Từ sớm tinh mơ 12.4, con đường nhỏ dẫn vào chùa Tông Kim Quang (xã Phú Giáo, TP.HCM) rộn ràng người Khmer xa quê về đón Tết Chôl Chnăm Thmây. Có người mặc đồ công nhân, có người diện bộ trang phục truyền thống sặc sỡ, lặng lẽ bước qua cổng chùa, tay mang theo nhang đèn, trái cây… để kịp dự buổi lễ đầu tiên của dịp tết.
Trước khi sáp nhập địa giới hành chính, đây từng là ngôi chùa Khmer duy nhất trên địa bàn Bình Dương, là điểm tựa quen thuộc của người Khmer xa quê.
Tết Chôl Chnăm Thmây tức tết năm mới lớn nhất của đồng bào Khmer thường diễn ra vào giữa tháng 4 dương lịch. Năm 2026, lễ kéo dài từ 14 – 16.4, với 3 ngày chính: đón năm mới, dâng cơm (đắp núi cát) và tắm Phật, chúc thọ người cao tuổi. Với người Khmer xa quê, đây không chỉ là dịp lễ mà còn là lúc hướng về cội nguồn, nhớ ơn tổ tiên, cầu mong một năm mưa thuận gió hòa.
Tại chùa Tông Kim Quang, các nghi thức được tổ chức trang nghiêm nhưng gần gũi. Tiếng tụng kinh vang lên đều đặn, khói nhang lan nhẹ trong không gian, xen lẫn tiếng trẻ con nô đùa ngoài sân. Những mâm cơm giản dị nhưng ấm cúng được dâng lên, người mang theo bánh, trái cây, người góp chút tiền nhỏ…
Được thành lập từ năm 2019 theo nguyện vọng của bà con Khmer tại khu vực, dù còn đang trong quá trình xây dựng, chùa Tông Kim Quang với sự trụ trì của đại đức Châu Hoài Thái từ lâu đã trở thành điểm tựa tinh thần cho cộng đồng. Không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo, chùa còn là điểm gặp gỡ, sẻ chia nơi những người xa quê tìm lại sợi dây gắn kết với văn hóa, với tiếng nói, với chính mình.
Giữa nhịp sống tất bật của đô thị, những buổi tụ họp như thế này trở nên quý giá. Không cần về đến quê nhà, chỉ cần bước qua cổng chùa, nghe tiếng kinh quen thuộc, gặp lại vài gương mặt đồng hương, tết dường như đã trọn vẹn hơn.
Tết Chôl Chnăm Thmây là dịp để gắn kết cộng đồng, gìn giữ bản sắc văn hóa qua nhiều thế hệ
ẢNH: ĐĂNG HUY
Trước đó, nhân dịp Tết Chôl Chnăm Thmây năm 2026, trưởng lão hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã gửi lời chúc năm mới an lạc, ghi nhận những đóng góp của Phật giáo Nam tông Khmer và kêu gọi tiếp tục giữ gìn bản sắc, phát huy tinh thần đoàn kết.
Dương lịch hôm nay là thứ sáu, đánh dấu năm 2026 trải qua ngày thứ 154. Theo lịch âm hôm nay 5.6 là ngày 20 tháng 4, theo cách gọi can chi là ngày Canh Tuất, tháng Quý Tỵ, năm Bính Ngọ. Hôm nay cũng là ngày đầu tiên tiết Mang chủng bắt đầu.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Kim Thổ. Dân gian quan niệm đây không phải là ngày đẹp, không thích hợp để xuất hành, khởi sự việc lớn khi nhiều người cho rằng ngày này "ra đi nhỡ tàu, nhỡ xe, cầu tài không được, trên đường đi mất của, bất lợi".
Về góc độ tiết khí, hôm nay là ngày đầu tiên người Việt đón tiết khí Mang chủng, tiết khí thứ 9 trong 24 tiết khí của năm 2026. Như vậy, hôm qua là ngày cuối cùng của tiết khí Tiểu mãn.
Tiết khí Tiểu mãn bắt đầu vào ngày 21.5 và kết thúc vào hôm nay. Trong thời đoạn của tiết khí Tiểu mãn thường xảy ra hiện tượng nước trên các sông, suối ở miền Bắc dâng cao nhưng quy mô nhỏ và vừa do các đợt mưa rào.
24 tiết khí trong năm gồm: Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập, Xuân phân, Thanh minh, Cốc vũ, Lập hạ, Tiểu mãn, Mang chủng, Hạ chí, Tiểu thử, Đại thử, Lập thu, Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng, Lập đông, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Đông chí, Tiểu hàn và Đại hàn.
Theo chuyên gia, 24 tiết khí là 24 khoảng thời gian, mỗi khoảng dài 15 hoặc 16 ngày, mô tả 24 giai đoạn thời tiết khác nhau trong năm. Vì chu kỳ này phụ thuộc vào vị trí của trái đất trên quỹ đạo.
Theo quy ước, hằng năm, tiết Mang chủng là thời đoạn bắt đầu từ khoảng ngày 5 hay 6.6 khi kết thúc tiết Tiểu mãn và kết thúc vào khoảng ngày 21 hay 22.6 khi tiết Hạ chí bắt đầu.
Năm 2026, tiết Mang chủng chính thức bắt đầu vào ngày 5.6 và kết thúc vào ngày 21.6. Ý nghĩa của tiết khí này, đối với vùng Trung Hoa cổ đại, là "ngũ cốc trổ bông". Tuy nhiên đối với người nông dân Việt Nam, ý nghĩa của nó còn là khi người ta nhìn thấy chòm sao Tua Rua (chòm sao Kim Ngưu) mọc lên bầu trời.
Theo cách tính hiện đại, với điểm Xuân phân là gốc có kinh độ mặt trời bằng 0°, thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Mang chủng ứng với kinh độ mặt trời bằng 60°.
Dân gian có câu "Tiết Mang chủng mau mau trồng trọt". Ở Việt Nam, vào tiết Mang chủng có nơi đã bắt đầu gieo trồng vụ mới nhưng có nơi chỉ mới bắt đầu mùa gặt, nguyên nhân là do đặc điểm khí hậu đa dạng ở mỗi nơi.
Theo kinh nghiệm dân gian, tiết khí này người nông dân nên tranh thủ thời tiết mưa nhiều, có độ ẩm cao để gieo giống, nếu không kịp tiến độ thì thời kỳ sinh trưởng của lúa sẽ bị ngắn lại dễ gặp sâu bệnh, năng suất không cao.
Đại lý vé số Anh Đào ở Đồng Nai cho biết mới đã đến nhà đổi thưởng cho khách có 16 tờ trúng số. Cụ thể, 16 tờ có dãy số 975219 thuộc đài TP.HCM mở thưởng xổ số miền Nam ngày 4 tháng 5 trúng độc đắc trị giá 32 tỉ đồng (chưa trừ thuế).
"Chủ nhân của 16 tờ vé số may mắn là người phụ nữ cũng ở Đồng Nai, khách quen của đại lý. Người này mua vé với dãy số ngẫu nhiên, mừng không nói nên lời khi trúng độc đắc theo kết quả xổ số ngày 4 tháng 5. Vị khách nhận toàn bộ tiền trúng số qua hình thức chuyển khoản. Do số tiền trúng lớn và đến bất ngờ nên chị ấy chưa biết sử dụng vào mục đích gì. Ngoài ra, chúng tôi còn đổi thưởng nhiều tờ trúng an ủi cho các vị khách khác", đại lý vé số Anh Đào chia sẻ.
Hình ảnh những tờ vé số trúng độc đắc sau khi đăng tải lên mạng xã hội thu hút sự quan tâm của mọi người. Ai nấy đều gửi lời chúc mừng đến chủ nhân may mắn, không quên "xin vía" để bản thân sớm trúng số.
Gần đây, đại lý vé số Hoàng Anh Phú Quý ở phường Bến Cát, TP.HCM (Bình Dương cũ) thông báo đã bán trúng nguyên cây vé số 160 tờ cho một khách, theo kết quả xổ số miền Nam ngày 3 tháng 5.
Cụ thể, những tờ vé số may mắn có dãy số cuối là 87565 trúng giải nhất xổ số Tiền Giang ngày 3 tháng 5. Giá trị nguyên cây vé trên là 4,8 tỉ đồng, được đại lý phân phối cho bạn hàng bán ra cho nhiều khách khác nhau.
"Thanh quê mùa" là cách cộng đồng mạng gọi thân thương anh Liễu Hồng Thanh (24 tuổi), hiện sống và làm việc tại TP.HCM. Những clip anh chia sẻ về cuộc sống gia đình ở quê thuộc P.Sơn Qui, Đồng Tháp (Tiền Giang cũ) thời gian qua nhận được nhiều lượt yêu thích.
Nội dung các clip của anh Thanh xoay quanh những khoảnh khắc rất đỗi quen thuộc: bữa cơm do mẹ, bà nấu; buổi chiều ra vườn hái rau; những ngày thu hoạch lúa trên cánh đồng; hay phút quây quần bên người thân. "Mình làm kênh này lưu giữ kỷ niệm gia đình. Mục đích chính là mang đến những video giải trí cho mọi người", anh Thanh chia sẻ.
Không dàn dựng, không kịch bản, cách kể chuyện mộc mạc của chàng trai miền Tây nhanh chóng tạo được sự đồng cảm. Nhiều người bày tỏ sự thích thú với cuộc sống "nuôi cá trồng rau" nơi quê nhà, trong khi những người xa xứ lại tìm thấy hình bóng ký ức của chính mình, bởi gia đình luôn là nơi để về, là chốn bình yên nhất.
Chia sẻ với Thanh Niên, anh Thanh cho biết bất ngờ khi những đoạn video giản dị lại nhận được nhiều tình cảm đến vậy. Ý tưởng quay clip đến với anh từ cuối tháng 2, đầu tháng 3.2026, khi anh muốn ghi lại những khoảnh khắc bên bà ngoại, cha mẹ và gia đình. "Đó là những điều rất quen thuộc với mình từ nhỏ đến lớn. Mọi thứ diễn ra tự nhiên, mình chỉ ghi lại thôi. Có lẽ mình thích nhất là lúc ngồi cạnh bà bên bếp lửa, khi bà nấu những món mình thích mỗi lần từ thành phố về", anh chia sẻ.
Hiện làm việc tại một công ty luật ở phường Tân Định (TP.HCM), nhưng khoảng 2 năm nay, từ sau khi ông ngoại qua đời, anh Thanh duy trì thói quen mỗi cuối tuần về quê. Anh chỉ mất hơn 1 giờ để từ thành phố về quê.
"Giữa cuộc sống bận rộn, nhiều khi mình dễ quên dành thời gian cho người thân. Nhưng càng lớn, mình càng thấy quỹ thời gian bên gia đình ít đi. Vì vậy, mình muốn trân trọng từng khoảnh khắc, dù là giản đơn nhất", anh nói.
Mỗi lần cháu ngoại về, bà Phan Thị Đẩy (70 tuổi) lại tất bật nhóm bếp, nấu những món ăn quê. Niềm vui của bà không chỉ đến từ bữa cơm sum vầy mà còn từ việc được nhiều người nhận ra sau khi các clip của cháu được chia sẻ trên mạng xã hội.
Bà Đẩy có 6 người con (nay còn 5) và 12 cháu. "Gia sản" lớn nhất của bà chính là tình yêu thương và sự gắn bó của con cháu trong gia đình. "Sắp tới là đám giỗ bà cố, đúng dịp cuối tuần, mình lại về. Mình sẽ tiếp tục ghi lại thêm nhiều khoảnh khắc của gia đình, vì tin rằng sau này đó sẽ là những ký ức vô giá", anh Thanh bày tỏ.
Dù công việc ở TP.HCM bận rộn, anh Thanh cho biết vẫn sẽ duy trì việc về quê đều đặn mỗi tuần. Với anh, gia đình luôn là điều thiêng liêng và đáng trân trọng nhất.
