dụng trong gia đình.
Trong đó, giun đũa chó mèo có tên khoa học Toxocara là loại đặc biệt nguy hiểm. Khi trứng giun xâm nhập vào ruột người, chúng nở thành ấu trùng di chuyển khắp cơ thể lên gan, phổi, mắt và não, gây nên tình trạng ngứa da kéo dài, nổi mề đay, ho, mờ mắt hoặc thậm chí co giật ở trẻ em.
Một loài ký sinh trùng khác là giun móc Ancylostoma lại xâm nhập bằng cách chui qua da bàn chân khi người đi chân đất trên vùng đất chứa phân chó mèo, gây ngứa ngáy, tạo các đường ngoằn ngoèo dưới da và dẫn đến thiếu máu.
Đáng chú ý, ve rận còn là trung gian lây truyền sán dây và sán chó Echinococcus cực kỳ nguy hiểm. Khi chó mèo liếm lông và nuốt phải ve hoặc bọ chét chứa ấu trùng sán, chúng sẽ nhiễm sán dây. Trẻ em ôm hôn vật nuôi hoặc vô tình nuốt phải bọ chét mang mầm bệnh cũng sẽ bị lây nhiễm.
Riêng đối với loài sán chó Echinococcus, ấu trùng khi vào cơ thể người sẽ hình thành các nang sán nguy hiểm ở gan và phổi, bắt buộc phải thực hiện phẫu thuật để can thiệp loại bỏ.
Để bảo vệ sức khỏe cho vật nuôi và các thành viên trong gia đình, đặc biệt là những nhà có trẻ nhỏ, bác sĩ thú y khuyến cáo người nuôi cần tuân thủ nghiêm ngặt lịch tẩy giun định kỳ. Đối với chó mèo con, cần tẩy giun 2 tuần/lần cho đến khi đạt 3 tháng tuổi; sau đó duy trì mỗi tháng một lần đến 6 tháng tuổi, đối với chó lớn là 3 tháng/lần.
Người nuôi thú cưng cũng nên chủ động tẩy giun định kỳ 6 tháng/lần.
Trong sinh hoạt hằng ngày, tuyệt đối không cho chó mèo ăn thịt sống hay thả rông ra các bãi đất chứa phân của động vật khác.
Chủ nuôi cần duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng sau khi chơi với vật nuôi và trước khi ăn uống, không cho thú cưng liếm mặt hoặc ngủ chung giường nếu chưa được ngừa ve rận và tẩy giun đầy đủ.
Việc dọn vệ sinh phân chó mèo mỗi ngày và xịt sát khuẩn sàn nhà thường xuyên là hết sức cần thiết. Trường hợp trẻ em xuất hiện triệu chứng ngứa da hoặc nổi mề đay tái đi tái lại sau khi tiếp xúc với thú cưng, gia đình cần nhanh chóng đưa trẻ đến các cơ sở y tế để được xét nghiệm và điều trị nhiễm khuẩn kịp thời.
Chia sẻ tại lễ ký kết, ông Nguyễn Minh Luân - Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau - cho biết thời gian qua ngành y tế luôn được địa phương quan tâm và ưu tiên đầu tư cao nhất. Tuy nhiên, y tế Cà Mau vẫn gặp nhiều khó khăn do cơ sở vật chất chưa đồng bộ, trang thiết bị còn thiếu hụt. Tỉnh đang rà soát lại y tế tuyến xã, phường để tiếp tục đầu tư.
Theo ông Luân, cái khó lớn nhất hiện nay của Cà Mau là thiếu hụt nguồn nhân lực giỏi trong các lĩnh vực y tế. Do đó, tỉnh mong muốn TP.HCM giúp đào tạo đội ngũ y bác sĩ đáp ứng yêu cầu nhanh nhất có thể để cải thiện lòng tin của người dân. Cà Mau cũng cần sự hỗ trợ về các mô hình quản lý, quản trị hiệu quả, đặc biệt là thực hiện cơ chế tự chủ trong cơ sở y tế công lập để học hỏi và áp dụng.
Phản hồi kiến nghị này, PGS.TS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - đánh giá thời gian qua Cà Mau đã được đầu tư một số cơ sở vật chất mới, máy móc cùng đội ngũ ngày càng chuyên nghiệp. Vấn đề trong thời gian tới là làm sao phát huy tốt hơn nữa năng lực trong lĩnh vực khám chữa bệnh.
Ông Thượng khẳng định y tế TP.HCM sẽ tiếp tục chia sẻ, hợp tác toàn diện hơn nữa dựa trên những gì địa phương đang cần để phát triển y tế chuyên sâu. Riêng một số lĩnh vực như đột quỵ, tim mạch, ung bướu, sản nhi, các bệnh viện tại TP.HCM sẽ tiếp tục hỗ trợ trực tiếp để các bệnh viện ở Cà Mau hoạt động hiệu quả hơn.
Theo thỏa thuận hợp tác, hai bên thống nhất nguyên tắc tự nguyện, công khai và minh bạch. Trong quá trình này, 8 đơn vị y tế chủ lực tại Cà Mau sẽ nhận chuyển giao kỹ thuật từ các bệnh viện chuyên sâu của TP.HCM.
Để chuẩn bị cho việc tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật, Cà Mau xác định nhu cầu đào tạo chuyên môn cho 33 bác sĩ, 3 kỹ sư vật lý, 13 kỹ thuật viên và 4 điều dưỡng. Hiện tại, hệ thống y tế công lập của Cà Mau có hơn 4.880 nhân sự, trong đó gồm 1.126 bác sĩ. Các bệnh viện trên địa bàn tỉnh cũng đã triển khai được gần 70% danh mục kỹ thuật của Bộ Y tế.
Thỏa thuận hợp tác chuyên ngành giữa Cà Mau và TP.HCM là bước cụ thể hóa chương trình hành động hướng đến nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, giảm tỉ lệ chuyển tuyến và hạn chế tình trạng người dân phải đi xa chữa bệnh, đưa Cà Mau trở thành trung tâm y tế chất lượng cao của khu vực.
Thực tế dinh dưỡng không chỉ là chuyện ăn uống sinh hoạt mà còn là một liệu pháp hỗ trợ để kiểm soát triệu chứng, giảm phù và hỗ trợ trong quá trình điều trị bệnh thận hư.
Về mặt sinh lý bệnh, hội chứng thận hư xảy ra khi màng lọc của cầu thận bị tổn thương nghiêm trọng. Bình thường màng lọc này hoạt động như một tấm lưới, giữ lại các protein thiết yếu trong máu.
Tuy nhiên, khi bị viêm hoặc tổn thương, tấm lưới này xuất hiện các "lỗ hổng", khiến protein bị rò rỉ và đào thải qua nước tiểu. Người bệnh có thể nhận biết tình trạng bệnh này qua các dấu hiệu điển hình: phù mềm, ấn lõm, đối xứng hai bên (thường bắt đầu từ mi mắt, mặt rồi lan xuống chân và toàn thân); nước tiểu có bọt lâu tan do chứa nhiều protein.
Trên các xét nghiệm cận lâm sàng, chỉ số protein niệu thường ở mức rất cao (>3,5g/24h), chỉ số protein máu giảm thấp (<60g/l) và cholesterol máu tăng vọt. Chính sự thất thoát protein kéo dài này ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng bệnh và đặt ra yêu cầu đặc biệt đối với chế độ dinh dưỡng của người bệnh.Bác sĩ Đặng Biên Cương - Chủ nhiệm khoa dinh dưỡng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, chia sẻ trong điều trị hội chứng thận hư, thuốc là điều kiện cần, nhưng dinh dưỡng mới là điều kiện đủ."Nhiều bệnh nhân đến với chúng tôi trong tình trạng suy dinh dưỡng nặng vì chỉ dám ăn cơm trắng muối vừng, hoặc ngược lại, tình trạng thận hư nhanh hơn do ăn quá nhiều protein để bù vào lượng đã mất đi. Chế độ ăn phải được cá thể hóa, cân bằng để vừa bù đắp lượng protein mất đi, vừa giảm tải tối đa áp lực cho thận", bác sĩ Cương nói.Ăn đủ đạm nhưng không quá tải: Nhiều người bệnh nghĩ rằng vì cơ thể bị mất protein qua nước tiểu nên cần ăn thật nhiều thịt, cá để bù lại. Tuy nhiên, việc nạp quá nhiều protein sẽ bắt thận phải làm việc cường độ cao để lọc và đào thải các sản phẩm chuyển hóa, vô tình làm tăng gánh nặng cho thận.Theo khuyến nghị dinh dưỡng, người mắc hội chứng thận hư thường cần khoảng 1,0 - 1,3g protein/kg cân nặng mỗi ngày.Trong đó, 60% nên là protein động vật có giá trị sinh học cao như thịt nạc, cá, trứng, sữa. Ví dụ, một bệnh nhân nặng 50kg cần khoảng 50 - 65g protein/ngày, tương đương khoảng 150 - 200g thịt hoặc cá tươi chia đều cho các bữa.Giảm muối để hạn chế phù nề: Muối chính là nguyên nhân trực tiếp gây giữ nước, để hạn chế tình trạng phù nề và kiểm soát huyết áp, người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn nhạt. Tổng lượng muối nạp vào mỗi ngày không nên quá 5g (khoảng một thìa cà phê gạt ngang).Tuy nhiên, cần lưu ý muối còn ẩn nấp trong các loại gia vị như nước mắm, xì dầu và đặc biệt nhiều trong thực phẩm chế biến sẵn như đồ hộp, mì ăn liền, dưa cà muối.Hạn chế chất béo xấu và quản lý lượng dịch: Do tình trạng rối loạn mỡ máu thường đi kèm với hội chứng thận hư, người bệnh nên loại bỏ da gia cầm, hạn chế thịt đỏ (chỉ nên ăn 2-3 bữa/tuần).Ngoài ra, người bệnh cũng nên chú ý khi ăn các món nước như bún, phở, miến, phần nước dùng thường chứa nhiều chất béo và muối, đặc biệt nếu được ninh từ xương hoặc có nhiều mỡ.Về lượng nước uống, nếu không bị phù, mỗi ngày người bệnh có thể uống khoảng 40ml nước trên mỗi kg cân nặng. Tuy nhiên, khi đang trong giai đoạn phù, công thức cần tuân thủ nghiêm ngặt là: Lượng nước uống = Lượng nước tiểu ngày hôm trước + 500ml (không tính lượng nước từ canh, xúp hoặc nước dùng, và không tính lượng nước uống khi uống thuốc).Việc theo dõi sát sao cân nặng và lượng nước tiểu hằng ngày là cách tốt nhất để điều chỉnh lượng dịch nạp vào cơ thể.Duy trì nhịp sống năng động: Song song với chế độ ăn, việc hoạt động thể lực nhẹ nhàng như đi bộ, đạp xe hay tập dưỡng sinh mang lại lợi ích rõ rệt cho hệ tim mạch, cơ xương khớp, chuyển hóa và nâng cao sức khỏe tinh thần.Một tinh thần lạc quan và một cơ thể được vận động hợp lý sẽ giúp quá trình điều trị đạt hiệu quả tối ưu. Điều trị hội chứng thận hư là một hành trình điều trị dài hạn. Việc thấu hiểu bệnh lý và tuân thủ chế độ dinh dưỡng khoa học, vận động hợp lý chính là chìa khóa giúp người bệnh bảo tồn chức năng thận và duy trì chất lượng cuộc sống ổn định.
Dữ liệu khám sức khỏe sẽ được liên thông lên VNeID
Bộ Y tế vừa ban hành Quyết định số 1551/QĐ-BYT kèm hướng dẫn thu thập, cập nhật và liên thông dữ liệu khám sức khỏe, đồng thời tạo lập, cập nhật Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID.
Quyết định có hiệu lực từ ngày 31/5, được xem là bước quan trọng nhằm hoàn thiện Cơ sở dữ liệu sức khỏe cá nhân của người dân trên phạm vi toàn quốc.
Theo hướng dẫn, dữ liệu sức khỏe cá nhân sẽ được hình thành từ hai nguồn chính. Thứ nhất là kết quả khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc do các cơ sở khám, chữa bệnh thực hiện. Thứ hai là dữ liệu khám, chữa bệnh được Bảo hiểm xã hội Việt Nam chia sẻ.
Việc chia sẻ dữ liệu giữa Bảo hiểm xã hội Việt Nam và Cơ sở dữ liệu sức khỏe cá nhân của Bộ Y tế sẽ được thực hiện thông qua Nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu của Trung tâm Dữ liệu quốc gia, theo yêu cầu của Bộ Y tế.
Để bảo đảm thông tin chính xác, an toàn và có giá trị sử dụng lâu dài, Bộ Y tế yêu cầu dữ liệu khi kết nối, liên thông phải đầy đủ, chính xác và được ký số. Việc ký số nhằm xác thực nguồn dữ liệu, đồng thời bảo đảm tính toàn vẹn trong quá trình cập nhật và khai thác.
Các cơ sở khám, chữa bệnh có trách nhiệm cập nhật dữ liệu khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc lên hệ thống trong vòng 24 giờ sau khi kết thúc đợt khám. Với những dữ liệu phát sinh trước thời điểm hướng dẫn có hiệu lực, việc đồng bộ lên hệ thống phải hoàn thành trước ngày 15/7/2026.
Giảm thủ tục, tăng tiện ích nhờ hồ sơ sức khỏe điện tử
Từ nguồn dữ liệu được liên thông, Bộ Y tế sẽ chia sẻ thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để tạo lập và cập nhật Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID.
Thông qua ứng dụng này, người dân có thể dễ dàng tra cứu thông tin sức khỏe cá nhân, lịch sử khám chữa bệnh, đồng thời sử dụng dữ liệu thực hiện các thủ tục hành chính trong lĩnh vực y tế.
Theo Bộ Y tế, việc xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử thống nhất không chỉ giúp người dân giảm bớt giấy tờ khi đi khám chữa bệnh mà còn tạo điều kiện để các cơ sở y tế khai thác hiệu quả thông tin sức khỏe đã được lưu trữ. Nhờ đó, bác sĩ có thể nhanh chóng tiếp cận tiền sử bệnh tật, kết quả khám và quá trình điều trị của người bệnh, góp phần nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị.
Về lâu dài, dữ liệu sức khỏe được số hóa và cập nhật liên tục sẽ hỗ trợ theo dõi sức khỏe cá nhân một cách toàn diện, giúp phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật, đồng thời giảm tình trạng thực hiện trùng lặp các xét nghiệm, chẩn đoán tại nhiều cơ sở y tế khác nhau.
Hạ tầng phục vụ chuyển đổi số y tế hiện cũng đang được đẩy mạnh. Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, đến nay 100% cơ sở khám chữa bệnh bảo hiểm y tế trên cả nước đã sử dụng căn cước công dân gắn chip trong quy trình tiếp nhận và làm thủ tục khám chữa bệnh.
Hệ thống đã ghi nhận gần 400 triệu lượt tra cứu thông tin thẻ bảo hiểm y tế thành công và tiếp nhận hơn 647 triệu lượt dữ liệu khám chữa bệnh. Trong đó, hơn 254 triệu lượt tra cứu hồ sơ sức khỏe điện tử, giấy chuyển tuyến và giấy hẹn khám lại đã được liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Theo cơ quan chức năng, việc kết nối và chia sẻ dữ liệu không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian làm thủ tục khám chữa bệnh mà còn tạo nền tảng cho việc theo dõi, quản lý và chăm sóc sức khỏe người dân một cách liên tục trên môi trường số.
