Tại hội thảo Dạy và học Toán trong kỷ nguyên công nghệ ngày 13/4, TS Phạm Hy Hiếu, giáo sư thỉnh giảng Đại học Quốc gia TP HCM, được hỏi quan điểm về việc cho học sinh tiếp xúc sớm và lập lớp chuyên AI ở phổ thông.
Hiện, nội dung về trí tuệ nhân tạo được Bộ Giáo dục và Đào tạo thí điểm giảng dạy từ bậc tiểu học đến THPT, trước khi đánh giá kết quả và hoàn thiện khung nội dung để triển khai rộng rãi.
TS Hiếu nhìn nhận với tốc độ phát triển vũ bão, khoảng 5 năm nữa, AI sẽ trở thành công cụ phổ biến và ảnh hưởng đến mọi mặt đời sống, tương tự WiFi hay Google.
“Ở những nơi tôi từng làm việc, ngày nào WiFi bị hỏng thì hôm đó nhân viên được nghỉ. Tương lai, ngày nào Chat GPT, Grok hay Gemini bị lỗi thì các công ty cũng cho nhân viên nghỉ”, TS Hiếu dự báo.
Dù ủng hộ việc cho học sinh phổ thông sớm tiếp xúc và được hướng dẫn sử dụng AI, có thể từ cấp THCS, TS Hiếu cho rằng việc mở lớp chuyên AI như chuyên Toán, Văn, Lý, Hóa lại không cần thiết.
Ông dẫn câu chuyện về một nhân sự từng giành huy chương vàng Olymic Trí tuệ nhân tạo quốc tế (IAIO) trong nhóm phát triển Grok 3. Người này đánh giá IAIO là một cuộc thi “vô bổ”. Sau khi đọc đề thi, anh đồng tình vì nội dung xa rời những kiến thức chuyên sâu, mới nhất về trí tuệ nhân tạo.
TS Hiếu nhìn nhận đầu tư một lớp chuyên cần mất vài năm, mà dạy học sinh giỏi những thứ không cập nhật thì phí hoài.
“AI của ngày hôm nay đã rất khác với chính nó của vài tháng trước. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh như vậy, chúng ta không nên chạy theo phần ngọn mà quên cái gốc”, ông nói, cho biết thay vào đó, học sinh nên chú trọng các nội dung Toán học. Nhiều lý thuyết Toán học nền tảng đã có 200-300 năm trước vẫn nguyên giá trị cho đến nay. Trí tuệ nhân tạo cũng bắt nguồn từ các lý thuyết Toán học.
Trước đó, cũng ở hội thảo, GS Vũ Hà Văn ở Đại học Hong Kong, kiêm Giám đốc Quỹ Đổi mới Sáng tạo VinIF, khẳng định nhân lực ngành Toán sẽ là “điểm tựa” để Việt Nam thực hiện mục tiêu phát triển trong kỷ nguyên mới.
Ông cho rằng nhiều sinh viên vẫn học Toán để đối phó, thay vì có mục tiêu ứng dụng. Bất cập này do nội dung đào tạo dàn trải, giáo trình cũ kỹ, phương pháp giảng dạy nặng về truyền thụ lý thuyết. Do đó, việc đổi mới giáo trình và phương pháp giảng dạy Toán là nhu cầu bức thiết.
TS Phạm Hy Hiếu là cựu học sinh trường Phổ thông Năng khiếu, giành học bổng toàn phần 5 đại học danh tiếng Mỹ năm 2011. Tốt nghiệp Đại học Stanford năm 2015, anh được Microsoft, Facebook, Google cùng lúc mời về làm việc.
TS Hiếu sau đó tham gia phát triển ứng dụng của mạng neuron tại Google Brain, lấy bằng tiến sĩ ngành Học máy và Ngôn ngữ học tính toán vào năm 2021, ở tuổi 29. Thời gian ở Mỹ, Hiếu từng làm việc tại xAI, là thành viên kỹ thuật phát triển Grok 3 – AI được tỷ phú Elon Musk mô tả là “thông minh nhất Trái Đất”.
Đại học Quốc gia TP HCM cho biết TS Hiếu là một trong 16 giáo sư thỉnh giảng đầu tiên, tham gia giảng dạy và nghiên cứu tại trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Đại học Công nghệ Thông tin.
Đề xuất đang được Sở GD&ĐT TPHCM lấy ý kiến các sở, ngành gồm Sở Tư pháp, Sở Tài chính, UBND các phường, xã và hiệu trưởng các trường THPT. Nếu được thông qua, chính sách sẽ mở rộng đáng kể phạm vi thụ hưởng so với phương án trước đây.
Trước đó, TPHCM dự kiến miễn phí sách giáo khoa cho học sinh lớp 1, lớp 6 và lớp 10 từ năm học 2026-2027, sau đó mở rộng theo lộ trình để bao phủ tất cả các khối lớp vào năm 2029. Riêng học sinh có hoàn cảnh khó khăn và học sinh là người dân tộc thiểu số được cấp miễn phí sách giáo khoa.
Theo phương án đang được lấy ý kiến, toàn bộ học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 tại các cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập trên địa bàn TPHCM đều thuộc diện được hưởng chính sách miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn - trả. Chính sách cũng áp dụng đối với học sinh học chương trình giáo dục thường xuyên cấp THCS, THPT và chương trình xóa mù chữ.
Riêng việc miễn phí giáo trình Giáo dục quốc phòng và An ninh được đề xuất triển khai từ năm học 2027-2028.
Theo phương án đề xuất, Sở GD&ĐT TPHCM sẽ chủ trì, phối hợp với các địa phương tổng hợp nhu cầu sách giáo khoa trên toàn thành phố, trình UBND TPHCM phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu trước ngày 30/10 hằng năm, làm cơ sở lập dự toán ngân sách nhà nước cho năm học tiếp theo.
Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm tổ chức cho học sinh mượn sách giáo khoa tại thư viện trường vào đầu năm học hoặc đầu mỗi học kỳ, bảo đảm hoàn tất việc bàn giao chậm nhất 15 ngày trước ngày khai giảng.
Học sinh có trách nhiệm hoàn trả đầy đủ bộ sách giáo khoa đã mượn cho thư viện nhà trường trong thời hạn không quá 15 ngày làm việc, kể từ ngày kết thúc năm học hoặc tại thời điểm làm thủ tục chuyển trường, thôi học.
Phương án cũng quy định, trường hợp sách giáo khoa bị mất hoặc hư hỏng không thể tiếp tục sử dụng do lỗi chủ quan, học sinh hoặc người giám hộ hợp pháp phải bồi hoàn cho nhà trường. Việc bồi hoàn được ưu tiên bằng sách giáo khoa mới cùng loại, đúng danh mục quy định.
Trường hợp không có hiện vật thay thế, mức bồi hoàn bằng tiền được tính theo thời gian sử dụng của sách: 80% giá trị sách nếu sử dụng dưới 1 năm; 50% nếu sử dụng từ 1 năm đến dưới 3 năm; 20% nếu sử dụng từ 3 năm đến 5 năm. Đối với sách đã sử dụng trên 5 năm, không thực hiện thu tiền bồi hoàn.
Theo phương án đang được lấy ý kiến, Sở GD&ĐT TPHCM cũng sẽ chủ trì điều phối việc luân chuyển sách giáo khoa giữa các thư viện trường học cùng cấp trên địa bàn thông qua cơ chế liên thông, nhằm tối ưu hiệu quả sử dụng tài sản công trước khi phê duyệt phương án mua sắm mới.
Ngân sách nhà nước sẽ bố trí kinh phí mua sắm bổ sung hằng năm trong dự toán chi thường xuyên để thay thế kịp thời số sách giáo khoa hư hỏng do hao mòn tự nhiên trong quá trình sử dụng. Đồng thời, cho phép mua sắm dự phòng với số lượng không vượt quá 10% tổng nhu cầu thực tế.
Sau sáp nhập, TPHCM trở thành địa phương có quy mô giáo dục lớn và đa dạng nhất cả nước. Toàn thành phố hiện có hơn 3.500 cơ sở giáo dục trong và ngoài công lập, từ mầm non đến THPT, GDTX, với trên 2,52 triệu học sinh.
Các trường đại học Trung Quốc đang tiến hành cuộc tái cơ cấu quy mô lớn đối với hệ thống ngành đào tạo nhằm đáp ứng các mục tiêu phát triển quốc gia. Hàng nghìn ngành học bị xem là lỗi thời được cắt giảm để nhường chỗ cho các chương trình mới tập trung vào công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI).
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc tăng tốc cuộc đua công nghệ, đồng thời tìm lời giải cho bài toán việc làm của hàng triệu sinh viên mới tốt nghiệp.
Theo Bộ Giáo dục Trung Quốc, giai đoạn 2021-2025, các trường đại học trên cả nước đã hủy bỏ hoặc tạm dừng tuyển sinh 12.200 chương trình đào tạo bậc đại học, đồng thời mở mới 10.200 chương trình khác. Như vậy, hơn 30% ngành học đã được điều chỉnh chỉ trong 5 năm.
Các ngành bị cắt giảm chủ yếu thuộc lĩnh vực nghệ thuật, khoa học xã hội và nhân văn, ngoại ngữ và quản trị - những lĩnh vực bị đánh giá dư thừa nhân lực hoặc không còn đáp ứng tốt nhu cầu của thị trường lao động trong thời đại AI. Ngược lại, nhiều ngành mới được thiết kế theo định hướng phát triển kinh tế của Bắc Kinh. Chẳng hạn, 9 trường đại học đã mở ngành "trí tuệ hiện thân" (embodied intelligence), phục vụ chiến lược thúc đẩy ứng dụng AI thế hệ mới vào nền kinh tế thực.
Áp lực điều chỉnh chương trình đào tạo ngày càng lớn khi số lượng sinh viên tốt nghiệp đạt mức kỷ lục, trong khi tấm bằng đại học được cho là không còn bảo đảm cơ hội việc làm như trước.
Đại học Khoa học và Công nghệ Thượng Hải là một ví dụ khi năm nay quyết định dừng tuyển sinh ngành thiết kế sản phẩm. Một cựu sinh viên cho biết triển vọng việc làm của ngành giảm sút do AI có thể đảm nhiệm nhiều công việc như dựng mô hình và kết xuất hình ảnh.
Tại Đại học Truyền thông Trung Quốc (CUC), ngành quay phim được sáp nhập với ngành quay phim và sản xuất điện ảnh - truyền hình. Theo các cựu sinh viên, sự phát triển của livestream và video ngắn đã thay đổi hoàn toàn yêu cầu đối với nghề quay phim, khiến việc điều chỉnh chương trình đào tạo trở thành xu hướng tất yếu.
Tuy nhiên, ông Chu Zhaohui, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Khoa học Giáo dục Quốc gia Trung Quốc, cho rằng việc liên tục thay thế ngành học chỉ là giải pháp ngắn hạn. Theo ông, nhiều ngành vừa bị cắt giảm thực chất mới được mở trong đợt cải tổ trước nên chưa đủ thời gian chứng minh hiệu quả.
Ông đề xuất các trường xây dựng mô hình đào tạo linh hoạt hơn, cho phép sinh viên chủ động lựa chọn môn học theo sở thích, năng lực và định hướng nghề nghiệp thay vì chỉ điều chỉnh danh mục ngành. Cách tiếp cận này sẽ giúp mỗi sinh viên xây dựng hồ sơ năng lực mang dấu ấn riêng, phù hợp với nhu cầu việc làm trong tương lai.
Trong bối cảnh thị trường lao động biến động nhanh, nhiều người Trung Quốc cũng dần xem bằng đại học chỉ là điểm khởi đầu của hành trình nghề nghiệp.
Ông Vincent Zhao, chủ một công ty truyền thông tại Bắc Kinh, cho biết đã khuyến khích con gái theo học ngành thống kê và quản trị dữ liệu vì đây là lĩnh vực có nền tảng rộng, tạo nhiều cơ hội học tiếp hoặc chuyển đổi nghề nghiệp sau này.
Theo ông Zhao, mô hình truyền thống "học một ngành, làm một nghề và gắn bó cả đời" gần như không còn phù hợp. Thay vào đó, người trẻ cần trang bị kiến thức nền tảng, khả năng thích ứng và sẵn sàng học tập suốt đời để theo kịp sự thay đổi của công nghệ và thị trường lao động.
Đến sáng 4/7, 21 trường đã công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào (điểm sàn) dựa trên điểm thi tốt nghiệp THPT 2026.
Ba trường có điểm sàn từ 15 gồm Đại học Gia Định, Xây dựng Miền Trung, Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương. Đây là cũng là mức tối thiểu mà thí sinh cần đạt để đăng ký xét tuyển đại học, cao đẳng năm nay, theo yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Các trường còn lại lấy sàn từ 16 trở lên. Trong đó, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội cao nhất với 19-25 điểm. Kế đến là trường Đại học Công nghệ (22-24), Bách khoa Hà Nội (19,5-20). Đây là những trường đào tạo khối ngành khoa học, kỹ thuật, công nghệ trong nhóm hàng đầu cả nước.
Điểm sàn theo điểm thi tốt nghiệp THPT 15 trường đại học đến ngày 4/7 như sau (trừ các ngành Sức khỏe, Sư phạm, Luật... sẽ theo điểm sàn chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo):
Theo lịch tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng đại học đến 17h ngày 14/7.
Trước đó, các em có thể truy cập trang Tra cứu đại học của VnExpress, xem thông tin tuyển sinh như tổ hợp, biến động điểm chuẩn các năm theo ngành, trường để tham khảo.
Điểm chuẩn đại học dự kiến được công bố sau 17h ngày 9/8.
