TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa tiết chế dinh dưỡng Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết bánh dẻo tương tự bánh trung thu nhưng cách chế biến và hình thức bắt mắt, mới lạ hơn, đang “hot” trên mạng xã hội. Tuy nhiên, đây là thực phẩm có năng lượng rất cao, ăn quá nhiều có thể ảnh hưởng sức khỏe.
Bánh dẻo truyền thống thường được làm từ bột nếp, đường, hạt sen, trứng muối và nhiều loại nhân giàu chất béo. Theo Bảng thành phần thực phẩm Việt Nam của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, một chiếc bánh dẻo truyền thống khoảng 350g thường cung cấp từ 950-1.250 kcal, tùy loại nhân, lượng đường và chất béo sử dụng.
“Lượng năng lượng này tương đương khoảng 5-6 bát cơm trắng, hoặc gần một nửa đến 2/3 nhu cầu năng lượng của một người trưởng thành trong cả ngày, với mức khuyến nghị khoảng 2.000 kcal/ngày”, bà Giang cho biết.
Đặc biệt, bánh dẻo chứa nhiều tinh bột tinh chế, đường và chất béo, rất dễ khiến người ăn nạp thừa calo chỉ trong một lần thưởng thức. Ngoài ra, ăn hết một chiếc bánh dẻo cỡ lớn trong một lần có thể làm đường huyết tăng nhanh, khiến cơ thể phải tiết nhiều insulin để xử lý lượng đường lớn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 50g đường tự do mỗi ngày và mức lý tưởng nhất là dưới 25g. Trong khi đó, một chiếc bánh dẻo cỡ lớn chứa từ 50 đến 80g đường, vượt xa hạn mức an toàn.
“Nếu duy trì thói quen này thường xuyên, nguy cơ thừa cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa sẽ gia tăng”, TS Giang nhấn mạnh.
Chuyên gia khuyến cáo người mắc bệnh đái tháo đường, tiền đái tháo đường, béo phì, gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, bệnh lý tim mạch và người cao tuổi…không nên ăn. Người khỏe mạnh chỉ nên ăn khoảng 1/8 đến 1/6 chiếc bánh, tương đương 40 đến 60g cho mỗi lần ăn.
Thời điểm thích hợp nhất để ăn là sau bữa ăn chính hoặc vào buổi sáng và đầu giờ chiều, tránh ăn vào buổi tối hoặc ngay trước khi đi ngủ. Không nên ăn lúc đói dễ dẫn đến ăn nhiều.
Sau khi ăn bánh, người dùng cần cắt giảm bớt lượng cơm, xôi, bánh mì và các món đồ ngọt. Nên tăng cường rau xanh, uống đủ nước và vận động thể chất khoảng 30 phút nhằm duy trì trạng thái cân bằng năng lượng. Nên ưu tiên các loại bánh có kích thước vừa phải và chia nhỏ ra để hạn chế nguy hại sức khỏe.
Virus HPV có thể tồn tại âm thầm trong cơ thể từ 10 đến 20 năm trước khi gây ra các biến đổi tế bào dẫn đến ung thư. Vì vậy, phụ nữ từng quan hệ tình dục đều có nguy cơ mắc bệnh nếu không được tầm soát định kỳ.
Trong khi đó, ung thư buồng trứng thường liên quan yếu tố nội tiết và di truyền. Nhóm nguy cơ cao gồm: Có người thân trong gia đình mắc ung thư vú, ung thư buồng trứng hoặc ung thư đại trực tràng; phụ nữ vô sinh, hiếm muộn hoặc sinh ít con; người có tiền sử mắc các bệnh lý phụ khoa kéo dài.
Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu tiếp nhận nhiều trường hợp ung thư phụ khoa ở giai đoạn muộn. Không ít người bàng hoàng khi nhận chẩn đoán ung thư cổ tử cung hoặc ung thư buồng trứng đã tiến triển, dù trước đó vẫn sinh hoạt và làm việc bình thường. Phần lớn trường hợp này đều xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo từ trước nhưng không được chú ý hoặc bị nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường.
Theo BS Phương, ung thư phụ khoa giai đoạn đầu thường diễn biến âm thầm. Nhiều triệu chứng dễ bị nhầm với các rối loạn phụ khoa hoặc tiêu hóa thông thường. Trong đó, ra máu âm đạo bất thường là một trong những dấu hiệu cảnh báo quan trọng nhất.
Cần đặc biệt lưu ý nếu ra máu giữa các kỳ kinh, sau quan hệ tình dục hoặc sau mãn kinh. Khí hư ra nhiều hơn bình thường, có màu vàng, xanh hoặc lẫn máu, kèm theo mùi hôi khó chịu có thể là dấu hiệu cần được khám sớm.
Bên cạnh đó, nhiều người chủ quan khi xuất hiện cảm giác đầy bụng, chướng hơi hoặc ăn nhanh no. Tình trạng này kéo dài trên hai tuần, kèm theo tiểu nhiều lần hoặc táo bón, cần nghĩ đến khả năng có khối u buồng trứng đang phát triển và chèn ép các cơ quan lân cận.
Ung thư cổ tử cung và nhiều trường hợp ung thư buồng trứng có thể được phát hiện ở giai đoạn sớm, thậm chí ngay từ khi mới xuất hiện tổn thương tiền ung thư. Chẩn đoán và điều trị đúng thời điểm, cơ hội điều trị thành công, bảo tồn chức năng sinh sản và nâng cao chất lượng cuộc sống của người bệnh cao hơn đáng kể.
Thay vì chờ xuất hiện triệu chứng rõ ràng, nên chủ động khám phụ khoa định kỳ và thực hiện các xét nghiệm sàng lọc theo khuyến cáo của bác sĩ.
Nhiều người có thói quen đóng gói nước cốt lẩu mang về để hôm sau hâm nóng lại nhằm tiết kiệm chi phí, tránh lãng phí thức ăn. Tuy nhiên, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa cảnh báo nếu bảo quản không đúng cách, nồi nước lẩu qua đêm sẽ trở thành "ổ vi khuẩn". Thậm chí, ngay cả khi đã đun sôi sùng sục, bạn cũng không thể tiêu diệt hoàn toàn các độc tố ẩn giấu, dẫn đến nguy cơ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng.
Bác sĩ Trác Vi Nho, Chuyên khoa Nội soi - Gan mật tụy và Tiêu hóa (Đài Loan) chia sẻ trên trang cá nhân rằng nước lẩu thường chứa các loại thực phẩm giàu tinh bột như ngô, khoai môn, mì, kết hợp cùng nguồn protein dồi dào từ thịt, hải sản. Sau một thời gian dài đun nấu trên bếp, hỗn hợp này vô tình trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi.
Trong số đó, mối nguy đáng lo ngại nhất là vi khuẩn Bacillus cereus. Loại vi khuẩn này tồn tại rộng rãi trong môi trường tự nhiên và thực phẩm. Nếu thức ăn bị để ở nhiệt độ phòng quá lâu, chúng sẽ chớp thời cơ để nhân bản với số lượng lớn.
Bác sĩ Trác chỉ ra rằng, Bacillus cereus nguy hiểm ở chỗ chúng có khả năng hình thành các bào tử chịu nhiệt cực cao, khiến việc hâm nóng thông thường không thể tiêu diệt tận gốc. Đặc biệt, một số chủng khuẩn này còn sản sinh ra "độc tố gây nôn".
Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh, ngay cả khi đun sôi liên tục ở nhiệt độ 100 độ C trong suốt hơn 2 giờ đồng hồ, cấu trúc của loại độc tố này vẫn vẹn nguyên, không bị phá hủy và tiếp tục lưu lại trong thức ăn. Do đó, quan niệm "chỉ cần đun sôi lại nước lẩu là an toàn, sạch khuẩn" hoàn toàn là một sai lầm.
Chuyên gia y tế cũng đưa ra lời cảnh báo rằng nước lẩu bị nhiễm khuẩn thường không hề có mùi lạ, màu sắc và vẻ ngoài nhìn hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, sau khi ăn phải, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng viêm dạ dày - ruột cấp tính như buồn nôn, nôn mửa và đau bụng dữ dội chỉ trong vòng từ 1 đến 5 giờ.
Để giảm thiểu tối đa nguy cơ ngộ độc thực phẩm, bác sĩ Trác khuyến cáo nếu muốn giữ lại nước lẩu, người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:
Làm lạnh càng sớm càng tốt
Thức ăn sau khi nấu chín cần được cất vào tủ lạnh trong vòng 2 giờ. Tuyệt đối không để thực phẩm tiếp xúc quá lâu trong "vùng nhiệt độ nguy hiểm" từ 5-60 độ C - khoảng nhiệt độ mà vi khuẩn phát triển mạnh nhất.
Chia nhỏ nước lẩu
Nên chia nước lẩu vào các hộp bảo quản thực phẩm loại nông (dẹt) để đẩy nhanh tốc độ làm lạnh, giảm cơ hội cho vi khuẩn sinh sôi. Bác sĩ không khuyến khích việc cho nguyên cả nồi lẩu lớn vào tủ lạnh.
Tránh hâm đi hâm lại nhiều lần
Nước lẩu qua đêm tốt nhất chỉ nên hâm nóng lại đúng một lần và phải ăn hết trong vòng 2 ngày. Tránh việc liên tục đun nóng rồi lại cất vào tủ lạnh, vì hành động đưa thực phẩm ra vào "vùng nhiệt độ nguy hiểm" nhiều lần sẽ làm tăng vọt nguy cơ nhiễm khuẩn.
Cuối cùng, bác sĩ Trác lưu ý, nếu trong nhà có trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc những người có hệ miễn dịch kém, việc xử lý thức ăn qua đêm càng phải cẩn trọng hơn.
Trường hợp không thể đảm bảo chắc chắn nước lẩu được bảo quản đúng cách, tốt nhất hãy vứt bỏ, tuyệt đối không nên mang tâm lý may rủi. Đừng vì tiếc một nồi nước lẩu mà đánh cược sức khỏe của cả gia đình, để rồi "tiết kiệm chẳng được bao nhiêu lại rước bệnh vào người", lợi bất cập hại.
Bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện (Xiao Jiejian), chuyên gia quản lý cân nặng tại Phòng khám Tam Thụ Kim Oanh (New Taipei City), chia sẻ nhiều người gặp tình trạng "người gầy nhưng bụng phệ" (skinny-fat). Dù đã nhịn ăn tinh bột hay tập luyện quá sức khiến mặt và tay chân gầy đi, nhưng vòng eo vẫn không cải thiện.
Theo bác sĩ Tiêu, thủ phạm thực sự gây ra các bệnh mạn tính không phải lớp mỡ dưới da có thể cấu véo được, mà là mỡ nội tạng - lớp mỡ bao quanh gan và tụy. Mỡ nội tạng ẩn sâu bên trong cơ thể là mầm mống dẫn đến bệnh tim mạch, tiểu đường và gan nhiễm mỡ, nguy hiểm hơn nhiều so với mỡ dưới da.
Tin vui là bạn có thể giảm loại mỡ này mà không cần giảm tổng lượng calo hay sụt cân quá nhanh thông qua 4 phương pháp đã được khoa học chứng minh:
Bổ sung polyphenol thực vật
Polyphenol có nhiều trong các loại thực phẩm như trà xanh, matcha. Một nghiên cứu cho thấy những người thực hiện chế độ ăn giàu polyphenol có tốc độ giảm mỡ gan cao gấp đôi so với chế độ ăn thông thường. Thậm chí, khoảng 50% người tham gia nghiên cứu đã đảo ngược thành công tình trạng gan nhiễm mỡ.
Tăng cường chất xơ hòa tan
Chất xơ hòa tan thúc đẩy đường ruột sản sinh các axit béo chuỗi ngắn, từ đó kích thích tiết ra các hormone đường ruột tương tự GLP-1 (một loại hormone giúp no lâu). Điều này không chỉ giúp tăng cảm giác thèm ăn mà còn hỗ trợ ổn định đường huyết bền vững.
Ưu tiên tinh bột kháng (Resistance Starch)
Trong một nghiên cứu lâm sàng, những bệnh nhân gan nhiễm mỡ được yêu cầu uống nước chứa 40 g "tinh bột kháng" mỗi ngày. Kết quả sau 4 tháng, lượng mỡ gan của nhóm này đã giảm trực tiếp 9%.
Các nguồn tinh bột kháng tự nhiên bao gồm gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt hoặc thực phẩm tinh bột đã được để nguội.
Nâng cao tỷ lệ protein trong bữa ăn
Chỉ cần nâng tỷ lệ protein trong khẩu phần ăn từ 10% lên 30%, ngay cả khi tổng lượng calo và cân nặng không đổi, lượng mỡ gan có thể giảm tới 42% chỉ sau 3 tuần.
Để giảm mỡ nội tạng hiệu quả, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện đưa ra lộ trình "tối ưu hóa" thực đơn hàng ngày như sau:
Thay đổi đồ uống: Thay các loại trà sữa, nước ngọt bằng trà xanh hoặc matcha nguyên chất.
Cải thiện hộp cơm trưa: Thay sườn chiên rán bằng cá hồi, hoặc bổ sung thêm hai quả trứng luộc. Trứng luộc rất giàu choline - một dưỡng chất cực kỳ tốt cho quá trình phục hồi tế bào gan.
Chọn tinh bột thông minh: Thay cơm trắng bằng cơm gạo lứt để tận dụng nguồn tinh bột kháng "miễn phí".
Cảnh giác với "kẻ thù" giấu mặt: Đường trong nước trái cây, sữa chua có đường, mỡ lợn và các loại thịt chế biến sẵn như thịt xông khói là những nguyên nhân hàng đầu khiến gan tích mỡ nhanh chóng.
