Sau khi Nghị định 287/2026/NĐ-CP quy định về tiền bản quyền trong các lĩnh vực điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí, xuất bản… được ban hành ngày 17/7, một số ý kiến bày tỏ sự tò mò về cách tính tiền bản quyền đối với những bộ phim do Nhà nước đầu tư đạt doanh thu lớn như Mưa đỏ (hơn 700 tỷ đồng) hay Tử chiến trên không (hơn 250 tỷ đồng).
Có người cho rằng, căn cứ vào quy định đối với phim truyện sử dụng ngân sách Nhà nước, đạo diễn được hưởng từ 2,5% đến 3%, biên kịch từ 2,25% đến 2,75%, nếu áp vào doanh thu phòng vé thì liệu đạo diễn của Mưa đỏ có thể nhận hơn 20 tỷ đồng tiền bản quyền?
Tuy nhiên, trao đổi với phóng viên Dân trí, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TPHCM) khẳng định đây là cách hiểu chưa chính xác.
Theo Nghị định 287, các tỷ lệ này không được tính trên doanh thu phòng vé, mà được tính trên giá thành sản xuất của bộ phim (không bao gồm chi phí bán hàng, quản lý và chi phí tài chính).
“Lấy ví dụ, nếu một bộ phim có giá thành sản xuất 200 tỷ đồng thì đạo diễn được hưởng khoảng 5-6 tỷ đồng, còn biên kịch khoảng 4,5-5,5 tỷ đồng. Đây chỉ là ví dụ minh họa cho cách tính, không phải số liệu thực tế của Mưa đỏ hay Tử chiến trên không vì muốn xác định chính xác phải biết giá thành sản xuất phim đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt”, luật sư Hoàng Hà phân tích.
Luật sư cũng lưu ý, Mưa đỏ được sản xuất bằng ngân sách Nhà nước chi cho quốc phòng, còn Tử chiến trên không là dự án của Điện ảnh Công an nhân dân hợp tác với đơn vị tư nhân nên cần xác định cụ thể nguồn vốn và quyền sở hữu trước khi áp dụng quy định.
Đối với Mưa đỏ và Tử chiến trên không, luật sư cho biết cả 2 bộ phim đều ra mắt trong năm 2025, trước thời điểm Nghị định 287 có hiệu lực từ ngày 1/9 năm nay. Vì vậy, không thể mặc nhiên tính lại tiền bản quyền theo khung quy định mới.
Lần đầu tiên nhiều vị trí sáng tạo phía sau máy quay được quy định rõ về tiền bản quyền
Theo luật sư Hoàng Hà, điểm mới đáng chú ý của Nghị định 287 không nằm ở việc tạo ra quyền tác giả mới mà ở chỗ lần đầu tiên lượng hóa giá trị kinh tế của nhiều vị trí sáng tạo trong ê-kíp làm phim.
Trước đây, công chúng thường chỉ biết đến vai trò của đạo diễn hoặc biên kịch, trong khi nhiều bộ phận như đạo diễn hình ảnh, quay phim, dựng phim, thiết kế âm thanh, kỹ xảo, nhạc sĩ hay họa sĩ thiết kế mỹ thuật cũng góp phần quyết định chất lượng tác phẩm nhưng việc ghi nhận quyền lợi chưa thống nhất.
“Nghị định đã quy định khung tiền bản quyền riêng cho từng chức danh. Điều này giúp giá trị lao động sáng tạo được nhận diện rõ hơn, đồng thời tạo căn cứ để lập dự toán, ký hợp đồng và thanh toán thay vì chỉ phụ thuộc vào thỏa thuận chung của đoàn phim”, ông nói.
Đối với tác phẩm chuyển thể, quy định cũng làm rõ quyền lợi của tác giả nguyên tác. Chẳng hạn, biên kịch chuyển thể điện ảnh được hưởng 70% mức tiền bản quyền của biên kịch, phần còn lại thuộc về tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm gốc.
Tuy nhiên, luật sư lưu ý các mức tiền bản quyền này áp dụng đối với tác phẩm được sáng tạo bằng ngân sách Nhà nước hoặc thuộc phạm vi Nhà nước là đại diện chủ sở hữu hoặc đại diện quản lý quyền tác giả, chưa áp dụng cho mọi dự án điện ảnh tư nhân.
Vì sao diễn viên không có tỷ lệ tiền bản quyền cố định?
Một điểm cũng được nhiều người quan tâm là Nghị định 287 quy định khá chi tiết quyền lợi của đạo diễn, biên kịch hay quay phim nhưng không ấn định tỷ lệ tiền bản quyền dành cho diễn viên.
Theo luật sư Hoàng Hà, điều này không đồng nghĩa diễn viên không được bảo vệ quyền lợi.
Ông Hà cho biết Luật Sở hữu trí tuệ vẫn xác định diễn viên điện ảnh là người biểu diễn, có quyền được ghi tên khi tác phẩm được công bố, sử dụng và được hưởng quyền lợi vật chất theo hợp đồng với nhà sản xuất.
Điểm khác là thu nhập của diễn viên không được ấn định theo một tỷ lệ phần trăm cố định trên giá thành sản xuất như nhóm tác giả sáng tạo.
“Tiền thù lao của diễn viên chủ yếu được xác lập thông qua hợp đồng, căn cứ vào vai diễn, thời gian làm việc, mức độ đóng góp và thỏa thuận với nhà sản xuất. Vì vậy, diễn viên không nằm ngoài cơ chế bảo hộ mà được điều chỉnh theo cơ chế quyền và thù lao riêng”, luật sư phân tích.
Quy định mới tạo nền tảng cho thị trường bản quyền điện ảnh chuyên nghiệp
Theo luật sư Hoàng Hà, về lâu dài, Nghị định 287 có thể thúc đẩy ngành điện ảnh chuyển từ tư duy trả tiền một lần khi hoàn thành bộ phim sang quản trị quyền khai thác theo từng nền tảng, thời hạn và lãnh thổ.
Khi một bộ phim điện ảnh tiếp tục được khai thác trên truyền hình, nền tảng trực tuyến hoặc bán ra nước ngoài, hợp đồng cần xác định rõ phạm vi quyền đã chuyển giao, doanh thu được tính như thế nào và chủ thể sáng tạo được hưởng lợi ra sao.
Với các tác phẩm mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu hoặc đại diện quản lý quyền, việc khai thác phải được thỏa thuận bằng văn bản. Trường hợp tác phẩm tạo ra lợi nhuận, các tác giả và những người giữ vai trò sáng tạo còn có thể được hưởng thêm khoản tiền khuyến khích theo mức đóng góp, với tổng mức không quá 10% lợi nhuận.
“Tác động trực tiếp của Nghị định chưa bao phủ toàn bộ thị trường phim tư nhân vì quyền lợi sau phát hành vẫn phụ thuộc nhiều vào hợp đồng giữa nhà sản xuất và người sáng tạo. Tuy nhiên, đây là bước tiến quan trọng để hình thành thị trường bản quyền điện ảnh minh bạch, chuyên nghiệp hơn và thuận lợi cho việc khai thác tác phẩm trên nhiều nền tảng cũng như đưa phim Việt ra quốc tế”, luật sư Hoàng Hà nhận định.
Theo People, Tòa án Tối cao quận Los Angeles (Mỹ) đã tiếp nhận đơn xin đổi tên của Vivienne Marcheline Jolie-Pitt. Trong hồ sơ, con gái út của Angelina Jolie đề nghị đổi tên thành Vivienne Marcheline Jolie với lý do ngắn gọn là "vì lý do cá nhân". Phiên điều trần dự kiến diễn ra vào ngày 2/11.
Thực tế, Vivienne đã không còn sử dụng họ Pitt trong một số hoạt động công khai từ trước. Khi tham gia ê-kíp sản xuất vở nhạc kịch The Outsiders trên sân khấu Broadway cùng mẹ vào năm 2024, cô xuất hiện với tên "Vivienne Jolie".
Không chỉ Vivienne, nhiều người con khác của cặp sao Hollywood cũng đã có động thái tương tự. Shiloh hoàn tất thủ tục đổi tên thành Shiloh Nouvel Jolie sau khi bước sang tuổi 18.
Zahara từng giới thiệu bản thân với tên Zahara Marley Jolie trong một sự kiện của trường đại học, còn Maddox cũng được cho là chỉ sử dụng họ Jolie trong nhiều dịp công khai.
Knox, em song sinh của Vivienne, cũng được truyền thông quốc tế cho biết đã sử dụng tên "Knox Jolie" trong một số giấy tờ cá nhân.
Hiện, cậu con nuôi gốc Việt Pax Thiên là người con duy nhất chưa có động thái pháp lý liên quan đến việc thay đổi họ, dù mối quan hệ giữa anh và Brad Pitt nhiều năm qua được cho là không còn gần gũi như trước.
Việc các con lần lượt từ bỏ họ Pitt khiến dư luận tiếp tục chú ý đến những rạn nứt kéo dài trong gia đình sau cuộc ly hôn của Angelina Jolie và Brad Pitt.
Theo một nguồn tin thân cận được People dẫn lời, Angelina Jolie không muốn những quyết định của các con trở thành nguyên nhân cho một cuộc đối đầu mới giữa hai vợ chồng cũ.
"Angie không can thiệp và cũng không tức giận. Điều cô ấy mong muốn nhất là mọi người có thể hàn gắn", nguồn tin cho biết.
Nguồn tin này cũng khẳng định các con của Jolie và Pitt luôn cố gắng giữ sự riêng tư trước truyền thông. Dù nhận được rất nhiều sự quan tâm từ công chúng, họ hiếm khi công khai nói về mối quan hệ với cha.
"Nếu mọi người biết toàn bộ câu chuyện, có lẽ họ sẽ cảm thông với những đứa trẻ hơn. Điều đáng quý là các con không chọn cách công khai chỉ trích cha mình. Chúng muốn giữ mọi chuyện trong phạm vi gia đình", người bạn thân của Angelina Jolie chia sẻ.
Ở phía ngược lại, nguồn tin thân cận với Brad Pitt cho biết nam diễn viên rất buồn khi chứng kiến các con lần lượt không còn sử dụng họ của mình. "Đó là điều khiến anh ấy vô cùng đau lòng. Brad luôn hy vọng sẽ có ngày hàn gắn được mối quan hệ với các con", nguồn tin nói.
Angelina Jolie và Brad Pitt từng được xem là cặp đôi quyền lực bậc nhất Hollywood. Hai người bén duyên sau khi đóng chung bộ phim Mr. & Mrs. Smith và kết hôn vào năm 2014 sau gần một thập kỷ gắn bó. Họ có 6 người con gồm Maddox, Pax Thiên, Zahara, Shiloh cùng cặp song sinh Knox và Vivienne.
Tháng 9/2016, Angelina Jolie bất ngờ nộp đơn ly hôn, chấm dứt cuộc hôn nhân kéo dài hai năm và mối quan hệ hơn một thập kỷ với Brad Pitt. Quyết định này mở đầu cho quá trình giải quyết hàng loạt tranh chấp pháp lý liên quan đến quyền nuôi con, tài sản và nhà máy rượu Château Miraval ở Pháp.
Đến cuối năm 2024, hai ngôi sao mới chính thức hoàn tất thủ tục ly hôn sau gần 8 năm theo đuổi các vụ kiện tại tòa án.
Gần 10 năm kể từ ngày đệ đơn ly hôn, Angelina Jolie hiếm hoi chia sẻ về những thay đổi trong cuộc sống. Minh tinh cho biết khoảng thời gian vừa qua là hành trình để cô học cách chữa lành sau những biến cố lớn của cuộc đời.
Trong các cuộc phỏng vấn gần đây, Jolie thừa nhận bản thân vẫn chưa hoàn toàn vượt qua những tổn thương từ cuộc hôn nhân tan vỡ. "Tôi không nghĩ mình đã hoàn toàn hồi phục. Đó là một quá trình", nữ diễn viên chia sẻ.
Theo Angelina Jolie, điều quan trọng nhất sau ly hôn là tạo ra một môi trường ổn định để các con trưởng thành và có thể tự tìm thấy hạnh phúc của riêng mình. Thay vì để quá khứ chi phối, cô lựa chọn dành thời gian cho công việc, các dự án nhân đạo và đồng hành cùng các con trong cuộc sống.
Những năm gần đây, nữ diễn viên khá kín tiếng về đời tư và hầu như không công khai bất kỳ mối quan hệ tình cảm mới nào. Mỗi lần xuất hiện trước truyền thông, cô chủ yếu nói về điện ảnh, hoạt động xã hội hoặc vai trò của một người mẹ.
Truyền thông quốc tế cũng từng đưa tin Angelina Jolie cân nhắc chuyển ra nước ngoài sinh sống khi các con lần lượt bước vào tuổi trưởng thành. Campuchia - nơi cô có nhiều hoạt động nhân đạo và gắn bó suốt nhiều năm - được cho là một trong những địa điểm mà nữ diễn viên đặc biệt yêu thích.
Bộ phim truyền hình Hàn Quốc Perfect crown (tạm dịch: Vương miện hoàn hảo) đang trở thành tâm điểm tranh luận trên mạng xã hội Hàn Quốc sau khi bị chỉ trích sai lệch lịch sử. Dù đạt rating ấn tượng và dẫn đầu nhiều bảng xếp hạng trực tuyến, tác phẩm vẫn bị chỉ trích dữ dội đến mức hai diễn viên chính là IU và Byeon Woo Seok phải công khai xin lỗi khán giả.
Theo Korea joongang daily, tranh cãi bùng nổ sau tập 11 phát sóng ngày 15.5, trong đó xuất hiện cảnh đăng quang của nhân vật Lee Ahn Daegun do Byeon Woo Seok thủ vai. Một số khán giả cho rằng nghi lễ trong phim thể hiện không chính xác với vị thế và hình ảnh của hoàng gia Hàn Quốc, đồng thời sử dụng sai nhiều chi tiết lịch sử liên quan đến vương quyền và nghi thức hoàng gia.
Nhà sản xuất nhanh chóng đăng thông báo xin lỗi trên trang chính thức của phim. Ê kíp thừa nhận chưa kiểm chứng kỹ yếu tố lịch sử và cho biết sẽ chỉnh sửa phần âm thanh, phụ đề cũng như một số cảnh trong các phiên bản phát lại và bản phát hành trên nền tảng trực tuyến.
Ngày 18.5, IU và Byeon Woo Seok cũng lần lượt lên tiếng trên mạng xã hội cá nhân. Theo Forbes, IU cho biết cô “chân thành suy ngẫm và xin lỗi” vì đã khiến người xem thất vọng, đồng thời thừa nhận bản thân cần cẩn trọng hơn khi tham gia những dự án liên quan đến yếu tố văn hóa - lịch sử.
Trước đó, trong buổi gặp gỡ người hâm mộ nhân dịp sinh nhật, IU nghẹn ngào và cúi đầu: “Tôi đáng lẽ phải làm tốt hơn. Nếu tôi khiến mọi người thất vọng dù chỉ một chút hay để lộ thiếu sót, đó hoàn toàn là lỗi của tôi".
Trong khi đó, Byeon Woo Seok cũng đăng tải thư xin lỗi trên mạng xã hội. Nam diễn viên cho biết anh cảm thấy có trách nhiệm vì đã tham gia một dự án gây tranh cãi lớn trong dư luận. Nam diễn viên nói sẽ nghiêm túc tiếp thu ý kiến công chúng và thận trọng hơn trong tương lai.
Điều đáng chú ý là scandal nổ ra đúng thời điểm Perfect crown đang ở giai đoạn thành công nhất. Theo Nielsen korea, tập cuối của phim đạt rating trung bình toàn quốc khoảng 13,8%, trở thành chương trình truyền hình được xem nhiều nhất khung giờ cuối tuần tại Hàn Quốc.
Tác phẩm lấy bối cảnh giả tưởng về một Hàn Quốc hiện đại vẫn duy trì chế độ quân chủ lập hiến. IU vào vai Seong Hee Joo, nữ thừa kế tập đoàn tài phiệt, Byeon Woo Seok vào vai đại quân Lee Ahn Daegun. Chuyện tình hợp đồng giữa hai nhân vật nhanh chóng thu hút khán giả nhờ hình ảnh sang trọng, thời trang bắt mắt và yếu tố cổ tích hiện đại.
Giới chuyên môn nhận định tranh cãi lần này cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với các dự án phim cổ trang hoặc giả tưởng lịch sử tại Hàn Quốc. Trong những năm gần đây, khán giả xứ kim chi trở nên nhạy cảm hơn với các chi tiết liên quan đến chủ quyền, văn hóa và bản sắc dân tộc.
Dù vấp tranh cãi, Perfect crown vẫn là một trong những phim Hàn được bàn luận nhiều nhất năm 2026. Nhiều khán giả cho rằng ê kíp cần xử lý rạch ròi hơn giữa yếu tố hư cấu và các chi tiết mang tính lịch sử, trong khi không ít ý kiến nhận định phản ứng mạnh từ công chúng là điều dễ hiểu bởi bộ phim chạm đến những biểu tượng văn hóa của Hàn Quốc.
Chuỗi chương trình Industry days quy tụ nhiều công ty sản xuất phim hàng đầu Việt Nam (Galaxy Studio, CJ CGV Việt Nam, BHD|Vietnam Media Corp., Mockingbird Pictures, HKFilm và 89sGROUP…) cùng các nhà phát hành, hãng phim hoặc nền tảng trực tuyến mua bản quyền phim quốc tế của Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Indonesia, Campuchia, Singapore, Philippines, Đài Loan và Mỹ để giới thiệu các dự án phim và tham gia các cuộc gặp gỡ kinh doanh trực tiếp.
Sự kiện kéo dài liên tục trong hai ngày (từ ngày 1 tới 2-7) nằm trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV) tại Đà Nẵng. Đi cùng là chuỗi tọa đàm DANAFF Industry Talks "mổ xẻ" động lực phát triển, cơ hội cũng như thách thức mà điện ảnh Việt Nam và Đông Nam Á đang đối mặt.
Trong đó, bà Đinh Thanh Hương, Chủ tịch điều hành hội đồng quản trị Galaxy Studio và CEO Galaxy Entertainment Holding, đã có bài phát biểu then chốt về thị trường điện ảnh Việt Nam, trước khi bước vào phần giới thiệu danh sách dự án từ 10 hãng phim lớn trong nước.
Theo bà Hương, nhiều năm qua thế giới thường nhắc đến Việt Nam bằng hai chữ "tiềm năng" nhưng Việt Nam hiện đã bước qua giai đoạn tiềm năng đó.
"Trước, người ta hay hỏi liệu phim Việt có cạnh tranh nổi với phim ngoại trên chính thị trường của mình không? Bây giờ, hỏi phim Việt nào đáng xem nhất tuần này?", bà kể.
Phim Việt chiếm 70,6% thị phần phòng vé nội địa trong 5 tháng đầu năm 2026, tăng từ 62,2% của cả năm 2025 và 42,6% năm 2023.
Năm 2025, thị trường phim Việt Nam ghi nhận doanh thu phòng vé gộp vượt quá 215 triệu đô la Mỹ - tăng 22,5% so với năm trước - với hơn 70 triệu vé được bán ra, trong đó có 47 phim Việt Nam được phát hành trong năm, tăng từ 26 phim vào năm 2024.
Bà Đinh Thanh Hương nói thêm, năng lực đầu tư cũng đang thay đổi chóng mặt. Trong khi các dự án lớn trong nước có kinh phí từ 40-50 tỉ đồng (1,52 - 1,9 triệu USD) vào năm 2023, thì hiện thị trường đang chứng kiến các sản phẩm có ngân sách từ 100-130 tỉ đồng (3,8 - 4,9 triệu USD) trở lên.
Đặc biệt các dự án ngày càng được chuẩn bị kỹ hơn, kéo dài tới 3-5 năm trước khi bước vào sản xuất. Ngày càng có nhiều dự án được xây với định vị rõ hơn và với giá trị có thể kéo dài hơn sau một mùa phim. Đây là tín hiệu cho thấy điện ảnh Việt Nam hôm nay không chỉ đang mở rộng mà còn đang xây dựng mạnh mẽ bằng nội lực.
Đại diện Galaxy Studio dự báo tổng sản lượng phim Việt Nam sẽ đạt 80 phim vào năm 2027, tăng từ 47 phim năm ngoái, với ngân sách sản xuất, phân phối và tiếp thị dự kiến vượt quá 5 triệu USD mỗi phim.
Bà Hương dùng chữ "trưởng thành" để nói về điện ảnh. Không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở sự đa dạng với các thể loại gia đình, hài, chiến tranh, lịch sử, hành động, trinh thám, kinh dị.
Có những câu chuyện rất Việt Nam nhưng chạm đến những cảm xúc mang tính toàn cầu. Đó là dấu hiệu của một nền điện ảnh đang tự tin hơn vào bản sắc của chính mình.
Bà lý giải sự tăng trưởng mạnh mẽ này một phần đến từ sự thay đổi thế hệ trong khán giả: 69% người xem phim Việt thuộc thế hệ Z, 72,8% vé hiện được mua qua các nền tảng kỹ thuật số. Việc truyền miệng cũng ngày càng đóng vai trò quyết định sự thành công hay thất bại của một bộ phim.
Bài phát biểu của đại diện Galaxy Studio nhắc lại chủ đề của DANAFF năm nay là "Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới" và có lời chào mời dành cho các nhà mua hàng và nhà phân phối quốc tế tại chuỗi hoạt động kết nối ngành công nghiệp điện ảnh tại DANAFF.
Bà Hương nêu ra năm lĩnh vực mà bà hy vọng sẽ phát triển cùng các đối tác nước ngoài: đồng sản xuất, đầu tư tài chính, phân phối và tiếp thị, công nghệ và đổi mới, và phát triển sở hữu trí tuệ.
