Chiều 13.4, ngay sau khi nhận được thông tin về vụ sạt lở nghiêm trọng trên tuyến đê bao sông Lò Gạch (đoạn qua xã Vĩnh Hưng, Tây Ninh), đoàn công tác do ông Đỗ Hữu Phương, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường dẫn đầu đã đến kiểm tra hiện trường, chỉ đạo công tác khắc phục.
Tại buổi kiểm tra, đoàn công tác yêu cầu đơn vị thi công, tư vấn thiết kế và các bên liên quan khẩn trương đánh giá toàn diện hiện trạng công trình, xác định chính xác nguyên nhân và đề xuất phương án khắc phục phù hợp, bảo đảm an toàn lâu dài. Đồng thời, rà soát các đoạn tuyến có nguy cơ để kịp thời gia cố, tránh phát sinh sự cố tương tự.
Trước mắt, chính quyền địa phương phối hợp đơn vị thi công tổ chức rào chắn, cắm biển cảnh báo, không cho người và phương tiện lưu thông qua khu vực nguy hiểm nhằm đảm bảo an toàn. Công tác khảo sát, xây dựng phương án khắc phục phải triển khai khẩn trương để sớm ổn định tuyến đê, phục vụ nhu cầu đi lại và sinh hoạt của người dân.
Như Báo Thanh Niên đã thông tin, vụ sạt lở xảy ra vào chiều 12.4, tại đoạn từ Km7+630 đến Km7+700 trên tuyến đê bao sông Lò Gạch. Tại hiện trường, hơn 60 m đê kết hợp đường giao thông (rộng 5 m) bị sạt lở hoàn toàn về phía sông Lò Gạch. Vị trí sụt lún sâu nhất khoảng 2 m, tạo hàm ếch lớn, tiềm ẩn nguy cơ tiếp tục sạt trượt.
Sự cố khiến toàn bộ nền, mặt và lề đường dân sinh bị hư hỏng, đồng thời làm gián đoạn hệ thống cấp nước sinh hoạt của các hộ dân dọc tuyến, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Rất may không ghi nhận thiệt hại về người và phương tiện.
Bước đầu, cơ quan chức năng nhận định nguyên nhân có thể do nền đất yếu, tồn tại túi bùn, kết hợp với biến động mực nước khiến kết cấu thân đê mất ổn định, dẫn đến sạt lở.
Tin Gốc: Thanh Niên
Điều vĩ đại nhất của ngày 30-4 không chỉ là kết thúc chiến tranh, mà còn là kết thúc chia cắt, là ngày đoàn tụ của hàng triệu trái tim Việt Nam.
Nhìn lại chặng đường 51 năm để càng hiểu hơn rằng thống nhất non sông không tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng máu, bằng nước mắt, bằng hy sinh của biết bao thế hệ người Việt Nam.
Nhưng sâu hơn nữa, nó được làm nên bởi một thứ sức mạnh rất đặc biệt: sức mạnh của ý chí thống nhất. Trong những năm tháng gian nan nhất, dân tộc này chưa bao giờ từ bỏ niềm tin rằng đất nước nhất định phải là một, dân tộc nhất định phải là một.
Chính niềm tin đó đã giúp chúng ta đi qua những tổn thất tưởng như không gì bù đắp được, đi qua bom đạn, chia lìa và mất mát để đi đến ngày đoàn viên.
Lịch sử nhiều lần cho thấy một dân tộc có thể không giàu về của cải, có thể còn thiếu thốn về điều kiện vật chất, nhưng nếu giàu ý chí, giàu sự đồng lòng thì vẫn có thể làm nên những điều phi thường. Việt Nam là một minh chứng rõ ràng cho chân lý đó.
Chúng ta đã chiến thắng không chỉ bằng vũ khí, mà trước hết bằng một mục tiêu lớn hơn mọi khác biệt: độc lập cho Tổ quốc, thống nhất cho non sông.
Giá trị lớn nhất mà ngày 30-4 để lại cho hôm nay vì vậy không chỉ là niềm tự hào. Giá trị lớn hơn là bài học. Bài học rằng những bước ngoặt lớn của đất nước chỉ có thể hình thành khi trong lòng dân tộc có sự thống nhất về ý chí.
Năm 1975 là thống nhất ý chí để giành lại non sông. Năm 1986 là thống nhất ý chí để bước vào Đổi mới. Và hôm nay, trong một thế giới đầy biến động, bài học ấy vẫn còn nguyên giá trị: muốn đi xa, đất nước phải đi cùng nhau.
Bởi thách thức của hiện tại không còn là chia cắt lãnh thổ, nhưng lại là nguy cơ phân tán nguồn lực, phân mảnh ý chí, chậm nhịp trong hành động.
Chúng ta đang sống trong một thời đại mà thế giới biến chuyển từng ngày, cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, công nghệ thay đổi mọi cấu trúc quen thuộc, còn những bất định về địa chính trị, kinh tế, môi trường luôn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.
Trong một thế giới như vậy, một quốc gia không chỉ cần khát vọng phát triển; quốc gia còn phải có năng lực hành động như một khối thống nhất.
Thống nhất hôm nay không còn được hiểu theo nghĩa khép kín hay đồng nhất máy móc. Thống nhất của thời đại mới là thống nhất trong mục tiêu, trong tầm nhìn, trong lợi ích căn bản của quốc gia.
Có thể có nhiều cách nghĩ, nhiều cách làm, nhiều sáng kiến khác nhau, nhưng phải cùng hướng về một đích đến chung: xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, văn minh, nơi người dân được sống tốt hơn, tự do hơn, an toàn hơn và có nhiều cơ hội phát triển hơn.
Một xã hội năng động vẫn cần sự đa dạng; nhưng một quốc gia muốn đi lên vẫn phải có đồng thuận ở những giá trị nền tảng.
Chính vì vậy, giữ lấy sự thống nhất trong giai đoạn hiện nay trước hết là giữ lấy sự thống nhất về khát vọng. Đó là khát vọng đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững; là ý chí không chấp nhận tụt hậu; là quyết tâm biến tiềm năng thành thực lực, biến cơ hội thành thành quả, biến kỳ vọng thành năng lực cạnh tranh thật sự.
Nếu không có sự thống nhất ấy, mỗi nơi sẽ đi một hướng, mỗi cấp sẽ nghĩ một kiểu, mỗi chính sách sẽ triển khai một nhịp, và nguồn lực quốc gia sẽ bị bào mòn trong chính sự phân tán đó.
Nhưng thống nhất ý chí thôi chưa đủ. Tương lai đòi hỏi cao hơn: thống nhất hành động. Đây chính là phép thử lớn nhất của mọi quốc gia đang phát triển. Bởi không ít nơi có chủ trương đúng, khẩu hiệu hay, mục tiêu lớn, nhưng kết quả vẫn hạn chế vì từ ý chí đến hành động là một quãng đường dài.
Một đất nước chỉ thật sự mạnh khi từ Trung ương đến địa phương, từ thể chế đến thực thi, từ Nhà nước đến doanh nghiệp và người dân, tất cả có thể cùng chuyển động trong một nhịp phát triển chung.
Thống nhất hành động nghĩa là gì? Nghĩa là khi đất nước đã xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế tư nhân, cải cách thể chế là những động lực chiến lược, thì toàn bộ hệ thống phải cùng dồn lực cho những ưu tiên ấy.
Nghĩa là chính sách không thể chỉ dừng ở văn bản mà phải đi được vào cuộc sống. Nghĩa là nơi nào cũng phải hiểu rằng mình không đứng ngoài hành trình đi lên của đất nước. Từ một bộ, một ngành, một địa phương, đến mỗi doanh nghiệp, mỗi công dân, ai cũng là một phần của nỗ lực chung ấy.
Nói cách khác, thống nhất hành động là biến tinh thần 30-4 thành năng lực phát triển của thời bình. Nếu trong chiến tranh, sức mạnh lớn nhất là toàn dân đồng lòng để giành độc lập và thống nhất, thì trong hòa bình, sức mạnh lớn nhất phải là toàn xã hội đồng tâm để kiến tạo tương lai.
Một dân tộc từng có thể đi qua chiến tranh bằng ý chí thống nhất thì cũng hoàn toàn có thể đi qua những thách thức của thời đại mới bằng sự thống nhất trong tư duy và hành động.
Với thế hệ hôm nay, nhất là những người trẻ, kỷ niệm ngày 30-4 vì vậy không nên chỉ dừng lại ở niềm xúc động khi nhìn về quá khứ. Điều quan trọng hơn là phải tự hỏi: mình sẽ làm gì để xứng đáng với sự thống nhất đã được trả giá bằng biết bao hy sinh?
Trách nhiệm của thế hệ đi sau không còn là cầm súng ra trận, mà là học tập tốt hơn, lao động tốt hơn, sống có trách nhiệm hơn, bảo vệ sự đồng thuận xã hội, nuôi dưỡng niềm tin vào tương lai đất nước và góp phần làm cho Việt Nam mạnh lên từng ngày.
Thống nhất của hôm nay không chỉ nằm ở những điều lớn lao; nó bắt đầu từ việc mỗi người biết đặt lợi ích chung cao hơn sự vị kỷ, biết chọn xây dựng thay vì chia rẽ, biết chung tay thay vì đứng ngoài.
Có lẽ đó cũng là ý nghĩa sâu xa nhất của ngày 30-4 khi nhìn từ hiện tại. Thống nhất là một thành quả, nhưng cũng là một trách nhiệm. Đó không phải là một điều có được rồi thì mãi mãi bền vững.
Mọi sự thống nhất đều cần được nuôi dưỡng bằng niềm tin, bằng công bằng, bằng đồng thuận, bằng năng lực lãnh đạo, bằng chất lượng thể chế và bằng sự tử tế trong cách con người đối xử với nhau. Một đất nước chỉ thật sự thống nhất khi người dân cảm thấy mình thuộc về cùng một vận mệnh chung.
Ngày 30-4 nhắc chúng ta nhớ về một chiến thắng. Nhưng sâu hơn, ngày ấy nhắc chúng ta nhớ về một chân lý: thống nhất là sức mạnh làm nên Việt Nam. Đã có một thời dân tộc này giữ lấy sự thống nhất để giành lại non sông.
Hôm nay, chúng ta phải giữ lấy sự thống nhất để dựng xây đất nước. Và ngày mai, chính sự thống nhất ấy sẽ quyết định Việt Nam có thể đi xa đến đâu trên hành trình phát triển của mình.
Giữ lấy sự thống nhất chính là giữ lấy tương lai!
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Cụm di tích "Xóm nhà giàu" ở xã Thanh Phú Long (huyện Châu Thành, Long An cũ), nay thuộc xã Thuận Mỹ, tỉnh Tây Ninh, gồm 3 căn nhà cổ của dòng họ Nguyễn Hữu, từng là những phú hào trong vùng thuở xưa.
Cụm di tích "Xóm nhà giàu" ở xã Thanh Phú Long (huyện Châu Thành, Long An cũ), nay thuộc xã Thuận Mỹ, tỉnh Tây Ninh, gồm 3 căn nhà cổ của dòng họ Nguyễn Hữu, từng là những phú hào trong vùng thuở xưa.
Những ngôi biệt thự cổ được xây dựng từ năm 1900-1029, mỗi căn rộng khoảng 500 m2, kiến trúc tương tự nhau gồm 3 gian, 2 chái có tường bao trang trí sắt nghệ thuật. 19 năm trước 3 căn nhà được công nhận di tích cấp quốc gia. Trong ảnh là căn biệt thự đang tu sửa của bà Nguyễn Thị Ngà, 75 tuổi, so với 6 năm trước.
Những ngôi biệt thự cổ được xây dựng từ năm 1900-1029, mỗi căn rộng khoảng 500 m2, kiến trúc tương tự nhau gồm 3 gian, 2 chái có tường bao trang trí sắt nghệ thuật. 19 năm trước 3 căn nhà được công nhận di tích cấp quốc gia. Trong ảnh là căn biệt thự đang tu sửa của bà Nguyễn Thị Ngà, 75 tuổi, so với 6 năm trước.
Nhiều năm, chủ nhà đã nhiều lần kiến nghị nhưng chưa được trùng tu khiến công trình xuống cấp. Cuối tháng 5, do nước mưa dột từ mái ngói làm ướt nhiều đồ đạc bên trong, chủ nhà phải thuê thợ tháo các viên ngói bể để thay mới.
Nền nhà đang bị lún khoảng 10 cm, tường nứt, mái ngói dột nhiều vị trí.
Nhiều năm, chủ nhà đã nhiều lần kiến nghị nhưng chưa được trùng tu khiến công trình xuống cấp. Cuối tháng 5, do nước mưa dột từ mái ngói làm ướt nhiều đồ đạc bên trong, chủ nhà phải thuê thợ tháo các viên ngói bể để thay mới.
Nền nhà đang bị lún khoảng 10 cm, tường nứt, mái ngói dột nhiều vị trí.
Nhiều năm, chủ nhà đã nhiều lần kiến nghị nhưng chưa được trùng tu khiến công trình xuống cấp. Cuối tháng 5, do nước mưa dột từ mái ngói làm ướt nhiều đồ đạc bên trong, chủ nhà phải thuê thợ tháo các viên ngói bể để thay mới.
Nền nhà đang bị lún khoảng 10 cm, tường nứt, mái ngói dột nhiều vị trí.
Nhiều năm, chủ nhà đã nhiều lần kiến nghị nhưng chưa được trùng tu khiến công trình xuống cấp. Cuối tháng 5, do nước mưa dột từ mái ngói làm ướt nhiều đồ đạc bên trong, chủ nhà phải thuê thợ tháo các viên ngói bể để thay mới.
Nền nhà đang bị lún khoảng 10 cm, tường nứt, mái ngói dột nhiều vị trí.
Do quá trình sửa chữa bụi bặm, vật liệu rơi vãi nên các đồ vật trong nhà được di dời tạm hoặc dùng bìa carton che chắn.
"Đang vào mùa mưa nên chúng tôi vừa sửa vừa xem thời tiết để kịp dùng bạt nhựa che đồ đạc khỏi ướt", bà Ngà nói.
Do quá trình sửa chữa bụi bặm, vật liệu rơi vãi nên các đồ vật trong nhà được di dời tạm hoặc dùng bìa carton che chắn.
"Đang vào mùa mưa nên chúng tôi vừa sửa vừa xem thời tiết để kịp dùng bạt nhựa che đồ đạc khỏi ướt", bà Ngà nói.
Do quá trình sửa chữa bụi bặm, vật liệu rơi vãi nên các đồ vật trong nhà được di dời tạm hoặc dùng bìa carton che chắn.
"Đang vào mùa mưa nên chúng tôi vừa sửa vừa xem thời tiết để kịp dùng bạt nhựa che đồ đạc khỏi ướt", bà Ngà nói.
Công nhân vận chuyển các viên gạch vỡ từ nóc nhà. Một bên cửa chính của căn nhà cổ cột đã gãy mất, tường, gạch vỡ vụn, chủ nhà phải dùng thanh gỗ chống đỡ tạm.
Công nhân vận chuyển các viên gạch vỡ từ nóc nhà. Một bên cửa chính của căn nhà cổ cột đã gãy mất, tường, gạch vỡ vụn, chủ nhà phải dùng thanh gỗ chống đỡ tạm.
Cách đó 70 km, Đồng Tháp là một trong các địa phương có nhiều nhà cổ. Sau sáp nhập, thống kê chưa đầy đủ tỉnh hiện có 3 nhà, cụm nhà cổ là di tích cấp quốc gia, 11 di tích cấp tỉnh cùng gần 40 căn nhà cổ chưa được công nhận di tích. Nhiều căn nhà cổ do nhà nước quản lý đang bỏ hoang, xuống cấp như nhà cổ huyện Chiếu ở xã An Thạnh Thủy, nhà Huyện mẫu ở xã Cái Bè.
Trong ảnh là nhà cổ Huyện mẫu được xây năm 1910. Trước đây, căn nhà từng được một số hội, đoàn thể dùng làm trụ sở, tuy nhiên từ sau sáp nhập hiện căn nhà bỏ không.
Cách đó 70 km, Đồng Tháp là một trong các địa phương có nhiều nhà cổ. Sau sáp nhập, thống kê chưa đầy đủ tỉnh hiện có 3 nhà, cụm nhà cổ là di tích cấp quốc gia, 11 di tích cấp tỉnh cùng gần 40 căn nhà cổ chưa được công nhận di tích. Nhiều căn nhà cổ do nhà nước quản lý đang bỏ hoang, xuống cấp như nhà cổ huyện Chiếu ở xã An Thạnh Thủy, nhà Huyện mẫu ở xã Cái Bè.
Trong ảnh là nhà cổ Huyện mẫu được xây năm 1910. Trước đây, căn nhà từng được một số hội, đoàn thể dùng làm trụ sở, tuy nhiên từ sau sáp nhập hiện căn nhà bỏ không.
Do không được bảo quản, chăm sóc hiện phần mặt tiền nhà bị dây leo bao phủ. Sơn tường nhà cũng bong tróc nhiều chỗ, nhiều cửa lá sách gỗ đã hư hại.
Tương truyền căn nhà trước đây của một vị quan huyện. Sau khi ông mất người vợ được thừa hưởng căn nhà cùng nhiều đất đai. Dân nghèo sau đó xin mượn đất cất nhà bà đều sẵn lòng. Người dân vì vậy hay gọi bà là huyện mẫu.
Do không được bảo quản, chăm sóc hiện phần mặt tiền nhà bị dây leo bao phủ. Sơn tường nhà cũng bong tróc nhiều chỗ, nhiều cửa lá sách gỗ đã hư hại.
Tương truyền căn nhà trước đây của một vị quan huyện. Sau khi ông mất người vợ được thừa hưởng căn nhà cùng nhiều đất đai. Dân nghèo sau đó xin mượn đất cất nhà bà đều sẵn lòng. Người dân vì vậy hay gọi bà là huyện mẫu.
Do không được bảo quản, chăm sóc hiện phần mặt tiền nhà bị dây leo bao phủ. Sơn tường nhà cũng bong tróc nhiều chỗ, nhiều cửa lá sách gỗ đã hư hại.
Tương truyền căn nhà trước đây của một vị quan huyện. Sau khi ông mất người vợ được thừa hưởng căn nhà cùng nhiều đất đai. Dân nghèo sau đó xin mượn đất cất nhà bà đều sẵn lòng. Người dân vì vậy hay gọi bà là huyện mẫu.
Gian nhà chính nền gạch, tường cùng trần nhà vẫn còn khá mới. Tuy nhiên, phần nhà sau đã xuống cấp, nền đọng nước, tường ẩm mốc, bong tróc. Cầu thang gỗ lên tầng một nhiều chỗ hư hại.
Gian nhà chính nền gạch, tường cùng trần nhà vẫn còn khá mới. Tuy nhiên, phần nhà sau đã xuống cấp, nền đọng nước, tường ẩm mốc, bong tróc. Cầu thang gỗ lên tầng một nhiều chỗ hư hại.
Gian nhà chính nền gạch, tường cùng trần nhà vẫn còn khá mới. Tuy nhiên, phần nhà sau đã xuống cấp, nền đọng nước, tường ẩm mốc, bong tróc. Cầu thang gỗ lên tầng một nhiều chỗ hư hại.
Gian nhà chính nền gạch, tường cùng trần nhà vẫn còn khá mới. Tuy nhiên, phần nhà sau đã xuống cấp, nền đọng nước, tường ẩm mốc, bong tróc. Cầu thang gỗ lên tầng một nhiều chỗ hư hại.
Tại tỉnh Bạc Liêu có 21 nhà cổ, trong đó có 16 ngôi nhà được xếp hạng là di tích cấp tỉnh. Hiện 8 căn nhà trong tình trạng xuống cấp, một số căn cần được trùng tu.
Trong ảnh là di tích lịch sử trụ sở Tỉnh ủy lâm thời Bạc Liêu (1945 – 1946), nằm trên đường 30/4, phường Bạc Liêu, còn gọi là nhà Carrie trước đây là căn biệt thự cổ do người Pháp xây dựng trên 100 năm tuổi.
Do xuống cấp nghiêm trọng, 3 năm trước tòa nhà đã bị tháo dỡ, hiện vị trí căn nhà cũ chính quyền đã cho xây bia kỷ niệm.
Tại tỉnh Bạc Liêu có 21 nhà cổ, trong đó có 16 ngôi nhà được xếp hạng là di tích cấp tỉnh. Hiện 8 căn nhà trong tình trạng xuống cấp, một số căn cần được trùng tu.
Trong ảnh là di tích lịch sử trụ sở Tỉnh ủy lâm thời Bạc Liêu (1945 – 1946), nằm trên đường 30/4, phường Bạc Liêu, còn gọi là nhà Carrie trước đây là căn biệt thự cổ do người Pháp xây dựng trên 100 năm tuổi.
Do xuống cấp nghiêm trọng, 3 năm trước tòa nhà đã bị tháo dỡ, hiện vị trí căn nhà cũ chính quyền đã cho xây bia kỷ niệm.
Dinh tỉnh trưởng Bạc Liêu do người Pháp xây dựng, còn gọi là tòa bố hay nhà cổ số 29 nằm đường Trần Phú, phường Bạc Liêu đã trên 100 năm tuổi. Căn nhà từng là trụ sở của Trung tâm phát triển quỹ nhà và đất tỉnh Bạc Liêu cũ.
Sau khi trung tâm này dời về nơi mới, căn nhà bỏ không khoảng 10 năm nay. Do không được chăm sóc, bảo quản hiện công trình bị cây cỏ mọc um tùm.
Dinh tỉnh trưởng Bạc Liêu do người Pháp xây dựng, còn gọi là tòa bố hay nhà cổ số 29 nằm đường Trần Phú, phường Bạc Liêu đã trên 100 năm tuổi. Căn nhà từng là trụ sở của Trung tâm phát triển quỹ nhà và đất tỉnh Bạc Liêu cũ.
Sau khi trung tâm này dời về nơi mới, căn nhà bỏ không khoảng 10 năm nay. Do không được chăm sóc, bảo quản hiện công trình bị cây cỏ mọc um tùm.
Dinh tỉnh trưởng Bạc Liêu do người Pháp xây dựng, còn gọi là tòa bố hay nhà cổ số 29 nằm đường Trần Phú, phường Bạc Liêu đã trên 100 năm tuổi. Căn nhà từng là trụ sở của Trung tâm phát triển quỹ nhà và đất tỉnh Bạc Liêu cũ.
Sau khi trung tâm này dời về nơi mới, căn nhà bỏ không khoảng 10 năm nay. Do không được chăm sóc, bảo quản hiện công trình bị cây cỏ mọc um tùm.
Dinh tỉnh trưởng Bạc Liêu do người Pháp xây dựng, còn gọi là tòa bố hay nhà cổ số 29 nằm đường Trần Phú, phường Bạc Liêu đã trên 100 năm tuổi. Căn nhà từng là trụ sở của Trung tâm phát triển quỹ nhà và đất tỉnh Bạc Liêu cũ.
Sau khi trung tâm này dời về nơi mới, căn nhà bỏ không khoảng 10 năm nay. Do không được chăm sóc, bảo quản hiện công trình bị cây cỏ mọc um tùm.
Di tích kiến trúc nghệ thuật nhà cổ số 174 (tên cũ là nhà ông Trương Xuân), đường Điện Biên Phủ, phường Bạc Liêu. Trước đây là trụ sở Trường Thể dục Thể thao – Sở Văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Bạc Liêu cũ, hiện nay bỏ trống không sử dụng. Hiện mái ngói, cửa xuống cấp.
Di tích kiến trúc nghệ thuật nhà cổ số 174 (tên cũ là nhà ông Trương Xuân), đường Điện Biên Phủ, phường Bạc Liêu. Trước đây là trụ sở Trường Thể dục Thể thao – Sở Văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Bạc Liêu cũ, hiện nay bỏ trống không sử dụng. Hiện mái ngói, cửa xuống cấp.
Tin Gốc: Vnexpress
Giữa không gian "Bảo tàng nấm" trong khuôn viên Trường đại học Tây Nguyên (Đắk Lắk), PGS-TS Nguyễn Phương Đại Nguyên, Trưởng phòng Đào tạo, tỉ mỉ nghiên cứu các quy trình nhân giống nấm quý hiếm với kế hoạch tái tạo trong môi trường tự nhiên.
PGS-TS Nguyễn Phương Đại Nguyên chia sẻ với chúng tôi, bản thân ông đã có niềm yêu mến với việc tìm hiểu các loại nấm mọc trong môi trường tự nhiên lúc còn sinh viên. Từ năm 2007, trong những chuyến vào rừng già tìm kiếm các loài nấm quý hiếm, ông cùng nhóm nghiên cứu đã trải qua nhiều lần đối mặt hiểm nguy.
Ông Nguyên kể lại, các vườn quốc gia và khu bảo tồn ở Tây nguyên có địa hình rất phức tạp, bị chia cắt nhiều nơi khiến việc di chuyển khó khăn. Thông qua sự giúp đỡ của cán bộ kiểm lâm, bảo vệ rừng, nhóm nghiên cứu đã tìm thấy, thu thập nhiều mẫu nấm quý hiếm đầu tiên.
"Vào mùa mưa là thời điểm nấm xuất hiện nhiều. Chúng tôi phải vượt qua nhiều dạng địa hình khác nhau, băng qua nhiều khu rừng trong các chuyến khảo sát thực địa. Những đợt có sinh viên, nghiên cứu sinh đi theo đoàn cũng gặp rất nhiều bất trắc gây nguy hiểm đến tính mạng. Lúc vào rừng, thời tiết khá đẹp và có thể băng qua suối dễ dàng. Tuy nhiên, đến chiều quay trở về, những con suối đã biến thành sông do mưa lớn ở thượng nguồn. Lúc này, chúng tôi phải tự sinh tồn, bám trụ lại rừng và tìm kiếm các loài thực vật, chẳng hạn như nấm để cầm cự cái đói, cái rét", ông Nguyên chia sẻ.
Ngoài việc ảnh hưởng bởi thời tiết, việc lấy mẫu nấm cũng không kém phần khó khăn, kỳ công. Khi lấy mẫu nấm, đoàn nghiên cứu phải hết sức cẩn thận, tránh gây gãy đổ và chỉ lấy một mẫu nhỏ đối với các loài nấm có trong Sách đỏ Việt Nam nhưng không gây ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây.
Mục đích lớn nhất của đoàn nghiên cứu là làm sao bảo tồn các loài nấm quý hiếm đang ngày càng hạn chế, khó tìm, có thể sẽ mất đi trong tương lai. Trong 20 năm qua, ông Nguyên đã thu thập, trưng bày hàng trăm mẫu nấm của các tỉnh Tây nguyên cũ trong một phòng thí nghiệm tại trường.
Ngoài ra, ông còn thu thập được khoảng 1.000 mẫu nấm các loại nhưng chưa có không gian để trưng bày. Với ông, nguyên tắc thu mẫu ngoài tự nhiên phải được bảo quản, lưu trữ tốt.
Ông Nguyên cho biết: "Khoảng 5 năm trở lại đây, nhiều loại nấm ngoài tự nhiên đã ít xuất hiện, số lượng giảm sút đáng kể do nhiều yếu tố khác nhau. Thứ nhất, người dân lên rừng thu hái về sẽ không quan tâm việc bảo tồn dẫn đến số lượng suy giảm. Thương lái ở các khu vực gần rừng thu mua và bán cho thị trường Trung Quốc. Thứ hai là biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng đến môi trường sống của nấm".
Theo ông Nguyên, vai trò của nấm trong tự nhiên rất quan trọng, tham gia vào vòng tuần hoàn vật chất tự nhiên. Tất cả lá cây mục, nếu không có nấm sẽ khó phân hủy, có thể gây cháy rừng. Nấm đóng vai trò hoại sinh các loại cây mục, thảm mục, tăng độ mùn cho đất rừng.
Hiện tại, "Bảo tàng nấm" ở Trường đại học Tây Nguyên là một trong những nơi lưu trữ các giống nấm với số lượng khá lớn. Đối với từng loại nấm có độ quý hiếm, chức năng về dưỡng chất sẽ được phân chia một cách rõ ràng, tách biệt với các loài nấm độc.
"Bảo tàng nấm cũng là một không gian học tập dành cho các sinh viên trong trường. Sinh viên đến bảo tàng có thể tự tìm hiểu, nhận biết nhiều loại khác nhau từ nấm dược liệu đến nấm độc. Trên mỗi bình nấm ngâm trong cồn chuyên dụng đều có tên và mã QR để các sinh viên có thể thuận tiện học tập. Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi cứ tích lũy mỗi năm mỗi loại nấm, tăng thêm sự đa dạng cho bảo tàng", ông Nguyên cho hay.
Đặc biệt, nấm ở tự nhiên sẽ có màu sắc và kích thước khác với nấm đã được lấy mẫu, bảo quản. Điều dễ nhận biết nhất là màu sắc của nấm sẽ nhạt dần theo thời gian. Mỗi loại nấm tiêu bản đều có hình ảnh, ghi chú kích thước đầy đủ để sinh viên dễ so sánh.
Ông Nguyên cho biết thêm, hiện tại, các loài nấm có tính dược liệu cao đã được nuôi trồng, nhân giống trong các trang trại, chẳng hạn là dòng nấm linh chi. Quy trình nhân giống phải trải qua nhiều lần thử nghiệm, nhiều công đoạn đòi hỏi kỹ thuật cao, hiểu về tính chất và môi trường thuận lợi của nấm.
"Thật sự, hành trình phục hồi lại, trồng được các loài nấm ngoài tự nhiên là một hành trình rất gian nan, không đơn giản như chúng ta nghĩ. Khi thu mẫu nấm ngoài tự nhiên về đã xác định là loài có giá trị dược liệu. Tuy nhiên, nguồn nấm này ngày càng ít đi, chúng tôi tiến hành khảo sát, làm sao để nhân giống được. Bởi vì không phải loài nấm nào ngoài tự nhiên, chúng ta đem về đều có thể nhân giống, nuôi trồng được, mà phải có cả một quá trình rất dài", ông Nguyên nói và cho biết thêm: "Chúng tôi nghiên cứu rất nhiều công thức khác nhau để nhân giống nấm trong phòng thí nghiệm. Chúng tôi đã cho từng loại nấm phát triển trong môi trường có nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng giống với ngoài tự nhiên. Hiện nay, chúng tôi đã thí nghiệm nhân giống thành công loài nấm có tên là hắc chi (màu đen thuộc họ Ganodermataceae hay còn gọi nấm linh chi)".
Ông Nguyên và đội ngũ đang tiếp tục triển khai nhiệm vụ khoa học ở tỉnh Gia Lai, đưa nấm hắc chi từ phòng thí nghiệm ra với môi trường tự nhiên. Để một loài nấm có thể phục hồi ngoài tự nhiên sẽ mất rất nhiều thời gian. Ngoài nấm hắc chi, đội ngũ nghiên cứu của ông Nguyên còn có thể trồng thêm nhiều loại nấm quý trong Sách đỏ Việt Nam ra ngoài tự nhiên.
"Sau nhiều năm nghiên cứu, đây là một bước tiến mới trong việc tái tạo nấm trong môi trường tự nhiên. Từ nhiệm vụ khoa học ở tỉnh Gia Lai, chúng tôi có thêm động lực để tiếp tục nghiên cứu quy trình nhân giống với nhiều loài đặc biệt hiếm với mục đích phục hồi hệ sinh thái nấm, bảo tồn, gìn giữ và bảo vệ môi trường rừng…", ông Nguyên nói.
Theo ông Nguyên, trong tương lai, nhóm nghiên cứu sẽ tinh chế nấm dược liệu thành các viên nang, thực phẩm chức năng sẽ tiếp cận phổ biến đến người tiêu dùng. Nấm là loài có nhiều hợp chất tốt cho sức khỏe người, tăng sức đề kháng, giảm thiểu bệnh tiểu đường, đặc biệt có thể dùng trong bệnh ung thư.
Tin Gốc: Thanh Niên