Trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Thủ tướng Lê Minh Hưng hôm nay gặp Quốc vương Brunei, Tổng thống Philippines, Thủ tướng Timor Leste, Thủ tướng Campuchia và Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), theo Bộ Ngoại giao.
Tại cuộc gặp Quốc vương Brunei Haji Hassanal Bolkiah, Thủ tướng đề nghị hai bên triển khai hiệu quả, thực chất chương trình hành động triển khai quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam – Brunei năm 2023-2027, duy trì trao đổi đoàn các cấp, đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại và xem xét thiết lập cơ chế ủy ban hỗn hợp về hợp tác thương mại, củng cố hợp tác trong lĩnh vực đánh bắt thủy hải sản.
Quốc vương Haji Hassanal Bolkiah khẳng định Brunei sẵn sàng hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực hai bên có thế mạnh và cùng quan tâm. Quốc vương đề nghị hai nước tăng cường hợp tác trong lĩnh vực thương mại, năng lượng trong lúc tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động.
Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. bày tỏ mong muốn phối hợp với Việt Nam và các nước thành viên ASEAN đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại nội khối, củng cố môi trường hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực trong bối cảnh có nhiều biến động và thách thức trên thế giới.
Tổng thống Philippines cho rằng hai nước có nhiều dư địa và tiềm năng hợp tác trong nhiều lĩnh vực, mong muốn có thêm đường bay thẳng giữa các thành phố của hai nước.
Hai lãnh đạo nhất trí đề nghị thúc đẩy một số trọng tâm hợp tác trụ cột trong quan hệ Đối tác chiến lược song phương, ưu tiên hoạt động trao đổi đoàn, tạo thuận lợi giao thương, phấn đấu nâng kim ngạch thương mại hai chiều sớm đạt 10 tỷ USD, tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng, nghiên cứu khoa học biển, đề nghị hoàn tất đàm phán và ký kết Thỏa thuận hợp tác về giáo dục phổ thông, Chương trình hợp tác du lịch năm 2026-2029.
Việt Nam và Philippines nhất trí tiếp tục ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương, tích cực cùng các nước thành viên ASEAN và Trung Quốc thúc đẩy đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử tại Biển Đông (COC) thực chất, hiệu lực, phù hợp với luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982.
Trong cuộc gặp Thủ tướng Timor Leste Xanana Gusmao, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ Timor Leste hội nhập đầy đủ vào tiến trình hợp tác khu vực.
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng hai bên cần phối hợp chặt chẽ để khai thác tốt những dư địa, tiềm năng hợp tác song phương, trong đó có lĩnh vực đầu tư, thương mại, viễn thông, công nghệ số, năng lượng và dầu khí, thủy sản và chế biến thực phẩm, đề nghị chính phủ Timor Leste tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam đầu tư, hoạt động tại nước này.
Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ chia sẻ kinh nghiệm với Timor Leste trong phát triển kinh tế, xây dựng các chính sách hỗ trợ, cung cấp tín dụng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Thủ tướng Gusmao cảm ơn Việt Nam đã ủng hộ và hỗ trợ Timor Leste trong xây dựng và phát triển đất nước, cũng như tiến trình hội nhập ASEAN, bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác nhiều mặt với Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực thương mại, đầu tư, viễn thông, giáo dục – đào tạo.
Tại cuộc gặp Thủ tướng Hun Manet, lãnh đạo hai bên đánh giá cao Việt Nam và Campuchia đã nhất trí những nguyên tắc cơ bản kiểm soát vấn đề khác biệt trên cơ sở tôn trọng lợi ích chính đáng của nhau, khẳng định hợp tác quốc phòng – an ninh tiếp tục là trụ cột vững chắc, hợp tác kinh tế tiếp tục là điểm sáng.
Hai bên nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ, nghiêm túc triển khai các thỏa thuận và cơ chế hợp tác, kiên định nguyên tắc không để thế lực thù địch sử dụng lãnh thổ nước này để gây phương hại đến an ninh, lợi ích của nước kia, coi an ninh chính trị của nước này cũng góp phần giữ vững an ninh, ổn định và phát triển của nước kia, đẩy mạnh hợp tác, ứng phó với những thách thức an ninh phi truyền thống, phối hợp chặt chẽ trong công tác quản lý bảo vệ biên giới, ngăn chặn, đấu tranh phòng chống các loại tội phạm xuyên biên giới.
Việt Nam và Campuchia cũng nhất trí thúc đẩy sớm thống nhất đề án Cơ chế hợp tác kinh tế mới liên kết chặt chẽ hai nền kinh tế đến năm 2035, tầm nhìn 2050, thúc đẩy nghiên cứu thống nhất phương án kết nối cao tốc TP HCM – Mộc Bài – Bavet – Phnom Penh.
Hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của duy trì đường biên giới hai nước hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững, khẳng định tiếp tục xử lý thỏa đáng, kịp thời các vấn đề phát sinh, trong đó có phối hợp bảo vệ bền vững môi trường ở khu vực biên giới, thúc đẩy đàm phán, giải quyết khoảng 16% đường biên giới chưa hoàn thành phân giới cắm mốc, phối hợp quản lý biên giới cả trên bộ và trên biển với tinh thần hiểu biết, tôn trọng lẫn nhau và phù hợp luật pháp quốc tế.
Trong cuộc tiếp Chủ tịch ADB Masato Kanda, Thủ tướng hoan nghênh ADB sớm khởi động xây dựng Chiến lược Đối tác Quốc gia 2027-2031, thể hiện cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong thực hiện các mục tiêu phát triển.
Thủ tướng đề nghị ADB phối hợp chặt chẽ với Việt Nam nâng cao hiệu quả hợp tác, đặc biệt là rà soát, tháo gỡ vướng mắc, khó khăn trong thực hiện các dự án, mở rộng công cụ tài chính linh hoạt, ưu đãi, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật và tư vấn chính sách trong xây dựng mô hình phát triển mới, chuyển đổi xanh, chuỗi cung ứng, ứng phó biến đổi khí hậu, hỗ trợ khu vực tư nhân.
Thủ tướng đề nghị ADB thúc đẩy hợp tác ADB-ASEAN, Chương trình hợp tác Tiểu vùng Mekong mở rộng (GMS), đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, kết nối khu vực.
Chủ tịch Masato Kanda khẳng định ADB sẽ tiếp tục là đối tác tin cậy của Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới, Chiến lược Đối tác Quốc gia 2027-2031 sẽ bám sát các chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam.
ADB sẽ không ngừng cải tiến quy trình, thủ tục, phát triển các công cụ tài chính mới để đáp ứng tốt hơn nhu cầu nguồn lực cho Việt Nam và các thành viên, theo ông Kanda.
Đây không phải chuyến đi ngoại giao thông thường, mà là hội nghị thượng đỉnh doanh nhân quy mô lớn nhất lịch sử.
Chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên sau chín năm vắng bóng của ông Trump mang một diện mạo hoàn toàn khác biệt.
Cùng lên chuyên cơ với ông là CEO Tim Cook của Apple, CEO Elon Musk của Tesla và CEO Jensen Huang của Nvidia - ba người đang nắm những đòn bẩy định hình nền kinh tế số toàn cầu - cùng 14 lãnh đạo tập đoàn hàng đầu khác.
Thông điệp từ danh sách tháp tùng ấy đã rõ trước khi máy bay hạ cánh: đây là chuyến đi của một doanh nhân ngồi vào ghế tổng thống, người tin rằng mọi vấn đề của thế giới, suy cho cùng, đều có thể quy về một bảng cân đối kế toán.
Trong giới ngoại giao, người ta hay dùng ẩn dụ bàn cờ để mô tả các cuộc gặp thượng đỉnh. Nhưng ông Trump mang đến Bắc Kinh một từ vựng khác: không phải một mà ba chữ B cùng lúc - Boeing, Beans (đậu tương) và Beef (thịt bò).
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng đây chính xác là những gì ông muốn đặt lên bàn đàm phán. Trung Quốc mua máy bay Boeing để giải cứu ngành hàng không Mỹ đang chật vật cạnh tranh với Airbus; Trung Quốc mở cửa thị trường cho đậu tương và thịt bò Mỹ để xoa dịu nông dân vùng phía Tây - cử tri cốt lõi của ông.
Ba chữ B tuy thô mộc nhưng lại chính là ngôn ngữ mà ông Trump nói thành thạo nhất: ngôn ngữ của giao dịch, của trao đổi, của cân bằng ngay tức khắc trên sổ cái thương mại.
Ông không đến Bắc Kinh để bàn về giá trị phổ quát hay trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Ông đến để yêu cầu Trung Quốc mở cửa thị trường, mua hàng Mỹ và chia sẻ gánh nặng thâm hụt thương mại đang đè lên vai người lao động Mỹ.
Nhưng bên dưới ba chữ B giản dị đó là một tầng cấu trúc phức tạp hơn nhiều - và CEO Jensen Huang chính là người mang tầng đó lên máy bay vào phút chót.
Không có gì tình cờ trong chính trị. Việc ông Jensen Huang - CEO của Nvidia, kiến trúc sư của hạ tầng AI toàn cầu - được bổ sung vào danh sách hành khách của "Không lực Một" ngay sát giờ khởi hành là một tín hiệu có tính toán chi li.
Nvidia đang ở tâm điểm của cuộc xung đột công nghệ lớn nhất thế kỷ này. Chính quyền Biden trước đó đã ban hành lệnh kiểm soát xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc - đòn hạn chế mà Bắc Kinh coi là vũ khí kinh tế, còn Washington gọi là biện pháp an ninh quốc gia. Nvidia mất đi một thị trường khổng lồ; Trung Quốc mất nguồn chip để nuôi tham vọng AI. Cả hai đều đang chịu tổn thất.
Ông Trump không tin vào những lệnh cấm vận dài hơi. Ông tin vào những thỏa thuận cụ thể. Sự hiện diện của ông Jensen Huang gửi đi một thông điệp rõ ràng: vấn đề chip sẽ nằm trên bàn đàm phán ở Bắc Kinh.
Câu hỏi không phải là Mỹ có bán chip AI cho Trung Quốc hay không, mà là bán cái gì, bán như thế nào và đổi lấy điều gì. Đây không còn là ngoại giao công nghệ - đây là mặc cả công nghệ, và ông Trump là người có thiên bẩm về mặc cả.
Trọng lực thực sự đang kéo "Không lực Một" về phía Bắc Kinh không chỉ là chip, không chỉ là đậu tương hay những chiếc Boeing chờ giao hàng.
Apple muốn ổn định chuỗi cung ứng đang bị kéo căng giữa áp lực đa dạng hóa sang Ấn Độ, Đông Nam Á và thực tế rằng không nhà máy nào trên thế giới có thể thay thế hệ sinh thái sản xuất tích hợp mà Trung Quốc đã mất mấy thập kỷ xây dựng.
Tesla muốn bảo vệ thị phần xe điện tại thị trường tiêu dùng lớn nhất hành tinh trước sức ép ngày càng mạnh từ các đối thủ như BYD. Còn Nvidia muốn biết liệu cánh cửa thị trường AI Trung Quốc - trị giá ước tính hàng chục tỉ USD - có được hé mở trở lại hay không.
Ba kỳ vọng lớn - khôi phục chuỗi cung ứng, mở cửa thị trường AI, duy trì đầu tư tại Trung Quốc - mới là trọng lực thực sự của chuyến đi này.
Và ông Trump, người hiểu ngôn ngữ của khu vực tư nhân hơn bất kỳ tổng thống nào trước ông, đã biến một chuyến thăm ngoại giao thành hội nghị thượng đỉnh doanh nhân quy mô lớn nhất lịch sử.
Bộ Quốc phòng Anh ngày 22/4 cho biết các thợ lặn quân sự đang được chuẩn bị sẵn sàng tham để gia hoạt động rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz. Các thợ lặn này là lực lượng người nhái chuyên nghiệp của Hải quân Hoàng gia Anh, được huấn luyện chuyên sâu về vô hiệu hóa và rà phá thủy lôi dưới nước.
Đây được coi là phương án hỗ trợ, bên cạnh việc sử dụng các thiết bị không người lái để rà phá thủy lôi. Anh cũng xác nhận sẽ cung cấp các tàu không người lái chuyên rà quét thủy lôi như một phần của nhiệm vụ đa quốc gia nhằm mở lại eo biển Hormuz.
Theo Politico, động thái của Anh dường như là một phần trong nỗ lực thể hiện với Mỹ rằng họ sẵn sàng đóng góp nghiêm túc vào việc đảm bảo an toàn cho tuyến đường thủy quan trọng qua Hormuz. Anh trước đó khiến Tổng thống Donald Trump giận dữ vì không tham gia vào chiến dịch tấn công của Mỹ - Israel ở Iran, cũng như không hưởng ứng lời kêu gọi điều tàu chiến tới eo biển.
Nhà Trắng gần đây tuyên bố họ không cần bất kỳ sự hỗ trợ nào từ châu Âu. Tổng thống Trump thậm chí còn chế giễu các khí tài của lực lượng hải quân Anh là "đồ chơi".
Hiện chưa rõ Hải quân Anh sẽ phối hợp với Mỹ thế nào trong nỗ lực rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin trên.
AP ngày 22/4 dẫn nguồn thạo tin cho biết Lầu Năm Góc đã thông báo với các nghị sĩ Mỹ hồi tuần này rằng có thể sẽ mất 6 tháng để rà phá hết thủy lôi ở khu vực eo biển Hormuz.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được cho là đã rải nhiều thủy lôi ở eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự với Mỹ - Israel bùng phát ngày 28/2. NYTimes dẫn một số nguồn tin cho hay Iran có thể đã mất dấu một số thủy lôi và yêu cầu tàu thuyền di chuyển sát lãnh hải nước này để đảm bảo an toàn.
Tuy nhiên, Iran ngày 18/4 tuyên bố tái áp đặt kiểm soát ở eo biển Hormuz, đảo ngược thông báo mở cửa hoàn toàn cho tàu thương mại đưa ra một ngày trước đó.
Trong khi đó, hải quân Mỹ cũng thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ bất cứ tàu nào đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran.
Tình trạng này khiến các tàu thương mại đối mặt với vòng "phong tỏa kép" khi hoạt động ở eo biển Hormuz. Căng thẳng tại tuyến hàng hải trọng yếu này vẫn ở mức cao dù Mỹ ngày 21/4 gia hạn lệnh ngừng bắn nhằm tạo điều kiện cho các nỗ lực đàm phán.
Theo trang tin Iran War Cost Tracker, chi tiêu của Mỹ cho chiến dịch quân sự ở Iran đã lên tới hơn 85 tỷ USD trong 79 ngày xung đột.
Công cụ theo dõi thời gian thực của trang tin này dựa trên báo cáo của Lầu Năm Góc trước Quốc hội Mỹ ngày 10/3, trong đó các quan chức tuyên bố rằng Washington đã chi 11,3 tỷ USD trong 6 ngày đầu tiên của chiến dịch quân sự ở Trung Đông và dự định tiếp tục chi thêm 1 tỷ USD cho mỗi ngày tiếp theo trong cuộc xung đột.
Theo nguồn tin này, tổng số tiền Mỹ đã chi cho chiến sự Iran cao gấp gần 3 lần so với ước tính trước đó do quyền Trợ lý Bộ trưởng Lục quân Mỹ phụ trách Quản lý Tài chính Jules Hurst công bố.
Trong phiên điều trần trước Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện, ông Hurst tuyên bố Washington đã chi khoảng 25 tỷ USD cho chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Theo quan chức Lầu Năm Góc, phần lớn số tiền đó dành cho đạn dược, nhưng một phần dành cho việc bảo trì và thay thế thiết bị.
Thượng nghị sĩ độc lập Angus King cũng cho biết chi phí của cuộc chiến với Iran có thể gấp đôi con số mà quan chức Lầu Năm Góc ước tính. Theo ông King, cuộc xung đột Iran đã tiêu tốn của Mỹ khoảng 50 tỷ USD.
Thượng nghị sĩ King, thành viên Ủy ban Quân vụ Thượng viện, lưu ý rằng con số ước tính cao hơn sẽ đẩy chi phí chiến tranh lên khoảng “1 tỷ USD mỗi ngày” khi cuộc xung đột đã kéo dài hơn 2 tháng.
“Cần phải sửa chữa rất nhiều cơ sở của Mỹ trên khắp Trung Đông bị Iran tàn phá, chưa kể đến việc bổ sung một lượng lớn đạn dược đã được sử dụng trong chiến tranh, cũng như việc triển khai hàng nghìn binh lính, tàu chiến, máy bay và tất cả các tài sản quân sự đã được triển khai đến khu vực, vì vậy đó là một con số rất lớn”, thượng nghị sĩ Mỹ nhận định.
Một số kênh truyền thông Mỹ đưa tin, chi phí của Washington cho cuộc chiến với Iran có thể lên tới gần 40-50 tỷ USD nếu tính cả chi phí xây dựng lại các cơ sở quân sự của Mỹ và thay thế các tài sản bị phá hủy.
NBC dẫn các nguồn thạo tin cho biết, các đường băng, hệ thống radar cao cấp, hàng chục máy bay, kho bãi, trụ sở chỉ huy, nhà chứa máy bay và cơ sở hạ tầng liên lạc vệ tinh của Mỹ tại Vùng Vịnh đã bị lực lượng Iran tấn công.
Iran dường như ưu tiên tấn công vào các hệ thống radar và liên lạc tại các căn cứ Mỹ ở Trung Đông, cũng như máy bay tiếp dầu, yếu tố cho phép tiêm kích Mỹ thực hiện các đòn đánh tầm xa.
Sự tàn phá của các cuộc tấn công do Iran thực hiện trải dài trên nhiều quốc gia ở Trung Đông và có thể tiêu tốn khoản tiền lớn để sửa chữa.
Danh sách dài các thiết bị tinh vi và khan hiếm bị Iran đánh trúng đã khiến các nhà phân tích lo ngại về tình trạng Mỹ bị quá tải và sử dụng nguồn lực vào những nơi có thể không tối ưu.
Đầu tháng 4, Financial Times dẫn các số liệu ước tính cho biết cuộc chiến của Mỹ chống lại Iran đang khiến Washington tiêu tốn hàng trăm triệu USD mỗi ngày, trong đó khoảng 1/10 là chi phí cho các trang thiết bị quân sự bị phá hủy trong giao tranh.
Mark Cancian, cố vấn cấp cao về quốc phòng và an ninh tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), ước tính chiến dịch Iran tiêu tốn của Mỹ khoảng 500 triệu USD mỗi ngày.
Theo các chuyên gia quốc phòng, tổn thất về binh sĩ và trang bị của Mỹ vẫn tương đối nhẹ so với những cuộc chiến có mức độ không quá chênh lệch giữa 2 bên. Đã có 13 binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong các cuộc tấn công vào căn cứ kể từ ngày 28/2, và hơn 300 người bị thương.
