TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa tiết chế dinh dưỡng Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết bánh dẻo tương tự bánh trung thu nhưng cách chế biến và hình thức bắt mắt, mới lạ hơn, đang “hot” trên mạng xã hội. Tuy nhiên, đây là thực phẩm có năng lượng rất cao, ăn quá nhiều có thể ảnh hưởng sức khỏe.
Bánh dẻo truyền thống thường được làm từ bột nếp, đường, hạt sen, trứng muối và nhiều loại nhân giàu chất béo. Theo Bảng thành phần thực phẩm Việt Nam của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, một chiếc bánh dẻo truyền thống khoảng 350g thường cung cấp từ 950-1.250 kcal, tùy loại nhân, lượng đường và chất béo sử dụng.
“Lượng năng lượng này tương đương khoảng 5-6 bát cơm trắng, hoặc gần một nửa đến 2/3 nhu cầu năng lượng của một người trưởng thành trong cả ngày, với mức khuyến nghị khoảng 2.000 kcal/ngày”, bà Giang cho biết.
Đặc biệt, bánh dẻo chứa nhiều tinh bột tinh chế, đường và chất béo, rất dễ khiến người ăn nạp thừa calo chỉ trong một lần thưởng thức. Ngoài ra, ăn hết một chiếc bánh dẻo cỡ lớn trong một lần có thể làm đường huyết tăng nhanh, khiến cơ thể phải tiết nhiều insulin để xử lý lượng đường lớn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 50g đường tự do mỗi ngày và mức lý tưởng nhất là dưới 25g. Trong khi đó, một chiếc bánh dẻo cỡ lớn chứa từ 50 đến 80g đường, vượt xa hạn mức an toàn.
“Nếu duy trì thói quen này thường xuyên, nguy cơ thừa cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa sẽ gia tăng”, TS Giang nhấn mạnh.
Chuyên gia khuyến cáo người mắc bệnh đái tháo đường, tiền đái tháo đường, béo phì, gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, bệnh lý tim mạch và người cao tuổi…không nên ăn. Người khỏe mạnh chỉ nên ăn khoảng 1/8 đến 1/6 chiếc bánh, tương đương 40 đến 60g cho mỗi lần ăn.
Thời điểm thích hợp nhất để ăn là sau bữa ăn chính hoặc vào buổi sáng và đầu giờ chiều, tránh ăn vào buổi tối hoặc ngay trước khi đi ngủ. Không nên ăn lúc đói dễ dẫn đến ăn nhiều.
Sau khi ăn bánh, người dùng cần cắt giảm bớt lượng cơm, xôi, bánh mì và các món đồ ngọt. Nên tăng cường rau xanh, uống đủ nước và vận động thể chất khoảng 30 phút nhằm duy trì trạng thái cân bằng năng lượng. Nên ưu tiên các loại bánh có kích thước vừa phải và chia nhỏ ra để hạn chế nguy hại sức khỏe.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết giá trị dinh dưỡng của trái cây phụ thuộc nhiều yếu tố như độ tươi, mùa vụ, giống cây, cách bảo quản, thời gian vận chuyển, phương pháp canh tác..., chứ không nằm ở nguồn gốc nhập khẩu hay nội địa.
Theo bác sĩ Châu Thị Anh, có thể thấy ổi nội địa giàu vitamin C vượt trội, cao gấp nhiều lần táo nhập khẩu, hàm lượng chất xơ và kali của ổi cũng cao hơn.
Tương tự đu đủ, thanh long, xoài, cam, bưởi nội địa có giá trị dinh dưỡng rất tốt. Nhiều loại trái cây nhiệt đới của Việt Nam giàu carotenoid, vitamin C và polyphenol hơn một số loại trái cây ôn đới nhập khẩu. Điều quan trọng là sự đa dạng và độ tươi, không phải "nhập khẩu" hay "nội địa".
Trái cây nhập khẩu
Ưu điểm: Đa dạng chủng loại quanh năm, một số loại có tiêu chuẩn bảo quản và truy xuất nguồn gốc tốt, hình thức đẹp, đồng đều.
Nhược điểm: Giá thành cao, có thể giảm độ tươi do vận chuyển dài ngày. Trái cây nhập khẩu thường phải thu hoạch sớm, bảo quản lạnh dài ngày, vận chuyển đường biển hoặc đường hàng không, lưu kho trước khi bán. Quá trình này có thể làm giảm một số chất dinh dưỡng nhạy cảm như vitamin C, folate, một số chất chống oxy hóa. Ví dụ vitamin C giảm dần theo thời gian bảo quản, trái cây càng để lâu càng giảm độ tươi và hương vị tự nhiên.
Không phải mọi trái cây nhập khẩu đều "nhiều hóa chất", nhưng để kéo dài thời gian bảo quản, nhiều loại có thể được phủ sáp thực phẩm, xử lý chống nấm mốc, bảo quản khí quyển điều chỉnh, dùng chất làm chậm chín. Các biện pháp này được phép trong giới hạn an toàn ở nhiều quốc gia, nhưng người tiêu dùng nên rửa kỹ, gọt vỏ khi cần, mua từ nguồn uy tín.
Trái cây nội địa theo mùa
Ưu điểm: Trong khi đó, trái cây địa phương theo mùa thường được thu hoạch gần thời điểm tiêu thụ, ít thời gian lưu kho, giữ được độ tươi và mùi vị tốt hơn, giá hợp lý. Nhiều loại rất giàu vitamin và chất chống oxy hóa, hương vị tự nhiên đậm hơn khi đúng mùa.
Nhược điểm: Chất lượng không đồng đều nếu nguồn cung kém kiểm soát, một số nơi có nguy cơ lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, khó bảo quản lâu.
Theo bác sĩ Châu Thị Anh, trái cây nhập khẩu không mặc nhiên giàu dinh dưỡng hơn trái cây nội địa. Trong nhiều trường hợp, trái cây địa phương theo mùa có thể tươi hơn, giữ vitamin tốt hơn, giá hợp lý hơn, phù hợp nhu cầu dinh dưỡng hằng ngày. Điều quan trọng nhất không phải "hàng ngoại hay hàng nội", mà là độ tươi, sự đa dạng, khẩu phần hợp lý và nguồn thực phẩm an toàn.
"Do đó dù là trái cây nội địa hay nhập khẩu thì cũng đều chú ý mua nơi uy tín, rửa kỹ dưới vòi nước, tránh chạy theo hình thức quá bóng đẹp bất thường", bác sĩ Châu Thị Anh khuyến cáo.
Thông tin được bác sĩ Francesco Lo Monaco đưa ra trong bối cảnh hàng triệu người đang vô tình tạo áp lực lớn lên trái tim mỗi ngày thông qua các thói quen sinh hoạt quen thuộc.
Dữ liệu mới nhất từ Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) ước tính khoảng 4,1 triệu người tại quốc gia này đang sống chung với bệnh cao huyết áp chưa được chẩn đoán. Cùng lúc đó, số liệu từ Viện Nghiên cứu Y khoa Kenya (KEMRI) cho thấy tỷ lệ mắc căn bệnh này cũng đang tăng vọt khắp khu vực Đông Phi do tốc độ đô thị hóa nhanh chóng.
Chuyên gia Monaco giải thích tình trạng cao huyết áp kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm sẽ ép cơ quan này phải co bóp chống lại lực cản lớn hơn bình thường.
Ban đầu, bộ phận này tự thích nghi bằng cách dày lên, nhưng sự thay đổi cấu trúc đó lại làm giảm hiệu suất bơm máu theo thời gian. Nếu người bệnh bỏ mặc không điều trị, tình trạng phì đại tức là hiện tượng tim to ra bất thường sẽ khiến cơ tim suy yếu, dẫn đến suy tim, rối loạn nhịp đập và đột quỵ.
NHS coi cao huyết áp là "kẻ sát nhân thầm lặng" vì bệnh tiến triển âm thầm, hầu như không gây ra dấu hiệu rõ rệt khiến người mắc khó phát hiện.
Bên cạnh huyết áp không kiểm soát, bác sĩ Monaco chỉ ra 4 yếu tố nguy cơ còn lại. Hội chứng ngưng thở khi ngủ khiến cơ thể thiếu oxy lặp đi lặp lại hàng đêm, gây áp lực nặng nề lên hệ tuần hoàn và làm biến đổi cấu trúc cơ tim.
Việc lạm dụng đồ uống có cồn lâu ngày trực tiếp làm yếu cơ quan co bóp này. Tình trạng béo phì buộc bộ phận này phải hoạt động liên tục với cường độ cao hơn để cung cấp máu nuôi cơ thể.
Trong khi đó, lối sống ngồi nhiều một chỗ dù không gây tổn thương tức thì nhưng lại thúc đẩy béo phì cùng huyết áp cao, gián tiếp phá hủy sức khỏe tim mạch.
Chuyên gia khuyến cáo người dân cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo gồm khó thở, sưng mắt cá chân hoặc cổ chân, đau tức ngực, hồi hộp đánh trống ngực và mệt mỏi bất thường.
Việc kiểm soát tốt huyết áp, điều trị chứng ngưng thở khi ngủ, duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục thường xuyên và hạn chế rượu bia sẽ giúp giảm tải áp lực, bảo vệ trái tim khỏe mạnh.
Đầy bụng là tình trạng khá phổ biến khi ăn rau sống hoặc các loại rau giàu chất xơ như bông cải xanh, bắp cải, măng tây. Tuy nhiên, nguyên nhân thường không phải do “không hợp rau” mà liên quan nhiều hơn đến cách chế biến, tốc độ tăng chất xơ và khả năng thích nghi của hệ tiêu hóa, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Dưới đây là những cách giúp tăng hấp thu dinh dưỡng trong rau nhưng lại không gây đầy hơi:
Không phải mọi cách nấu đều giống nhau. Luộc quá lâu có thể làm thất thoát các loại vitamin tan trong nước như vitamin C và folate. Trong khi đó, hấp hoặc xào nhanh ở nhiệt độ vừa phải thường giúp giữ lại dưỡng chất tốt hơn.
Hấp còn giúp làm mềm chất xơ trong rau mà không khiến rau mềm nhũn. Điều này giúp hệ tiêu hóa xử lý thức ăn dễ hơn và giảm cảm giác đầy bụng sau ăn. Nếu thường bị đầy bụng sau khi ăn rau, có thể ưu tiên rau hấp, luộc vừa chín hoặc xào nhanh với ít dầu, hạn chế ăn nhiều rau sống cùng lúc.
Chất xơ rất tốt cho sức khỏe đường ruột nhưng cơ thể cần thời gian để thích nghi. Khi đột ngột ăn nhiều rau hoặc tăng mạnh lượng chất xơ, vi khuẩn đường ruột sẽ lên men nhiều hơn và tạo ra nhiều khí hơn. Đây là lý do nhiều người cảm thấy chướng bụng khi mới chuyển sang chế độ ăn nhiều rau củ.
Nếu trước đây ăn ít rau, nên tăng từ từ trong vài tuần thay vì thay đổi đột ngột. Bắt đầu bằng rau nấu chín và chia đều lượng rau trong ngày thường giúp cơ thể thích nghi dễ hơn.
Một số vitamin trong rau là vitamin tan trong chất béo, chẳng hạn vitamin A, E và K. Nếu chỉ ăn rau mà không có chất béo, cơ thể có thể hấp thu các vitamin này kém hơn.
Do đó, thêm một lượng nhỏ chất béo lành mạnh như dầu ô liu, trái bơ, các loại hạt hoặc cá hồi có thể giúp tăng hấp thu vitamin và các hợp chất chống ô xy hóa trong rau. Lưu ý là không cần dùng quá nhiều dầu mỡ, một lượng vừa phải là đủ.
Một nguyên nhân ít được chú ý của đầy bụng là nuốt quá nhiều không khí khi ăn. Ăn quá nhanh, vừa ăn vừa nói chuyện liên tục hoặc ăn trong trạng thái căng thẳng có thể làm nuốt nhiều không khí vào bụng.
Rau xanh thường chứa nhiều chất xơ nên cần được nhai kỹ hơn các thực phẩm mềm. Nếu nhai quá nhanh, dạ dày và ruột sẽ phải làm việc nhiều hơn để xử lý thức ăn, từ đó dễ gây cảm giác nặng bụng hoặc khó tiêu. Ăn chậm, nhai kỹ và không ăn quá no sẽ giúp hệ tiêu hóa hoạt động dễ dàng hơn, theo Eating Well.
