Tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội ngày 25-11-2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh vấn đề an toàn thực phẩm là gốc rễ của sức khỏe Nhân dân: “Nếu không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm thì xây bao nhiêu bệnh viện cũng không thể đủ được, đào tạo bao nhiêu bác sĩ cũng không thể giải quyết được việc này”.
Đây là vấn đề cấp bách đang được nêu trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi dự kiến trình Quốc hội vào tháng 10-2026.
Hạn chế thực phẩm bẩn không chỉ giảm gánh nặng cho hệ thống y tế mà còn giúp người dân yên tâm tiêu dùng, xóa bỏ tâm lý “ăn gì cũng sợ”, đồng thời tạo động lực cho doanh nghiệp và nông dân chuyển sang sản xuất, chế biến sạch, góp phần bảo vệ môi trường.
Số vụ ngộ độc thực phẩm và số tổ chức, cá nhân vi phạm về an toàn thực phẩm cùng tăng so với cùng kỳ năm ngoái đang gióng lên hồi chuông báo động về công tác bảo đảm an toàn thực phẩm.
Ghi nhận của Tuổi Trẻ cho thấy tại nhiều chợ truyền thống ở TP.HCM, các loại thực phẩm như thịt, cá, nội tạng động vật, chả, giò, xúc xích, rau củ… được bày bán la liệt, theo dạng thủ công, không ghi thông tin về cơ sở sản xuất hay ngày chế biến.
Khi được hỏi, nhiều tiểu thương khẳng định đây là hàng “lấy từ mối quen”, “làm trong ngày”. Việc mua bán chủ yếu dựa trên sự quen biết và lời cam kết của người bán, trong khi người tiêu dùng hầu như không có cách nào để xác định sản phẩm có bảo đảm an toàn hay không.
Chị N.T.H. (35 tuổi, phường Thủ Đức, TP.HCM) cho biết từ khi có con nhỏ, việc lựa chọn thực phẩm cho gia đình luôn được chị đặt lên hàng đầu. Gia đình sẵn sàng chi thêm tiền để mua thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, nhưng giá cao không đồng nghĩa với việc chắc chắn an toàn.
“Điều tôi mong nhất là cơ quan chức năng kiểm soát chặt từ khâu sản xuất đến phân phối, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để người dân không còn phải sống trong tâm lý ‘ăn gì cũng sợ’. Chỉ khi thị trường minh bạch hơn, người tiêu dùng mới thực sự yên tâm mỗi khi đi chợ hay vào siêu thị”, chị nói.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và Công nghệ thực phẩm, Trường đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết nguyên nhân gây mất an toàn thực phẩm rất đa dạng và có thể chia thành hai nhóm chính: khách quan và chủ quan.
Theo ông, nhóm nguyên nhân khách quan xuất phát từ môi trường cũng như quá trình sản xuất, vận chuyển và chế biến thực phẩm.
Trong khi đó nhóm nguyên nhân chủ quan chủ yếu bắt nguồn từ hành vi cố ý vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm nhằm trục lợi như dùng hóa chất để kéo dài thời gian bảo quản, tạo màu, tạo độ tươi cho thực phẩm; “phù phép” thực phẩm ôi thiu thành thực phẩm tươi….
“Đây là nhóm nguyên nhân đặc biệt nguy hiểm vì xuất phát từ hành vi có chủ đích, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng và cần được kiểm soát, xử lý nghiêm”, ông Thịnh chỉ rõ.
TS Ngô Thị Kim Oanh, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, dẫn thông tin Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xác định thực phẩm không an toàn là nguyên nhân của hơn 200 loại bệnh, từ nhiễm trùng đường tiêu hóa đến các bệnh mạn tính và ung thư.
Mỗi năm, thế giới ghi nhận khoảng 600 triệu ca bệnh liên quan thực phẩm không an toàn, trong đó hơn 420.000 ca tử vong.
Điều đáng lo ngại là phần lớn các trường hợp bệnh không biểu hiện rõ ràng ngay sau khi dùng thực phẩm không an toàn, mà hình thành do phơi nhiễm lặp đi lặp lại trong thời gian dài.
Các hóa chất tồn dư, kim loại nặng, vi sinh vật hoặc độc tố sinh học xâm nhập cơ thể mỗi ngày với liều nhỏ, tích lũy dần và gây tổn thương mạn tính.
Trong thực tế lâm sàng, nhiều bệnh nhân mắc các rối loạn tiêu hóa kéo dài, gan nhiễm mỡ, tăng men gan, suy thận mạn sớm, rối loạn nội tiết hoặc ung thư đường tiêu hóa… Song, các trường hợp này rất khó truy ngược nguyên nhân từ thực phẩm bẩn, do bệnh diễn tiến âm thầm, triệu chứng ban đầu không điển hình.
“Cơ thể con người có khả năng bù trừ tốt, nên ở giai đoạn đầu gần như không có biểu hiện rõ ràng. Khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện, tổn thương ở mức tế bào thường diễn ra trong thời gian dài, thậm chí đã hình thành xơ gan, xơ thận hoặc biến đổi ADN.
Đây là lý do y học gọi thực phẩm bẩn là yếu tố nguy cơ “thầm lặng”. Nhiều nghiên cứu về độc chất học môi trường cũng chỉ ra rằng phơi nhiễm liều thấp kéo dài có thể gây tác động sinh học nghiêm trọng, đặc biệt với trẻ em và thai nhi”, bác sĩ Oanh giải thích.
Theo bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên – Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, có 3 nguyên nhân chính gây ngộ độc thực phẩm đó là do hóa chất, vi sinh vật (vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng) và độc tố tự nhiên (do người dân thiếu hiểu biết hoặc thích của độc, lạ, hiếm).
Ông Nguyên cho hay thực tế hiện nay năng lực kiểm nghiệm vẫn chưa theo kịp tốc độ xuất hiện của các loại hóa chất và chất độc mới. Đáng lo ngại, ngộ độc thực phẩm không còn biểu hiện cấp tính dễ nhận biết, mà âm thầm gây nên các bệnh mạn tính khiến việc xác định nguyên nhân trở nên vô cùng khó khăn.
Theo bác sĩ Nguyên, việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm đang là điểm nghẽn lớn. Thực tế khảo sát tại các chợ đầu mối cho thấy nhiều loại thực phẩm không xác định được nơi sản xuất hay hồ sơ theo dõi sức khỏe vật nuôi.
Ngay cả các bệnh viện lớn cũng gặp khó khăn và tốn kém khi xét nghiệm chất lượng thực phẩm. Trong khi đó chế tài xử lý đối với nhiều hành vi vi phạm vẫn chưa đủ sức răn đe, trách nhiệm quản lý giữa các cơ quan còn chồng chéo, chưa có cơ chế phân định rõ trách nhiệm khi xảy ra sự cố mất an toàn thực phẩm.
Phòng thực phẩm bẩn hay xây thêm bệnh viện?, Kỳ 2: Bệnh viện gánh thêm áp lực vì ngộ độc thực phẩm
Guangdong Yangcheng Evening News ngày 12/4 đưa tin sự việc xảy ra khi người mẹ tên Lâm kèm con làm bài tập vào buổi tối. Thấy con tiếp thu chậm, cô mất kiên nhẫn và nổi cơn thịnh nộ. Ngay lúc đó, người phụ nữ ôm đầu đau nhức dữ dội, mắt tối sầm, thị lực suy giảm. Người nhà lập tức đưa Lâm đến bệnh viện địa phương cấp cứu.
Kết quả chụp CT và CTA (cắt lớp vi tính mạch máu não) ban đầu phát hiện một khối choán chỗ lớn vùng thái dương - đỉnh - chẩm phải, kèm dấu hiệu đột quỵ và xuất huyết ngay trong khối u. Bác sĩ dùng thuốc chống phù não nhưng tình trạng người bệnh vẫn nguy kịch. Bệnh viện tuyến dưới nhanh chóng chuyển cô đến Bệnh viện Não 39 Quảng Đông ngay trong đêm.
Bác sĩ Đặng Thiếu Dũng tiếp nhận Lâm trong tình trạng nôn mửa liên tục và lơ mơ. Kết quả MRI xác nhận khối u gây não úng thủy. Êkíp khoa Ngoại thần kinh VII lập tức hội chẩn và quyết định phẫu thuật cắt bỏ khối u. Trưởng khoa Ngô Thái Hoa trực tiếp bóc tách hoàn toàn khối u dọc theo vùng biên tổn thương, đồng thời bảo tồn nguyên vẹn cấu trúc não thất bên. Suốt ca mổ, các bác sĩ dùng hệ thống điện sinh lý thần kinh giám sát liên tục nhằm đảm bảo độ chính xác cao nhất.
Phân tích giải phẫu bệnh sau mổ kết luận Lâm mắc u tế bào thần kinh đệm lan tỏa độ cao (cấp độ 3-4 theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới - WHO), mang tính ác tính rất cao. Mười ngày sau ca phẫu thuật, người bệnh hồi phục, đi lại bình thường và xuất viện, không mang di chứng. Cô thừa nhận bản thân bỏ qua các triệu chứng đau đầu, chóng mặt dai dẳng từ trước. Người mẹ tự hứa từ nay chấm dứt việc ép con học đến mức vắt kiệt sức lực.
Trưởng khoa Ngô Thái Hoa cảnh báo các tổn thương choán chỗ trong sọ thường tiến triển âm thầm. Cảm xúc kích động mạnh làm huyết áp tăng và thay đổi đột ngột dòng máu lưu thông trong não. Khối u não chứa mạng lưới mạch máu dày đặc hoặc các mạch máu mới hình thành rất yếu ớt, dễ vỡ, gây xuất huyết hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng phù nề. Bác sĩ khuyên mọi người quản lý tốt cảm xúc, duy trì tâm trạng ổn định nhằm bảo vệ sức khỏe não bộ.
Ngày 1/7, Bệnh viện Bạch Mai đón nhận hai hệ thống luyện điều chỉnh dáng đi bằng robot do đối tác trao tặng, nhằm mục đích hỗ trợ phục hồi chức năng đi lại cho người bệnh tổn thương não và thần kinh trung ương, nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.
Theo PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, việc ứng dụng công nghệ robot vào phục hồi vận động sẽ giúp xử lý được ca bệnh khó, nâng cao chất lượng điều trị cho người bệnh, góp phần đưa chuyên ngành phục hồi chức năng phát triển lên một giai đoạn mới.
Hệ thống sử dụng công nghệ AI nhận diện bằng hình ảnh; hỗ trợ tập tương tác phục hồi chức năng với màn hình điều khiển và cảm biến thực tế ảo; hệ thống bảo vệ an toàn tích hợp và dây đai chống rơi ngã; bộ điều khiển tự động nâng đỡ bệnh nhân; cung cấp các chương trình phục hồi chức năng phức tạp bằng robotic…
Nhờ vậy, người bệnh được phục hồi chức năng một cách tự nhiên nhất ngay ở giai đoạn sớm sau khi phẫu thuật.
Theo PGS Cơ, Bệnh viện Bạch Mai đặc biệt quan tâm tới việc phát triển chuyên ngành phục hồi chức năng. Rất nhiều bệnh nhân sau can thiệp ngoại khoa, chấn thương chỉnh hình, sau tai biến, sau đột quỵ và nhiều bệnh lý khác rất cần được phục hồi chức năng.
Vì thế, không chỉ quan tâm đến chữa bệnh chính, mà việc phục hồi chức năng của bệnh nhân, chất lượng sống của bệnh nhân sau khi ra viện rất quan trọng.
Theo PGS Cơ, trên thực tế, nhiều bệnh viện trên thế giới, đặc biệt là Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ, châu Âu, vấn đề phục hồi chức năng rất được quan tâm.
Trước đây, điều kiện kinh tế còn khó khăn nên việc phục hồi chức năng chưa được quan tâm đúng mức. Khi đó, mục tiêu chủ yếu là cứu sống người bệnh. Hiện nay, ngoài điều trị, việc phục hồi chức năng để người bệnh sớm trở lại cuộc sống bình thường cũng rất quan trọng.
PGS Cơ cũng yêu cầu Viện Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai phải khẩn trương triển khai chuyên ngành phục hồi chức năng ở Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình.
Đến nay, đã có khoảng 10 hệ thống robot luyện chỉnh dáng đi cho bệnh nhân cần phục hồi chức năng được cung cấp, trong đó Bệnh viện Bạch Mai là bệnh viện công lập đầu tiên tại Việt Nam vận hành hệ thống này.
Theo Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, không chỉ người bệnh được hưởng lợi từ hệ thống này, mà còn là cơ hội để cập nhật những kỹ thuật mới cho các y bác sĩ chuyên ngành phục hồi chức năng và các chuyên khoa liên quan như phẫu thuật thần kinh, chấn thương chỉnh hình, cột sống, đột quỵ.
Bệnh viện cũng thực hiện chuyển giao kỹ thuật cho các tuyến, phát triển để Viện Phục hồi chức năng Bệnh viện Bạch Mai trở thành trung tâm đào tạo chuyên sâu và chuyển giao kỹ thuật phục hồi chức năng bằng robot tại Việt Nam.
Ngoài hai hệ thống này, trong tương lai Bệnh viện Bạch Mai sẽ mở rộng tiếp các hệ thống robot khác liên quan đến chi trên, tủy sống...
Số liệu chỉ ra rằng những người bỏ bữa ăn đầu tiên trong ngày thường có chế độ ăn kém dinh dưỡng hơn, đặc biệt là thiếu hụt các chất thiết yếu như chất xơ, sắt và kẽm. Các phát hiện này được trình bày tại hội nghị thường niên Nutrition 2026 diễn ra ở bang Maryland, Mỹ, theo The Telegraph.
Thử nghiệm tiến hành trên 128 thanh thiếu niên có thói quen bỏ bữa sáng cho thấy khi được ăn một bữa đầy đủ ngay sau khi thức dậy, chất lượng và hàm lượng dinh dưỡng trong khẩu phần ăn hàng ngày của các em đã cải thiện đáng kể. Nghiên cứu cũng khẳng định việc ăn một bữa sáng giàu protein là cách tốt nhất để sở hữu chế độ ăn uống lành mạnh toàn diện.
Giải thích về lý do thực hiện đề tài, Emma Rose Brown, đồng tác giả nghiên cứu đến từ Đại học Texas ở Austin, Mỹ, chia sẻ nhóm muốn kiểm chứng xem liệu quan niệm quen thuộc về tầm quan trọng của bữa sáng có thực sự đúng đắn và được khoa học chứng minh hay không. "Hầu hết người Mỹ đều tin rằng bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày nhưng thực tế lại chưa có nhiều bằng chứng khoa học ủng hộ quan điểm ấy", cô cho biết. "Vì vậy, chúng tôi muốn kiểm chứng xem liệu việc ăn một bữa sáng giàu protein có giúp tăng cường lượng dưỡng chất nạp vào cơ thể và thúc đẩy thói quen ăn uống lành mạnh hơn trong cả ngày hay không".
Theo Brown, đây là một trong những thử nghiệm được kiểm soát nghiêm ngặt có quy mô lớn nhất và kéo dài nhất về bữa sáng ở lứa tuổi thanh thiếu niên. "Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy việc bổ sung bữa sáng, đặc biệt là bữa ăn giàu protein, có thể là một phương pháp hiệu quả giúp tăng cường lượng dưỡng chất nạp vào và nâng cao chất lượng khẩu phần ăn ở nhóm thanh thiếu niên lứa tuổi lớn hơn", cô giải thích.
Những người tham gia nghiên cứu được chia thành ba nhóm: duy trì thói quen bỏ bữa sáng; ăn bữa sáng chứa 15 gram protein; ăn bữa sáng chứa 30 gram protein. Các nhà khoa học đã chuẩn bị bữa sáng cho người tham gia với những món như bánh burrito, trứng khuấy và sinh tố, đồng thời cho phép họ tự do ăn uống theo sở thích trong suốt thời gian còn lại trong ngày.
Kết quả cho thấy cả ba nhóm đều tiêu thụ lượng calo trong ngày tương đương nhau, khoảng 2.300 calo, bất kể họ có ăn sáng hay không. Tuy nhiên, những người ăn sáng lại nạp được nhiều chất xơ, sắt, kẽm và choline hơn về mặt tổng thể. So với nhóm ăn bữa sáng thông thường, những người thuộc nhóm ăn bữa sáng giàu protein cũng hấp thụ nhiều protein, sắt và choline hơn. Đặc biệt, cả hai nhóm ăn sáng đều tiêu thụ ít món tráng miệng và bánh kẹo hơn hẳn so với những người giữ thói quen nhịn ăn sáng. Nhóm ăn bữa sáng giàu protein còn ghi nhận thêm lợi ích khi giảm tối đa lượng đường bổ sung nạp vào cơ thể.
Ở một góc nhìn khác, giáo sư Tim Spector, chuyên gia về dịch tễ học di truyền tại Đại học King's College London, Anh, lại cho rằng mọi người chỉ nên bắt đầu ăn sáng sau 11h trưa nếu muốn giảm cân hiệu quả.
Ông phân tích việc chờ đợi vài giờ sau khi thức dậy mới ăn sáng sẽ tốt hơn cho sức khỏe và giúp loại bỏ mỡ thừa, xuất phát từ thực tế nhiều người hiện nay có xu hướng ăn tối muộn hơn và thường kết thúc bữa tối vào khoảng 21h. Do đó, lùi bữa sáng đến 11h hôm sau là cách phù hợp để đảm bảo khoảng thời gian nhịn ăn qua đêm kéo dài 14h, vốn là mốc thời gian được chứng minh mang lại hiệu quả tốt nhất cho quá trình trao đổi chất.
