Tạp chí Mỹ Military Watch nhận định, tuần dương hạm Admiral Nakhimov của Hải quân Nga không chỉ nổi bật với tầm bắn xa nhất và tốc độ nhanh nhất thế giới, mà còn là tàu chiến mặt nước được trang bị hỏa lực mạnh mẽ nhất. Con tàu sở hữu 96 ống phóng thẳng đứng cho tên lửa phòng không tầm xa S-400 và 80 ống phóng khác cho tên lửa hành trình, bao gồm cả tên lửa siêu vượt âm Zircon, nhờ vậy, nó được mệnh danh là “kẻ hủy diệt trên biển”.
Điểm nhấn đặc biệt của Admiral Nakhimov là khả năng tích hợp phi đội không quân lớn nhất từ trước đến nay của bất kỳ tàu chiến mặt nước nào, bao gồm cả hệ thống cảnh báo sớm và chỉ huy trên không (AEW&C) Ka-31. Trực thăng Ka-31, một trong số ít trực thăng AEW&C chuyên dụng trên thế giới, được thiết kế để cung cấp cho các nhóm tác chiến hải quân khả năng phủ sóng radar tầm xa vượt xa đường chân trời.
Ka-31: “Mắt thần” mở rộng tầm nhìn chiến trường
Ka-31 có khả năng phát hiện máy bay đối phương, tên lửa hành trình, trực thăng và tàu nổi trước khi chúng có thể đe dọa hạm đội, giúp mở rộng đáng kể khả năng nhận thức tình huống của các chỉ huy hải quân.
Đặc điểm nổi bật của Ka-31 là việc nó mang theo radar giám sát trên không E-801M Oko cỡ lớn bên dưới thân máy bay. Khi bay, ăng-ten gập xuống vị trí nằm ngang, trong khi càng hạ cánh thu lên trên để tránh gây nhiễu sóng radar, tạo nên vẻ ngoài đặc trưng của trực thăng.
Khả năng mang theo 3 chiếc Ka-31 cùng lúc cung cấp cho Admiral Nakhimov khả năng nhận thức tình huống tốt nhất so với bất kỳ tàu chiến nào trên thế giới. Các biến thể hiện có của radar quét điện tử E-801M có tầm phát hiện khoảng 150km đối với mục tiêu cỡ máy bay chiến đấu và xa hơn đáng kể đối với các máy bay lớn hơn. Biến thể mới của Ka-31 dự kiến được tích hợp với Admiral Nakhimov được cho là có tầm phát hiện xa hơn.
Máy bay Ka-31 có thể chia sẻ dữ liệu với nhau, với Admiral Nakhimov và với các phương tiện khác hoạt động trong khu vực như máy bay đánh chặn MiG-31BM, có khả năng hỗ trợ các cuộc giao chiến ở tầm xa hơn nhiều.
Hỗ trợ phòng không và tác chiến mặt nước
Bên cạnh việc phát hiện và theo dõi máy bay, Ka-31 cũng có thể theo dõi các tàu mặt nước ở tầm xa, cung cấp thông tin mục tiêu có giá trị cho lực lượng hải quân. Trực thăng có thể truyền thông tin mục tiêu trực tiếp đến các tàu chỉ huy và tàu chiến mặt nước, hỗ trợ hoạt động của các hệ thống phòng không tầm xa như S-400.
Mỗi chiếc Ka-31 có thời gian hoạt động khoảng 3 giờ, cho phép hỗ trợ AEW&C liên tục trong thời gian dài, hoặc tăng cường khả năng khi 2 hoặc 3 máy bay hoạt động cùng nhau trong các cuộc giao chiến. Tầm quan trọng của trực thăng càng tăng lên khi tên lửa hành trình chống hạm trở nên nhanh hơn, tàng hình hơn và có khả năng bay sát mặt biển, điều này khiến việc phát hiện sớm trở nên đặc biệt quan trọng.
Nhờ khả năng theo dõi mục tiêu liên tục, Ka-31 cho phép phóng tên lửa tầm xa sớm hơn nhiều so với bình thường, tạo thêm cơ hội tấn công chống lại các mối đe dọa đang đến và cải thiện đáng kể khả năng sống sót của nhóm tác chiến.
Nga dự kiến cuối cùng sẽ thay thế Ka-31 bằng các nền tảng giám sát trên không tiên tiến hơn khi lực lượng không quân hải quân nước này hiện đại hóa. Tuy nhiên, nhược điểm duy nhất của phi đội không quân trên tàu Admiral Nakhimov là việc bố trí hệ thống AEW&C Ka-31 làm hạn chế không gian dành cho trực thăng chống tàu ngầm Ka-27, buộc tàu phải cân đối giữa khả năng tác chiến chống tàu ngầm và phòng không.
Sau cuộc hội đàm tại Đại lễ đường Nhân dân hôm nay, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump đến địa điểm di sản thế giới Thiên Đàn vào khoảng 13h (12h giờ Hà Nội). Hai lãnh đạo chụp ảnh lưu niệm trước điện Kỳ Niên, nơi cầu mùa màng bội thu và cũng là công trình nổi tiếng nhất ở Thiên Đàn.
Các hoàng đế triều Minh và triều Thanh thường đến điện này vào ngày đông chí để cầu nguyện cho mùa màng bội thu trong năm tới. Các hoàng đế Trung Quốc rất coi trọng nông nghiệp và xem đó là nền tảng của trị vì.
"Công trình này thật kỳ vĩ. Thật đáng kinh ngạc. Trung Quốc rất đẹp", ông Trump nói. Khi được hỏi về cuộc hội đàm trước đó với ông Tập, ông Trump đáp "tuyệt vời".
Sau khi hai lãnh đạo chụp ảnh, một phóng viên hỏi "Ngài có muốn nói gì về vấn đề Đài Loan không?", song Tổng thống Mỹ không trả lời.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc. Ông Tập đã chủ trì lễ đón ông Trump tại Đại lễ đường Nhân dân sáng nay, hai lãnh đạo sau đó hội đàm.
Theo truyền thông Trung Quốc, trong cuộc hội đàm, ông Tập đã cảnh báo về nguy cơ nếu vấn đề Đài Loan không được xử lý đúng cách.
"Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung - Mỹ. Nếu xử lý không thỏa đáng, hai quốc gia có thể xung đột hoặc thậm chí xảy ra đụng độ, đẩy toàn bộ mối quan hệ Trung - Mỹ vào thế cực kỳ nguy hiểm", lãnh đạo Trung Quốc cho hay.
Theo lịch trình, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Mỹ sẽ dự quốc yến tại Đại lễ đường Nhân dân vào tối nay.
"Trong cuộc diễn tập bắn đạn thật ngày 24/4 ở vùng biển phía tây đảo Itbayat, thuộc khuôn khổ tập trận Balikatan 2026, đặc nhiệm Mỹ và Philippines đã phối hợp sử dụng khí tài để tấn công và đánh chìm tàu mục tiêu", Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Thái Bình Dương (SOCPAC) thuộc quân đội Mỹ cho biết hồi tuần trước.
Theo SOCPAC, đặc nhiệm Mỹ đã sử dụng xuồng không người lái (USV) với đầu đạn xuyên giáp để tấn công tàu mục tiêu, làm thủng vỏ và suy yếu cấu trúc khung thân của phương tiện. Cường kích hạng nhẹ A-29B Philippines cũng ném bom vào tàu, trong khi trinh sát cơ P-8A Mỹ và máy bay Philippines liên tục cung cấp thông tin cho sở chỉ huy.
"Tàu mục tiêu bị đánh chìm và trở thành rạn san hô nhân tạo. Hoạt động của chúng tôi nhằm thúc đẩy đa dạng sinh học biển, hỗ trợ phục hồi hệ sinh thái và mang lại lợi ích lâu dài cho các cộng đồng duyên hải trong khu vực", SOCPAC cho hay.
Nhóm phân tích Army Recognition có trụ sở tại Bỉ ngày 3/5 nhận định cuộc diễn tập không đơn thuần là thực hành khoa mục đánh chìm tàu. Hoạt động này cũng nhằm thử nghiệm thực tế về cách lực lượng đặc nhiệm có thể phát hiện, định vị, theo dõi và tấn công mục tiêu trên biển bằng USV.
"Yếu tố đặc biệt nhất là đặc nhiệm Mỹ dùng USV để đưa liều nổ lõm áp sát mục tiêu", Army Recognition nhận định.
Balikatan là cuộc tập trận chung thường niên giữa quân đội Mỹ và Philippines. Sự kiện năm nay diễn ra ngày 11-28/4 với sự tham gia của khoảng 17.000 binh sĩ, trong đó có 12.000 lính Mỹ.
Ukraine là quốc gia đầu tiên sử dụng rộng rãi USV trong thực chiến, sau khi mất hết chiến hạm và phải đầu tư vào xuồng tự sát để tấn công mục tiêu Nga.
Sự xuất hiện của USV đánh dấu bước tiến mới trong tác chiến với phương tiện không người lái. Những đợt tập kích của Ukraine cho thấy một bên không còn tàu chiến truyền thống vẫn có thể gây ra thiệt hại và cản trở một trong những lực lượng hải quân lớn nhất thế giới.
Sau thời gian bị đối phương dẫn trước, Nga cũng chạy đua phát triển và bắt đầu dùng USV tấn công nhiều mục tiêu. Vụ tập kích thành công đầu tiên diễn ra vào tháng 8/2025, khi USV cao tốc Nga đánh trúng tàu trinh sát Simferopol của hải quân Ukraine trên sông Danube.
Trong xung đột với Mỹ - Israel, quân đội Iran cũng triển khai xuồng tự sát tấn công mục tiêu trên vùng biển xung quanh. Trong số này có tàu dầu VYOM trúng đòn ngày 2/3, khiến một người thiệt mạng và phương tiện bốc cháy.
Hạ tầng của Iran đã hứng thiệt hại nặng nề, nhiều lãnh đạo cấp cao nhất cũng thiệt mạng trong hơn 6 tuần xung đột với Mỹ - Israel. Tuy nhiên, tình báo phương Tây đánh giá kế hoạch phòng ngừa được xây dựng trước chiến sự đã giúp Iran giảm thiểu đáng kể tác động từ những đợt tấn công của đối phương.
"Kế hoạch dường như đã phát huy hiệu quả, ngăn ngừa kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nước này bị Mỹ và Israel phá hủy hoàn toàn, đồng thời giúp Iran gây tối đa sát thương trong những đòn trả đũa sau đó", Times of India cho hay.
Đánh giá trên cung cấp bức tranh chi tiết hơn những gì mà Tổng thống Donald Trump và quan chức chính quyền Mỹ mô tả về kết chiến dịch nhằm vào Iran. Hiệu quả từ kế hoạch do Tehran chuẩn bị từ trước cũng cho thấy nước này có thể tận dụng lệnh ngừng bắn để củng cố lực lượng, sẵn sàng cho kịch bản xung đột tái bùng phát.
Theo các quan chức châu Âu và vùng Vịnh, Iran dường như vẫn duy trì được lượng lớn tên lửa tầm xa, cùng hàng nghìn UAV tự sát trong kho vũ khí.
Một số quan chức phương Tây đánh giá Mỹ cần tập kích thêm khoảng 2-3 tuần để làm suy yếu hoàn toàn năng lực quân sự Iran. Số khác cho rằng đây là kịch bản lạc quan, nhận định chiến dịch có thể mất nhiều thời gian hơn mà không bảo đảm xóa sổ hoàn toàn năng lực công nghiệp và hạt nhân Iran.
Lầu Năm Góc đề cập tới phát biểu ngày 16/4 của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth rằng Mỹ "biết Iran đang đưa khí tài quân sự đến đâu". Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, từ chối bình luận về thông tin.
Trong đánh giá gửi quốc hội Mỹ cùng ngày, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) nhận định Tehran vẫn còn hàng nghìn tên lửa và UAV có thể đe dọa lực lượng của Washington cùng đối tác trong khu vực, bất chấp số lượng đã suy giảm vì bị phá hủy và tiêu hao trong giao tranh.
Ngoài bảo toàn kho vũ khí tầm xa, những kế hoạch phòng ngừa còn giúp duy trì bộ máy lãnh đạo của Iran, bất chấp những vụ ám sát nhằm vào quan chức cấp cao, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và Thư ký Hội đồng An ninh Tối cao Ali Larijani.
Sau xung đột 12 ngày tháng 6/2025 với Israel, trong đó Mỹ tham gia hạn chế, giới lãnh đạo Iran đã đưa ra kế hoạch phân tán khả năng ra quyết định trên toàn quốc. Chiến thuật "phòng thủ phân tán" cũng trao cho các chỉ huy quân đội nhiều quyền hơn để ra quyết định độc lập.
Những vụ tấn công của Israel khiến Iran phải thành lập các cơ quan ra quyết định mới, cũng như sắp xếp lại chiến lược lãnh đạo, trong đó có chuẩn bị phương án thay đổi nhân sự trong trường hợp có lãnh đạo và chỉ huy cấp cao bị hạ sát.
Dù vậy, một số quan chức vùng Vịnh và châu Âu đánh giá Iran vẫn có thể chịu thiệt hại kinh tế nặng nề từ những chiến dịch tập kích của Mỹ - Israel, trong đó nguy cơ sẽ lên đến đỉnh điểm vào mùa hè năm nay nếu xung đột tiếp diễn.
