Cận cảnh radar tỷ USD sau khi hứng đòn tập kích của Iran

Theo Hãng tin Bloomberg, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã không gia hạn tiếp lệnh miễn trừ trừng phạt đối với dầu mỏ Nga, ngay cả khi xung đột tại Iran đang làm dấy lên lo ngại về nguồn cung toàn cầu.

Động thái này khép lại giai đoạn Washington tạm nới lỏng trừng phạt đối với một số loại dầu của Nga. Trước đó Mỹ đã có hai lần ban hành miễn trừ vào tháng 3 và tháng 4, áp dụng cho lượng dầu Nga đã được bốc xếp lên tàu.

Các quyết định này từng vấp phải nhiều tranh cãi, đặc biệt từ các đồng minh châu Âu - vốn coi trừng phạt là công cụ then chốt để siết nguồn thu dầu mỏ của Nga, qua đó hạn chế tài chính cho cuộc xung đột tại Ukraine. Giới phê bình cũng cho rằng việc nới lỏng đã góp phần làm tăng nguồn thu cho Matxcơva trong bối cảnh giá dầu leo thang.

Tuy vậy một số quốc gia như Ấn Độ và Indonesia đã vận động Mỹ gia hạn miễn trừ, với lý do xung đột tại Iran và nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz có thể khiến thị trường thiếu hụt hàng triệu thùng dầu mỗi ngày.

Lập trường của Washington vì thế từng có điều chỉnh. Tháng 4, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent ban đầu tuyên bố Mỹ sẽ không gia hạn miễn trừ đối với một số loại dầu thô của Nga, nhưng chỉ hai ngày sau lại cấp quyết định cho phép.

Phát biểu trước một ủy ban Thượng viện, ông cho biết sự thay đổi này diễn ra sau khi hơn 10 quốc gia nghèo và dễ bị tổn thương nhất về năng lượng tiếp cận ông để xin gia hạn. Ông cho rằng việc nới lỏng khi đó là cần thiết để ổn định thị trường trong bối cảnh căng thẳng ở Trung Đông leo thang.

Tương tự áp lực từ các đồng minh châu Á và tình trạng thắt chặt nguồn cung vẫn có thể thúc đẩy Washington ban hành lệnh miễn trừ mới trong thời gian tới.

Giá dầu Brent đã tăng mạnh kể từ khi xung đột Iran bùng phát, kéo theo giá xăng, dầu diesel và các sản phẩm lọc hóa dầu. Gián đoạn tại eo biển Hormuz cũng buộc nhiều bên mua gấp rút tìm nguồn thay thế, trong đó có dầu từ Mỹ.

Chính quyền ông Trump hiện cho phép tàu nước ngoài vận chuyển dầu thô và hàng hóa giữa các cảng Mỹ đến giữa tháng 8, đồng thời tạm nới lỏng một số tiêu chuẩn kỹ thuật đối với nhiên liệu nội địa.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Số phận kỳ lạ của con tàu Nga mang tên Ursa Major luôn bị bao phủ trong bức màn bí mật kể từ khi nó chìm vào ngày 23/12/2024 ở vùng biển Địa Trung Hải ngoài khơi Tây Ban Nha. Hàng loạt hoạt động quân sự quanh khu vực tàu đắm gần đây càng làm tăng thêm vẻ bí ẩn về chuyến hàng cũng như điểm đến của nó.

Dữ liệu chuyến bay công khai cho thấy quân đội Mỹ trong năm nay đã hai lần điều máy bay dò phóng xạ qua vùng biển nơi tàu Ursa Major bị đắm. Theo nguồn tin am hiểu vấn đề từ Tây Ban Nha, không lâu sau khi tàu chìm, một phương tiện bị nghi là tàu Nga cũng đã tiếp cận xác tàu và loạt vụ nổ được ghi nhận sau đó.

Chính phủ Tây Ban Nha khá kín tiếng và chỉ đưa ra thông báo về sự cố tàu chìm vào ngày 23/2, sau khi chịu áp lực từ các nghị sĩ đối lập. Văn bản này xác nhận thuyền trưởng người Nga đã khai với điều tra viên rằng tàu Ursa Major chở "các thành phần của hai lò phản ứng hạt nhân tương tự loại dùng cho tàu ngầm", đồng thời cho biết ông không chắc liệu chúng đã được nạp nhiên liệu hạt nhân hay chưa.

Chuỗi sự kiện dẫn đến sự cố tàu Ursa Major chìm xuống đáy Địa Trung Hải vẫn còn là một ẩn số. Con tàu bị chìm vào những tuần cuối nhiệm kỳ của tổng thống Mỹ Joe Biden, thời điểm cuộc xung đột tại Ukraine đang nghiêng về phía có lợi cho Nga và phía Washington đang rất mong muốn tránh một cuộc đối đầu trực tiếp với Moskva.

Tàu Ursa Major, còn có tên gọi khác là Sparta 3, từng tham chiến dịch quân sự của Nga tại Syria, được dùng để vận chuyển thiết bị quân sự về nước. Ngày 2/12/2024, tàu cập cảng nhiên liệu Ust-Luga ở vịnh Phần Lan, sau đó chuyển đến một bến container tại cảng St. Petersburg.

Ngày 11/12/2024, con tàu hướng khởi hành, hướng về cảng Vladivostok ở vùng Viễn Đông của Nga, mang theo hai "nắp hố ga" lớn, 129 container rỗng và hai cần cẩu Liebherr khổng lồ, theo bảng kê khai hàng hóa của tàu.

Hai tháng trước đó, chủ sở hữu của con tàu là công ty nhà nước Nga Oboronlogistics ra thông báo cho biết tàu của họ đã được cấp phép vận chuyển vật liệu hạt nhân. Video quá trình bốc dỡ hàng lên tàu Ursa Major tại cảng Ust-Luga do CNN phân tích cho thấy container được xếp vào trong khoang nhưng vẫn để lại một khoảng trống phía dưới, nơi về sau các "nắp hố ga" sẽ được đặt vào.

Theo thông báo từ hải quân Bồ Đào Nha, con tàu di chuyển dọc theo bờ biển Pháp trước khi đi qua vùng biển nước này. Hộ tống con tàu là hai tàu quân sự Nga, Ivan Gren và Aleksandr Otrakovsky.

Khoảng 4 giờ sau, khi tiến vào vùng biển Tây Ban Nha, con tàu đột ngột giảm tốc độ mạnh. Theo cuộc điều tra của chính phủ Tây Ban Nha, lực lượng cứu hộ đã liên lạc qua hệ thống vô tuyến để kiểm tra xem tàu có đang gặp sự cố hay không. Tuy nhiên, thủy thủ đoàn phản hồi rằng mọi việc vẫn ổn.

Nhưng khoảng 24 giờ sau, con tàu bất ngờ chuyển hướng mạnh và đến 11h53 ngày 23/12, tàu phát tín hiệu cầu cứu khẩn cấp. Theo báo cáo điều tra, tàu Ursa Major đã hứng chịu ba vụ nổ bên mạn phải, nhiều khả năng gần buồng máy, khiến hai thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng.

14 thành viên thủy thủ đoàn còn sống sót đã sơ tán bằng xuồng cứu sinh và sau đó được tàu cứu hộ Salvamar Draco của Tây Ban Nha đón. Đến 19h27, một tàu quân sự Tây Ban Nha có mặt để hỗ trợ.

Tuy nhiên, nửa giờ sau, tàu chiến Ivan Gren của hải quân Nga xuất hiện, yêu cầu các tàu xung quanh giữ khoảng cách 3,7 km, đồng thời yêu cầu bàn giao ngay lập tức những thủy thủ vừa được cứu.

Cơ quan cứu hộ hàng hải Tây Ban Nha kiên quyết thực hiện hoạt động cứu nạn và đã cử một trực thăng đến để tìm kiếm người sống sót. Một nhân viên cứu hộ đã cố gắng vào buồng máy của tàu Ursa Major, nhưng cửa đã bị niêm phong. Người này kiểm tra khu vực sinh hoạt để tìm người sống sót, nhìn vào bên trong các container và thấy hai chiếc chứa đầy rác, lưới đánh cá cùng những thiết bị khác.

Theo nguồn tin nắm rõ cuộc điều tra, tàu Ursa Major lúc đó vẫn ổn định và khó có khả năng chìm ngay. Tuy nhiên, vào lúc 21h50, tàu Ivan Gren đã bắn một loạt pháo sáng lên bầu trời, ngay sau đó là 4 tiếng nổ lớn.

Mạng lưới Địa chấn Quốc gia Tây Ban Nha cho biết cùng thời điểm tại khu vực đó, họ ghi nhận được 4 tín hiệu địa chấn tương tự nhau, giống với các vụ nổ mìn dưới nước hoặc nổ mìn khai thác đá trên mặt đất.

Đến 23h10, tàu Ursa Major chìm.

14 thủy thủ Nga sống sót đã được lực lượng cứu nạn đưa vào bờ tại thành phố cảng Cartagena để cảnh sát và các điều tra viên Tây Ban Nha lấy lời khai. Theo văn bản chính phủ Tây Ban Nha gửi các nghị sĩ đối lập, thuyền trưởng người Nga tỏ ra e ngại, không muốn tiết lộ về số hàng hóa trên tàu vì lo sợ cho an toàn của bản thân.

Thuyền trưởng không thể giải thích rõ về các "nắp hố ga" có tên trong bảng kê khai hàng hóa ban đầu. "Cuối cùng, ông thừa nhận đó thực chất là linh kiện của hai lò phản ứng hạt nhân tương tự loại dùng cho tàu ngầm. Theo lời khai của ông, dù chưa được kiểm chứng, những bộ phận này không chứa nhiên liệu hạt nhân", văn bản cho biết thêm.

Nguồn tin am hiểu cuộc điều tra cho hay thuyền trưởng người Nga tên Igor Anisimov tin rằng mình sẽ phải chuyển hướng tới cảng Rason của Triều Tiên để bàn giao hai lò phản ứng.

Các điều tra viên Tây Ban Nha cũng nhận thấy điểm bất thường khi một con tàu thực hiện hải trình xa như vậy chỉ để chở hai chiếc cần cẩu, 100 container rỗng và hai chiếc "nắp hố ga" từ cảng này sang cảng khác của Nga, trong khi hệ thống đường sắt xuyên quốc gia Nga vốn rất phát triển. Cuộc điều tra nhận định số cần cẩu trên tàu thực chất nhằm phục vụ việc bốc dỡ lô hàng nhạy cảm ngay khi cập cảng Rason của Triều Tiên.

Vài ngày sau, các thành viên thủy thủ đoàn được đưa về Nga. 4 ngày sau khi tàu Ursa Major chìm, công ty Oboronlogistics, mô tả đây là một "vụ tấn công có mục tiêu" với 3 vụ nổ. Một lỗ hổng có kích thước 50 cm x 50 cm được phát hiện trên thân tàu với phần vỏ kim loại bị biến dạng hướng vào trong, cho thấy tàu bị tấn công từ bên ngoài. Thông báo từ công ty cho biết thêm "mảnh vỡ văng khắp boong tàu".

Một tuần sau, theo nguồn thạo tin, tàu nghiên cứu Yantar của hải quân Nga xuất hiện và neo lại ngay phía trên xác tàu Ursa Major trong 5 ngày. Sau đó, người ta ghi nhận thêm 4 vụ nổ nữa dưới đáy biển, có khả năng nhằm phá hủy phần còn lại của xác tàu Ursa Major dưới đáy biển.

Dữ liệu theo dõi hàng hải từ công ty tình báo thương mại Kpler cũng cho thấy tàu Yantar quay lại khu vực này vào tháng 1/2025, cách vị trí cuối cùng của tàu Ursa Major khoảng 20 km.

Những hoài nghi

Sau vụ chìm tàu, báo Nga Kommersant đưa tin tàu Ursa Major lúc đó chở các cần cẩu và nắp đậy lò phản ứng hạt nhân cho một tàu phá băng mới đang được đóng tại Vladivostok.

Trong văn bản gửi các nghị sĩ đối lập, chính phủ Tây Ban Nha cho hay xác tàu Ursa Major nằm ở độ sâu khoảng 2.500 m và việc trục vớt hộp đen "là không khả thi nếu không có nguồn lực kỹ thuật lớn và chấp nhận rủi ro".

Các chuyên gia đặt câu hỏi tại sao chính phủ lại coi việc này là "quá rủi ro" nếu thực sự không có vật liệu phóng xạ liên quan.

"Hộp đen thường nổi lên mặt nước sau khi tàu chìm, có thiết bị định vị để dễ dàng tìm thấy trong bất kỳ vụ tai nạn nào. Tôi tin rằng đã có bên nắm giữ hộp đen. Tuy nhiên, chúng ta không rõ phía Tây Ban Nha hay Nga đã tìm ra nó", nghị sĩ Juan Antonio Rojas Manrique, cựu thuyền trưởng tàu thương mại, bày tỏ hoài nghi.

Quân đội Mỹ cũng thể hiện mối quan tâm đến khu vực khi hai lần cử máy bay "đánh hơi hạt nhân" mang tên WC135-R xuất phát từ Nebraska bay qua vùng biển này. Theo dữ liệu bay công khai, các chuyến bay diễn ra vào ngày 28/8 năm ngoái và ngày 6/2 năm nay.

Kris Pierce, người phát ngôn căn cứ Không đoàn 55 tại Offutt, Nebraska, xác nhận vai trò của dòng máy bay WC135-R thường là "hỗ trợ thu thập và phân tích các dấu vết hạt nhân", song từ chối cung cấp thông tin chi tiết về hai lần bay trên.

Chưa rõ liệu hai chuyến bay tốn kém và hiếm hoi này có phát hiện dấu vết ô nhiễm phóng xạ nào từ xác tàu Ursa Major hay không. Chính phủ Tây Ban Nha không cho thấy họ lo ngại về phóng xạ dọc bờ biển phía nam đất nước, nơi vốn là điểm du lịch nổi tiếng.

Lỗ thủng trên thân tàu

Cuộc điều tra của Tây Ban Nha đã xem xét tác động ban đầu khiến tàu Ursa Major đi chệch lộ trình và bị nghiêng. Thuyền trưởng người Nga khai với các điều tra viên rằng ông không nghe thấy bất kỳ tiếng nổ nào vào ngày 22/12/2024, khi con tàu bất ngờ chạy chậm lại. Phải đến 24 giờ sau, 3 vụ nổ mới liên tiếp xảy ra gần buồng máy, khiến hai thủy thủ thiệt mạng.

Các điều tra viên nhận định lỗ thủng kích thước 50x50 cm trên thân tàu Ursa Major nhiều khả năng do ngư lôi siêu khoang Barracuda gây ra. Hiện nay, chỉ có Mỹ, một số đồng minh NATO, Nga và Iran được cho là sở hữu loại ngư lôi tốc độ cao này.

Cơ chế của nó là đẩy luồng khí ra phía trước để giảm lực cản nước, giúp ngư lôi đạt vận tốc cực lớn đủ sức xuyên thủng vỏ tàu mục tiêu. Vì thế, chúng không cần sử dụng đầu đạn nổ vẫn có thể gây hư hại nghiêm trọng cho tàu mục tiêu.

Nguồn tin am hiểu cuộc điều tra cho biết nhận định này phù hợp với kích thước lỗ thủng trên thân tàu Ursa Major. Ngoài ra, nó có thể đã tạo ra một cú va chạm không gây tiếng động, dẫn đến việc con tàu bất ngờ giảm tốc độ vào ngày 22/12.

Nhưng theo Plunkett, chuyên gia phân tích từ Janes, thủy lôi nam châm là lời giải thích hợp lý hơn cho kích thước và vị trí lỗ thủng. "Nó giống như tác động từ một khối thuốc nổ đã được ai đó hoặc thiết bị nào đó gài trực tiếp lên vỏ tàu", ông nhận xét.

Công ty Oboronlogistics của Nga, quân đội Nga, Tây Ban Nha không phản hồi yêu cầu bình luận. Lầu Năm Góc cũng từ chối đưa ra ý kiến. Nhiều quan chức tình báo và an ninh phương Tây mô tả sự việc này là "kỳ lạ" hoặc cho rằng một số kết luận trong cuộc điều tra của Tây Ban Nha khá "xa vời thực tế". Tuy nhiên, họ không đưa ra được lời giải thích thỏa đáng nào khác cho những vụ nổ ban đầu nhắm vào con tàu.

Bí mật về số hàng hóa cùng nguyên nhân khiến tàu Ursa Major chìm vẫn nằm lại dưới đáy biển.

Tin Gốc: Vnexpress

Trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Thủ tướng Lê Minh Hưng hôm nay gặp Quốc vương Brunei, Tổng thống Philippines, Thủ tướng Timor Leste, Thủ tướng Campuchia và Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), theo Bộ Ngoại giao.

Tại cuộc gặp Quốc vương Brunei Haji Hassanal Bolkiah, Thủ tướng đề nghị hai bên triển khai hiệu quả, thực chất chương trình hành động triển khai quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Brunei năm 2023-2027, duy trì trao đổi đoàn các cấp, đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại và xem xét thiết lập cơ chế ủy ban hỗn hợp về hợp tác thương mại, củng cố hợp tác trong lĩnh vực đánh bắt thủy hải sản.

Quốc vương Haji Hassanal Bolkiah khẳng định Brunei sẵn sàng hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực hai bên có thế mạnh và cùng quan tâm. Quốc vương đề nghị hai nước tăng cường hợp tác trong lĩnh vực thương mại, năng lượng trong lúc tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động.

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. bày tỏ mong muốn phối hợp với Việt Nam và các nước thành viên ASEAN đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại nội khối, củng cố môi trường hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực trong bối cảnh có nhiều biến động và thách thức trên thế giới.

Tổng thống Philippines cho rằng hai nước có nhiều dư địa và tiềm năng hợp tác trong nhiều lĩnh vực, mong muốn có thêm đường bay thẳng giữa các thành phố của hai nước.

Hai lãnh đạo nhất trí đề nghị thúc đẩy một số trọng tâm hợp tác trụ cột trong quan hệ Đối tác chiến lược song phương, ưu tiên hoạt động trao đổi đoàn, tạo thuận lợi giao thương, phấn đấu nâng kim ngạch thương mại hai chiều sớm đạt 10 tỷ USD, tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng, nghiên cứu khoa học biển, đề nghị hoàn tất đàm phán và ký kết Thỏa thuận hợp tác về giáo dục phổ thông, Chương trình hợp tác du lịch năm 2026-2029.

Việt Nam và Philippines nhất trí tiếp tục ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương, tích cực cùng các nước thành viên ASEAN và Trung Quốc thúc đẩy đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử tại Biển Đông (COC) thực chất, hiệu lực, phù hợp với luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982.

Trong cuộc gặp Thủ tướng Timor Leste Xanana Gusmao, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ Timor Leste hội nhập đầy đủ vào tiến trình hợp tác khu vực.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng hai bên cần phối hợp chặt chẽ để khai thác tốt những dư địa, tiềm năng hợp tác song phương, trong đó có lĩnh vực đầu tư, thương mại, viễn thông, công nghệ số, năng lượng và dầu khí, thủy sản và chế biến thực phẩm, đề nghị chính phủ Timor Leste tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam đầu tư, hoạt động tại nước này.

Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ chia sẻ kinh nghiệm với Timor Leste trong phát triển kinh tế, xây dựng các chính sách hỗ trợ, cung cấp tín dụng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Thủ tướng Gusmao cảm ơn Việt Nam đã ủng hộ và hỗ trợ Timor Leste trong xây dựng và phát triển đất nước, cũng như tiến trình hội nhập ASEAN, bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác nhiều mặt với Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực thương mại, đầu tư, viễn thông, giáo dục - đào tạo.

Tại cuộc gặp Thủ tướng Hun Manet, lãnh đạo hai bên đánh giá cao Việt Nam và Campuchia đã nhất trí những nguyên tắc cơ bản kiểm soát vấn đề khác biệt trên cơ sở tôn trọng lợi ích chính đáng của nhau, khẳng định hợp tác quốc phòng - an ninh tiếp tục là trụ cột vững chắc, hợp tác kinh tế tiếp tục là điểm sáng.

Hai bên nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ, nghiêm túc triển khai các thỏa thuận và cơ chế hợp tác, kiên định nguyên tắc không để thế lực thù địch sử dụng lãnh thổ nước này để gây phương hại đến an ninh, lợi ích của nước kia, coi an ninh chính trị của nước này cũng góp phần giữ vững an ninh, ổn định và phát triển của nước kia, đẩy mạnh hợp tác, ứng phó với những thách thức an ninh phi truyền thống, phối hợp chặt chẽ trong công tác quản lý bảo vệ biên giới, ngăn chặn, đấu tranh phòng chống các loại tội phạm xuyên biên giới.

Việt Nam và Campuchia cũng nhất trí thúc đẩy sớm thống nhất đề án Cơ chế hợp tác kinh tế mới liên kết chặt chẽ hai nền kinh tế đến năm 2035, tầm nhìn 2050, thúc đẩy nghiên cứu thống nhất phương án kết nối cao tốc TP HCM - Mộc Bài - Bavet - Phnom Penh.

Hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của duy trì đường biên giới hai nước hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững, khẳng định tiếp tục xử lý thỏa đáng, kịp thời các vấn đề phát sinh, trong đó có phối hợp bảo vệ bền vững môi trường ở khu vực biên giới, thúc đẩy đàm phán, giải quyết khoảng 16% đường biên giới chưa hoàn thành phân giới cắm mốc, phối hợp quản lý biên giới cả trên bộ và trên biển với tinh thần hiểu biết, tôn trọng lẫn nhau và phù hợp luật pháp quốc tế.

Trong cuộc tiếp Chủ tịch ADB Masato Kanda, Thủ tướng hoan nghênh ADB sớm khởi động xây dựng Chiến lược Đối tác Quốc gia 2027-2031, thể hiện cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong thực hiện các mục tiêu phát triển.

Thủ tướng đề nghị ADB phối hợp chặt chẽ với Việt Nam nâng cao hiệu quả hợp tác, đặc biệt là rà soát, tháo gỡ vướng mắc, khó khăn trong thực hiện các dự án, mở rộng công cụ tài chính linh hoạt, ưu đãi, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật và tư vấn chính sách trong xây dựng mô hình phát triển mới, chuyển đổi xanh, chuỗi cung ứng, ứng phó biến đổi khí hậu, hỗ trợ khu vực tư nhân.

Thủ tướng đề nghị ADB thúc đẩy hợp tác ADB-ASEAN, Chương trình hợp tác Tiểu vùng Mekong mở rộng (GMS), đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, kết nối khu vực.

Chủ tịch Masato Kanda khẳng định ADB sẽ tiếp tục là đối tác tin cậy của Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới, Chiến lược Đối tác Quốc gia 2027-2031 sẽ bám sát các chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.

ADB sẽ không ngừng cải tiến quy trình, thủ tục, phát triển các công cụ tài chính mới để đáp ứng tốt hơn nhu cầu nguồn lực cho Việt Nam và các thành viên, theo ông Kanda.

Tin Gốc: Vnexpress